Czasopisma naukowe Wydziału Prawa University of Bialystok
Not a member yet
1477 research outputs found
Sort by
Review note:: Priest Zbigniew Rostkowski, The History of the Roman Catholic Parish in Narew, Jedność Publishing House, Kielce [2024], pp. 1199
No full textW 2024 roku nakładem kieleckiego Wydawnictwa Jedność ukazała się monumentalna praca Księdza Zbigniewa Rostkowskiego poświęcona dziejom rzymskokatolickiej parafii w Narwi, niewielkim podlaskim miasteczku, położonym nad bardziej chyba znaną rzeką o tej samej nazwie (w górnym jej biegu). Dziś Narew jest wsią (prawa miejskie utraciła w 1934 roku), siedzibą władz gminnych. Bogata, sięgająca schyłku średniowiecza historia tej miejscowości oraz jej okolic niewątpliwie zasługuje na zainteresowanie badaczy. Dlatego z dużym zadowoleniem należy przyjąć opublikowanie wspomnianego dzieła, tym bardziej że jest to książka (a raczej księga) ze wszech miar znakomita. Na podstawie tytułu można by sądzić, iż obejmuje ona tylko pewien wycinek dziejów miasta i sąsiednich wsi. Historia parafii jest jednak tak ściśle sprzężona z życiem lokalnej społeczności, którego to życia pominąć się po prostu nie dało, że w gruncie rzeczy otrzymujemy panoramę ukazującą przeszłość całej narewskiej ziemi.In 2024, the monumental work of Father Zbigniew Rostkowski devoted to the history of the Roman Catholic parish in Narew – a small town in the Podlasie region, situated on the perhaps better-known river of the same name (in its upper course) – was published by Wydawnictwo Jedność in Kielce. Today, Narew is a village (it lost its municipal rights in 1934) and the seat of the local commune authorities. The rich history of this locality and its surroundings, reaching back to the late Middle Ages, undoubtedly deserves the attention of scholars. For this reason, the publication of the aforementioned work should be received with great satisfaction, all the more so because it is a book (or rather a tome) that is excellent in every respect. Based on the title, one might assume that it covers only a certain portion of the town’s history and that of the neighbouring villages. However, since the history of the parish is so closely intertwined with the life of the local community – life which simply could not be omitted – what we ultimately receive is a panorama presenting the past of the entire land of Narew
Providing Safe Shelter to Victims of Domestic Violence in the Light of Goal 16.1 of the 2030 Agenda for Sustainable Development
No full textInterest in the issue of domestic violence in Poland has resulted from the rapid development of international law. One of the essential documents in this area is the resolution adopted by the General Assembly of the United Nations on 25 September 2015 titled ‘Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development’. One of the main challenges associated with domestic violence is ensuring the safety of the victims. Poland has adopted certain solutions to address this issue, including the establishment of specialized support centres. The purpose of this paper is to discuss the essential characteristics and functions of shelter provided by these centres as one of the forms of assistance provided at the municipality level to persons who have experienced violence. The paper also seeks to assess how such centres operate in practice.Interest in the issue of domestic violence in Poland has resulted from the rapid development of international law. One of the essential documents in this area is the resolution adopted by the General Assembly of the United Nations on 25 September 2015 titled ‘Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development’. One of the main challenges associated with domestic violence is ensuring the safety of the victims. Poland has adopted certain solutions to address this issue, including the establishment of specialized support centres. The purpose of this paper is to discuss the essential characteristics and functions of shelter provided by these centres as one of the forms of assistance provided at the municipality level to persons who have experienced violence. The paper also seeks to assess how such centres operate in practice
Wyrok w sprawie Przybyszewska i inni przeciwko Polsce na tle orzecznictwa ETPCz w sprawach związków par jednopłciowych
No full textOn 12 December 2023, the European Court of Human Rights issued a judgment ordering Poland to institutionalize relationships between same-sex couples. This judgment was a consequence of a well-established line of jurisprudence and the application of the evolutionary doctrine of interpretation of the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms as a living instrument. The judgment in Przybyszewska and Others v. Poland is the first in this matter issued in relation to Poland, and the next in which the court’s line of jurisprudence on the issue of same-sex couples has been defined. It is an important signal for such couples in Poland and indicates the existence of a general Strasbourg standard developed in recent years. In the judgment issued in relation to Poland, the European Court of Human Rights explicitly stated that the current legal status in the country in relation to same-sex couples does not meet the Strasbourg minimum specifi ed in Article 8 of the European Convention on Human Rights and Fundamental Freedoms. It took the European Court of Human Rights three decades to extend protection to cohabiting couples under the right to family life, and another three to adopt the obligation to legally recognize and protect same-sex unions. The ECtHR judgment in Przybyszewska and Others v. Poland is a milestone in Polish family law, although some see it rather as a stone that broke the framework of the traditional family protection system
