759 research outputs found
Raport o stanie dyskursu krytycznoliterackiego w Polsce
No full textAdrian GleńDepartment of Contemporary Literature and Literary TheoryUniversity of Opole, PolandA Report on the Condition of the Critical Discourse in PolandAbstract:The article is an attempt to describe the condition of the discourse of literary criticism as practiced in Poland. The author investigates the process of gradual impoverishment and despecification of the language of literary criticism, which reveals itself via diverse socio-literary phenomena, such as the demand for shortenings and evaluative character of literary criticism, the places where literary criticism appears, the disappearance of the quality of the dialogue, and the way literary criticism functions in the Polish contemporary publishing market. A separate part of these considerations is devoted to the overview of the critics’ approaches to the condition of the discourse of literary criticism and the discussion of the postulate of the “privatization” of literary criticism.Keywords: literary criticism, Poland, critical discourse, scholarly publishing, academic dialogRaport o stanie dyskursu krytycznoliterackiego w PolsceTekst stanowi próbę opisu stanu dyskursu krytycznoliterackiego w Polsce. Autor śledzi proces stopniowej pauperyzacji i despecyfikacji języka krytyki literackiej, ujmując owe zjawiska przez pryzmat zjawisk socjoliterackich (określone zapotrzebowanie na skrótowość i ewaluacyjny charakter krytycznoliterackiego pisania, miejsca ujawniania dyskursu krytycznoliterackiego, zanik dialogowości w tymże dyskursie, funkcjonowanie krytyki literackiej na współczesnym rynku wydawniczym w Polsce). Osobną część rozważań stanowi przegląd stanowisk krytyków wobec kondycji dyskursu krytycznoliterackiego oraz dyskusja na temat postulowanej tzw. „prywatyzacji pisania” krytycznoliterackiego.Słowa kluczowe: krytyka literacka, Polska, dyskurs krytyczny, wydawnictwa akademickie, dialog akademickiAdrian GleńZakład Literatury Współczesnej i Teorii LiteraturyUniwersytet OpolskiA Report on the Condition of the Critical Discourse in PolandAbstract:The article is an attempt to describe the condition of the discourse of literary criticism as practiced in Poland. The author investigates the process of gradual impoverishment and despecification of the language of literary criticism, which reveals itself via diverse socio-literary phenomena, such as the demand for shortenings and evaluative character of literary criticism, the places where literary criticism appears, the disappearance of the quality of the dialogue, and the way literary criticism functions in the Polish contemporary publishing market. A separate part of these considerations is devoted to the overview of the critics’ approaches to the condition of the discourse of literary criticism and the discussion of the postulate of the “privatization” of literary criticism.Keywords: literary criticism, Poland, critical discourse, scholarly publishing, academic dialogRaport o stanie dyskursu krytycznoliterackiego w PolsceTekst stanowi próbę opisu stanu dyskursu krytycznoliterackiego w Polsce. Autor śledzi proces stopniowej pauperyzacji i despecyfikacji języka krytyki literackiej, ujmując owe zjawiska przez pryzmat zjawisk socjoliterackich (określone zapotrzebowanie na skrótowość i ewaluacyjny charakter krytycznoliterackiego pisania, miejsca ujawniania dyskursu krytycznoliterackiego, zanik dialogowości w tymże dyskursie, funkcjonowanie krytyki literackiej na współczesnym rynku wydawniczym w Polsce). Osobną część rozważań stanowi przegląd stanowisk krytyków wobec kondycji dyskursu krytycznoliterackiego oraz dyskusja na temat postulowanej tzw. „prywatyzacji pisania” krytycznoliterackiego.Słowa kluczowe: krytyka literacka, Polska, dyskurs krytyczny, wydawnictwa akademickie, dialog akademick
Tender criticism – the tender metaphysics of Adrian Gleń
No full textThe sketch is an attempt to grasp the interpretation of the critical discourse of Adrian Gleń – the poet of “Topos”, professor at the Institute of Literary Studies
at the University of Opole, author of numerous interpretations and critical discussions of recent poetry. The critic has articulated it both in Istnienie i literaturze
