Czasopisma naukowe Wydziału Prawa University of Bialystok
Not a member yet
1477 research outputs found
Sort by
Evolution and Comparative Legal Analysis of Regulations Concerning Critical Infrastructure Protection in Poland and Lithuania
No full textThe aim of the study is to analyse selected key legal norms regulating the protection of critical infrastructure (CI) in Poland and Lithuania, taking into account the historical background, the evolution of regulations and the ongoing process of harmonising the legislation of both countries with the regulations of the European Union and NATO. The considerations were placed in the context of contemporary threats, especially those of a hybrid nature, posed by Russia and Belarus. The starting point for the considerations were actual incidents of sabotage in Poland and Lithuania, which highlighted the need for an effective, transparent and uniform legal framework for CI protection.
The article presents the origins of the concept of critical infrastructure, dating back to the American experience of the 1990s, as well as the development of international standards for the protection of this infrastructure under the influence of NATO activities and EU regulations, such as the ECI Directive (2008) and the CER Directive (2023). It is pointed out that the process of harmonising regulations in Poland and Lithuania is still ongoing and focuses on the implementation of these acts.
The section on Poland discussed the existing legal framework, primarily the 2007 Crisis Management Act and the National Programme for the Protection of Critical Infrastructure (NPOIK). The high level of formalisation, transparency of responsibilities and involvement of both public and private authorities in CI protection were highlighted. In the case of Lithuania, the 2002 Act on the Protection of Objects of Importance to National Security and subsequent implementing acts are characterised, emphasising their fragmentation, lack of consistency and the dominance of ownership and cybersecurity aspects.
The study used the following methods: dogmatic‑ legal, historical legal, comparative law, and document and content analysis. The sources of the analysis were normative acts and strategic documents in force in Poland, Lithuania, the EU and NATO. The summary points to the need for further harmonisation and closer Polish‑ Lithuanian cooperation in the field of CI protection as a prerequisite for increasing the resilience of both countries to the threats of the modern world.Celem opracowania jest analiza wybranych kluczowych norm prawnych regulujących ochronę infrastruktury krytycznej (IK) w Polsce oraz na Litwie, z uwzględnieniem tła historycznego, ewolucji przepisów oraz trwającego procesu harmonizacji ustawodawstw obu państw z regulacjami Unii Europejskiej i NATO. Podjęte rozważania osadzono w kontekście współczesnych zagrożeń, zwłaszcza o charakterze hybrydowym, płynących ze strony Rosji i Białorusi. Asumpt do podejmowanej problematyki stanowiły rzeczywiste incydenty sabotażu w Polsce i na Litwie, które unaoczniły potrzebę skutecznych, przejrzystych i jednolitych ram prawnych w zakresie ochrony IK.
W artykule przedstawiono genezę pojęcia infrastruktury krytycznej, sięgającą doświadczeń amerykańskich z lat 90. XX wieku, a także rozwój międzynarodowych standardów ochrony tej infrastruktury pod wpływem działań NATO oraz regulacji unijnych, takich jak dyrektywa EIK (2008) i dyrektywa CER (2023). Wskazano, że proces harmonizacji przepisów w Polsce i na Litwie trwa nadal i koncentruje się wokół implementacji tych aktów.
W części poświęconej Polsce omówiono obowiązujące ramy prawne – przede wszystkim ustawę o zarządzaniu kryzysowym z 2007 roku oraz Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej (NPOIK). Wskazano na wysoki poziom formalizacji, przejrzystość obowiązków oraz zaangażowanie zarówno organów publicznych, jak i prywatnych w ochronę IK. W przypadku Litwy scharakteryzowano ustawę z 2002 roku o ochronie obiektów o istotnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa oraz późniejsze akty wykonawcze i podkreślono ich rozproszenie, brak spójności i dominację aspektów właścicielskich oraz cyberbezpieczeństwa.
W opracowaniu zastosowano metody: dogmatycznoprawną, historycznoprawną, prawnoporównawczą oraz analizy dokumentów i treści. Źródłami analizy były akty normatywne i dokumenty strategiczne obowiązujące w Polsce, na Litwie oraz w ramach UE i NATO. W podsumowaniu wskazano na potrzebę dalszej harmonizacji oraz zacieśnienia współpracy polsko‑ litewskiej w zakresie ochrony IK jako warunku zwiększenia odporności obu państw na zagrożenia współczesnego świata
Lithuania’s Policy Toward the Polish Minority after 1990 in the Context of Preserving National Identity Based on Own Research
No full textThe article addresses the issue of the Lithuanian state’s policy toward the Polish national minority over the past 35 years of Lithuania’s independence. It emphasizes the gradual process of eliminating the Polish language from the public sphere, the diminishing status, and the continuous harassment of Polish education in Lithuania. The author notes the unfavourable attitude of Lithuanians toward Poles living in Lithuania, who constitute the indigenous population.
