Czasopisma naukowe Wydziału Prawa University of Bialystok
Not a member yet
1477 research outputs found
Sort by
Student Safety in Educational Facilities in Light of Goal 4a of Agenda 2030
No full textIn order to fill this research gap, the authors undertook an analysis of the problem specified in the title in the context of public elementary schools in Białystok. First, a dogmatic approach was taken, which involved a detailed analysis of selected provisions of educational law. Second, an empirical approach was applied by reviewing documents in the form of statutes from 44 out of 47 elementary schools, focusing on the degree of implementation of the United Nations 2030 Agenda for Sustainable Development, Goal 4a. The research was based on criteria developed by the authors, grounded in the available literature, which focused on four key aspects considered essential for assessing the level of achievement of the stated goal. These criteria include ensuring the physical and psychological safety of students, internal and external aspects of security, safety education, and cooperation of schools with institutions charged with the provision of safety. The analyses partially confirmed the hypothesis that the examined national regulations and the statutes of public elementary schools are only minimally aligned with SDG 4a. These findings shed light on the existing theoretical and practical challenges related to the effective implementation of international educational standards at the local level and may serve as inspiration for further research.In order to fill this research gap, the authors undertook an analysis of the problem specified in the title in the context of public elementary schools in Białystok. First, a dogmatic approach was taken, which involved a detailed analysis of selected provisions of educational law. Second, an empirical approach was applied by reviewing documents in the form of statutes from 44 out of 47 elementary schools, focusing on the degree of implementation of the United Nations 2030 Agenda for Sustainable Development, Goal 4a. The research was based on criteria developed by the authors, grounded in the available literature, which focused on four key aspects considered essential for assessing the level of achievement of the stated goal. These criteria include ensuring the physical and psychological safety of students, internal and external aspects of security, safety education, and cooperation of schools with institutions charged with the provision of safety. The analyses partially confirmed the hypothesis that the examined national regulations and the statutes of public elementary schools are only minimally aligned with SDG 4a. These findings shed light on the existing theoretical and practical challenges related to the effective implementation of international educational standards at the local level and may serve as inspiration for further research
On the Need to Change the Model of Supervision over Substances of Human Origin from the Perspective of Regulation (EU) 2024/1938: Polish and Serbian Examples
No full textRegulation (EU) 2024/1938 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 on Standards of Quality and Safety for Substances of Human Origin Intended for Human Application and Repealing Directives 2002/98/EC and 2004/23/EC provides a new legal framework, after almost 20 years, in which issues concerning the quality and safety of substances of human origin (SoHOs) as well as the safety of SoHO donors will be settled. One of these is the way the institutions supervising the implementation of the provisions of the Regulation are shaped. New requirements addressed to the SoHO competent authority must be met by August 2027. Hence the particular challenge facing EU Member States is adapting their own organizational solutions regarding the transplant system in a way that meets the requirements of the Regulation. Using the examples of legal and organizational solutions adopted in Poland and Serbia, the authors try to assess their performance from the perspective of the expectations of the EU legislation
The Principle of Self‑Determination of Nations in Polish Politico‑Legal Thought at the Beginning of the 20th Century. An Outline of the Issue
No full textW tekście zostanie przedstawiona recepcja zasady samostanowienia narodów w polskiej myśli polityczno‑prawnej w I połowie XX wieku. Podstawową cezurę czasową będą stanowiły lata 1914–1945, kiedy to po przeszło wiekowej niewoli zaczęły się pojawiać pierwsze polskie publikacje podejmujące zagadnienie bytu państwa i jego suwerenności jako podmiotu prawa międzynarodowego.
Punktem wyjścia dla rozważań podjętych w tekście będzie doktryna polskiej szkoły prawa narodów, wypracowana w XIV wieku przez Pawła Włodkowica i Stanisława ze Skarbimierza, a następnie rozwijana między innymi przez Jakuba z Szadka. Następnie zostaną przywołane prace powstałe na przełomie XIX i w początkach XX wieku, między innymi Emmericha de Vattela i Pasquale Manciniego, do których odwoływali się tak prawnicy, jak i politycy w okresie międzywojennym.
Właściwa część tekstu zostanie podzielona na dwie części: doktrynalną i praktyczną. Pierwsza będzie poświęcona recepcji zasady prawa samostanowienia narodów na gruncie polskim, a druga – rozważaniom nad możliwością jej praktycznego zastosowania, które zauważamy szczególnie pod koniec lat 30. XX w kraju i w pierwszej połowie lat 40. na emigracji.
