Hacettepe University Institutional Repository
Not a member yet
20712 research outputs found
Sort by
INVESTIGATION OF STAKEHOLDER VIEWS ON THE QUALITY OF INCLUSIVE EDUCATION IN EARLY CHILDHOOD EDUCATION
No full textIn this research, the views of teachers, parents, school administrators, local government officials and non-governmental organizations on the quality of inclusive education in pre-school education were examined. This research, which was carried out using the qualitative research method, was executed with a case study design. Purposive sampling method was used by choosing the people who could explain the concept in the best way. The study group of the research consisted of 6 teachers, 6 families and 6 school administrators, 6 local government officials, 6 teachers working in independent kindergartens and primary schools affiliated to the Ministry of National Education of Konya, and 6 officials of non-governmental organizations in Konya who were included in the projects for inclusive education in the 2020-2021 academic year. The data were obtained using the interview method. Semi-structured "Stakeholder Groups for Evaluation (Teacher, School Administrators, Parents, Non-Governmental Organizations, Local Administration Authorities) Interview Form", which was prepared by the researcher, was used as a data collection tool in individual interviews. The data were analyzed with content analysis, following the inductive approach. The findings and results of the study, the characteristics that determine the quality of inclusive education practices and their effects on early childhood education were examined. In line with the opinions of the participants of the study, the problems they encountered during the inclusive education practices and solution suggestions were revealed.Bu araştırmada, erken çocukluk eğitiminde kapsayıcı eğitimin niteliğine yönelik öğretmenlerin, ebeveynlerin, okul yöneticilerinin, yerel yönetim yetkililerinin ve sivil toplum kuruluşu yetkililerinin görüşleri incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak yürütülen bu araştırma durum çalışması deseniyle gerçekleştirilmiştir. Amaçlı örneklem yöntemi ele alınan kavramı en iyi şekilde açıklayabilecek kişilerin seçilebilmesi için kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında kapsayıcı eğitime yönelik projelere dahil olmuş Konya ili MEB’ e bağlı bağımsız anaokulları ve ilkokullarına bağlı anasınıflarında çalışan 6 öğretmen, 6 ebeveyn ve 6 okul yöneticisi, 6 yerel yönetim yetkilisi ve Konya’da bulunan sivil toplum kuruluşlarının 6 yetkilisi toplam otuz kişi oluşturmaktadır. Veriler görüşme yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Bireysel görüşmelerde veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından düzenlenen yarı yapılandırılmış “Değerlendirmeye Yönelik Paydaş Grupları (öğretmen, okul yöneticileri, ebeveyn, sivil toplum kuruluşları, yerel yönetim yetkilileri) Görüşme Formu” kullanılmıştır. Veriler tümevarımsal yaklaşım göz önünde bulundurularak içerik analizi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları ve sonucunda kapsayıcı eğitim uygulamalarının niteliğini belirleyen özellikleri ve erken çocukluk eğitimine etkileri incelenmiştir. Çalışma katılımcılarının görüşleri doğrultusunda kapsayıcı eğitim uygulamaları sırasında karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri ortaya çıkarılmıştır
Roald Dahl'ın Charlie and the Chocolate Factory adlı eserinin Türkçe çevirilerinin Karşılaştırmalı Bir Analizi
No full textRoald Dahl's Charlie and the Chocolate Factory (1964) is regarded as a children's
classic extensively read by children worldwide. Dahl's unique storytelling techniques,
neologisms, intriguing plots, and stylistic features earned him worldwide recognition as
one of the most prominent children's authors. Therefore, it is essential to examine how it
was translated by two different translators for the same publishing house and received
by Turkish children's literature readers. This study aims to make a thorough translation
analysis of the book within Raymond van den Broeck's translation criticism model, with
an attempt to pave the way for further research on the translation of children's literature
and its translation criticism. Translation of children's literature requires serious
consideration of its audience. Translating for children is considered an easy task;
however, it is as complex and demanding as translations of adult literature. To this end,
a masterpiece of the genre, Charlie and the Chocolate Factory (1964) by Roald Dahl
and its two Turkish translations by Makbel Oytay (1989) and Celal Üster (2006) is
going to be analyzed and compared in accordance with Broeck's translation criticism
model. Within this framework, cultural and cross-cultural elements in the book will be
analyzed, the translators' choices will be evaluated, and the translators' possible reasons
for using numerous translation strategies when translating the culture-specific terms will
be discussed. In addition, the transmission of the translation of linguistic and extralinguistic elements in the source text is examined and compared. This thesis also uses
Aixela's translation strategies and aims to specify the choices made by the translators
based on Broeck's framework. The study results conclude that there are significant
differences between the source text and target texts in terms of stylistic, lexical, and
cultural elements between the source text and target texts.Roald Dahl'ın Charlie and the Chocolate Factory (1964) adlı eseri, çocuklar tarafından
yaygın olarak okunan, dünyaca ünlü bir çocuk yazını klasiği olarak kabul edilmektedir.
Benzersiz hikaye anlatım teknikleri, biçemi, neolojizmleri ve merak uyandıran olay
örgüleri, Dahl'ın dünyanın en seçkin çocuk edebiyatı yazarlarından biri olarak
tanınmasını sağlamıştır. Bu nedenle, Charlie and the Chocolate Factory'nin (1964) aynı
yayınevi için iki ayrı çevirmen tarafından nasıl çevrildiğini ve Türk çocuk yazını
okuyucuları tarafından nasıl alımlandığını incelemek oldukça önemlidir. Bu çalışma,
Raymond van den Broeck'in çeviri eleştirisi modeli çerçevesinde, çocuk yazını çevirisi
ve çeviri eleştirisi alanında gelecekte yapılacak araştırmaların yolunu açma amacı ile
kitabın kapsamlı bir çeviri analizini oluşturmayı amaçlamaktadır. Çocuk yazını çevirisi,
okuyucu kitlesinin titizlikle değerlendirilmesini gerektirmektedir. Çocuklar için çeviri
yapmak kolay bir iş olarak görülmektedir, ancak çocuk yazını çevirisi, en az yetişkin
yazını çevirisi kadar karmaşık ve emek gerektiren bir alandır. Bu nedenle, Roald Dahl'ın
Charlie and the Chocolate Factory (1964) adlı başyapıtı ve Makbel Oytay (1989) ve
Celal Üster (2006) tarafından yapılmış iki Türkçe çevirisi, Broeck'in çeviri eleştiri
modeli çerçevesinde analiz edilecek ve karşılaştırılacaktır. Bu model çerçevesinde,
kitaptaki kültürel ve kültürlerarası unsurlar analiz edilecek, çevirmenlerin tercihleri ve
kültürel ögeleri çevirirken çok sayıda çeviri stratejisi kullanmalarının olası nedenleri
tartışılacaktır. Ayrıca, kaynak metindeki dil içi ve dil dışı ögelerin çeviri metinlere
aktarımı incelenecek ve birbirleriyle karşılaştırılacaktır. Bu tezde, Aixela'nın öne
sürdüğü çeviri stratejileri kapsamında, Broeck'in çeviri eleştirisi modeli temel alınarak
çevirmenlerin tercih ettiği çeviri stratejilerinin belirlenmesi de amaçlanmaktadır.