Problem adekwatności rozwiązań prawnych przyjętych przez polskiego ustawodawcę dla zgromadzeń online wspólników spółek kapitałowych – ze szczególnym uwzględnieniem regulacji dotyczących prostej spółki akcyjnej
No full textThe aim of this article is to discuss the use of digital technologies to conduct online shareholder
meetings in limited liability companies, joint-stock companies, and simple joint-stock companies under
Polish law. Th e authors rely on a dogmatic analysis of amendments in this area introduced in the Polish
Commercial Companies Code before and aft er the COVID-19 pandemic, supported by a comparative
method with German and Austrian law. It is argued that the regulation of simple joint-stock companies
is not compatible with the regulation of limited liability companies and joint-stock companies, and therefore
three de lege ferenda postulates have been formulated: (1) online shareholder meetings in a simple
joint-stock company should be foreseen by default as ex lege, not as up-to-date ex contractu, which will
constitute a unifi cation with the ex lege model already existing in limited liability companies and jointstock
companies, (2) the prerequisite of secrecy in voting should also be maintained in a simple joint-stock
company, (3) more generally, due to the rapid changes in technology and the development of artifi cial intelligence
systems, the regulation of online shareholder meetings in all types of companies should be regularly
revised at certain time intervals, and these revisions should be programmed by law
New Solutions and the Problems of Spelling the Forenames and Surnames of the Polish Minority in Lithuania in the Light of National and International Law
No full textImię i nazwisko są nieodłączną częścią identyfikacji osoby, a pisownia imienia i nazwiska obywatela w oficjalnych dokumentach świadczy też o polityce kraju wobec jego obywateli. Identyfikacja osoby związana jest z narodowością, do której ta osoba się zalicza, jak również z wymogami prawa państwa, tradycją tego kraju oraz normami prawa międzynarodowego, które regulują prawa człowieka.
Na początku lat 90. Rzeczpospolita Polska i na nowo odrodzona Republika Litewska znalazły się w nowej przestrzeni geopolitycznej. Do władzy w obu krajach doszły demokratyczne siły polityczne dążące do zachodniego systemu wartości, którego fundamentem są prawa człowieka. Zarówno w Polsce, jak i na Litwie mieszkała znaczna liczba osób należących odpowiednio do litewskiej i polskiej mniejszości narodowej, prawa których należało określić według norm europejskich standardów. Pisownia imion i nazwisk mniejszości polskiej na Litwie i mniejszości litewskiej w Polsce jest jedną z ważniejszych w tym zespole praw mniejszości narodowych. Dlatego też zagadnienie to znalazło się zarówno w Deklaracji o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy między Rzecząpospolitą Polską i Republiką Litewską, podpisanej 13 stycznia 1992 roku, jak i w Traktacie o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy, ratyfikowanym 13 października 1994 roku. Polska i Litwa ratyfikowały programowy dokument prawny – Konwencję ramową o ochronie mniejszości narodowych – i kilka innych, które odwoływały się też do uszanowania prawa mniejszości narodowych w kwestii pisowni imienia i nazwiska w oficjalnych dokumentach.
Jednocześnie ewidentny jest trend podkreślający fundamentalne znaczenie języka państwowego w obu krajach i każda próba wprowadzenia dodatkowych liter i znaków diakrytycznych potencjalnie oceniana jest jako pewne iluzoryczne zagrożenie dla języka państwowego. Polska uporała się z tym problemem, mimo skomplikowanej i często wręcz tragicznej historii relacji z sąsiadującymi krajami, i przyjęła stosowne rozwiązania prawne zezwalające na oryginalną pisownię imion i nazwisk. Litwa jest na drodze ku rozwiązaniu tego problemu, ale droga ta nie jest ani prosta, ani łatwa do przewidzenia. W ostatnich prawie 20 latach to właśnie wyroki sądowe, międzynarodowe i krajowe w znacznej mierze przyczyniły się do zmian w postrzeganiu tego fenomenu zarówno przez samych obywateli, jak i sędziów oraz prawodawców.The name is an integral part of a person’s identification, and the spelling of a citizen’s name in official documents is also indicative of a country’s policy towards its citizens. A person’s identification is linked to the nationality to which that person belongs, as well as being linked to the requirements of the law of the country, the traditions of that country and the norms of international law governing human rights.