W powyższym kontekście przeprowadzona zostanie analiza prac między innymi prawników związanych z Uniwersytetem Stefana Batorego w Wilnie, to jest Wacława Komarnickiego i jego uczniów: Michała Króla, Stanisława Kódzia i Wiktora Sukiennickiego. Przywołane zostaną również opracowania Stanisława Estreichera, Juliana Makowskiego czy Stanisława Leona Huberta.The text presents the reception of the principle of self‑determination of nations in Polish politico‑legal thought in the first half of the 20th century. The author focuses on the years 1914–1945, when, after more than a century of captivity, the first Polish publications addressing the issue of the existence of the state and its sovereignty as a subject of international law began to appear.
The starting point for the considerations undertaken in the text is the doctrine of the Polish school of the law of nations developed in the 14th century formed by PawełWłodkowic, Stanisław of Skarbimierz and then elaborated, among others, by Jakub of Szadek. Next, some works written at the turn of the 19th and early 20th centuries, including those by Emerich de Vattel and Pasquale Mancini, are analyzed, to which both lawyers and politicians in the interwar period referred.
In the main part of the text, the subject matter is examined in two aspects: doctrinal and practical. The former describes the reception of the principle of the right of selfdetermination of nations in Poland and the latter dwells on the reflections on the possibility of its practical application, which can be noticed especially in the late 1930s in Poland and in the first half of the 1940s in exile.
In the above context, an analysis of the works of lawyers associated with the Stefan Batory University in Vilnius, i.e. Wacław Komarnicki and his students: Michał Król,Stanisław Kódź and Wiktor Sukiennicki, is carried out. Studies by Stanisław Estreicher, Julian Makowski and Stanisław Leon Hubert are also mentioned
The Legislative Powers of the King and the Sejm in Relation to Royal Towns in Poland in the 14th–16th Centuries
No full textGranting a location privilege that ensured townspeople would be subject to a specific law did not mean this was always the case. Although the clauses of German law in the location privileges specified the applicable law – for example ius Magdeburgense, ius Novoforense, or ius Culmense – knowledge of German law in the towns of the Kingdom of Poland was limited in the late Middle Ages. Moreover, the law was often inadequate for local conditions. This inadequacy, as well as the incompleteness of the regulations of Saxon-Magdeburg law, were among the main reasons for its modification, in which the monarch played an important role.
The first part of the article summarises the findings on the role of German law clauses in location privileges. The second part discusses the king’s competence to legislate for cities that developed or modified the law guaranteed in the German law clauses. The main sources used were Saxon-Magdeburg law (a gloss on the Saxon Mirror and a gloss on the Magdeburg Weichbild), which authorised the monarch to introduce regulations that replaced written law. In the Jagiellonian Kingdom of Poland, however, the central legislative authority was not only the monarch, but also the Sejm, which claimed the power to enact laws for towns and townspeople. The third part of the article discusses how this power developed alongside changes in the monarch’s legislative role.Granting a location privilege that ensured townspeople would be subject to a specific law did not mean this was always the case. Although the clauses of German law in the location privileges specified the applicable law – for example ius Magdeburgense, ius Novoforense, or ius Culmense – knowledge of German law in the towns of the Kingdom of Poland was limited in the late Middle Ages. Moreover, the law was often inadequate for local conditions. This inadequacy, as well as the incompleteness of the regulations of Saxon-Magdeburg law, were among the main reasons for its modification, in which the monarch played an important role.
The first part of the article summarises the findings on the role of German law clauses in location privileges. The second part discusses the king’s competence to legislate for cities that developed or modified the law guaranteed in the German law clauses. The main sources used were Saxon-Magdeburg law (a gloss on the Saxon Mirror and a gloss on the Magdeburg Weichbild), which authorised the monarch to introduce regulations that replaced written law. In the Jagiellonian Kingdom of Poland, however, the central legislative authority was not only the monarch, but also the Sejm, which claimed the power to enact laws for towns and townspeople. The third part of the article discusses how this power developed alongside changes in the monarch’s legislative role
Protection of Traffic Accident Victims in Poland – Evolution of the Liability of Motor Vehicle Owners and Mandatory Motor Insurance
No full textRozwój przemysłu motoryzacyjnego, zapoczątkowany przez stworzenie pierwszego pojazdu napędzanego silnikiem parowym, stanowił wielki krok dla ludzkości. Wraz z nim konieczny stał się rozwój infrastruktury oraz wprowadzenie odpowiednich wymogów prawnych w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego, którzy narażeni są na większe ryzyko wyrządzenia im szkody. Dostrzeżono też konieczność zagwarantowania poszkodowanemu ochrony i możliwości skutecznego dochodzenia przez niego roszczeń wynikłych ze zdarzenia komunikacyjnego. Stało się to przyczyną wprowadzenia odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną ruchem pojazdu mechanicznego opartej na zasadzie ryzyka, a w dalszym etapie także systemu obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych mających charakter gwarancyjny.