Çalışma sonuçları, kaynak metin ile hedef metinler arasında biçimsel, sözcüksel ve
kültürel ögeler açısından önemli farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır
Arabidopsis Thaliana’da Tuz Ön Uygulaması ile Bor Tolerans Kazanımında Antosiyaninin Çoklu Fonksiyonel Rollerinin Araştırılması
No full textIn the scope of this thesis, it is aimed to elucidate the acquisition of boron tolerance by salt pretreatment in the model plant Arabidopsis thaliana by investigating 1) some physiological, photochemical and antioxidant enzyme activities and 2) the changes in some genes expression involved in the synthesis pathway of anthocyanin which has multiple functions.
After Arabidopsis seeds were subjected to stratification in petri dishes containing MS medium for 3 days at +4°C in dark conditions, the germinated plants were grown in a controlled growth chamber (22± 1°C temperature, 16/8 photoperiod, µmol.m-2s-1 light intensity and 50-60% humidity) for 12 days. Then, the pre-treatment groups were transferred to media containing NaCl-type salt for 3 days, and at the end of 3 days, they were transferred to petri dishes containing different boron concentrations (3 and 5 mM H3BO3) together with the groups without pre-treatment and exposed to boron toxicity for 7 days.
Due to boron accumulation in Arabidopsis plant, shoot biomass and leaf area decreased. In addition to this, boron toxicity caused an increase in Cl- uptake and a decrease in K+ uptake with boron accumulation in shoots of Arabidopsis plants. Toxic levels of boron transported to leaves adversely affected photosynthetic apparatus and photosynthetic activity. Boron toxicity led to changes in fluorescence transitions (Kaustky curve), specific (ABS/RC, TRO/RC, ETO/RC, DIO/RC, RE/RC) and phenomenological (ABS/CS, TRO/CSO, ETO/CSO, DIO/CSO) energy flows in thylakoid membranes, quantum yield (ϕEO), the efficiencies of the donor side(VK/VJ) of PSII and the acceptor (ΔVIP) side of PSI. These changes caused significant reductions in photosynthetic performance (PIABS / PITOP) and components. It has been revealed that the decrease in the photochemical efficiency of plants under boron toxicity is associated with the decrease in the active reaction center and the increase in the loss of energy in the form of heat. In addition, it was determined that B toxicity affects both photosystems negatively and PSI is affected more than PSII. Although this negative effect caused by boron toxicity in the model plant affected the membrane integrity and the amounts of pigments in the antenna and active reaction centers, it has been determined that this effect was not at a level to cease the functionality of the photosystems and could be alleviated with salt pre-treatment. These findings are also consistent with the MDA results and the change in biomass.
Arabidopsis plant gained tolerance against boron toxicity by regulating its protective defense systems with the increases in antioxidant enzymes activities and the content of phenolic compounds (anthocyanin and flavonoid) with salt pretreatment. The significant and coherent increase in the activity of antioxidant enzymes, especially POD, at toxic boron levels has showed that it plays an active role in the detoxification of H2O2 resulting from oxidative damage. Besides, increases in the activities of APX, GR and GST, which are involved in the ascorbate-glutathione pathway, have been involved in protecting the plant against damages. The activities of all these enzymes were higher in salt pre-treated groups.
Multiple functions of anthocyanin in defense, the changes in expression of some genes and transcription factors involved in anthocyanin synthesis were investigated. Expressions of MYB75, MYB114 and MYBD, which are transcription factors, increased under toxicity. Expression of PAL2, 4CL3, C4H genes involved in the synthesis pathway increased, but no difference was observed in the ANS gene. The increase of expression of GSH1 and GST26 genes might have played a role in protection against oxidative damage by forming anthocyanin-GSH and/or GST-anthocyanin complexes and binding the boron element.
It has been exhibited that salt pre-treatment has been inducing the defense system of plants before they encounter destructive toxicity and, it provides tolerance to this situation when it encounters high concentrations of boron. In addition, the increased expression amounts in anthocyanin-related genes which are involved in the anthocyanin synthesis pathway show that this system plays an important role in defense.Bu tez kapsamında model bitki Arabidopsis thaliana’da tuz ön uygulaması ile bor tolerans kazanımının 1) bazı fizyolojik, fotokimyasal ve antioksidan enzim aktiviteleri ve 2) çoklu fonksiyonlara sahip antosiyaninin sentez yolağında yer alan bazı genlerin ifade değişimleri araştırılarak, aydınlatılması amaçlanmıştır.
Arabidopsis tohumları MS besiyeri ortamı içeren petri kapları içerisinde 3 gün +4°C’de karanlık koşullarda stratifikasyon işlemine tabi tutulduktan sonra çimlenen bitkiler kontrollü iklim kabininde (22± 1 °C sıcaklık, 16/8 fotoperiyot, 200 µmol.m-2s-1 ışık şiddeti ve %50-60 nem koşullarında) 12 gün boyunca yetiştirilmiştir. Ardından ön uygulama grupları 3 gün boyunca NaCl tipi tuz içeren besiyerlerine aktarılmış, 3 günün sonunda ön uygulamasız gruplar ile beraber farklı bor konsantrasyonları içeren (3 ve 5 mM H3BO3) petri kaplarına transfer edilerek 7 gün süre ile bor toksisitesine maruz bırakılmışlardır.
Arabidopsis bitkisinde bor birikimine bağlı olarak, sürgün biyokütlesi ve yaprak yüzey alanı azalmıştır. Bunun yanı sıra, bor toksistesi, Arabidopsis bitkilerinin sürgününde bor birikimi ile birlikte Cl- alımının artmasına, K+ alımının ise azalmasına neden olmuştur. Yapraklara taşınan borun toksik seviyeleri, fotosentetik aparatları ve fotosentetik aktiviteyi olumsuz etkilemiştir. Bor toksisitesi, tilakoid membranlardaki fluoreans geçişlerinde (Kaustky eğrisi), spesifik (ABS/RC, TRO/RC, ETO/RC, DIO/RC, RE/RC) ve fenomenolojik (ABS/CS, TRO/CSO, ETO/CSO, DIO/CSO) enerji akışlarında, kuantum veriminde (EO), PSII’nin donör (VK/VJ) ve PSI’in akseptor (ΔVIP) kısımlarının etkinliğinde değişimlere yol açmıştır. Bu değişimler fotosentetik performans (PIABS / PITOP) bileşenlerinde de önemli düzeyde azalmalara sebep olmuştur. Bor toksisitesi altındaki bitkilerin fotokimyasal etkinliğindeki azalışın, aktif reaksiyon merkezindeki azalış ve enerjinin ısı şeklinde kaybındaki artış ile ilişkili olduğunu ortaya konulmuştur. Ayrıca B toksisitesinin her iki fotosistemi de olumsuz etkilediği ve PSI ’in PSII’ye göre daha fazla etkilendiği belirlenmiştir. Model bitkide bor toksisitesinin neden olduğu bu olumsuz etkilenmenin membran bütünlüğü ile anten ve aktif reaksiyon merkezlerindeki pigment miktarlarını etkilese de bu etkinin, fotosistemlerin işlevselliklerini durduracak düzeyde olmadığı ve tuz ön uygulaması ile hafifletilebildiği belirlenmiştir. Bu bulgular MDA sonuçları ve biyokütledeki değişim ile de uyumludur.
