Czasopisma naukowe Wydziału Prawa University of Bialystok
Not a member yet
1477 research outputs found
Sort by
Ferdinand Zweig’s Humanistic Liberalism
No full textDorobek polskich myślicieli stanowi źródło interesujących koncepcji naukowych i wartościowych idei o współczesnym znaczeniu. Jedną z nich jest sformułowana przez wybitnego polskiego myśliciela okresu międzywojennego Ferdynanda Zweiga. Autor ten znany jest jako przedstawiciel – obok Adama Krzyżanowskiego i Adama Heydla – krakowskiej szkoły ekonomii. Należy jednak podkreślić także prawnicze wykształcenie Zweiga, które w dużej mierze zaważyło na interdyscyplinarnym charakterze jego zainteresowań naukowych. Myśliciel wykraczał w swojej pracy badawczej poza tradycyjne ramy ekonomii, podkreślając, iż wiele rozpatrywanych na jej gruncie problemów stanowi odzwierciedlenie toczących się sporów filozoficznych, przede wszystkim aksjologicznych i antropologicznych, dotyczących także zagadnienia sprawiedliwości i prawa.
Celem niniejszego opracowania jest przybliżenie stanowiska Ferdynanda Zweiga, które on sam określa mianem neoliberalizmu, liberalizmu społecznego lub liberalizmu humanistycznego. Każda z przytoczonych nazw, którymi posługuje się autor, podkreśla inny aspekt głoszonej przez niego koncepcji. Neoliberalizm wskazuje na odrębność przedstawionego ujęcia od tradycyjnego pojmowania liberalizmu wiązanego przede wszystkim z wolnością gospodarczą uznawaną za wartość podstawową. Przymiotnik „społeczny” wskazuje na powiązanie wolności jednostkowej z troską o los społeczności, w ramach której człowiek funkcjonuje, co prowadzi do postulowania rozwiązań ustrojowych o prospołecznym charakterze. Określenie liberalizmu „humanistycznym” nawiązuje natomiast do uznania człowieka za wartość najwyższą oraz istotę zdolną do rozwoju, dążącą do doskonałości i wyposażoną w umiejętność korzystania z wolności.The output of Polish thinkers is a source of interesting scientific concepts and valuable ideas of contemporary relevance. One of them is formulated by an outstanding Polish thinker of the interwar period, Ferdinand Zweig. This author is known as a representative – along with Adam Krzyżanowski and Adam Heydl – of the Cracow school of economics. However, it is also important to emphasise the F. Zweig’s legal education, which largely influenced the interdisciplinary nature of his scientific interests. In his research work, the thinker went beyond the traditional framework of economics, emphasising that many of the problems considered in this field reflect ongoing philosophical disputes, above all axiological and anthropological ones, also concerning the issue of justice and law.
The aim of this paper is to introduce F. Zweig’s position, which he himself refers to as neo‑ liberalism, social liberalism or humanistic liberalism. Each of the cited names used by the author emphasises a different aspect of the concept he proclaims. Neoliberalism indicates the distinctness of the presented approach from the traditional understanding of liberalism associated primarily with economic freedom considered as a fundamental value. The adjective “social” indicates the link between individual freedom and concern for the fate of the community within which one functions, which leads to the postulation of pro‑ social political solutions. The term humanistic liberalism, on the other hand, refers to the recognition of man as the highest value and as a being capable of development, striving for perfection and equipped with the ability to exercise freedom
From Commitments to Practice: 10 Years with the Convention on Preventing Violence Against Women
No full textCelem niniejszego artykułu jest analiza stopnia implementacji oraz skuteczności Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (tak zwanej konwencji stambulskiej) w Polsce 10 lat po jej przyjęciu. Autor skupia się na ocenie zmian legislacyjnych i administracyjnych, które miały dostosować krajowy porządek prawny do wymogów Konwencji, a także na zbadaniu, w jakim stopniu działania państwa przyczyniły się do realnej ochrony osób doświadczających przemocy.