[Existence and Literature] (Sopot 2010), Czułości [Tenderness] (Sopot 2014), and especially in his latest volume of essays on contemporary literary criticism, Krytyka i metafizyka [Criticism and Metaphysics] (Sopot 2017). In the latter, the author clearly crystallises his aim – to indicate the place of criticism in contemporary culture, the reasons for the decline of its authority, but also its prospects. A recipe for bringing contemporary criticism out of its crisis may be – as proposed by Adrian Gleń – “sensitive criticism”, which treats poetry as a “metaphysical task” and requires the critic to adopt the attitude of a philosopher-anthropologist-hermeneutic, as well as a mystic.MAŁGORZATA BURZKA-JANIK, dr, literaturoznawczyni, polonistka, adiunkt na Uniwersytecie Opolskim; współpracownik Katedry Badań Filologicznych „Wschód – Zachód” na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku; prezes opolskiego Oddziału Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza. Zainteresowania badawcze: problematyka domu i bezdomności w twórczości polskich romantyków, jak również polska poezja najnowsza. Z rękopisu opublikowała T.A. Olizarowski, Poematy (Białystok 2014). Wydała książki: W poszukiwaniu centrum. Dom i poetycka bezdomność w życiu i twórczości Adama Mickiewicza (Opole 2009); „Tyle naraz świata”. Szkice o poezji Wisławy Szymborskiej (Opole 2012) oraz książka o Mickiewiczu Codzienność i metafizyka. Studia o Mickiewiczu (Kraków 2021).Uniwersytet OpolskiBurzyńska A., Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy, red. M.P. Markowski, R. Nycz, Kraków 2006.Gadamer H.-G., Aktualność piękna. Sztuka jako gra, symbol i święto, przeł. K. Krzemieniowa, Warszawa 1993.Gleń A., Czułość. Studia i eseje o literaturze najnowszej, Biblioteka Krytyki/ Biblioteka „Toposu”, Sopot 2014.Gleń A., Istnienie i literatura (notatnik hermeneuty), Sopot 2010.Gleń A., Krytyka i metafizyka. Studia i szkice o najnowszych zjawiskach i tekstach literackich, Biblioteka Krytyki/ Biblioteka „Toposu”, Sopot 2017.Gleń A., Mapa wierszy Wojciecha Kassa, [w:] W. Kass, Pocałuj światło. 89 wierszy, Warszawa 2016.Jokiel I., Przeżycie i poezja. W kręgu mistyki poetyckiej Juliusza Słowackiego, „Kwartalnik Opolski” 2000, nr 1.Jokiel I., Z recenzji, [w:] A. Gleń. Krytyka i metafizyka. Studia i szkice o najnowszych zjawiskach i tekstach literackich, Biblioteka Krytyki/ Biblioteka „Toposu”, Sopot 2017.Małczyński B., Z recenzji, [w:] A. Gleń. Krytyka i metafizyka. Studia i szkice o najnowszych zjawiskach i tekstach literackich, Biblioteka Krytyki/ Biblioteka „Toposu”, Sopot 2017
On an attempt at constructing a meta-psychology. Adrian van Kaam post mortem
No full textNiedawno zmarły Adrian van Kaam CSSp był jednym z przedstawicieli kierunku fenomenologiczno-egzystencjalnego w psychologii. Jego prace wpisują się w początki nurtu psychologii humanistycznej oraz egzystencjalnej w Stanach Zjednoczonych, a postulowany przez niego dialog z filozofią jest charakterystyczny dla tego okresu dziejów psychologii. Projekt badawczy van Kaama był jednakże o wiele bardziej ambitny, podobny w swych założeniach do propozycji antropologii wielowymiarowej V. Frankla. Chodziło mu o stworzenie metateoretycznej bazy dla możliwie wszystkich z natury nieporównywalnych do siebie ujęć psychologicznych w celu umożliwienia im owocnego dialogu. Propozycje van Kaama nie spotykały się jednak z entuzjastycznym przyjęciem środowisk psychologicznych, a sam ich autor bywa jedynie okazjonalnie wzmiankowany w publikacjach dotyczących tego okresu historii psychologii. Prezentowany artykuł jest próbą przybliżenia polskiemu czytelnikowi zarówno dorobku naukowego van Kaama na polu psychologii teoretycznej, psychoterapii oraz teorii duchowości, jak i odpowiedzi na pytanie, dlaczego jego naukowe dociekania nie odbiły się szerokim echem w historii psychologii.The recently deceased Adrian van Kaam CSSp is considered to be one of the founders of phenomenologico-existential approach in psychology. His works stand at the beginning of humanist and existential psychology in the United States. Dialogue between psychology and philosophy, one of his postulates, is a common characteristic of this period in the development of psychology. While similar to V. Frankl’s multi-dimensional anthropology, Van Kaam’s research project appears to have been much more ambitious. His aim was to construct a meta-theoretical foundation for all the essentially different psychological currents in order to enable fruitful dialogue among them. However, Van Kaam’s proposal was not welcomed enthusiastically by the psychological community, and the author himself remains unknown to the general public, being only occasionally mentioned in manuals of the history of psychology. This paper is an attempt to provide the Polish audience with a more exhaustive presentation of van Kaam’s scientific heritage in the fields of psychological theory, psychotherapy, and scientific spirituality as well as to explain why his research has not become an integral part of the history of psychology
Inscenizacje oraz adaptacje twórczości Janusza Korczaka w polskim teatrze w latach 1931–2021