At the beginning of the 1990s, the Republic of Poland and the newly revived Republic of Lithuania found themselves in a new geopolitical space. Democratic political forces came to power in both countries, striving for a Western system of values with human rights as its foundation. Both Poland and Lithuania were home to significant numbers of people belonging to the Lithuanian and Polish national minorities respectively, whose rights needed to be defined according to the European standards. The spelling of the names and surnames of the Polish minority in Lithuania and the Lithuanian minority in Poland is one of the most important in this set of national minority rights. Therefore, this issue was included both in the Declaration on Friendly Relations and Good‑Neighbourly Cooperation between the Republic of Poland and the Republic of Lithuania signed on 13 January 1992, and in the Treaty on Friendly Relations and Good‑Neighbourly Cooperation ratified on 13 October 1994. Poland and Lithuania ratified the legal document Framework Convention for the Protection of National Minorities and several others, which also referred to respecting the right of national minorities to spell their name in official documents.
On the other hand, a trend emphasising the fundamental importance of the state language in both countries is evident and any attempt to introduce additional letters and diacritical marks is potentially assessed as some illusory threat to the state language. Poland has dealt with this problem, despite a complicated and often even tragic history of relations with its neighbours, and has adopted relevant legislation allowing for the original spelling of names and surnames. Lithuania is on the way to solving this problem, but the path is neither straightforward nor easy to predict. Over the past almost 20 years, it is the court judgements, international and domestic, that have largely contributed to changes in the perception of this phenomenon by citizens themselves, judges and legislators alike
An Unknown Letter of Bishop Walerian Protaszewicz to Pope Gregory XIII from 1576 Concerning the Foundation of the University in Vilnius
No full textW artykule przetłumaczono i opatrzono krótkim komentarzem list biskupa wileńskiego Waleriana Protaszewicza do papieża Grzegorza XIII z dnia 25 czerwca 1576 roku w sprawie erekcji wileńskiego uniwersytetu. Hierarcha, pisząc do biskupa Rzymu, chciał go przekonać do wydania bulli, na mocy której byłoby możliwe przekształcenie funkcjonującego w Wilnie kolegium jezuickiego w szkołę wyższą. To właśnie z treści listu można wyczytać rzeczywistą intencję autora oraz przeanalizować argumenty, jakimi biskup Walerian Protaszewicz chciał przekonać papieża do swojej koncepcji na funkcjonowanie ośrodka akademickiego na Litwie.
W staraniach wileńskiego hierarchy widoczna jest jego determinacja w zakresie przekształcenia kolegium jezuickiego w szkołę wyższą. Biskup Walerian Protaszewicz wskazywał papieżowi potrzebę kształcenia uniwersyteckiego młodzieży, którą uniemożliwiało oddalenie europejskich ośrodków akademickich od Wilna. Ponadto w zgodzie z postanowieniami soboru trydenckiego i założeniami kontrreformacji nowo powstała szkoła wyższa, zdaniem wileńskiego hierarchy, miała przyczynić się do zahamowania rozwoju wyznań niekatolickich i byłaby miejscem wymiany uniwersalnych wartości duchowych. Wileński ośrodek akademicki byłby również propagatorem wiary katolickiej na kraje ościenne, głównie protestanckie. Takimi argumentami posłużył się Walerian Protaszewicz, by przekonać papieża Grzegorza XIII do wydania dokumentu umożliwiającego erekcją uniwersytetu, która się stała faktem po kilku latach starań wileńskiego biskupa.
Zdecydowano się na tłumaczenie listu biskupa Waleriana Protaszewicza do papieża Grzegorza XIII z 1576 roku w sprawie erekcji uniwersytetu w Wilnie, by ułatwić dalsze badania nad dokumentem i nad powstaniem Akademii Wileńskiej wszystkim osobom nieznającym łaciny, a w szczególności historykom, historykom prawa czy badaczom z innych dziedzin nauki.The article presents a translation and a brief commentary on a letter written by Walerian Protaszewicz, Bishop of Vilnius, to Pope Gregory XIII on June 25, 1576, concerning the foundation of the university in Vilnius. In addressing the Bishop of Rome, the hierarch sought to persuade him to issue a bull that would make it possible to transform the functioning Jesuit college in Vilnius into an institution of higher learning. The letter itself reveals the true intention of its Author and allows us to analyze the arguments with which Bishop Walerian Protaszewicz attempted to convince the pope of his vision for an academic center in Lithuania.