W artykule wykorzystano przede wszystkim źródła oficjalne, takie jak raporty Group of Experts on Action against Violence against Women and Domestic Violence (GREVIO) oraz dokumenty Komitetu do spraw Likwidacji Dyskryminacji Kobiet (CEDAW). Uzupełnieniem są dane publikowane przez organizacje pozarządowe monitorujące przestrzeganie praw człowieka, między innymi Helsińską Fundację Praw Człowieka i Centrum Praw Kobiet. Podstawę prawną i kontekst instytucjonalny opracowano na bazie ustaw i rozporządzeń krajowych, w tym znowelizowanych przepisów Kodeksu karnego oraz ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Metodycznie tekst opiera się na analizie dogmatycznoprawnej (badanie treści norm i ich interpretacji) oraz analizie porównawczej, uwzględniającej standardy wypracowane w praktyce innych państw Rady Europy. Ważnym elementem jest także socjologiczna refleksja nad kontrowersjami wokół konwencji stambulskiej, w tym zarzutów o jej „ideologiczny” charakter oraz domniemaną ingerencję w suwerenność państwa i tradycyjną strukturę rodziny.
Artykuł stanowi propozycję wszechstronnego spojrzenia na dotychczasowy wpływ Konwencji na polski system ochrony przed przemocą wobec kobiet, a także wskazuje główne trudności, takie jak nierównomierne finansowanie usług pomocowych czy brak konsekwentnej edukacji antyprzemocowej. Dzięki przedstawionej syntezie wyników badań oraz szerokiej bazie źródeł czytelnik uzyskuje wielowymiarowy obraz wyzwań i osiągnięć związanych z realizacją konwencji stambulskiej w Polsce, co może stanowić inspirację do dalszych prac nad udoskonaleniem istniejących rozwiązań prawnych i organizacyjnych.The aim of this article is to analyse the extent of implementation and effectiveness of the Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence (the so‑called Istanbul Convention) in Poland, ten years after its adoption. The author focuses on assessing the legislative and administrative changes undertaken to align the national legal framework with the Convention’s requirements,as well as on examining the extent to which government measures have contributed to the actual protection of individuals experiencing violence.
The article primarily draws on official sources, such as reports by GREVIO (the Group of Experts on Action against Violence against Women and Domestic Violence) and documents from the Committee on the Elimination of Discrimination against Women (CEDAW). Supplementary data come from non‑governmental organisations monitoring human rights observance, including the Helsinki Foundation for Human Rights and the Women’s Rights Center. The legal and institutional context is based on the national laws and regulations, notably the amended provisions of the Penal Code and the Act on Counteracting Domestic Violence. Methodologically, the text is founded on a dogmatic‑legal analysis (examining the content and interpretation of legal norms) and a comparative analysis, taking into account standards developed in the practice of other Council of Europe member states. A significant element is also the sociological reflection on the controversies surrounding the Istanbul Convention, including allegations of its “ideological” character and supposed interference with state sovereignty and the traditional family structure.
This article offers a comprehensive view of the Convention’s impact on Poland’s system for protecting women from violence, while highlighting the main challenges such as uneven funding for support services and the lack of consistent anti‑violence education. Due to the synthesis of research findings presented and a broad source base, the reader gains a multidimensional picture of the challenges and achievements associated with the implementation of the Istanbul Convention in Poland, which may serve as an inspiration for further efforts to improve the existing legal and organisational solutions
Announcement:: In Response to Oskar Kanecki Regarding His Reflections on the Monograph The Peasant Class in the Duchy of Warsaw in the Light of Court Records [Stan chłopski w Księstwie Warszawskim w świetle akt sądowych]
No full textIn this announcement, I would like to present responses to the critical remarks contained in Oskar Kanecki’s text, which is a review of the book I authored.W niniejszym komunikacie chciałbym zamieścić odpowiedzi na krytyczne uwagi zawarte w tekście Oskara Kaneckiego, będącym recenzją książki mojego autorstwa
Rodzina w sieci, czyli o kierunku normatywnych zmian w prawie dotyczącym rodziny
No full textThis article is about the network issue and the location of the family within it. Based on research conducted in public management, it was proposed to approach the legal protection system of the family and the child as a judicial inter-organizational network. This is understood as a set of individuals, organizations and institutions connected by a system of relations, integrated by a family court, that focus on activities that protect and support the family. The argument assumes that the administrative process contributes to the construction of a network understood in this way, perceived as a manifestation of the legal system’s evolution towards blurring the boundaries dividing its area, especially the public and private spheres. Due to the lack of
definitions of the concept in family law, its meaning and manifestations in various areas of law are indicated. An attempt is then made to show the administrative process in family law. Axiological and functional considerations justify the outlined direction of changes in the law, which are associated with the need to build relationships between the links in a network based on cooperation. Building and tightening the family support network can improve the justice system’s eff ectiveness
in family and care matters
The Right of the Child to Be Vaccinated as Derived from the Right to Life: The Perspective of Polish Public Law