No full textTematem artykułu jest historia teatralnej recepcji twórczości literackiej Janusza Korczaka (Henryka Goldszmita) (1878 lub 1879–1942) w polskim teatrze w latach 1931–2021, od prapremiery dramatu Senat szaleńców w 1931 r. w Teatrze Ateneum w Warszawie po najnowsze inscenizacje. W analizie uwzględniono też adaptacje trzech powieści Korczaka dla dzieci: Król Maciuś Pierwszy, Król Maciuś na wyspie bezludnej (pierwodruk – 1923 r.) i Kajtuś czarodziej (najstarsza edycja – 1935 r.). Autor pisze o realizacjach z teatrów dramatycznych i lalkowych z różnych polskich miast, a także o jednej baletowej, przywołuje inscenizacje oraz adaptacje radiowe i telewizyjne powieści Korczaka. Zwraca też uwagę na zalety i słabości inscenizacji, jak również na metody ich promocji. Omawia przyczyny małego zainteresowania twórców teatralnych sztuką Senat szaleńców i zastanawia się, dlaczego chętniej adaptują oni książki pisarza dla dzieci. Materiał badawczy wykorzystany w artykule to głównie źródła – publikacje prasowe, plakaty i fotografie teatralne, w mniejszym stopniu wspomnienia, w jednym wypadku – nagranie radiowe. Opracowania naukowe i popularyzatorskie przydatne w kwerendzie oraz przywołane w bibliografii i przypisach to publikacje na temat biografii Janusza Korczaka i historii polskiego teatru. Zagadnienie badawcze ma podwójnie rocznicowy charakter. W 1931 r., czyli ponad 90 lat temu, odbyła się prapremiera sztuki Senat szaleńców, a w 2022 r. mija 80. rocznica tragicznej śmierci Korczaka oraz dzieci i części pracowników z jego warszawskiego sierocińca.The subject of the article is the history of the theatrical reception of Janusz Korczak's (Henryk Goldszmit) (1878 or 1879–1942) literary works in Polish theatre in 1931- 2021, from the premiere of the drama Senat szaleńców in 1931 at the Ateneum Theatre in Warsaw to the most recent productions. The author also includes adaptations of three of Korczak's novels for children: Król Maciuś Pierwszy, Król Maciuś na wyspie bezludnej (first printing - 1923) and Kajtuś czarodziej (oldest edition – 1935). The author writes about productions from dramatic and puppet theatres from various Polish cities, as well as about one ballet theatre, evoking staging, radio and television adaptations of Korczak's novels. It highlights the advantages and disadvantages of the parts of the staging, as well as the methods of promoting them. The reasons behind the low interest of theatre artists in the play The Senat szaleńców and the fact that they willingly adapt the writer's books for children are discussed. The research material used in the article is mainly sources – press publications, posters and theatrical photos, to a lesser extent memoirs, and in one case a radio recording. Scientific and popularizing studies, useful in the query and cited in the bibliography and footnotes, are publications on the biography of Janusz Korczak and the history of Polish theatre
Defining efficiency and it’s dimensions
No full textEfektywność jest pojęciem złożonym i posiadającym wiele synonimów, zarówno w literaturze polskiej, jak i zagranicznej. Artykuł jest próbą ukazania sposobów definiowania efektywności z poziomu ogólnego pojęcia, a także z perspektywy ekonomicznej i behawioralnej. Celem artykułu jest ukazanie różnorodności w definiowaniu efektywności oraz identyfikacja jej wymiarów i dynamiki, umożliwiając lepsze dopasowanie działania do oczekiwanych efektów w danej organizacji. Autor wskazuje na konieczność analizy efektywności z innej perspektywy, bardziej ewolucyjnej, zakładając że im bardziej efektywność przesuwa się z rachunku ekonomicznego działania w stronę oceny potencjału analizowanych rozwiązań, tym wyższy będzie jej poziom w dłuższym okresie czasu.Efficiency is a complex notion and having a lot of synonyms, both in Polish and foreign literature. This article is an attempt to show the ways to define effectiveness as a general concept, as well as describing the essence of economic and behavioral perspective. This article aims to show the diversity, dimensions, and dynamics in defining the effectiveness, allowing a better match to the expected effects of activities in the organization. The author indicates the need to evaluate the effectiveness in evolutionary manner, assuming that the bigger change from economic efficiency assessment toward the evaluation of the potential of solutions, the higher will be the level in the long term
Adrian Frazier, The Adulterous Muse: Maud Gonne, Lucien Millevoye and W. B. Yeats
No full textThis is a compulsively readable book. One would expect no less from the author of Yale University Press’s definitive biography of George Moore (2000), who has subsequently written about ‘the Hollywood Irish’ among other subjects. Adrian Frazier is an experienced and assiduous collator of facts. In this outing he also flirts with a temptation to which biographers succumb at their peril: personal disdain. At a seminar in London presenting his book Frazier prefaced its main topic ironically with..