His efforts clearly demonstrate determination in striving to elevate the Jesuit college to the status of a university. Bishop Walerian Protaszewicz emphasized to the pope the necessity of providing university‑level education for youth, which was hindered by the great distance separating Vilnius from other European academic centers. Moreover, in accordance with the resolutions of the Council of Trent and the aims of the Counter‑Reformation, the newly founded university, in the opinion of the Vilnius hierarch, was to contribute to restraining the growth of non‑ Catholic denominations and become a place for the exchange of universal spiritual values. The Vilnius academic center was also meant to serve as a promoter of the Catholic faith in neighboring, primarily Protestant, countries. These were the arguments used by Walerian Protaszewicz to persuade Pope Gregory XIII to issue a document enabling the establishment of the university, which became a reality after several years of the bishop’s efforts.
The decision to translate Bishop Walerian Protaszewicz’s letter to Pope Gregory XIII from 1576 concerning the foundation of the Vilnius University was made in order to facilitate further research on the document and on the origins of the Vilnius Academy for all those unfamiliar with Latin, especially historians, legal historians, and researchers from other fields of scholarship
The Right to Defense at the Threshold of Criminal Proceedings.Considerations on the Status of a Suspect in Polish Criminal Procedural Law – A Historical Perspective from 1928
No full textThe right to defense is one of the fundamental pillars of the criminal process, constituting an important element of human rights protection. Its scope and application have evolved over the years, especially in the context of suspects before formal charges are presented. The aim of this article is to analyze the historical development of the right to defense in the initial phase of criminal proceedings and to assess the extent to which current regulations comply with the standards of international law and the principles of fair trial.
In the Polish legal system, this right results from the Constitution of the Republic of Poland, the Code of Criminal Procedure and acts of international law, including the European Convention on Human Rights. Despite these guarantees, determining the moment from which a suspect acquires the right to defense has remained problematic for years. The article attempts to organize the terminology and presents the evolution of this issue from the interwar period to contemporary proposals for legislative changes.
Particular attention was paid to the work of the Criminal Law Codification Commission, which in its projects envisages expanding the definition of a suspect, which will affect their procedural situation. The new definition of this category may constitute a significant step towards increasing the legal protection of persons who have so far been in a kind of “grey zone” of criminal proceedings, without formal procedural guarantees. The article uses the dogmatic‑legal and historical‑legal method, which allows for tracing changes in the right to defense from the interwar period to the present. The analysis of historical and contemporary regulations allows for an assessment of whether the proposed legislative changes can effectively fill the existing legal gaps and strengthen the procedural protection of suspects.Prawo do obrony jest jednym z fundamentalnych filarów procesu karnego, stanowiącym jednocześnie istotny element ochrony praw człowieka. Jego zakres i zastosowanie ewoluowały na przestrzeni lat, szczególnie w kontekście osób podejrzanych jeszcze przed formalnym przedstawieniem zarzutów. Celem niniejszego artykułu jest analiza historycznego kształtowania się prawa do obrony w początkowej fazie postępowania karnego oraz ocena, w jakim stopniu obecne regulacje odpowiadają standardom prawa międzynarodowego i zasadom rzetelnego procesu.
W polskim systemie prawnym prawo to wynika z Konstytucji RP, kodeksu postępowania karnego oraz aktów prawa międzynarodowego, w tym Europejskiej konwencji praw człowieka. Mimo tych gwarancji przez lata problematyczne pozostawało określenie momentu, od którego osoba podejrzana nabywa prawo do obrony. Artykuł podejmuje próbę uporządkowania terminologii i przedstawia ewolucję tego zagadnienia od okresu międzywojennego po współczesne propozycje zmian legislacyjnych.
Szczególna uwaga została poświęcona pracom Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, która w swoich projektach przewiduje rozszerzenie definicji podejrzanego, co wpłynie na jego sytuację procesową. Nowe ujęcie tej kategorii może stanowić istotny krok w kierunku zwiększenia ochrony prawnej osób, które dotychczas znajdowały się w swoistej „szarej strefie” postępowania karnego, bez formalnych gwarancji procesowych. W artykule zastosowano metodę dogmatycznoprawną oraz historycznoprawną, co pozwala na prześledzenie zmian w zakresie prawa do obrony od dwudziestolecia międzywojennego po współczesność. Analiza historycznych i współczesnych regulacji pozwala na ocenę, czy proponowane zmiany legislacyjne mogą skutecznie wypełnić istniejące luki prawne i wzmocnić ochronę procesową osób podejrzanych
A Useful Lesson in Good Legislation Needed Today. On Recognizing Public Health in the 1970 Draft of the Code of Misdemeanor
No full textZdrowie publiczne bez wątpienia stanowi dobro prawne o najważniejszym znaczeniu dla prawidłowego funkcjonowania jednostki i państwa. Jego dostrzeżenie i prawidłowa interpretacja powinny prowadzić do konstruowania przepisów różnych gałęzi prawa, których celem byłaby ochrona tego dobra prawnego i dążenie do utrzymywania jak najwyższego poziomu zdrowia w wymiarze społecznym.