Arabidopsis bitkisi, tuz ön uygulaması ile antioksidan enzim aktivitelerinde ve fenolik bileşikler (antosiyanin ve flavonoid) içeriğindeki artışlar ile koruyucu savunma sistemlerini düzenleyerek bor toksisitesine karşı tolerans kazanmıştır. Toksik bor seviyelerinde antioksidan enzimlerden özellikle POD aktivitesinin belirgin ve tutarlı bir şekildeki artışı, oksidatif hasar sonucu oluşan H2O2 detoksifikasyonunda etkin rol aldığını göstermektedir. Bunun yanısıra askorbat-glutatyon yolunda yer alan APX ve GR ile GST aktivitelerindeki artışlar, hasarlara karşı bitkiyi korumada rol almışlardır. Tüm bu enzimlerin aktiviteleri tuz ön uygulamalı gruplarda daha yüksek çıkmıştır.
Antosiyaninin savunmadaki çoklu fonksiyonları, antosiyanin sentezinde görev alan bazı genlerin ve transkripsiyon faktörlerindeki ifade değişimleri incelenmiştir. Transkripsiyon faktörlerinden olan MYB75, MYB114 ve MYBD ifadelerinde toksisite altında artış görülmüştür. Sentez yolağında görev alan PAL2, 4CL3, C4H genlerinin ifadesi artmış olup, ANS geninde herhangi bir fark görülmemiştir. GSH1 ve GST26 genlerindeki ifade artışı, antosiyanin-GSH ve/veya GST-antosiyanin kompleksleri oluşturarak ve bor elementini bağlayarak, oksidatif hasara karşı korumada rol almış olabileceğini gösterir.
Tuz ön uygulamasının bitkilerin savunma sistemini yıkıcı toksisiteyle karşılaşmadan önce uyarıyor ve yüksek konsantrasyonda bor ile karşılaştığında bu duruma tolerans kazanımı sağladığı ortaya konulmuştur. Bunun yanında antosiyanin sentez yolağında yer alan ve antosiyaninle ilişkili genlerdeki artan ifade miktarları bu sistemin savunmada önemli bir rol aldığını göstermektedir
Pamuklu Kumaş Üzerinde Yıkanmış Kan Lekesinin Raman Spektroskopi ve Kemometri ile Tespiti
No full textBloodstains are abundant biological fluids that are encountered in crime scenes. Precise bloodstain detection on the “proof” has vitally importance for ongoing or post-commital stages. The criminal inclined to dispose the proofs that has an effect of inadequate amount of bloodstains. In case of loss in stain characteristic, the required presumptive or correlative tests can not identify the located stain with high accuracy. Twelve equal sized white %100 cotton fabrics were prepared to washing with six different cleansing solutions after creating bloodstains. The aim of the study is examining the treatment effect of each cleansing solutions for bloodstains with Raman spectroscopy. Distilled water and distilled water solutions of methanol, HCl, soap, detergent and hypochloride were used as cleansing liquids. Solutions were grouped as five sets by observing the effect of fresh solution and temperature differences as 20oC, 30oC and 60oC. Raman spectrums were collected with 785 nm laser source after all washed fabrics has been turning into dry state. For chemometrics, Raman sepctrums of different treated fabrics with bloodstains and clean fabrics were classified with PLS-DA method. MATLAB PLS_Toolbox was used for both analysis and dividing the spectrums into train and test data. The chemometric model was built with the classification parameters as sensitivity, selectivity and efficiency. Selectivity was reached to 100% for all cleansing solutions and washed fabric with bloodstains. The classificaiton has been made for distilled water with 90% sensitivity and %94.9 efficiency; for methanol solution with 96% sensitivity and 97.7% efficiency and with HCl soluiton with 91.7% sensitivity and 95.7% efficiency was calculated. Likewise, classification for soap solution 85.0% sensitivity and 92.2% efficiency; for detergent solution 100% sensitivity and 100% efficiency and lastly, for hypochloride solution 90% sensitivity and 95.11% efficiency was reached. Discrimination of different solutions and washed bloodstains on fabric was achieved with 92.7% sensitivity, 100% selectivity and 95.7% efficiency.Adli olaylarda kan lekesi en sık rastlanan biyolojik izlerden biridir. Suç esnasında ya da sonrasında kanıt niteliği taşıyan yüzeyler üzerinde kan lekesinin tam anlamıyla tayin edilmesi, son derece kritiktir. Suçlu tarafından kan lekesi içeren kanıtların bertaraf edilmesi sonucunda yeterli miktarda leke yüzey üzerinde barınmayabilir. Bu durum, hali hazırda kullanılan birçok test işleminin yeterli doğrulukta leke tanımlaması yapamamasına yol açar. On iki eşit parça halinde kesilmiş %100 pamuk kumaş yüzeyine damlatılan kan lekeleri üzerinde altı farklı temizleyici sıvı ile yıkama işlemi uygulanarak Raman spektroskopi ile leke tayini yapılması amaçlanmıştır. Üzerine kan damlatılmış ve oda sıcaklığında tamamen kurumuş kumaş parçaları, saf su ile metanol, HCl, sabun, deterjan ve hipoklorit çözeltisi kullanılarak yıkanmıştır. Çözeltiler, sıcaklık farkları ve çözücü temizliğinin kan lekesine etkisini görmek amacıyla beş grup halinde hazırlanmıştır. Sıcaklık değerleri olarak 60, 30 ve 20 oC ‘de yıkamalar yapılmıştır. Yıkanan kumaş parçalarının tam kuruması sağlandıktan sonra 785 nm lazer değerine sahip Raman spektroskopi ile analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, kan lekesine, çözücülere ve yıkama sonrası kumaş üzerindeki kan lekesine ait Raman spektrumları elde edilmiştir. Değişik temizleyici çözeltilerle yıkanan kanın ve çözeltiler ile yıkanan boş kumaşın birbirinden ayrımını belli bir sınıflandırmaya tabi tutarak ayırmak amacıyla PLS-DA metoduna dayalı olarak kemometrik analiz yapılmıştır. MATLAB PLS_ Toolbox kullanılarak yapılan analiz için yıkanmış kanlı kumaş ve çözücülerle yıkanmış boş kumaş için öğrenme ve test verileri olmak üzere iki sınıf oluşturulmuştur. Kurulan kemometrik model sonucunda, hassasiyet, seçicilik ve verim olmak üzere üç parametre içeren sınıflandırma yapılmıştır. Tüm temizleyici grupları ve yıkanan kanlı kumaş için %100 seçicilikle ayrım yapılabilmiştir. Saf su için %90 hassasiyet ile %94.9 verimle, metanol çözeltisi için %96 hassasiyet ile %%97.7 verimle ve HCl için %91.7 hassasiyet ve %95.7 verim ile sınıflandırma yapılmıştır. Benzer şekilde, sabun çözeltisi için %85.0 hassasiyet ile %92.2 verimle, deterjan için %100 hassasiyet ile %100 verimle ve hipoklorit için %90 hassasiyet ve %95.11 verimle veriler sınıfa dayalı ayrılmıştır. Tüm çözeltilerin, farklı çözeltiler ile yıkanmış kanlı gruplardan ayrılması ise %91.7 hassasiyet, %100 seçicilik ve %95.7 verimle gerçekleştirilmiştir