Beasts and people. Adrian Panek’s “The Werewolf” and the figure of the “Nazi dog” and communication semiotics
No full textW organizacji hitlerowskich obozów koncentracyjnych ważną rolę pełniły psy strażnicze i tropiące. Acz wszechobecne w świadectwach więźniów jako budzące przerażenie bestie, to w kulturowej świadomości występują jedynie jako złowrogi ornament obozowej scenerii. Podobnie marginalne miejsce zajmuje figura „hitlerowskiego psa” w tekstach polskiej kultury popularnej. Autor opracowania stawia sobie za cel bliższe przyjrzenie się temu motywowi w zbiorowej świadomości, a zwłaszcza w polskiej twórczości filmowej. Przybliża też system, w obrębie którego wykorzystywano psy. Asumpt do tych rozważań daje osadzony fabularnie w pookupacyjnej rzeczywistości interesujący film Adriana Panka „Wilkołak” z 2018 roku. Czerpiący z estetyki horroru i baśni, historyczny obraz wykorzystuje kulturowe konotacje figury obozowego psa dla ukazania uniwersalnych prawd o ludzkiej kondycji.Guard and hunting dogs played an important role in the organization of Nazi concentration camps. Although ubiquitous in the prisoners’ testimonies as terrifying beasts, they only appear in the cultural consciousness as an ominous ornament of the camp scenery. The figure of the „Nazi dog” occupies a similarly marginal place in the texts of Polish popular culture. The author of the study aims to take a closer look at this motif in collective consciousness, and especially in Polish filmmaking. It also introduces the system in which dogs were used. Embedded in the post-occupational reality, the interesting film by Adrian Panek, ‚The Werewolf’, gives rise to these considerations. Drawing on the aesthetics of horror and fairy tales, this historical image uses the cultural connotations of the figure of a camp dog to show universal truths about the human condition
Intellectual property rights in insolvency estate. Crucial issues
No full textW artykule przedstawiono najważniejsze zagadnienia związane z pozycją
praw własności intelektualnej w masie upadłości. W pierwszej kolejności
poruszono w nim kwestie odnoszące się do inwentaryzacji praw
własności intelektualnej przez syndyka. W dalszej kolejności przedstawiono
wpływ ogłoszenia upadłości na umowy licencyjne. To ostatnie
zagadnienie jest analizowane z dwojakiego punktu widzenia. Po pierwsze,
rozważany jest problem swobody rozwiązania przez syndyka umowy
licencyjnej. Po drugie, w artykule poruszony został wątek wpływu
sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego na zawarte umowy licencyjne
(chodzi o ustalenie, czy umowa licencyjna utrzyma się w mocy w stosunku
do nabywcy przedsiębiorstwa, czy wygaśnie). Całość problematyki
została przedstawiona z odwołaniem się do rozwiązań przyjętych
w obcych systemach prawnych. Wykorzystana została także zagraniczna
literatura prawnicza. Na zakończenie zajęto się wpływem ogłoszenia
upadłości na umowy, jakie upadły zawarł z organizacjami zbiorowego
zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. Oprócz analizy
obowiązującego w Polsce stanu prawnego, zamieszczono w artykule
postulaty de lege ferenda.This scientific article deals with the key issues related to the position of
intellectual property rights in the insolvency estate. It first addresses
issues relating to the inventory of intellectual property rights by the
trustee. Next, the author of the article presents the impact of declaration
of insolvency on license agreements. That last issue is analyzed
from a two-sided point of view. First, the author considers the problem
of the trustee’s freedom to terminate a license agreement. Secondly,
the article deals with the impact of the sale of the insolvent’s enterprise
on the existing license agreements (it is a question of determining whether the license agreement will remain in force in respect of the
buyer of the enterprise or will expire). The whole issue is presented with
reference to solutions adopted in foreign legal systems. Also foreign
legal literature is used in the article. Finally, the author deals with the
impact of declaring insolvency on the agreements that the insolvent
has concluded with organizations for the collective management of
copyright and related rights. In addition to the analysis of the current
state of the law in Poland, the author included in the article a number