No full textThis article examines the debate surrounding the right to vaccination in the context of increasing vaccine hesitancy. The study posits that children’s right to vaccination results from their fundamental right to life. The first section explores the normative expansion of human rights and the implications of recognizing children’s vaccination as a right. The second section assesses the potential consequences of the recognition of the child’s right to be vaccinated as being derived from the right to
life. The final section analyses Polish legislation on mandatory vaccinations for children, evaluating it seff ectiveness in protecting the right. The paper concludes that the recognition of children’s right to be vaccinated requires legal protections comparable to those for the right to life, highlighting vaccination’s critical role in safeguarding individual and public health, and that Polish law needs to be more effective in protecting the child’s right to be vaccinated
Odpowiedzialność karna za prowadzenie badania klinicznego bez świadomej zgody uczestnika lub jego przedstawiciela ustawowego
No full textOn 14 April 2023, the Act of 9 March 2023 on clinical trials of medicinal products for human use entered into force, with certain exceptions. The criminal provisions of this Act include Article 77 point 1, which provides the offence of conducting a clinical trial without the informed consent of the participant in such a trial or his/her legal representative, which is carried out contrary to the provisions of Article 28 paragraph 1 letters b and c, paragraphs 2 and 3, Articles 29–32 or Article 35 of Regulation (EU) No 536/2014 of the European Parliament and of the Council of 16 April 2014 on clinical trials on medicinal products for human use and repealing Directive 2001/20/EC. This criminal regulation is analysed in this paper. Among other things, attention was drawn to the blanket nature of the analyzed criminal provision, and findings were made regarding its subject, the subject of protection, and the manner of capturing the causative act of the offense regulated in this provision. The concept of informed consent to a clinical trial was also analyzed, establishing that not every failure to comply with the information obligations under Article 29 paragraphs 2–6 of Regulation (EU) No 536/2014 should be treated as an offence
Podejmowanie czynności leczniczych wobec osób cierpiących na zaburzenia odżywiania (anorexia nervosa)
No full textThe aim of this study is to answer the question of whether the law allows for the coerced hospitalization and treatment of adult and non-incapacitated patients suffering from eating disorders. The analysis concerns anorexia nervosa as one of the most serious and dangerous of these disorders due to its high mortality. The considerations include two groups of provisions: Articles 30 and 33 of the Act on the Professions of Doctor and Dentist (Sejm of the Republic of Poland, 1996) and Articles 23–24 of the Act on Mental Health Protection (Sejm of the Republic of Poland, 1994). The author concludes that under the later Act, anorexic patients cannot be admitted to hospital against their will because they are not mentally ill; according to the view of most doctors, anorexia is not an illness but a disorder. The study ends with conclusions and de lege ferenda remarks (proposals for changes to the Act on Mental Health Protection)
The Admissibility of Blockchain-Based Solutions for Share Trading and Maintaining Shareholders’ Register in the Context of the Dematerialisation of Shares
No full textThe mandatory dematerialisation of shares, which involves converting physical share certificates to electronic records, has unifi ed the trading framework for registered and bearer shares. This paper
examines the impact of mandatory dematerialisation on the regulations governing the trading and
registration of shares in non-listed joint-stock companies, where shares are registered in the shareholders’
register. Th e analysis is conducted in the context of modern technologies, such as smart contracts,
distributed ledger technology and tokenisation, and their role in these processes. Th e authors refer to
the possibility of concluding a share transfer agreement using smart contract technology and argue that,
although maintaining a shareholders’ register in the form of a distributed and decentralised database is permitted, the provisions currently in force do not allow or fully enable the exploitation of the benefi ts
available through blockchain technology, particularly the tokenisation of shares
The Constitutionalization of the Internet and the Right to Non-Use
No full textThe author discusses the phenomenon of non-use, defined as a conscious refusal to use the internet, and its constitutional justification. She defends the thesis according to which an individual’s decision not to use the internet, and thus electronic communication, may have a constitutional background. It is also discussed that the traditionally understood principle of freedom of form should not be subject to an exception that makes the effectiveness of administrative proceedings dependent on their performance electronically, especially through an ICT system. This constitutionally guaranteed right cannot be hindered by a lack of or deficiency in the necessary statutory regulations. The introduction of a procedural regulation about the right not to use the internet within the laws on administrative and tax proceedings is postulated
Legal and Organizational Conditions of Health Care in the Second Polish Republic at the Central Level
No full textThis text is devoted to selected issues of the functioning of health care in the Second Polish Republic at the national level. The aim of the article is to characterize the organization of health care in the interwar period. The work covers the period from 1919 to 1939, i.e. from the moment the reborn Polish state took over, by showing the dynamics of changes in the subsequent years of the functioning of the Second Polish Republic, until September 1939. The formation of the central organs of state healthcare and the sanitary and epidemiological situation will be discussed in relation to the political, socio‑economicsituation of the Polish lands.