Benjamin ve Badiou'da Sanat ve Politika İlişkisi
No full textThis study aims to explain Benjamin and Badiou's ideas on the relationship between art and politics by placing the concept of truth in the central position. In order to establish a historical background in the first part of the study, in order to show the relationship in question, the relationship between art and truth is discussed under different political conditions; the views of the German Romantics, Hegel, Marxism, Lukács, Nietzsche and Heidegger will be presented. In the second part, Benjamin's views on the relationship between art and politics will be explained within the framework of the concepts of Aura, history, allegory, and dialectical image. In the third chapter, Badiou's ideas on the relationship between art and politics are discussed in the perspective of a new truth, a new aesthetic thought; will be presented within the framework of the concepts of being, event, justice and democracy. Thus, it will be explained what problems the relationship between art and politics points to in the philosophy of both Benjamin and Badiou, how the concept of truth takes place in these problems, and how both philosophers find solutions to these problems.Bu çalışma, Benjamin ve Badiou’nun sanat ve politika ilişkisine dair fikirlerini hakikat kavramını merkezi konuma yerleştirilerek açıklamayı amaçlamaktadır. Söz konusu ilişkiyi gösterebilmek için çalışmanın birinci bölümünde tarihsel bir arkaplan kurmak amacıyla, sanat ile hakikatin ilişkisinin farklı politik koşullarla ele alındığı; Alman Romantikleri, Hegel, Marksizm, Lukács, Nietzsche ve Heidegger’in görüşleri sunulacaktır. İkinci bölümde Benjamin’in sanat ve politika ilişkisine dair görüşleri, Aura, tarih, alegori, diyalektik imge kavramları çerçevesinde açıklanacaktır. Üçüncü bölümde Badiou’nun sanat ve politika ilişkisine dair fikirleri, yeni bir hakikat, yeni bir estetik düşüncesi perspektifinde ele alınarak; varlık, olay, adalet ve demokrasi kavramları çerçevesinde sunulacaktır. Böylece hem Benjamin hem de Badiou felsefesinde sanat ve politika ilişkisinin hangi problemlere işaret ettiği, bu problemler içerisinde hakikat kavramının nasıl yer aldığı, aynı zamanda her iki filozofun söz konusu problemlere nasıl çözümler ürettiği açıklanacaktır
Kayıp Veri İle Başa Çıkma Yöntemlerinin Yapısal Eşitlik Modellerine Etkisi
No full textThe purpose of this research is to investigate three missing data handling methods; listwise deletion, likelihood methods (FIML and EM), and multiple imputation (PMM, CART, NORM) techniques in structural equation models (SEM) under various conditions. These conditions are sample sizes (100, 500, 1000), missing value rates (5%, 10%, 20%), missing value mechanisms (MCAR, MAR), distributions (normal and skewed), and data structure (middle and robust level). This simulation study generated a three-factor SEM model with nine indicators by population correlation matrix. The total number of conditions is 72, and the results are aggregated over 100 replications. Standard error and bias were investigated on eight outcomes of YEM results such as model fit indexes, factor loadings, and path coefficients. Results indicated that listwise deletion with all working conditions was found the most bias and the biggest standard error. The least bias and standard error were found under the MCAR mechanism, normal distribution and robust data structure conditions. FIML and MI methods generally performed the same level, but MI methods failed to perform under 100 sample size, 20% missing data rate, skewed distribution and MAR mechanisms. FIML and MI methods outperformed for goodness of fit indexes however rate of error increased when data skewed. EM methods produced larger error and bias for factor loadings and path coefficients than modern missing handling techniques. Hence, this study recommends using MI to handle missing ordinal data in SEM; unless the missingness is large, the sample size is small, and the distribution is skewed.Bu çalışmanın amacı değişen örneklem büyüklüğü (100, 500, 1000), kayıp veri oranı (%5, %10 ve %20, kayıp veri mekanizması (TROK ve ROK), veri dağılımı (normal, çarpık) ve veri yapısında (güçlü yapı, orta düzeyde yapı) koşullarında liste bazında silme, olabilirlik yöntemleri (FIML ve EM) ve çoklu atama (PMM, CART ve NORM) kayıp veri ile baş etme yöntemlerinin yapısal eşitlik modellerinde (YEM) etkisini incelemektir. Bu simülasyon çalışmasında üç faktörlü YEM modeli evren korelasyon matrisi ile üretilmiştir. Toplamda 72 koşul ve her bir koşul için 100 tekrar yapılmıştır. YEM bulgularından model veri uyumları faktör yükleri ve faktörler arasındaki yol katsayılarına göre hata ve yanlılık değerleri elde edilmiştir. Liste bazı yöntemi çalıştığı tüm koşullarda en yanlı ve hatalı yöntem olarak elde edilmiştir. TROK mekanizmasında, normal dağılımda ve güçlü veri yapısında hata ve yanlılık miktarı daha düşüktür. FIML ve çoklu atama (MI) yöntemlerinin YEM’de performansları her iki kayıp veri mekanizmasında benzer olarak elde edilmiştir ancak MI yöntemleri küçük örneklem, kayıp veri oranı %20 ve çarpık dağılıma sahip ROK mekanizmasında çalışmamaktadır. EM yöntemi faktör yükleri ile yol katsayıları kestirimlerinde her iki kayıp veri mekanizmasında hata ve yanlılığı yüksek modern kayıp veri ile baş etme yöntemidir. Sonuç olarak MI yöntemleri YEM’de sıralı veri tipine sahip kayıp veri ile baş etmede kullanılması önerilmekte olup çarpık dağılımda, ROK mekanizmasında, küçük örneklem büyüklüğünde ve büyük kayıp veri oranında kullanılmamalıdır
Detectıon Of Trace Amount Chemıcal Substances In Hyperspectral Images
No full textHyperspectral images, by their very nature, provide a great deal of information about the
contents of an image. In this way, they open the way to reveal the evidences that cannot be
distinguished or detected properly by the analysis of single or 3-band images. Shots made
with hyperspectral cameras, which provide an information vector consisting of hundreds
of bands for each pixel, provide spectral analysis even in cases where spatial analysis of
the objects in the image is not possible or can be made very limited. Spectral separation of
objects or backgrounds that can resemble each other in color or shape is made possible
with hyperspectral imaging technology.