Celem artykułu jest prezentacja ewolucji odpowiedzialności cywilnej za szkodę wyrządzoną ruchem pojazdu mechanicznego oraz jej wpływu na powstanie obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego i kompleksowego systemu regulacji prawnych dotyczących tego ubezpieczenia przez prawodawcę unijnego.
W artykule posłużono się metodą historycznoprawną oraz dogmatycznoprawną, które doprowadziły do sformułowania wniosku, że z punktu widzenia zapewnienia ochrony prawnej poszkodowanego zdarzeniem komunikacyjnym uzasadnione było wprowadzenie zaostrzonych zasad odpowiedzialności cywilnej, a także rozwiązań prawnych, które mają na celu zapewnienie gwarancji zaspokojenia roszczeń poszkodowanego. W tym zakresie szczególną rolę należy przypisać utworzeniu systemu regulacji prawnych obejmujących obowiązkowe ubezpieczenia komunikacyjne, biur krajowych i instytucji odpowiedzialnych za odszkodowanie.The development of the automotive industry, initiated by the creation of the first steam‑powered vehicle, marked a significant step forward for humanity. Along with it, the need arose for infrastructure development and the introduction of appropriate legal requirements to ensure the safety of road users, who are exposed to a higher risk of harm. It also became evident that victims must be guaranteed protection and an effective means of pursuing claims arising from traffic accidents. This led to the introduction of liability for damage caused by the operation of a motor vehicle based on the principle of risk, and later, the implementation of a system of compulsory motor insurance with a guarantee‑based character.
The aim of this article is to present the evolution of civil liability for damage caused by the operation of a motor vehicle and its impact on the establishment of compulsory third‑party liability insurance for motor vehicle owners, as well as the development of a comprehensive system of legal regulations concerning this insurance at the EUlegislative level.
The article employs historical‑legal and dogmatic‑legal methods, which lead to the conclusion that, from the perspective of ensuring legal protection for victims of traffic accidents, the introduction of stricter civil liability rules and legal solutions aimed at guaranteeing the satisfaction of claims was justified. In this context, particular importance should be attributed to the creation of a regulatory framework covering compulsory motor insurance, national insurance bureaux, and compensationinstitutions
The Beginnings of the Common Judiciary in the So‑Called Recovered Territories in the Light of Selected Memories of Justice Employees
No full textThe process of building the structures of the common judiciary in the so‑called Recovered Territories has been gaining increasing interest from Polish legal historians and historians for several years. So far, works have been published dedicated to court rulings, especially in criminal cases, the structures of the judiciary and the prosecution, as well as the personal composition of courts and prosecutors operating after World War II in the Western and Northern Territories. However, there is a lack of works that allow for a perspective on the process of creating structures of the Polish common judiciary in the territories incorporated into the Polish state after World War II from the viewpoint of justice system employees, rather than solely from the perspective of official provenance materials, such as, for example, reports sent to the Ministry of Justice.
It is worth emphasizing that an interesting source in this case may be the diaries of lawyers, judges, prosecutors, and court administration staff sent to diary competitions organized during the period of the People’s Republic of Poland by various institutions. In this paper, the memoirs of justice system employees found in the archives of the Western Institute in Poznań were utilized. The aim of the article was not only to attempt to illustrate the process of building the structures of post‑war common judiciary in the Western Territories from the perspective of employees of the courts at that time, but also to indicate that materials such as diaries can serve as an important and valuable supplement to the existing knowledge about the processes occurring within the broadly understood administration and judiciary structures in the People’s Republic of Poland in its early functioning in the so‑called Recovered Territories.Proces budowy struktur sądownictwa powszechnego na tzw. Ziemiach Odzyskanych od kilkunastu lat budzi coraz większe zainteresowanie polskich historyków prawa i historyków. Dotychczas opublikowano prace poświęcone orzecznictwu sądowemu, szczególnie w sprawach karnych, strukturom wymiaru sprawiedliwości i prokuratury, a także obsadzie personalnej sądów i prokuratur działających po II wojnie światowej na Ziemiach Zachodnich i Północnych. Brakuje natomiast prac, które pozwalają spojrzeć na proces tworzenia struktur polskiego sądownictwa powszechnego na terytoriach włączonych do państwa polskiego po II wojnie światowej z perspektywy pracowników wymiaru sprawiedliwości, a nie wyłącznie z punktu widzenia materiałów proweniencji urzędowej, takich jak np. sprawozdania przesyłane do MinisterstwaSprawiedliwości.