The research questions posed in this publication aim to answer the questions about how quickly after World War I it was possible to create legal foundations for the functioning of the health care system in Poland. Why was the Ministry of Public Health liquidated in the face of such a difficult health and sanitary situation in the post‑war period? Was it possible to cover the entire country, previously divided by various laws of the occupying powers, with one common sanitary legislation? And finally, did the created health care system fulfill the tasks assigned to it?
This paper uses materials produced by the Polish administration of the north‑eastern territories in the interwar period, stored in the Republic of Belarus: in the State Archive of the Grodno Region in Grodno (Dzierżauny Archiu Hrodzienskaj Voblasci) and the State Archive of the Brest Region in Brest (Dzierżauny Archiu Breskaj Voblasci). The Lithuanian Central State Archive in Vilnius (Lietuvos Centrinis Valstybės Archyvas) was also includedin the research. In the case of all three archives, the largest amount of material was obtained from the collections relating to the provincial offices. The paper also uses memoir‑type literature. These were memoirs and diaries of doctors working in Poland in the interwar period. The foundation of the analysis is the normative acts from theinterwar period.Niniejszy tekst został poświęcony wybranym zagadnieniom funkcjonowania opieki zdrowotnej w II Rzeczypospolitej na poziomie krajowym. Celem artykułu jest charakterystyka organizacji ochrony zdrowia w okresie międzywojennym. Praca obejmuje okres od 1919 do 1939 roku, a zatem od momentu objęcia przez odrodzone państwo polskie zwierzchności, poprzez pokazanie dynamiki zmian w kolejnych latach funkcjonowania II Rzeczypospolitej, aż do września 1939 roku. Kształtowanie się centralnych organów państwowej ochrony zdrowia oraz sytuacja sanitarno‑epidemiologiczna zostaną omówione w odniesieniu do polityczno‑społeczno-ekonomicznej sytuacji ziem Polski.
Pytania badawcze, które postawiono w niniejszej publikacji, mają na celu odpowiedź na pytania o to, jak szybko po I wojnie udało się stworzyć podwaliny prawne dla funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w Polsce? Dlaczego zlikwidowano Ministerstwo Zdrowia Publicznego w obliczu tak trudnej sytuacji zdrowotnej i sanitarnej w okresie powojennym? Czy możliwym było objęcie jednym wspólnym ustawodawstwem sanitarnym całego kraju, dotąd podzielonego różnymi ustawodawstwami zaborców? I wreszcie – czy stworzony system ochrony zdrowia spełniał postawione mu zadania?
W niniejszej pracy wykorzystano materiały wytworzone przez polską administrację ziem północno‑wschodnich w okresie międzywojennym, przechowywane w Republice Białorusi: w Państwowym Archiwum Obwodu Grodzieńskiego w Grodnie (Dziarżauny Archiu Hrodzienskaj Wobłasci) i Państwowym Archiwum Obwodu Brzeskiego w Brześciu (Dziarżauny Archiu Breskaj Wobłasci). Kwerendą objęto również Litewskie Centralne Archiwum Państwowe w Wilnie (Lietuvos Centrinis Valstybės Archyvas). W przypadku wszystkich trzech archiwów najwięcej materiału pozyskano z zespołów odnoszących się do urzędów wojewódzkich. W pracy wykorzystano również literaturę o charakterze wspomnieniowym. Były to wspomnienia i pamiętniki lekarzy pracujących w Polsce w okresie międzywojennym. Fundamentem analizy są akty normatywne z okresumiędzywojennego