A common strategy developed by Lithuania is to strengthen Lithuanian identity by magnifying certain historical events while omitting those that are inconvenient or shameful. The Lithuanian state adopts partial measures – implementing some positive steps to meet international standards, yet simultaneously introducing restrictions that contain a hidden attempt at assimilating the Polish minority. Such actions may be regarded as manifestations of discrimination, reflecting an imagined threat to Lithuanian identity.
The essence of the policy toward national minorities has a significant impact on both social and interstate relations. It can either bring societies closer together or create distance by emphasizing differences and antagonisms. This issue is particularly important in regions where history plays a key role in shaping identity, one’s perception of the homeland, tolerance toward other nations, and the overall view of the state itself. The policy toward national minorities resonates in Polish‑ Lithuanian state relations, compelling both governments to seek legally grounded, compromise‑ based solutions consistent with international standards.
The aim of this article is to demonstrate the impact of Lithuania’s policy toward the Polish minority on the preservation of national identity, based on the author’s own research concerning the acceptance of the Polish minority by Lithuanians. Despite the widespread belief in Lithuania’s liberal policy toward the Polish minority, reality proves to be more complex and distant from the ideal, as shown by the conducted research. The perception of shared history is relative and open to diverse interpretations – even between nations that for centuries formed a single state.
The research was conducted using the method of critical analysis and through observation of the elements shaping the contemporary system of Polish education in Lithuania, which has a considerable influence on the preservation of national identity and mutual relations. The findings are supported by the results of the author’s own survey research, involving over 3,000 respondents from Polish families in Lithuania in the years 2020–2021.Artykuł dotyczy zagadnienia polityki państwa litewskiego wobec polskiej mniejszości narodowej przez ostatnie 35 lat niepodległej Litwy. Zaakcentowano powolny proces eliminacji języka polskiego z przestrzeni publicznej, umniejszenie rangi i ciągłe nękanie szkolnictwa polskiego na Litwie. Odnotowano nieprzychylny stosunek Litwinów do Polaków mieszkających na Litwie, którzy są ludnością autochtoniczną.
Powszechną strategią, wykreowaną przez Litwę, jest wzmocnienie tożsamości litewskiej poprzez wyolbrzymianie jednych wydarzeń z historii kraju oraz pomijanie faktów wstydliwych. Państwo litewskie stosuje połowiczne rozwiązania – aby sprostać międzynarodowym normom, przyjmuje pewne pozytywne rozwiązania, ale stosuje ograniczenia stanowiące ukrytą próbę asymilacji polskiej mniejszości. Takie działania, które są wyrazem urojonego zagrożenia dla litewskiej tożsamości, można uznać za przejaw dyskryminacji.
Istota polityki wobec mniejszości narodowych ma ogromny wpływ na relacje społeczne oraz międzypaństwowe. Może zarówno zbliżać, jak i oddalać, poprzez podkreślenie różnic i antagonizmów. Szczególnie istotna jest ona w regionach, gdzie historia jest kluczowa w kształtowaniu tożsamości, umiejętności postrzegania swojej ojczyzny, tolerancji do innych narodów i ogólnego spojrzenia na własne państwo. Polityka wobec mniejszości narodowych ma wydźwięk w relacjach państwowych Polski i Litwy i zmuszają rządy obu państw do poszukiwania prawnych kompromisowych rozwiązań opartych na międzynarodowych standardach.
Celem artykułu jest wykazanie wpływu polityki Litwy wobec polskiej mniejszości na zachowanie tożsamości narodowej na podstawie wyników badań własnych, które dotyczyły akceptacji polskiej mniejszości przez Litwinów. Mimo powszechnego poglądu o liberalnej polityce Litwy wobec polskiej mniejszości rzeczywistość jest bardziej złożona i oddalona od ideału, co wykazały przeprowadzone badania. Postrzeganie wspólnej historii jest względne i może mieć różne interpretacje, nawet w przypadku narodów, które przez wieki stanowiły jedno państwo.