Warto podkreślić, że ciekawym źródłem mogą być w tym przypadku pamiętniki adwokatów, sędziów, prokuratorów i pracowników administracji sądowej przesyłane na konkursy pamiętnikarskie organizowane w okresie Polski Rzeczpospolitej Ludowej przez różnego rodzaju instytucje. W niniejszej pracy wykorzystano wspomnienia pracowników wymiaru sprawiedliwości znajdujące się w archiwum Instytutu Zachodniego w Poznaniu. Celem artykułu była nie tylko próba ukazania procesu budowy struktur powojennego sądownictwa powszechnego na Ziemiach Zachodnich z perspektywy pracowników ówczesnych sądów, ale także wskazanie, że materiały takie jak pamiętniki mogą stanowić ważne i cenne uzupełnienie dotychczasowej wiedzy na temat procesów zachodzących w strukturach szeroko pojętej administracji i sądownictwa okresu Polski Ludowej w początkach jej funkcjonowania na tzw. Ziemiach Odzyskanych
The Legal Model for the Sale of State‑Owned Agricultural Properties in Poland in the Years 1958–1991
No full textIn the initial period of the People ’s Republic of Poland, the process of acquiring agricultural land owned by the state by farmers and other entities was subject to public law regulations – of particular importance were, of course, the provisions concerning the agrarian reform and settlement in the Recovered Territories. Civil law mechanisms were not introduced into the legal framework of this area of social relations until 1958. At that time, a mixed model for the disposal of state‑ owned lands accumulated in the State Land Fund (PFZ) was developed, one that would remain typical throughout the entire PRL period, combining elements of administrative and civil law. The acquisition of agricultural property was based on a civil law sales agreement, but its conclusion had to be preceded by the issuance of an administrative decision designating the property’s purchaser.
In 1990, in addition to the existing mixed procedure, an alternative procedure for the disposal of PFZ property through a tender, governed solely by civil law, was introduced into Polish law. This regulation anticipated the regulations governing the tender procedure for the sale of state‑ owned agricultural properties by the State Treasury Agricultural Property Agency (later, the Agricultural Property Agency, its legal successor, and the National Support Center for Agriculture), which remain in force until today (after the liquidation of the PFZ), and are subject to relatively frequent amendments.
This article analyzes the legal solutions for the sale of agricultural properties from the State Land Fund through a sales agreement, taking into account the doctrinal views and case law of the Supreme Court, the Supreme Administrative Court, and the Constitutional Tribunal. Due to the variability of legal regulations regarding specific solutions, the focus is primarily on the structural issues that determine the specificity of the legal model adopted by the legislator.W początkowym okresie istnienia Polski Ludowej proces nabywania przez rolników i inne podmioty gruntów rolnych stanowiących własność państwową podporządkowany był regulacjom o charakterze publicznoprawnym – szczególnie istotne znaczenie miały tu oczywiście przepisy dotyczące reformy rolnej oraz osadnictwa na Ziemiach Odzyskanych. Wprowadzenie mechanizmów cywilnoprawnych do regulacji prawnej tej dziedziny stosunków społecznych nastąpiło dopiero w 1958 roku. Wówczas ukształtowany został – właściwy dla całego okresu PRL – mieszany, łączący elementy prawa administracyjnego i cywilnego, model zbywania gruntów państwowych zgromadzonych w Państwowym Funduszu Ziemi. Nabycie nieruchomości rolnej następowało na podstawie cywilnoprawnej umowy sprzedaży, jednak jej zawarcie musiało być poprzedzone wydaniem decyzji administracyjnej ustalającej kandydata na nabywcę nieruchomości.
W 1990 roku do polskiego prawodawstwa wprowadzono, obok dotychczasowego mieszanego trybu, również alternatywny tryb zbywania nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi (PFZ) w drodze przetargu, mający charakter wyłącznie cywilnoprawny. Ta regulacja antycypowała obowiązujące (po likwidacji PFZ) do dziś, podlegające relatywnie częstym zmianom uregulowania przetargowego trybu zbywania państwowych nieruchomości rolnych przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa, potem – będącą jej następcą prawnym – Agencję Nieruchomości Rolnych i następnie – Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.
