OverHolland
Not a member yet
164 research outputs found
Sort by
Het stapelen van ruimtelijke informatie: Enkele gedachten over het structureren in lagen en de oorsprong ervan
Full text linkUnderstood as a conceptual tool for the management of information, layers are ubiquitous in our days. In computer graphics, they are a standard, basic feature: image editors for still or motion pictures, computerassisted drawing (CAD) programs, and of course geospatial information systems (GIS) – as well as most of their useroriented applications –, all of them use layers in one way or another, often in so essential a manner that they constitute their very raison d’être. As a consequence, the catchy word layering that so much pervades current architectural practice seems to designate something that everyone knows, a procedure that is practically taken for granted and yet has given rise to comparatively little research. In relation to architectural design, this may be particularly baffling, considering that layering has provided the backbone for singular projects that have become a methodological breakthrough and an inexhaustible source of inspiration for subsequent practice – one needs only to think of Koolhaas’ influential proposal for Parc de la Villette, Eisenman’s recurrent lucubrations, or the recent Serpentine pavilion by Herzog de Meuron and Ai Weiwei.Layers of ‘lagen’, opgevat als een begripsinstrument voor het beheer van informatie, zijn in onze tijd alomtegenwoordig. Ze zijn een primair en vast kenmerk van computergraphics: beeldbewerkingsprogramma’s voor stilstaande of bewegende beelden, digitale tekenprogramma’s (CAD) en natuurlijk geografische informatiesystemen (GIS) en de meeste van hun gebruiksgerichte applicaties, ze maken allemaal op de een of andere manier gebruik van gelaagde informatie, en vaak zijn die lagen er zo’n wezenlijk bestanddeel van dat ze hun raison d’être zelf vormen. De kreet layering, die in de huidige architectuurpraktijk zo wijdverbreid is, lijkt als gevolg daarvan te slaan op iets wat iedereen kent, een procedé dat nagenoeg als vanzelfsprekend wordt aangenomen en toch maar relatief weinig is onderzocht. Dat laatste is bij uitstek verbazingwekkend in de context van het architectuurontwerp, als we bedenken dat het structureren in lagen heeft gefungeerd als de ruggengraat van uitzonderlijke ontwerpen die gelden als een methodologische doorbraak en onuitputtelijke bron van inspiratie voor volgende generaties: denk alleen maar aan het invloedrijke voorstel van Rem Koolhaas voor Parc de la Villette, Eisenmans technische hoogstandjes of het recente Serpentine Gallery Pavilion van Herzog & de Meuron en Ai Weiwei
Boekbespreking
Full text linkCor WagenaarTown Planning in the Netherlands since 1800 Rotterdam: 010 Publishers, 2011Cor WagenaarTown Planning in the Netherlands since 1800 Rotterdam, 010 Publishers, 201
Boekbespreking
Full text linkEddy VerbaanDe woonplaats van de faam. Grondslagen van de stadsbeschrijving in de zeventiende-eeuwse Republiek Hilversum: Verloren, 2011, 366 pp.
Raingard EsserThe politics of memory: The writing of partition in the seventeenth-century Low Countries Leiden/Boston: Brill, 2012, 365 pp.Eddy VerbaanDe woonplaats van de faam. Grondslagen van de stadsbeschrijving in de zeventiende-eeuwse Republiek Hilversum: Verloren, 2011, 366 pp.