There are many approaches that can be tried to analyze hyperspectral images, to classify
the objects in their content using these images, or to detect a searched object. These
approaches can be shaped based on different methods, depending on whether there is a
preliminary information about the searched object, whether there is a rich data set on the
analysis of the problem, or whether the data acquisition conditions change based on
different parameters settings. For example, anomaly detection-based methods are used for
the detection of objects that are not known exactly but separated from the background,
while spectral signature matching-oriented methods can be used in cases where the
preliminary information about the sought object is provided.
v
In this thesis, studies for the detection and identification of trace amounts of chemical
substances placed at levels measured in nanograms (500ng -10000ng) on different
backgrounds are described. Many different difficulties are faced such as target and
background diversity, placement of the very small amount of target, using raw data without
any radiometric correction, change of light and target position. The solutions developed to
avoid these difficulties and to produce a robust algorithm are presented step by step. First
of all, when the raw radiance data taken from the sensor is examined, it is observed that the
background and target separation cannot be made well in raw data. For this reason, a
number of data conversion algorithms are applied for data rectification with different
operations on the received radiance data. Thus, target and background separation is
performed more successfully. Afterwards, various signature-based target detection
algorithms have been tried and the methods that produce successful results for the problem
that is the subject of this thesis have been revealed.
Solving the problem of detection and identification of chemicals requires creating an
algorithm that takes images and other necessary information as input and gives target type
and location information as output. Hence, creating score maps is not enough. Steps that
produce the necessary outputs by using relevant score maps are also needed. For this
purpose, post-processing algorithms that lead to more robust results are also part of the
work done in this thesis. These steps eliminate false alarms as much as possible.
In summary, a hybrid method called "Multiple Target Detection" has been developed by
using different spectral signature matching-oriented methods in the literature to solve the
above-mentioned problem. First, the hyperspectral image taken in the ultraviolet and near
infrared spectrum and the preprocessing steps (whitening and Savitzky-Golay filter)
applied to the target reference signatures sought in the image are detailed. Afterwards, the
applied hybrid detection method is explained in detail. A two-stage score map generation
algorithm based on cross-correlation and spectral information divergence algorithms is
described. Then information is given about the final processing steps, which include
conditions such as thresholding according to the score and selecting final detected areas by
connective pixel analysis for potential target clusters.
In addition to the “Multiple Target Detection” method, a method named POSTNET, which
provides the final processing steps applied on the previously obtained score maps with deep
learning, has been developed and presented in detail. In addition, the great contribution of
vi
the pre-processing steps applied to the hyperspectral data and the post-processing steps
applied after creation of score maps are emphasized.Hiperspektral görüntüler doğası gereği sahip oldukları yüzlerce bant bilgisi sayesinde
içeriğindeki nesneler hakkında oldukça detaylı bilgi sağlar. Bu sayede tek ya da 3 bantlı
görüntülerin analizi ile ayırt edilemeyecek ya da sağlıklı bir şekilde tespit edilemeyecek
farklılıkların ortaya çıkarılmasının önü açılır. Her piksel için yüzlerce banttan oluşan bir
bilgi vektörü sağlayan hiperspektral kameralar ile yapılan çekimler görüntüdeki nesnelerin
uzamsal analizinin mümkün olmadığı ya da çok kısıtlı yapılabildiği durumlarda bile
spektral analiz imkânı sağlar. Hiperspektral görüntüleme teknolojisi ile renk ya da şekil
olarak birbirine benzeyebilen nesne ya da arka planların spektral olarak ayrışması mümkün
kılınır.
Hiperspektral görüntülerin analizi ve bu görüntüler kullanılarak içeriğindeki nesnelerin
sınıflandırılması ya da aranan bir nesnenin tespiti için denenebilecek birçok yaklaşım
mevcuttur. Bu yaklaşımlar aranan nesneye ait ön bilgi olup olmamasına, problemin
analizine dair zengin veri kümesine sahip olup olmamaya ya da veri çekim şartlarının ne
kadar farklı parametreye göre değişip değişmediğine göre farklı yöntemleri temel alarak
şekillenebilir. Örneğin ne olduğu tam olarak bilinmeyen ancak arka plandan ayrışmış
nesnelerin tespiti için anomali tespiti temelli yöntemler baz alınırken aranılan nesneye dair
ön bilginin sağlandığı durumlarda spektral imza eşleştirme odaklı yöntemler baz alınabilir.
ii
Bu tezde, farklı arka planlar üzerine nanogramlarla (500ng -10000ng) ölçülen seviyelerde
yerleştirilmiş eser miktarda kimyasal maddelerin tespiti ve teşhisi amacıyla yapılan
çalışmalar anlatılır. Hedef ve arka plan çeşitliliği, hedefin çok az miktarda olacak şekilde
yerleştirilmesi, kullanılan sensörün herhangi bir radyometrik düzeltme işlemi yapmadan
ham veri üretmesi, ışık ve hedefin konumunun değişebilmesi gibi birçok farklı zorluklar
ile karşılaşılmıştır. Bu zorlukların olabildiğince önüne geçerek gürbüz bir algoritma
üretebilmek için geliştirilen çözümler adım adım sunulmuştur. Öncelikle sensörden alınan
ham radyans veriler incelendiğinde bu ham verilerde arka plan ve hedef ayrımının iyi
yapılamadığı gözlenmiştir. Bu sebeple alınan radyans veriler üzerinde yapılan farklı
işlemler ile doğrultma amaçlı bir takım veri dönüşüm algoritmaları uygulanmıştır. Böylece
hedef ve arka plan ayrımı daha başarılı bir şekilde gerçekleştirilir. Daha sonra çeşitli imza
tabanlı hedef tespit algoritmaları denenerek bu teze konu olan problem için başarılı
sonuçlar üreten yöntemler ortaya çıkarılmıştır.