W artykule dokonano analizy rozwiązań prawnych dotyczących zbywania w drodze umowy sprzedaży nieruchomości rolnych z Państwowego Funduszu Ziemi, z uwzględnieniem poglądów doktrynalnych oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Trybunału Konstytucyjnego. Ze względu na zmienność regulacji prawnej w zakresie szczegółowych rozwiązań skupiono się przede wszystkim na zagadnieniach konstrukcyjnych decydujących o swoistości przyjętego przez prawodawcę modelu prawnego
The Relevance and Application of the Maxim Facultas Probationum Non Est Angustanda in the Polish Criminal Procedure
No full textPrawo rzymskie stanowi fundament europejskiej kultury prawnej, a jego zasady – utrwalone w paremiach i maksymach – zachowują aktualność także w polskim porządku prawnym. Niniejszy artykuł podejmuje próbę analizy współczesnego znaczenia i zastosowania paremii facultas probationum non est angustanda („możliwość przeprowadzania dowodów nie może być ograniczona”) w kontekście polskiej procedury karnej. Celem badania jest określenie, czy i w jakim zakresie sentencja ta znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów karnych, a także w jakiej mierze jej sens został ograniczony przez obowiązujące regulacje procesowe.
Przyjęta hipoteza badawcza zakłada, iż znaczenie maksymy zostało współcześnie zawężone, a praktyka orzecznicza odchodzi od jej klasycznego, romanistycznego rozumienia. Dla weryfikacji tej tezy zastosowano metody historycznoprawną i dogmatycznoprawną, pozwalające na analizę zarówno źródeł prawa rzymskiego, jak i współczesnego orzecznictwa. Uzupełniająco wykorzystano metody funkcjonalną i celowościową, umożliwiające zbadanie, w jaki sposób zasada swobody dowodowej realizowana jest w praktyce procesowej.
Analiza wskazuje, że choć paremia facultas probationum non est angustanda nie występuje expressis verbis w aktach normatywnych, to jej sens znajduje wyraźne odbicie w zasadach polskiego postępowania karnego, zwłaszcza w odniesieniu do inicjatywy dowodowej stron oraz braku zamkniętego katalogu środków dowodowych. Jednocześnie liczne ograniczenia ustawowe – w tym zakazy dowodowe oraz przesłanki oddalenia wniosków dowodowych ujęte w art. 170 k.p.k. – prowadzą do praktycznego zawężenia idei płynącej z treści sentencji. W szczególności analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów powszechnych potwierdza, że swoboda dowodowa stron bywa ograniczana ze względów pragmatycznych, co osłabia pełne urzeczywistnienie idei wyrażonej przez rzymską paremię.
Artykuł ukazuje zatem, że choć tradycja romanistyczna wciąż silnie oddziałuje na współczesne prawo karne, to jej uniwersalne zasady ulegają reinterpretacji i adaptacji do potrzeb współczesnego procesu. Refleksja nad znaczeniem facultas probationum non est angustanda pozwala dostrzec napięcie między ideałem prawdy materialnej a pragmatyką proceduralną i stanowi przyczynek do dalszej dyskusji nad granicami inicjatywy dowodowej w postępowaniu karnym.Roman law constitutes the foundation of European legal culture and its principles – preserved in legal maxims and aphorisms – remain relevant within the Polish legal system. This article seeks to analyze the contemporary meaning and application of the Roman maxim facultas probationum non est angustanda (the possibility of presenting evidence must not be restricted) in the context of Polish criminal procedure. The aim of the study is to determine whether and to what extent this principle is reflected in the jurisprudence of criminal courts, as well as the degree to which its essence has been constrained by current procedural regulations.
The adopted research hypothesis assumes that the significance of the maxim has been narrowed in modern practice, and that judicial interpretation departs from its classical, Roman understanding. To verify this thesis, the study employs historical‑legal and dogmatic‑ legal methods, enabling the analysis of both Roman legal sources and contemporary case law. Additionally, functional and teleological methods were applied to examine how the principle of evidentiary freedom is implemented in procedural practice.