Raingard EsserThe politics of memory: The writing of partition in the seventeenth-century Low Countries Leiden/Boston: Brill, 2012, 365 pp
Voorwoord
No full textThis edition of OverHolland pays detailed attention to the province of Noord-Holland to the north of the River IJ and to railways. The focus is on the relationship between spatial arrangements, research and design. Reinout Rutte analyses the development of the Zaanstreek region from the fifteenth to the twenty-first centuries. He reveals the unique morphological features of the first industrial town in the Netherlands. The lack of planning and regulations led to a ‘town of strips’, unlike the conventional pattern of urbanisation that typifies cities such as Amsterdam, Haarlem and Alkmaar. The text by Reinout Rutte was previ-ously published in Geschiedenis van de Zaanstreek [History of the Zaanstreek region]. Here we have placed the article, accompanied by new vis-ual material, in the context of the research that has been carried out over recent years with the Province of Noord-Holland at the Faculty of Archi-tecture at Delft Technical University. Part of this was previously published in OverHolland 12/13, when Henk Engel mapped out the distribution pat-tern of the towns and infrastructure in the Noorderkwartier region of Holland up to 1700. In this issue of OverHolland, he focuses attention on the spatial policy that the Province of Noord-Hol-land intends to implement over the coming dec-ades. Encouraging public transport by train is the main aim; transit-oriented development (TOD) the main theme.In preparing its intended policy, the Province of Noord-Holland has commissioned a great deal of research. The province and Vereniging Deltametropool (an association for metropolitan develop ment) presented the results in October 2013 under the title Maak Plaats! Werken aan knooppuntontwikkeling in NoordHolland [Make Room: working on hub development in Noord-Holland]. One of the studies included in Maak plaats! was carried out by the research group Mapping the territory and the cities of the Randstad at the Faculty of Architecture of Delft Technical University. Drawing on the methodology used in the Groeikaart van de Randstad (1850-2000) [Growth map of the Randstad conurbation, 1850-2000], 22 station locations in the Noord-Holland area to the north of the Noordzeekanaal – the canal to the North Sea – were studied and analysed. In Drawings and calculations for the Zaan Corridor Henk Engel explains the general setup and the methodology for this study. He shows that the Groeikaart van de Randstad (1850-2000) not only provides insights into the morpho-logical composition of the various towns, but also that the cartographical records of the town expan-sions since 1850 yield new facts that can be used for calculation. I Tn he crosssection, Michiel Riedijk and Filip Geerts report on the contributions that the Faculty of Architecture made to the followup to Maak plaats! On the initiative of the research section of the BNA (Federation of Dutch Architects), Deltas, Infrastructures & Mobility Initiative (TU Delft) and the Province of Noord-Holland, an investigative design project was set up for the railway line from Amsterdam to Heer hugowaard. The results have been published under the title Onderweg! Vijftien ontwerpen voor Transit Oriented Development aan de Zaancorridor [Under way! Fifteen designs for transitoriented development in the Zaan Corridor]. This shows clearly that investigative design in this context serves primarily to create a platform for the parties that will be playing a role in the implementation of the Province’s spatial policy. Investigative design sets a group process in motion. As one of the participants put it, ‘It’s all about the energy and the people who meet up to tackle this theme.’ The design acts as a conversation piece during workshops – the picture that is worth a thousand words – and thus far the key weapon in obtaining commitment has been ‘temptation’. This shows how lightweight architecture is in the current system – intolerably lightweight, even. Michiel Riedijk and Filip Geerts refuse to simply accept that. They took a strictly architectural, technical point of view for their work with the students. I En uralille twenty years on, we seem to have left Noord-Holland behind... or have we? Euralille can be seen as the shining example for the type of planning processes that have now become standard practice. Manuela Triggianese describes the sequence of events when Euralille was created and wonders what degree of importance should be ascribed to the architectural planning in this kind of process. The role of Rem Koolhaas is often dismissed as that of a great tempter. In particular, the dream of Delirious New York in some provincial town or other and the suggestive images that leave all kinds of directions open were criticised, but also gained a following. In both cases, a key aspect of the work of Rem Koolhaas and OMA is missed. In the smoke spread by the magician, the surgeon’s knife does its work, following a strict methodology. I Tn owns and ports on Walcheren and ZuidBeveland between 1500 and 2000, Leo van den Burg zooms in on the fate of the towns in the southwestern delta. Continuing on from Reinout Rutte’s Four hundred years of urban development in the Scheldt Estuary in OverHolland 12/13, he shows that the towns and businesses were in the past continually making efforts to retain or strengthen their own positions in the network of relationships. The possibility of planning railways opened up a new horizon in the nineteenth century for strategic spatial thinking on a previously unheard of scale. The plan for a railway line from Middelburg to Germany by the Zeelander Dirk Dronkers is evidence of this. The opening of the railway line from Vlissingen to Bergen op Zoom in 1872 did not work out as he had anticipated, as is often the case with large-scale visions. For Leo van den Burg, Dronkers’ plan however also demonstrates that the vast scale that spatial strategies are implemented on means that they only have a chance of succeeding if the appeals by local actors are looked upon favourably by a national authority. This raises the question for a port and its town of whether the common destiny that they have always shared in the past has been essentially changed by the primacy of the nation state in terms of spatial planning.In the Polemen section, Jaap Evert Abrahamse reviews the wonderful study by Clé Lesger, Het winkellandschap van Amsterdam. Stedelijke structuur en winkelbedrijf in de vroegmoderne en moderne tijd, 15502000 [Amsterdam’s retail landscape: Urban structure and shops in the early modern and modern periods, 1550-2000]. Iskandar Pané adds another review taking a critical look at the publication Dutch Dikes, written and illustrated by LOLA Landscape Architects.In deze aflevering van OverHolland wordt veel aandacht besteed aan Noord-Holland benoorden het IJ en spoorlijnen. De samenhang tussen ruimtelijke ordening, onderzoek en ontwerp staat centraal. Reinout Rutte analyseert de ontwikkeling van de Zaanstreek van de vijftiende tot de eenen-twintigste eeuw. Hij belicht de unieke morfologische kenmerken van de eerste industriestad van Nederland. Zonder plannen en regels is hier een ‘bandstad’ ontstaan, het tegendeel van het traditionele urbanisatiepatroon dat kenmerkend is voor steden als Amsterdam, Haarlem en Alkmaar. De tekst van Reinout Rutte werd eerder gepubliceerd in Geschiedenis van de Zaanstreek. Hier is het artikel, voorzien van nieuw beeldmateriaal, geplaatst in de context van het onderzoek dat de afgelopen jaren in samenwerking met de Provincie Noord-Holland is verricht aan de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. In OverHolland 12/13 werd er al een deel van gepubliceerd. Henk Engel bracht daarin het spreidingspatroon van de steden en de infrastructuur in Hollands Noorderkwartier rond 1700 in kaart. In deze OverHolland vestigt hij de aandacht op het ruimtelijk beleid dat de Provincie Noord-Holland van plan is de komende decennia uit te voeren. Het bevorderen van het openbaar vervoer per trein is het hoofddoel, ‘Transit Oriented Development’ (TOD) de leidraad.Ter voorbereiding van haar beleidsvoornemens heeft de Provincie Noord-Holland veel onderzoek laten doen. In samenwerking met de Vereniging Deltametropool werden de uitkomsten daarvan in oktober 2013 gepresenteerd onder de titel Maak Plaats! Werken aan knooppuntontwikkeling in NoordHolland. Een van de studies die in Maak plaats! is verwerkt, werd uitgevoerd door de onderzoeksgroep Mapping the territory and the cities of the Randstad aan de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Aanknopend bij de methodiek van de ‘Groeikaart van de Randstad (1850-2000)’ werden 22 stationslocaties in het gebied van Noord-Holland boven het