Kimyasal maddelerin tespiti ve teşhisi probleminin çözümü, girdi olarak görüntü ve gerekli
diğer bilgileri alıp çıktı olarak hedef tipi ve lokasyonu bilgisi veren bir algoritma yaratma
gerektirir. Bu yüzden skor haritalarını oluşturmak yeterli değildir. İlgili skor haritalarını
anlamlandırarak gerekli çıktıları üreten adımlara da ihtiyaç duyulur. Bu amaçla çeşitli son
işleme adımları da denenerek daha gürbüz sonuçlar almayı sağlayan son işleme
algoritmaları da bu tezde yapılan çalışmaların bir parçasıdır. Bu adımlar sayesinde yanlış
alarmlar olabildiğince elenir.
Özetle, yukarıda bahsi geçen problemin çözümü amaçlı literatürdeki farklı spektral imza
eşleştirme odaklı yöntemler kullanılarak “Çoklu Hedef Tespiti” isimli hibrit bir yöntem
geliştirilmiştir. İlk olarak ultraviyole ve yakın kızıl ötesi spektrumda çekilmiş hiperspektral
görüntü ve görüntüde aranan hedef referans imzalarına uygulanan ön işleme adımları
(beyazlatma ve Savitzky-Golay filtresi) detaylandırılmıştır. Sonrasında uygulanan hibrit
tespit yöntemi detayları ile aktarılmıştır. Çapraz ilintileme ve spektral imza ayrımı
algoritmaları temelli iki aşamalı bir skor haritası üretim algoritması anlatılmıştır. Daha
sonra skor haritalarını anlamlandırmak için skora göre eşikleme ve sonrasında potansiyel
hedef kümeleri için belirli bir eşik değerinden daha fazla sayıda piksel içerme gibi şartlar
içeren son işleme adımları hakkında bilgi verilmiştir.
“Çoklu Hedef Tespiti” yöntemine ek olarak, daha önce elde edilmiş skor haritaları üzerinde
uygulanan son işleme adımlarını derin öğrenme ile sağlayan POSTNET isimli yöntem
geliştirilmiş ve detaylarıyla sunulmuştur. Ayrıca hiperspektral veriye yapılan ön işleme
iii
adımlarının ve tespit sonrası yapılan son işleme adımlarının algoritma başarımına olan
büyük katkısı vurgulanmıştır
Capital Flow Management Policies: A Panel Data Analysis For Developing Countries
No full textThe Global Financial Crisis has signaled that the growing magnitude and volatility in financial flows increasingly complicates ensuring macroeconomic and financial stability in developing countries. With the renewed attention on a better understanding of which appropriate policy tools help policymakers to provide stability, the recent literature has started to advocate the use of capital flow management policies, in particular, capital controls. Given these recent developments in the literature and the policy environment, this thesis seeks to answer two questions: (i) what are the impacts of capital controls on the size and volatility of gross inflows and outflows, and (ii) does the level of a country’s financial development affect the efficacy of capital controls? Based on a new dataset for capital controls developed by Fernandez et al. (2016) for a sample of 44 developing countries over the period 1998-2017, this study builds its empirical analysis on linear and nonlinear panel estimation procedures. The results show that the impact of capital controls differs across the volume of gross inflows and outflows suggesting increases in restrictions on outflows significantly reduce the volume of gross outflows. But there is no significant impact of capital controls on the gross inflows. Also, capital controls seem not to influence the volatility of gross inflows and outflows. Considering the panel threshold regressions, the results indicate that once a country surpasses a certain financial development threshold, higher levels of capital controls on inflows lead to lower gross inflow while there is no significant threshold for the size of gross outflows and volatility of the gross flows.Küresel Finansal Kriz, artan ve oynak hale gelen finansal akımların gelişmekte olan ülkelerde makroekonomik ve finansal istikrarı korumayı giderek zorlaştırdığını göstermektedir. İstikrarı sağlamak amacıyla hangi politika araçlarının politika yapıcılara yardımcı olduğunun anlaşılmasına yönelik artan ilgiyle birlikte, yakın zamanda ilgili literatür de sermaye akışı yönetimi politikalarının, özellikle sermaye kontrollerinin kullanımını savunmaya başlamıştır. Literatürdeki ve politika ortamındaki bu son gelişmeler göz önüne alındığında, bu tez iki soruyu yanıtlamayı amaçlamaktadır: (i) sermaye kontrollerinin brüt sermaye giriş ve çıkışların büyüklüğü ve oynaklığı üzerindeki etkileri nelerdir ve (ii) ülkenin finansal gelişimi sermaye kontrollerinin etkinliğini etkiler mi? 1998-2017 döneminde 44 gelişmekte olan ülkeyi içeren ve Fernandez ve diğerleri (2016) tarafından geliştirilen yeni bir veri setine dayanan bu çalışma, ampirik analizini doğrusal ve doğrusal olmayan panel tahmin yöntemi üzerine oluşturmaktadır. Sonuçlar, sermaye kontrollerinin etkisinin brüt giriş ve çıkışların hacminde farklılık gösterdiğine işaret etmektedir. Buna göre çıkışlarındaki kısıtlamalar arttıkça brüt çıkışların hacmi anlamlı ölçüde azalmaktadır. Ancak sermaye kontrollerinin brüt girişler üzerinde anlamlı bir etkisi yoktur. Ayrıca, sermaye kontrolleri brüt giriş ve çıkışların oynaklığını etkilememektedir. Panel eşik değer regresyonu sonuçları ise belirli bir finansal gelişme eşiğini aşıldıktan sonra sermaye kontrollerinin brüt girişleri azalttığını ancak brüt çıkışların büyüklüğü ve oynaklığı için anlamlı finansal gelişme eşiği olmadığını göstermektedir
Pozitif Bireysel Faktörlerin COVID-19 Kaygısı İle Olan İlişkisinin Obsesif Kompulsif Bozukluk Ve Yaygın Kaygı Bozukluğu Belirtileri Kapsamında İncelenmesi: Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ve COVID-19 Kaygısının Aracı Rolü
No full textEpidemics affect mental health as well as physical health. The present study investigated whether the severity of COVID-19 related distress, obsessive-compulsive disorder symptoms and generalized anxiety disorders symptoms differed according to socio-demographic variables such as gender, being diagnosed with COVID-19, losing a relative due to COVID-19, having a chronic physical illness, living with an individual over 60 or a child, and being a healthcare worker. In addition, the mediating roles of intolerance of uncertainty and psychological distress related to COVID-19 in the relationship of cognitive control and cognitive flexibility to obsessive-compulsive disorder and generalized anxiety disorder during the COVID-19 pandemic were examined. The sample of the study consisted of 478 adults between the ages of 18-64. Participants were asked to complete the Obsessive-Compulsive Inventory-Revised, the Generalized Anxiety Disorder-7 Scale, the COVID-19 Distress Scale, the Intolerance of Uncertainty Scale, and the Cognitive Control and Flexibility Questionnaire. The results of the one-way Multivariate Analysis of Variance (MANOVA) indicated that females compared to males, individuals who did not lose their relatives due to