Badania przeprowadzono metodą analizy krytycznej, obserwacją elementów kształtowania współczesnego sytemu oświaty polskiej na Litwie, który ma niebagatelny wpływ na zachowanie tożsamości narodowej oraz wzajemnych relacji. Wyniki własnych badań ankietowych obejmują ponad 3 tysiące respondentów spośród rodzin polskich na Litwie w latach 2020–2021
Lenin, Lawyer on the Law of Revolution. Selected Issues. Outline of the Problem
No full textO wodzu rewolucji bolszewickiej napisano już bardzo wiele książek i artykułów naukowych. Autorzy biografii na ogół ledwie wzmiankują o fakcie, że Lenin ukończył prawo na Uniwersytecie w Petersburgu. Nie zajmowano się Leninem jako twórcą sowieckiego prawa, które wszak miało być – i w znacznym stopniu było – zupełnie inne aniżeli prawo cywilizowanych systemów XX wieku.
Lenin, mimo że umarł stosunkowo młodo (w wieku 54 lat), żył w trzech zupełnie różnych epokach:1. w imperium rosyjskim o systemie feudalnym, ze specyfiką rosyjską tego systemu;2. w krótkich latach przegranych wojen i rewolucji (1904 – październik 1917);3. od listopada 1917 roku do śmierci był zwycięskim wodzem nowego systemu totalitarnego, pierwszego takiego w dziejach świata.
Mussolini, Hitler i inni przyjdą później, wielu nawet znacznie później, przy czym wraz z upadkiem tych innych upadnie też system przez nich utworzony, natomiast Lenin stworzony przez siebie system przekazał w ręce Józefa Wissarionowicza Dżugaszwilego – Stalina i kolejnych wodzów.
Jak wiadomo, w listopadzie 1891 roku Włodzimierz Uljanow ukończył na Uniwersytecie w Petersburgu prawo; ukończył je celująco, otrzymał dyplom Cesarskiego Uniwersytetu Petersburskiego z wyróżnieniem i wkrótce rozpoczął praktykę w kancelarii adwokackiej. Czy studia prawnicze odegrały jakąś rolę, gdy przyszedł czas, kiedy Włodzimierz Uljanow – już wówczas jako Lenin – tworzył prawo dla czerwonego imperium? Prawo zupełnie inne aniżeli to, którego uczono na carskim uniwersytecie.Many books and academic articles have been written about the leader of the Bolshevik Revolution. Biographers generally barely mention the fact that Lenin graduated in law from the University of St. Petersburg. Lenin has not been studied as the creator of Soviet law, which was supposed to be – and to a large extent was – completely different from the law of civilized systems of the 20th century.
Although Lenin lived a relatively short life (54 years), he lived in three completely different eras:1. in the Russian Empire with its feudal system and the specific Russian characteristics of that system;2. in the short years of lost wars and revolutions (1904 – October 1917);3. from November 1917 until his death, he was the victorious leader of a new totalitarian system, the first of its kind in world history.
Mussolini, Hitler, and others would come later, many even much later, and with the fall of these others, the system they created would also fall, while Lenin handed over the system he had created to Joseph Vissarionovich Dzhugashvili – Stalin and subsequent leaders.
As is well known, in November 1891, Vladimir Ulyanov graduated from the University of St. Petersburg with a degree in law; he graduated with honors, receiving a diploma from the Imperial University of St. Petersburg, and soon began practicing at a law firm. Did his law studies play any role when the time came for Vladimir Ulyanov – already known as Lenin – to create laws for the red empire? Laws completely different from those taught at the tsarist university
The Fate of Father Józef Majewski and the Significance of His Letter to the Editorial Board of “Kultura”
No full textArtykuł odnosi się do jednego z kluczowych dokumentów, które miały wpływ na ukształtowanie się doktryny polskiej polityki wschodniej, i powstał na podstawie nowych badań archiwalnych oraz jako podsumowanie dotychczasowych studiów autora. Ksiądz Józef Majewski, autor Listu do redakcji „Kultury”, urodził się w 1928 roku w Husiatynie na ziemiach wschodnich II RP, a zmarł w 2020 roku w Beacon w USA. Jego droga życiowa obejmowała sowiecką deportację, a następnie emigrację do Afryki i do Stanów Zjednoczonych i Kanady.