Noordzeekanaal in kaart gebracht en geanalyseerd. In ‘Tekenen en rekenen aan de Zaancorridor’ zet Henk Engel het algemene kader en de methode van deze studie uiteen. Hij laat zien dat de ‘Groeikaart van de Randstad (1850-2000)’ niet alleen inzicht geeft in de morfologische samenstelling van de verschillende steden, maar dat de cartografische vastlegging van de stadsuitbreidingen sinds 1850 ook nieuwe feiten oplevert waarmee gerekend kan worden. In ‘De doorsnede’ doen Michiel Riedijk en Filip Geerts verslag van de bijdrage die vanuit de Faculteit Bouwkunde is geleverd aan het vervolg dat Maak Plaats! kreeg. Op initiatief van BNA Onderzoek, Deltas, Infrastructures & Mobility Initiative (TU Delft) en de Provincie Noord-Holland werd een project ontwerpend onderzoek opgezet voor de spoorlijn Amsterdam-Heerhugowaard. De resultaten zijn gepubliceerd onder de titel Onderweg! Vijftien ontwerpen voor Transit Oriented Development aan de Zaancorridor. Hieruit komt duidelijk naar voren dat ontwerpend onderzoek in dit verband vooral tot doel heeft een platform te creëren voor de partijen die bij de implementatie van het ruimtelijk beleid van de Provincie een rol zullen spelen. Ontwerpend onderzoek brengt een groepsproces op gang. ‘Het gaat om de energie en de personen die elkaar rond dit thema ontmoeten’, zoals een van de deelnemers zegt. Tijdens workshops dient het ontwerp als conversation piece — ‘het plaatje bij het verhaal’ — en voorlopig is ‘verleiding’ het belangrijkste wapen bij het verkrijgen van commitment. Hier toont zich de lichtheid van de architectuur in het huidige bestel, ondraaglijk licht zelfs. Michiel Riedijk en Filip Geerts leggen zich daar niet bij neer. Voor hun werk met studenten kozen ze een strikt architectonisch gezichtspunt.Met ‘Euralille – twintig jaar later’ verl aten we Noord-Holland, of misschien toch niet? Euralille kan worden beschouwd als het grote voorbeeld voor het soort planningsprocessen dat inmiddels gangbare praktijk is geworden. Manuela Triggianese zet de gang van zaken rond de totstandkoming van Euralille op een rij en vraagt zich af welk belang in zo’n proces moet worden toegekend aan de architectonische planvorming. De rol van Rem Koolhaas is vaak weggezet als die van de grote verleider. Het zijn met name de droom van Delirious New York in een of andere provinciestad en de suggestieve beelden waarmee je nog alle kanten op kunt, die worden bekritiseerd, maar die ook school hebben gemaakt. In beide gevallen wordt een belangrijk aspect van het werk van Rem Koolhaas en OMA over het hoofd gezien. In de rook die de magiër verspreidt, doet het mes van de chirurg zijn werk volgens een strenge methode. In ‘Stad en haven op Walcheren en Zuid-Beveland tussen 1500 en 2000’ zoomt Leo van den Burg in op het lot van de steden in de zuid-westelijke delta. Voortbordurend op Reinout Ruttes ‘Vierhonderd jaar stadswording in het mondingsgebied van de Schelde’ in OverHolland 12/13, laat hij zien dat steden en bedrijven in het verleden voortdurend pogingen hebben onder nomen om hun positie in het netwerk van verbindingen te behouden of te verbeteren. Het projecteren van spoorwegen opende in de negentiende eeuw een nieuwe horizon voor het ruimtelijk strategisch denken op een tot dan ongekende schaal. Het plan voor een spoorlijn van Middelburg naar Duitsland van de Zeeuw Dirk Dronkers getuigt daarvan. De ingebruikname van de spoorlijn Vlissingen-Bergen op Zoom in 1872 pakte anders uit, zoals wel vaker het geval is met grootse visioenen. Voor Leo van den Burg is het plan van Dronkers echter ook het signaal dat ruimtelijke strategieën vanwege de grote schaal waarop ze zich gaan afspe-len, alleen nog kans van slagen hebben als het appel van lokale actoren in goede aarde valt bij een nationale overheid. Voor haven en stad roept dit de vraag op, of hun lotsverbondenheid die er van oudsher is geweest, door het primaat van de nationale staat inzake ruimtelijke ordening wezenlijk is veranderd. In de rubriek Polemen ten slotte, recenseert Jaap Evert Abrahamse de fabelachtige studie van Clé Lesger, Het winkellandschap van Amsterdam. Stedelijke structuur en winkelbedrijf in de vroegmoderne en moderne tijd, 1550-2000. Iskandar Pané plaatst enkele kritische opmerkingen bij de uitgave van Dijken van Nederland, geschreven en getekend door LOLA Landscape Architects
Tekenen en rekenen aan de Zaancorridor