COVID-19 compared to those who lost, individuals who shared their household with their children compared to those who did not, health-care workers compared to those who are not reported lower obsessive-compulsive symptom levels. Moreover, intolerance to uncertainty and psychological distress related to COVID-19 mediated the relationship of cognitive control and cognitive flexibility to obsessive-compulsive symptoms and generalized anxiety disorder symptoms during the COVID-19 pandemic.Salgın hastalıkların kişilerin ruh sağlığı üzerinde çeşitli etkileri olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada COVID-19 ile ilişkili psikolojik zorlanma, obsesif-kompulsif bozukluk, yaygın kaygı bozukluğu düzeylerinin cinsiyet, COVID-19 tanısı alma, COVID-19 nedeniyle yakınını kaybetme, kronik fiziksel rahatsızlığın olması, 60 yaş üstü bir birey ya da bir çocukla birlikte yaşama ve sağlık çalışanı olma gibi demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmektedir. Araştırmanın bir diğer amacı ise COVID-19 pandemisi döneminde bilişsel kontrol ve bilişsel esneklik ile obsesif-kompulsif bozukluk ve yaygın kaygı bozukluğu belirtileri arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün ve COVID-19 ile ilişkili psikolojik zorlanmanın aracı rolünün incelenmesidir. Araştırmanın örneklemi 18-64 yaş arasındaki 478 yetişkinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak COVID-19 Sıkıntısı Ölçeği, Obsesif-Kompulsif Envanteri-Revize, Yaygın Kaygı Bozukluğu-7 Testi, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği ile Bilişsel Kontrol ve Esneklik Ölçeği uygulanmıştır. Gruplar arası tek yönlü çok faktörlü varyans analizi (MANOVA) sonuçlarına göre kadınların erkeklere göre, COVID-19 nedeniyle yakınını kaybetmeyenlerin kaybedenlere göre, evde çocuğu ile birlikte yaşayanların yaşamayanlara göre, sağlık çalışanı olanların olmayanlara göre daha düşük düzeyde obsesif-kompulsif bozukluk belirtisi gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca COVID-19 pandemisi döneminde bilişsel kontrol ve bilişsel esneklik ile obsesif-kompulsif bozukluk ve yaygın kaygı bozukluğu arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün ve COVID-19 ile ilişkili psikolojik zorlanmanın aracı rol oynadığı görülmüştür
İnsan Plasenta ve Endotel Hücre Hatları ile 3b Kriyojel Ortak Kültür Sisteminin Oluşturulması ve Etkinliğinin Araştırılması
No full textThe placental barrier, which is formed with pregnancy, determines the maternal-fetal passage of nutrients, the transition gradient, feto-placental and utero-placental blood flow by its structure and transfer capacity. A large increase in the rates of exposure to the use of chemicals and drugs has occurred during pregnancy. Tests cannot be performed on people due to ethical restrictions. In order to complete the lack of information about the permeability of the placental barrier, the need for studies to be conducted by creating current models of the placental barrier has increased.
In this thesis, human placental choriocarcinoma cells (BeWo) and human umbilical vein cells (HUVEC) with three-dimensional (3D) environment in kriyojel prepared with different properties on mono and co-culture systems have been established. Cryogels consist of interconnected macropores that can ensure the adhesion and proliferation of cells. In the thesis study, biocompatible poly (2-hydroxyethyl methacrylate) (PHEMA) cryogels with a 3D pore structure were supported in terms of extracellular substances (HDM) and a system closer to in vivo was established. Gelatin containing cryogels (PHEMAGEL) were synthesized using a PHEMA-based cryogel. Folic acid (FA) was attached to all PHEMA and PHEMAGEL cryogels, and fibronectin (FN) or collagen type IV (KOL Type IV) joined the structure, creating an environment close to the placenta tissue. Within the scope of the characterization studies of PHEMA, PHEMA+KOL Type IV, PHEMAGEL and PHEMAGEL+FN of the 4 cryogel groups synthesized with different ingredients, swelling tests were performed and the swelling properties of the gels were evaluated. The involvement of gelatin, FA, FN and KOL Type IV in the structure of cryogels was investigated by fourier transform infrared (FTIR) spectrometer. 3D characterization analyses of cryogels were performed with micro computed tomography (Micro-CT). The pore sizes of cryogels and the adhesion potentials of the cells were examined by scanning electron microscopy (SEM). In vitro release analyses were performed on FA-bonded cryogels. In order to study the cytocompatibility of the synthesized cryogel groups and the proliferation abilities of the cells, they were incubated together with the cells for 2, 4 and 7 days and the viability of the cells was evaluated. Vortioxetine, an antidepressant active ingredient that doesn’t have sufficient information in the literature about its use in pregnancy, was evaluated in the 3D cryogel co-culture system created. It was incubated with cells for 2, 4 and 7 days at concentrations of 30 µM and 60 µm. The effectiveness of MTT was examined by vitality analysis. Human chorionic gonadotropin (β-hCG) hormone production and matrix metalloproteinase-2 (MMP-2) and matrix metalloproteinase-9 (MMP-9) and protein levels were measured.
When the swelling properties of cryogels were examined, it was seen that the degree of macroscopicity was higher in PHEMA-based cryogels. A decrease in the degree of macroscopicity, degree of swelling and swelling rates have been observed due to gelatin. According to the result of the FTIR analysis, it was found that gelatin, FA, FN and KOL Type IV successfully participate in the structure of cryogels. The micro-CT result showed that cryogels have a distribution in different pore sizes. This has led to an increase in the retention and proliferation of cells. It has been observed that cryogels with fairly large pores connected with each other by SEM images have been synthesized. There was a decrease in the in vitro release of FA depending on the incubation period. As a result of the MTT analysis performed to understand the cytocompatibility of cryogels, it was observed that the cells are compatible with cryogels synthesized with various properties, and they do not have a toxic effect on the cells. A decrease in cell viability was observed in mono-cultures at high doses of Vortioxetine to the 3D cryogel common culture system, but the expected decrease in cell viability at the same doses of the common culture was not observed. The amount of β-hCG hormone was measured in BeWo and common culture group, and the greatest hormone release was observed in BeWo tuesday of PHEMA+KOL Type IV. There was no significant decrease in MMP-2 and MMP-9 protein levels due to the dose administration of Vortioxetine.