Jerzy Giedroyc, redaktor „Kultury”, bezskutecznie poszukiwał na początku lat 50. XX wieku autora redakcyjnego tekstu, który przedstawiałby polityczne argumenty za nowym podejściem do polskiej polityki wschodniej w skomplikowanych warunkach. Tezy takiego artykułu musiałyby balansować pomiędzy stanowiskiem polskich władz emigracyjnych w Londynie a komunistycznymi władzami PRL w kraju. Napisany przez Majewskiego List do Redakcji „Kultury”, opublikowany w 1952 roku, stał się pretekstem dla Jerzego Giedroycia i redakcji „Kultury” do sformułowania nowej linii pisma opartej na postulacie akceptacji nowych powojennych granic Polski.
To z kolei było domyślnym warunkiem uczestnictwa (przyszłej) wolnej Polski, a także Ukrainy (po zakładanym rozpadzie Związku Sowieckiego) w procesach integracyjnych w Europie. Ta nowa linia polityczna pisma stała się podstawą doktryny państwowej III RP po 1989 roku, formowanej po 1952 roku przede wszystkim przez jednego z głównych publicystów „Kultury” – Juliusza Mieroszewskiego – i samego Giedroycia. Ksiądz Majewski po Liście nie opublikował w „Kulturze” kolejnych artykułów ani nie odegrał żadnej dodatkowej politycznej roli w polskim życiu publicznym w kraju ani na emigracji.The article addresses one of the key documents that have shaped the Polish Eastern doctrine. It is based on the new archival studies as well as the author’s previous research. Priest Józef Majewski, the author of List do redakcji „Kultury” [Letter to the Editorial Board of “Kultura”], was born in 1928 in Husiatyn, in the eastern part of the Second Polish Republic, and died in 2020 in Beckon, United States. His life experiences included a soviet deportation and, subsequently, emigration to Africa, the United States, and Canada.
In the 1950s, Jerzy Giedroyc, the editor of “Kultura”, fruitlessly searched for an author of the editorial that would present the political arguments for a new approach to Polish eastern policy in the complicated political environment. The potential theses of such an article had to balance the positions of the Polish government‑in-exile in London and the communist government of the Polish People’s Republic. Majewski’s Letter to the Editorial Board of “Kultura”, written and published in 1952, became a pretext for Jerzy Giedroyc and the editorial board of “Kultura” to formulate a new line for the journal based on the postulate of accepting the post‑war borders of Poland.
That, in turn, was an implied and necessary condition of the participation of the (future) free Poland as well as Ukraine (after the assumed collapse of the Soviet Union) in the European integration. The journal’s new political line, formulated after 1952 by Juliusz Mieroszewski, one of the two main publicists of Kultura, and Jerzy Giedroyc himself, became the basis of the political doctrine of the Third Polish Republic post‑ 1989. After writing the letter to “Kultura”, Priest Majewski did not publish again and did not participate in Polish public life, neither in the country nor outside of its borders
The Development of the Legal Status of the Data Protection Officer in Poland
No full textStatus prawny inspektora ochrony danych ewoluował na przestrzeni poszczególnych lat obowiązywania przepisów o ochronie danych osobowych. Artykuł omawia, w jaki sposób się on kształtował i zmieniał od wprowadzenia funkcji administratora bezpieczeństwa informacji w przepisach prawa polskiego aż po wprowadzenie bezpośrednio obowiązujących na szczeblu unijnym przepisów RODO regulujących status prawny inspektora ochrony danych. Od 2018 roku kwestie dotyczące ochrony danych osobowych są bowiem głównie regulowane przez prawo unijne.
Artykuł omawia kwestie dotyczące powołania, zadań oraz innych wymogów mających na celu zapewnienie prawidłowego ich wykonywania przez osoby pełniące tę funkcję. Za hipotezę badawczą przyjęto założenie, że status prawny inspektora ochrony danych ewoluował w czasie, a jego status obecnie ma charakter mieszany (wewnętrzno‑zewnętrzny). Artykuł przedstawia istotne wytyczne w zakresie wykładni przepisów prawa dotyczących ochrony danych osobowych w omawianym zakresie oraz dobre praktyki w zakresie stosowania przepisów prawa w praktyce.