of de lege ferenda postulates
Wiersze u-ciszone. Prolegomena do badań nad ciszą w wierszach Juliana Kornhausera: (Artykuł w języku polskim/A research article in Polish)
No full textThe article offers some introductory considerations on this part of Julian Kornhauser’s poetic oeuvre that comprises the texts with silence in its diverse functions: compositional, theoretical, structural, and thematic. These considerations are based on the category of muteness as found in Martin Heidegger’s late works, that is, in the sigetics project. Additionally, the author endeavours to describe the levels on which researching silence in a poem (and poems’ silence) is justified. As a result, five working perspectives are proposed: (1) thematic, (2) poetologic, (3) formal, (4) contextual, and (5) generic. They become the frames for the discussion about the significance and place of silence in Julian Kornhauser’s poetry.Artykuł stanowi wstępne rozpoznanie terytorium tej części twórczości poetyckiej Juliana Kornhausera, w której znajdziemy utwory, w jakich cisza odgrywa rolę zarówno kompozycyjną, teoriopoznawczą, jak i strukturalno-tematyczną. Rozważania osnute zostają wokół kategorii wymilczania obecnej w późnych pismach Martina Heideggera, w tzw. projekcie sygetyki. Oprócz tego kontekstu autor próbuje także zarysować płaszczyzny, na których podejmować można namysł nad ciszą w wierszu (i ciszą wierszy). W celu uporządkowania owych perspektyw proponuje się nazwać je roboczo: tematyczną (1), poetologiczną (2), formalną (3); kontekstualną (4) oraz gatunkową (5). W ich właśnie obrębie umieszczone zostają rozważania o roli i miejscu zjawiska ciszy w twórczości poetyckiej Juliana Kornhausera
Wizerunek I sekretarza Edwarda Gierka kreowany przez propagandę reżimu komunistycznego na łamach dziennika „Trybuna Ludu”
No full textThe work deals with the issue of analyzing the propaganda approach of the figure of Edward Gierek in the newspaper Trybuna Ludu. Based on the analysis of press releases of the Trybuna Ludu from the period of the rule of the First Secretary of the Central Committee of the Polish United Workers’ Party in 1970–1980, an analysis of the content of shaping the propaganda image of E. Gierek was carried out in the area of economic policy of the Polish People’s Republic and evolution in the field of image policy against the background of other First Secretaries of the Central Committee of the PZPR. The research problem adopted for the purposes of this article were the questions: What methods did Edward Gierek promote in the People’s Tribune? How was Edward Gierek created as the first secretary of the PUWP Central Committee? In addition, the author presented a brief description of Edward Gierek and his political activity in the Polish People’s Republic in the 1970s. This article uses the method of content analysis, which the author considered the most effective research method to address the subject, including in particular the presentation of propaganda mechanisms and political activity of Edward Gierek as the First Secretary of the Central Committee of the PZPR in the 1970s.
W pracy podjęto się zagadnienia analizy propagandowego ujęcia postaci Edwarda Gierka na łamach dziennika „Trybuna Ludu”. Na podstawie analizy przekazów prasowych „Trybuny Ludu” z okresu rządów I Sekretarza Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w latach 1970–1980 r. dokonano analizy treści dotyczącej kształtowania propagandowego wizerunku E. Gierka na płaszczyźnie działań na rzecz m.in. polityki gospodarczej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz ewolucji na polu polityki wizerunkowej na tle innych I Sekretarzy KC PZPR. Problemem badawczym przyjętym na potrzeby niniejszego artykułu były pytania: jakimi metodami propagowano postać Edwarda Gierka na łamach „Trybuny Ludu”? W jaki sposób kreowano postać Edwarda Gierka jako I sekretarza KC PZPR? Ponadto autor zaprezentował krótką charakterystykę Edwarda Gierka oraz jego działalność polityczną w PRL w latach 70. XX w. W niniejszym artykule zastosowano metodę analizy treści, którą autor uznał za najefektywniejszą metodę badawczą do podjętej tematyki, w tym zwłaszcza przedstawienia mechanizmów propagandy oraz działalności politycznej Edwarda Gierka jako I Sekretarza KC PZPR w latach 70. XX w
- …