The analysis demonstrates that, although the maxim facultas probationum non est angustanda does not appear expressis verbis in statutory provisions, its substance is clearly reflected in the principles of Polish criminal proceedings – particularly in the parties’ right to initiate evidence and in the absence of a closed list of admissible evidentiary means. At the same time, numerous statutory restrictions – such as evidentiary prohibitions and the grounds for rejecting motions for evidence provided in Article 170 of the Code of Criminal Procedure – lead in practice to the limitation of the idea embodied in this maxim. In particular, the examination of Supreme Court and common court judgments confirms that evidentiary freedom is often curtailed for pragmatic reasons, thereby weakening the full realization of the Roman principle.
The article thus reveals that, although the Roman legal tradition continues to exert a strong influence on contemporary criminal law, its universal principles undergo reinterpretation and adaptation to the needs of modern procedure. Reflection upon the meaning of facultas probationum non est angustanda highlights the inherent tension between the ideal of material truth and procedural pragmatism, offering a contribution to the ongoing discourse on the boundaries of evidentiary initiative in criminal proceedings
Social rights and the environment in decisions of the European Committee of Social Rights
No full textThe article analyses the issue of protecting social rights from the perspective of environmental protection, especially the right to a clean environment established in the practice of law. And although this right does not have normative anchorage in international law, its presence is visible in the interpretation of social rights. The decisions of the European Committee of Human Rights were discussed, which led to the conclusion that there is currently a phenomenon of human rights expansionism in the area of the link between social rights and the right to a clean environment. The methods used in the research will be characteristic of the methods used in the social sciences, and in particular in law: the functional method, the formal-dogmatic method, the comparative legal method and the descriptive method
Definition of Crime (delictum) in Tractatus Criminalis of Tiberius Decianus (1509–1582)
No full textTiberius Decianus (1509–1582) is considered a representative of the 16th‑century Italian school of criminal law. Born in Udine, this lawyer, academic, and judge is primarily known as the author of the monumental Tractatus Criminalis. In it, the Renaissance jurist creatively expanded upon the achievements of Roman jurisprudence, in particular drawing on fragments of the works of Claudius Saturninus and Marcianus preserved in The Digest of Justinian. The works of medieval glossators and commentators, particularly Azon, Baldus de Ubaldis, and Bartolus de Saxoferrato, were also of significant importance to Decianus. It was from the perspective of his great medieval predecessors that Decianus interpreted ancient sources, seeking entirely innovative solutions that, in fact, should be considered the historical foundation for the dogmatic concepts of 19th‑century scholars.
In Tractatus Criminalis, Tiberius Decianus formulated, above all, a scientific definition of the abstract concept of crime (delictum). The aim of this study is to determine the significance of Decianus’s definition for the development of European criminal law. This goal is achieved through an analysis of the definition of crime, with particular emphasis on the sources used by Decianus – the works of ancient jurists and representatives of medieval legal schools. Attention is also paid to the influence of scholastic philosophy on Decianus’s concept of abstract crime.Tyberiusz Decianus (1509–1582) zaliczany jest do przedstawicieli XVI-wiecznej włoskiej szkoły prawa karnego. Urodzony w Udine prawnik, nauczyciel akademicki i sędzia znany jest przede wszystkim jako autor monumentalnego Tractatus criminalis. Renesansowy jurysta twórczo rozwinął w nim dorobek rzymskiej jurysprudencji, opierając się w szczególności na zachowanych w Digestach Justyniańskich fragmentach prac Klaudiusza Saturninusa oraz Marcianusa. Istotne znaczenie dla Decianusa miały również dzieła średniowiecznych glosatorów i komentatorów, zwłaszcza Azona, Baldusa de Ubaldis oraz Bartolusa de Saxoferrato. To właśnie z perspektywy swych wielkich średniowiecznych poprzedników Decianus interpretował źródła antyczne, poszukując jednak zupełnie nowatorskich rozwiązań, które w istocie uznać należy za historyczny fundament dla dogmatycznych koncepcji nauki XIX‑wiecznej.
W Tractatus criminalis Tyberiusz Decianus sformułował przede wszystkim naukową definicję abstrakcyjnie ujętego przestępstwa (delictum). Celem opracowania jest ustalenie znaczenia zaproponowanej przez Decianusa definicji dla rozwoju europejskiej nauki o przestępstwie. Realizacji tego zamierzenia służyć ma analiza definicji przestępstwa ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystanych przez Decianusa źródeł – dzieł jurystów antycznych i przedstawicieli średniowiecznych szkół prawniczych. Uwagę poświęcono także oddziaływaniu filozofii scholastycznej na stworzoną przez Decianusa koncepcję abstrakcyjnie ujętego przestępstwa