W artykule wykorzystano metody dogmatycznoprawną i historycznoprawną oraz metodę analizy orzecznictwa, decyzji organu nadzorczego oraz wytycznych i opinii wydawanych przez organy zajmujące się ochroną danych osobowych w Polsce i w Unii Europejskiej, które miały na celu weryfikację hipotezy badawczej przedstawionej w artykule. Artykuł ma istotne znaczenie dla prawidłowego określenia statusu prawnego inspektora ochrony danych, co wpływa na interesy osób wykonujących ten zawód, ale także ma wpływ na realizację obowiązków nałożonych na administratorów danych osobowych oraz podmioty przetwarzające, które zatrudniają takie osoby.The legal status of the Data Protection Officer has evolved since the introduction of personal data protection regulations. This article discusses how this role has developed and changed since the introduction of the Information Security Administrator function in Polish law, up to the introduction of the directly applicable GDPR regulations governing the legal status of the Data Protection Officer. Since 2018, issues relating to personal data protection have been mainly regulated by EU law.
The article discusses issues related to the appointment, tasks and other requirements aimed at ensuring the proper performance of their tasks by persons holding this position. The research hypothesis assumes that the legal status of the Data Protection Officer has evolved over time and is currently of a mixed nature (internal‑ external). It presents important guidelines for interpreting legal provisions concerning the protection of personal data in the discussed area, as well as good practices for applying legal provisions in practice.
The article employs dogmatic‑ legal, historical legal and case law analysis methods, as well as analysing decisions made by supervisory authorities, and guidelines and opinions issued by bodies responsible for personal data protection in Poland and the European Union. These methods were employed to verify the research hypothesis presented in the article. This article is of significant importance in determining the legal status of Data Protection Officers, affecting the interests of those in this profession and the fulfilment of obligations imposed on Personal Data Controllers and Processors who employ them
The Evolution and Functions of the Presidency of the Council of the European Union – An Analysis of Polish Experiences from 2011 and 2025
No full textWspółczesna prezydencja państwa członkowskiego w Radzie stanowi jeden z mechanizmów funkcjonowania unijnej architektury politycznej, istniejący de facto od momentu ustanowienia pierwszej Wspólnoty Europejskiej. Przez dekady istnienia i rozwoju WE/UE zmieniały się rola i znaczenie systemu prezydencji. Istotne zmiany w tym zakresie przyniósł przede wszystkim podpisany 13 grudnia 2007 roku Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (tzw. traktat lizboński), który ostatecznie wszedł w życie w 2009 roku.
Rzeczpospolita Polska, która dołączyła do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku, dwukrotnie sprawowała prezydencję w Radzie – w drugiej połowie 2011 roku oraz pierwszej połowie 2025 roku. Oba okresy przypadły na momenty znaczące dla rozwoju integracji europejskiej. Oba okresy przypadały także na czasy trudne z punktu widzenia polityki europejskiej (ale i globalnej) i wyzwań, z którymi musiał (i wciąż musi) mierzyć się współczesny świat. Pierwsza polska prezydencja odbywała się w dobie europejskiego kryzysu finansowego, początku kryzysu migracyjnego w Europie, tuż po implementacji gruntownych reform wynikających z wejścia w życie traktatu lizbońskiego. Druga natomiast wypadła w czasie trwającej wojny na terytorium Ukrainy (a więc w bezpośrednim sąsiedztwie RP i UE), drugiej – nieprzewidywalnej pod wieloma względami – prezydentury Donalda Trumpa w Stanach Zjednoczonych Ameryki i w dobie wielu zagrożeń dla bezpieczeństwa (w tym cyberbezpieczeństwa) Europy.
Zasadniczym celem niniejszego artykułu jest analiza ewolucji i funkcji prezydencji w Radzie oraz przedstawienie polskich doświadczeń, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji priorytetów i wyzwań, przed którymi stanęły obie polskie prezydencje w kontekście zmieniających się uwarunkowań w Europie.
Materiał badawczy, stanowiący podstawę prowadzonych rozważań, przede wszystkim obejmuje źródła prawa Unii Europejskiej, które dotyczą zagadnień mieszczących się w ramach obszaru badawczego różnej rangi, zaczynając od traktatów założycielskich, przez akty wiążące prawa wtórnego, po niewiążące rezolucje. Przeprowadzona analiza objęła również dokumenty robocze instytucji i organów UE oraz innych podmiotów. Artykuł odwołuje się ponadto do literatury naukowej, w przeważającej mierzepolskojęzycznej.