Jednym z aspektów ochrony zdrowia publicznego są stypizowane w Kodeksie wykroczeń czyny zabronione. W toku prac legislacyjnych nad pierwotną wersją tego kodeksu pojawiła się koncepcja wykroczeń przeciwko zdrowiu publicznemu, co wpisywało się w utrzymywaną międzywojenną tendencję wskazywania wprost tego dobra prawnego także przy nazewnictwie odnośnych urzędów państwowych. Jednak z pomysłu tego zrezygnowano na rzecz ogólniejszego określenia „zdrowie”.
Wskazany w tytule problem badawczy skłania do refleksji nad prawidłową interpretacją przepisów Kodeksu wykroczeń typizujących czyny przeciwko zdrowiu, wśród których dostrzec należy wykroczenia godzące w zdrowie publiczne. Potrzeba zwrócenia uwagi i wzbudzenia naukowej dyskusji nad tą problematyką ma również wymiar praktyczny w świetle aktualnych zagrożeń dla zdrowia publicznego. Realizacja celu naukowego wynika z zastosowania metod formalno‑dogmatycznej i historycznoprawnej, a także analizy literatury i orzecznictwa sądowego.Public health undoubtedly constitutes a legal good of paramount importance for the proper functioning of the individual and the state. Its recognition and correct interpretation should lead to the construction of regulations of various branches of law, the purpose of which would be to protect this legal good and strive to maintain the highest possible level of health in social terms.
One aspect of the protection of public health is the prohibited acts stipulated in the Code of Misdemeanor. In the course of legislative work on the original version of this code, the idea of offenses against public health appeared, which was in keeping with the persistent interwar tendency to indicate this legal good explicitly also when naming the relevant state offices. However, this idea was abandoned in favor of the more general term “health.”
The research problem indicated in the title prompts reflection on the correct interpretation of the provisions of the Code of Misdemeanor typifying acts against health, among which offenses against public health should be noticed. The need to draw attention to and arouse scientific discussion of this issue also has a practical dimension in light of current threats to public health. The realization of the scientific goal results from the application of formal‑dogmatic and historical‑legal methods, as well as the analysis of literature and judicial case law
Protection of the Family in Latvia: Recent Developments
No full textThis article examines the development of the understanding of the concept of the family in Latvia during the last few years, and refl ects the contribution made by the Constitutional Court of the Republic of Latvia to the development of this concept. The article analyses the judgment of the Constitutional Court of 12 November 2020 (case no. 2019–33-01), in which the legislature was determined to regulate the legal relations of same-sex partners (families) and provide for the economic and social protection of all families. Th e article outlines the problems that were encountered during the execution of this judgment and the constitutional mechanisms with which the conservative parties represented in the Parliament tried to delay the entry into force of the law. Finally, the authors refl ect on the changes in the regulatory acts that entered into force on 1 July 2024 introducing the regulation of partnership relations in Latvia, i.e. providing that adult persons will be allowed to register their partnership or cohabitation in accordance with the procedure established by law (a right which will apply also to same-sex partners). Thus, by registration of their partnership, individuals will enjoy wider social protection in various aspects, such as the other partner’s ability to make decisions about the treatment of the partner injured in an accident, the partner’s right to receive support from the state or municipality in cases specified by law, more favourable provisions regarding inheritance processes, taxes, etc
O potrzebie nowelizacji definicji świadczenia zdrowotnego
No full textAesthetic medicine and aesthetic medicine services are not legally defined concepts. Social changes related to increasing attention to one’s appearance result in a wider use of not only cosmetic services, but also medical services of a non-therapeutic nature from the area of aesthetic medicine. Despite the lack of comprehensive legal regulations, the scope of such services is increasing, and the number of their beneficiaries is growing year by year. The legal system should guarantee the clarity of appropriate regulations for unaware decision-makers who want to improve their appearance. There is an absolute necessity to amend art. 2 sec. 1 point 10 of the Act on Medical Treatment in order to properly arrange the provision of services in the field of aesthetic medicine and to protect its beneficiaries