In this thesis study, cryogels containing gelatin, FN and KOL Type IV in their structure were synthesized and bound with FA. Their biocompatibility with placental BeWo and HUVEC cells has been demonstrated and they have been produced on PHEMA cryogels for the first time in a common culture medium. The toxicity of the active ingredient of the antidepressant Vortioxetine used in pregnancy was evaluated with the created 3D system. The results showed that the cryogel system is biocompatible for mono- and common cultures, and in terms of cytotoxicity, doses should be higher to reduce viability in dual common culture groups compared to mono-cultures. This 3D cryogel system has shown that it can be used as a system that reflects and gives similar answers in vivo in areas such as new medicine, cosmetics, food toxicity.Gebelik ile birlikte oluşan plasenta bariyeri, yapısı ve transfer kapasitesi ile besin maddelerinin maternal-fetal geçişini, geçiş gradiyentini, feto-plasental ve utero-plasental kan akışını belirlemektedir. Gebelik boyunca kimyasal madde ve ilaç kullanımına maruz kalma oranlarında büyük bir artış meydana gelmiştir. İnsanlar üzerinde etik kısıtlamalar sebebi ile testler yapılamamaktadır. Plasenta bariyerinin geçirgenliği hakkındaki eksikliği tamamlamak için güncel plasenta bariyer modelleri oluşturularak yapılacak olan çalışmalara ihtiyaç artmıştır.
Bu tez çalışmasında, insan plasenta koryokarsinom hücreleri (BeWo) ve insan göbek kordonu ven hücreleri (HUVEC) ile birlikte üç boyutlu (3B) ortamda farklı özellikler ile hazırlanmış kriyojel üzerinde mono ve ortak kültür sistemleri oluşturulmuştur. Kriyojeller, hücrelerin tutunmasını ve çoğalmasını sağlayabilecek birbirleriyle bağlantılı makro gözeneklerden oluşmaktadırlar. Tez çalışmasında, 3B por yapısına sahip biyouyumlu poli (2-hidroksietil metakrilat) (PHEMA) kriyojeller, hücre dışı maddeler (HDM) açısından desteklenerek in vivo’ya daha yakın bir sistem oluşturulmuştur. PHEMA temelli kriyojel kullanılarak jelatin içeren kriyojeller (PHEMAGEL) sentezlenmiştir. Tüm PHEMA ve PHEMAGEL kriyojellere folik asit (FA) bağlanmıştır, ayrıca fibronektin (FN) veya kolajen tip IV (KOL Tip IV) yapıya katılarak plasenta dokusuna yakın bir ortam oluşturulmuştur. Farklı içerikler ile sentezlenmiş olan 4 kriyojel grubunun PHEMA, PHEMA+KOL Tip IV, PHEMAGEL ve PHEMAGEL+FN’in karakterizasyon çalışmaları kapsamında şişme testleri yapılarak jellerin şişme özellikleri değerlendirilmiştir. Jelatin, FA, FN ve KOL Tip IV’ün kriyojellerin yapısına katılıp katılmadığı fourier dönüşümlü kızılötesi (FTIR) spektrometresi ile incelenmiştir. Mikro bilgisayarlı tomografi (Mikro-CT) ile kriyojellerin 3B karakterizasyon analizleri yapılmıştır. Kriyojellerin gözenek boyutlarını ve hücrelerin tutunma potansiyelleri taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelenmiştir. FA bağlanan kriyojellere in vitro salım analizleri yapılmıştır. Sentezlenen kriyojel gruplarının sito-uyumluluğunu ve hücrelerin proliferasyon yeteneklerini inceleyebilmek için 2, 4 ve 7 gün boyunca hücreler ile birlikte inkübe edilmiştir ve hücrelerin canlılıkları değerlendirilmiştir. Gebelikteki kullanımı ile ilgili literatürde yeterli bilgiye rastlanmamış bir antidepresan etken maddesi olan Vortioksetin, oluşturulan 3B kriyojel ortak-kültür sisteminde değerlendirilmiştir. 30 μM ve 60 μM’lık konsantrasyonlarda 2, 4 ve 7 gün boyunca hücrelerle inkübe edilmiştir. 3-(4,5-dimetiltiyazol2-yl)-2,5-difeniltetrazolyum-bromür (MTT) canlılık analizi ile etkinliği incelenmiştir. İnsan koryonik gonadotropin (β-hCG) hormon üretim miktarı ve matriks metalloproteinaz-2 (MMP-2) ile matriks metalloproteinaz-9 (MMP-9) protein seviyeleri ölçülmüştür.
Kriyojellerin şişme özellikleri incelendiğinde PHEMA temelli kriyojellerde makrogözenek derecesinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Jelatine bağlı olarak makrogözeneklilik derecesi, şişme derecesi ve şişme oranlarında düşüş gözlenmiştir. FTIR analizi sonucuna göre jelatinin, FA’nın, FN’nin ve KOL Tip IV’ün kriyojellerin yapısına başarılı bir şekilde katıldıkları görülmüştür. Mikro-CT sonucu kriyojellerin farklı gözenek boyutlarında dağılıma sahip olduğunu göstermiştir. Bu durum hücrelerin tutunmasında ve çoğalmasında artış sağlamıştır. SEM görüntüleri ile birbiriyle bağlantılı oldukça geniş gözeneklere sahip kriyojellerin sentezlendiği görülmüştür. FA’in in vitro salımında inkübasyon süresine bağlı olarak azalma görülmüştür. Kriyojellerin sito-uyumluluğunu anlayabilmek için yapılan MTT analizi sonucunda hücrelerin çeşitli özellikler ile sentezlenen kriyojellere uyumlu olduğu, hücreler üzerinde toksik bir etki yaratmadığı gözlenmiştir. 3B kriyojel ortak kültür sistemine Vortioksetinin yüksek dozlarında mono kültürlerde hücre canlılığında azalma görülmüştür ancak ortak kültürün aynı dozlarındaki hücre canlılığında beklenen azalma görülmemiştir. BeWo ve ortak kültür grubunda β-hCG hormon miktarı ölçülmüştür ve PHEMA+KOL Tip IV’ün BeWo hücresinde en fazla hormon salımı görülmüştür. MMP-2 ve MMP-9 protein seviyelerinde Vortioksetin doz uygulamasına bağlı olarak anlamlı azalma görülmemiştir.
Bu tez çalışmasında, yapısında jelatin, FN ve KOL Tip IV içeren kriyojeller sentezlenerek FA ile bağlanmıştır. Plasental BeWo ve endoteliyal HUVEC hücreleriyle biyouyumlulukları gösterilmiş ve ortak kültür ortamında ilk kez PHEMA kriyojeller üzerinde üretilmiştir. Oluşturulan 3B sistem ile gebelikte kullanılan Vortioksetin antidepresan etken maddesinin toksisitesi değerlendirilmiştir. Sonuçlar kriyojel sisteminin mono ve ortak kültürler için biyouyumlu olduğunu, sitotoksisite açısından ise mono kültürlere kıyasla ikili ortak kültür gruplarında canlılığı düşürmek için dozların daha yüksek olması gerektiğini göstermiştir. Bu 3B kriyojel sistemi yeni ilaç, kozmetik madde, gıda toksisitesi gibi alanlarda in vivoyu yansıtan ve benzer cevaplar veren bir sistem olarak kullanılabileceğini göstermiştir