Analiza problematyki ewolucji i funkcji prezydencji w Radzie wraz z przedstawieniem polskich doświadczeń z lat 2011 i 2025 wymagały zastosowania szeregu metod badawczych. W najszerszym ujęciu w niniejszym artykule wykorzystana została metoda historycznoprawna oraz prawnoporównawcza. Należy zauważyć, że skorzystano również z metody politologicznej, która pozwoliła na analizę praktyki funkcjonowania omawianych rozwiązań, opartej na dostępnych sprawozdaniach i raportach. Ponadto wykorzystano również metodę teoretycznoprawną oraz formalno‑dogmatyczną.The modern presidency of a Member State of the Council is one of the mechanisms of the EU’s political architecture, having existed de facto since the establishment of the first European Community. Over the decades of the EC/EU’s existence and development, the role and significance of the presidency system have evolved. Significant changes in this regard were brought about primarily by the Treaty of Lisbon, signed on 13 December 2007, amending the Treaty on European Union and the Treaty establishing the European Community (the so‑called Treaty of Lisbon), which finally entered into force in 2009.
The Republic of Poland, which joined the European Union on 1 May 2004, has held the Presidency of the Council twice – in the second half of 2011 and the first half of 2025. Both periods coincided with significant moments in the development of European integration. Both periods also coincided with difficult times from the perspective of European (and global) politics and the challenges that the modern world had (and still has) to face. The first Polish Presidency took place amid the European financial crisis, the onset of the migration crisis in Europe, and the implementation of sweeping reforms resulting from the entry into force of the Treaty of Lisbon. The second, however, fell during the ongoing war in Ukraine (and therefore in the immediate vicinity of Poland and the EU), the second – in many ways unpredictable – presidency of Donald Trump in the United States, and numerous threats to European security (including cybersecurity).
The primary objective of this article is to analyze the evolution of the Presidency of the Council and to present the Polish experience, with particular emphasis on the implementation of the priorities and challenges faced by both Polish Presidencies in the context of changing conditions in Europe.
The research material that forms the basis for this discussion primarily encompasses the sources of European Union law, which address issues falling within the scope of research at various levels, from the founding treaties, through binding acts of secondary law, and non‑binding resolutions. The analysis also encompasses working documents of EU institutions and bodies, as well as other entities. The article also refers to scholarly literature, predominantly in Polish.
The analysis of the evolution and function of the Presidency of the Council, along with the presentation of Polish experiences from 2011 and 2025, required the use of a range of research methods. In its broadest sense, this article employs historical‑legal and comparative‑legal approaches. It should be noted that a political science approach was also employed, allowing for an analysis of the practical operation of the discussed solutions, based on available reports and statements. Furthermore, theoretical‑legal and formal‑dogmatic approaches were also employed
International System of Justice for Women Perpetrators of International Crimes
No full textWomen participate in crimes. The majority of perpetrators of the most serious international crimes are men, the largest group of victims are women, children, and other persons belonging to vulnerable groups. However, in contemporary armed conflicts and situations involving mass human rights violations, these roles are often reversed. Not only are many men and boys among the victims of gender-based and sexual crimes, but it is also not uncommon for women to commit such crimes. Examples include events related to conflicts at the end of the 20th century and the beginning of the 21st century and cases pending before international criminal tribunals, as mentioned in the following text. The aim of this study is not only to highlight female perpetrators of international crimes and proceedings before international courts, but also to attempt to answer why, despite the unfortunate visibility of women\u27s participation in crimes, proceedings before international courts are rare. The following research methods were used in this text: historical-legal, theoretical-legal, and, to a lesser extent, comparative. To summarize the problem presented, it should be stated that women are less visible because they do not hold high office, do not make key decisions, and are less likely to give orders. And given that international tribunals primarily prosecute those most responsible, women are not among them. It does not mean, however, that they do not commit crimes. Nor does it mean that they do not favor perpetrators, that they do not support and help them, that they just stand by
Ius caducum in Lublin in the Second Quarter of the 17th Century
No full textOpracowanie poświęcone jest badaniom nad instytucją prawa kaduka w obrębie miast królewskich, zrealizowanym na przykładzie Lublina. Źródłami wykorzystanymi w pracy są przede wszystkim dokumenty królewskie dotyczące nadań kaduków pochodzące z ksiąg Metryki Koronnej, ale także dokumenty miasta Lublina. Analizie poddano stosowanie przez króla prerogatywy obejmowania majątku bezdziedzicznego po zmarłych mieszczanach lubelskich i przekazywania go zasłużonym dla króla i Rzeczypospolitej. Jednocześnie w pracy zostały uwzględnione przepisy dotyczące stosowania prawa kaduka i ograniczenia uprawnień monarchy zawarte w konstytucjach sejmowych.
Postanowienia królewskie wskazywały rodzaj i zakres praw przyznanych obdarowanym, które obowiązywały w stosunku do dóbr objętych prawem kaduka, zarówno ruchomych, jak i nieruchomych, oraz kwot pieniężnych. Opisane zostały również dokumenty królewskie innego typu niż akty nadania majątków kaducznych per se. Dokumenty pochodzące z kancelarii królewskiej dotyczyły także czynności prawnych podejmowanych w związku z wykonywaniem prawa kaduka. Były to przede wszystkim akty prawne ustanawiające pełnomocników i mandatariuszy przez strony postępowania kaducznego. Ponadto wskazano szereg monarszych nadań majątkowych różnego typu na rzecz XVII‑wiecznego urzędnika kancelarii królewskiej Andrzeja Bujalskiego. Artykuł obejmuje również zagadnienie procedury stosowania i egzekwowania ius caducum, według której wykonanie woli króla zlecane było podległym władzy monarszej urzędom, miejskiemu oraz grodzkiemu, a także dane biograficzne mieszczan, po których pozostało mienie kaduczne oraz obdarowanych nimi przedstawicieli stanu szlacheckiego.The study is devoted to the research on the institution of the escheat law within royal cities, carried out on the example of Lublin. The sources used in the work are primarily royal documents regarding the granting of escheat goods from the books of the Crown Records, as well as documents of the city of Lublin. The king’s prerogative of taking over the heirless property of the deceased Lublin burghers and transferring it to those who rendered meritorious services to the king and to the Republic of Poland was analysed. At the same time, the work took into account the provisions regarding the application of ius caducum and limitations on the monarch’s powers contained in the parliamentary constitutions.
Royal provisions indicated the type and scope of rights granted to the recipients, which applied to the goods which were the subject of by the escheat law, including movable and immovable goods, as well as sums of money. Royal documents other than the acts of granting escheat estates per se were also described. Documents from the royal chancellery also concerned legal actions undertaken in connection with the exercise of the escheat law. These were primarily legal acts appointing proxies and mandate holders by the parties to the escheat proceedings. In addition, a number of royal property grants of various types bestowed on the 17th-century official of the royal chancellery, Andrzej Bujalski, were indicated. The article also covers the issue of the procedure for the implementation and execution of ius caducum, according to which the enforcement of the king’s will was entrusted to the municipal and town offices subordinated to the monarch’s authority, as well as to the biographical data of the townspeople who left the escheat property and of the representatives of the nobility who received them
The Functioning of the Notary in the Duchy of Warsaw
No full textThe aim of this study is to present the actual functioning of the French notary model in the Duchy of Warsaw. The article presents both notarial activities carried out on the basis of Frederick Augustus’ decrees from 1808–1809 and those performed by notaries free of charge. The author also tried to discuss factors that hindered their work, including a lack of stamp paper and the unavailability of many documents. Despite their status as public officials, notaries did not receive remunerations from the state budget. Therefore, it was necessary to describe their sources of income and the resulting financial status. In determining it, factors such as the number of the drawn up notarial deeds , the remuneration rate, and the fixed costs associated with running a notary’s office were taken into account. The location of notaries’ offices was also analysed in detail, as was the implementation of the obligation to archive documents. In addition, the procedure for dealing with vacancies in the positions of notaries in individual districts has been taken into account.
The article used a historical-legal method, and the main part of the findings was based on handwritten and typewritten materials from 14 archives located in the areas of the former Duchy of Warsaw, including those located in: Warsaw (the Central Archives of Historical Records in Warsaw and the State Archive in Warsaw), Cracow, Czestochowa, Radzyń Podlaski (branch), Tomaszów Mazowiecki (branch), Kutno (branch), Siedlce, Grodzisk Mazowiecki (branch), Łowicz (branch), Mława (branch), Otwock (branch), Pułtusk (branch) as well as in Zamość). The published sources, legal acts and the most important literature on the subject were also consulted.Celem niniejszego opracowania było ukazanie rzeczywistego funkcjonowania francuskiego modelu notariatu w Księstwie Warszawskim. Przedstawiono zarówno czynności notarialne podejmowane na podstawie dekretów Fryderyka Augusta z lat 1808–1809, jak i te, które notariusze wykonywali nieodpłatnie. Autor starał się ponadto omówić czynniki utrudniające im pracę, w tym brak papieru stemplowego, a także niedostępność wielu dokumentów. Pomimo statusu urzędników publicznych notariusze nie pobierali wynagrodzeń z budżetu państwa. Zasadne było więc opisanie ich źródeł przychodów oraz wynikającego z tego statusu majątkowego. Przy jego określaniu uwzględniono między innymi liczbę sporządzanych aktów notarialnych, stawki wynagrodzenia i związane z prowadzeniem kancelarii notarialnej koszty stałe. Szczegółowo przeanalizowano też rozlokowanie siedzib notariuszy, jak też przedstawiono realizację obowiązku archiwizowania dokumentów. Uwzględniono ponadto sposób postępowania w przypadku występowania wakatów na stanowiskach notariuszy w poszczególnych powiatach.
W artykule posłużono się metodą historyczno‑prawną, a główną część ustaleń oparto na materiałach rękopiśmiennych i maszynopisach pochodzących z 14 archiwów rozlokowanych na terenach dawnego Księstwa Warszawskiego, w tym znajdujących się w Warszawie (Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Państwowe w Warszawie), Krakowie, Częstochowie, Radzyniu Podlaskim (oddział), Tomaszowie Mazowieckim (oddział), Kutnie (oddział), Siedlcach, Grodzisku Mazowieckim (oddział), Łowiczu (oddział), Mławie (oddział), Otwocku (oddział), Pułtusku (oddział), jak również w Zamościu. Sięgnięto ponadto do źródeł wydanych, aktów prawnych i najważniejszej literatury przedmiotu
The Functioning of the Notary Public in Independent Poland in the Years 1919–1939 on the Example of the City of Bialystok
No full textArtykuł porusza problematykę związaną z funkcjonowaniem notariatu w niepodległej Polsce w latach 1919–1939 na przykładzie miasta Białegostoku. Głównym przedmiotem badania była analiza ustawodawstwa oraz źródeł archiwalnych przechowywanych w zasobie Archiwum Państwowego w Białymstoku. W czasie pierwszej wojny światowej Białystok w 1915 roku został zajęty przez wojska niemieckie, które opuściły miasto dopiero w lutym 1919 roku. Po odejściu Niemców Białystok wszedł w skład państwa polskiego, które odzyskało niepodległość po 123 latach niewoli. Po odzyskaniu niepodległości w Polsce funkcjonowały trzy systemy organizacji notariatu: na ziemiach dawnego zaboru rosyjskiego, zaboru austriackiego oraz zaboru pruskiego. Pomimo że systemy te wyrastały ze wspólnych korzeni i tradycji notariatu europejskiego, to jednak różniły się istotnie co do zasad funkcjonowania, ustroju notariatu czy statusunotariusza.
Założeniem niniejszego artykułu jest przedstawienie kształtowania się instytucji notariatu oraz pozycji prawnej notariusza na podstawie obowiązującej w Białymstoku rosyjskiej ustawy notarialnej z 1866 roku. Celem artykułu jest przedstawienie funkcjonowania notariatu w powojennym Białymstoku oraz przybliżenie kryteriów kandydatów na notariuszy w ówczesnym czasie, a także przedstawienie sposobu funkcjonowania kancelarii notarialnych. Artykuł zawiera również analizę wpływu rosyjskiej ustawy notarialnej na samorząd oraz przedstawia sylwetki wybranych białostockich notariuszy.The article touches upon the issues related to the functioning of the notary’s office in the independent Poland between 1919 and 1939 on the example of the city of Bialystok. The main subject of the study was the analysis of the legislation and the archival sources stored in the resources of the State Archives in Bialystok. During the First World War, in 1915, Bialystok was occupied by German troops, who did not leave the city until February 1919. After the Germans left, Bialystok became part of the Polish state, which regained its independence after 123 years of captivity. After Poland regained independence, there were three systems of organisation of notaries in Poland: in the lands of the former Russian partition, the Austrian partition and the Prussian partition. Although these systems grew out of the common roots and traditions of the European notary public, they significantly differed in terms of the principles of functioning, the system of notary public or the status of a notary.
The aim of this article is to present the formation of notary institutions and the legal position of the notary based on the Russian Notary Act of 1866. The purpose of the article is to present the functioning of the notary’s office in the post-war Bialystok and to give an overview of the criteria for candidates for notaries at that time, as well as to show how notary offices functioned. The article also analyses the impact of the Russian Notary Act on the self-government and it presents profiles of the selected Bialystok notaries