Full text linkIn its Ontwerp Structuurvisie [Draft Structural |Con-cept], the Dutch State produced a sketch in 2011 of its ‘ambitions through to 2040 and the objec-tives, interests and tasks through to 2028’. In that context, studies have now been carried out into the implementation of the Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (High-frequency Rail Transport Programme, PHS). Its aim is to offer passengers a service between the key destinations from 2020 onwards at such high frequencies that a train timetable would be redundant. On the busiest routes, including the Amsterdam-Heerhugowaard line, there should then be six intercity trains and six local trains per hour.2 The study by the Ministry of Infrastructure and the Environment focused initially on the question of whether the introduction of this kind of subway-like or metro-like scheduling is sensible and what modifications would be needed to the track and the stations to achieve it. The Province of Noord-Holland has commissioned various studies into the rail network that is currently present. The province and Vereniging Deltametropool presented the results in October 2013 under the title Maak Plaats! Werken aan knooppuntontwikkeling in Noord Holland [Make Room: working on hub development in Noord-Holland]. This states that the redevelopment of public transport nodes will be a key priority in the province’s spatial development policy. Encouraging the use of public trans-port is the main objective for the coming years.In de Ontwerp Structuurvisie gaf het Rijk in 2011 een schets van zijn ‘ambities tot 2040 en doelen, belangen en opgaven tot 2028’. In het kader daarvan zijn intussen studies verricht naar de rea-lisatie van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS). Daarmee wordt beoogd dat reizigers vanaf 2020 spoorboekloos kunnen reizen tussen de belangrijkste bestemmingen. Op de drukste trajecten, waaronder het traject Amsterdam–Heerhugowaard, zouden dan 6 intercity’s en 6 sprinters per uur moeten gaan rijden. Het onder-zoek van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu richt zich in eerste instantie op de vraag of de invoering van een dergelijke metroachtige dienstregeling zinvol is en welke aanpassingen daarvoor nodig zijn aan het spoor en de stations. In opdracht van de Provincie Noord-Holland zijn verschillende onderzoeken gedaan naar het aan-wezige spoorwegnet. In samenwerking met de Vereniging Deltametropool werd het resultaat ervan in oktober 2013 gepresenteerd onder de titel Maak Plaats! Werken aan knooppuntontwikkeling in Noord Holland.3 De herontwikkeling van knooppunten van openbaar vervoer wordt daarin uitgeroepen tot speerpunt van het ruimtelijk beleid van de provincie. Bevordering van het gebruik van het openbaar vervoer is het belangrijkste doel voor de komende jaren
Euralille — twintig jaar later
Full text linkFor the last twenty years, many European cities have used the construction of high-speed lines (HSL) and the associated intermodal railway stations as a catalyst for urban renewal projects. This phenomenon started with the ‘Euralille’ project, designed by the Dutch architect Rem Koolhaas at the end of the eighties and built in 1995.The project is part of a group of major French projects such as the central business districts: La Défense in Paris and La PartDieu in Lyon, which are characterised by infrastructural interventions as the basis for urban renewal. France was the first country in Europe – back in the seventies – to invest in developing highs-peed lines; their TGV (train à grande vitesse) became the role model for comparable developments in other countries. The Euralille Metropole grand projet (as these major projects were known) provided a context for upgrading the Lille-Flandres terminal (with regional railways and TGV services to Paris), constructing Lille-Europe (with international HSL services) and the provision of car parking, links to the metro network and urban amenities.De laatste twintig jaar is de aanleg van hogesnelheidslijnen met de bijbehorende intermodale spoorwegstations door veel Europese steden aangegrepen als katalysator van stedelijke herontwikkelingsprojecten. De voorloper van dit verschijnsel is het project ‘Euralille’, eind jaren tachtig ontworpen door Rem Koolhaas en uitgevoerd in 1995. Het project maakte deel uit van de Franse familie van Grands Projets zoals de kantorenwijk La Défence in Parijs of La Part-Dieu in Lyon, gekenmerkt door infrastructurele ingrepen die als basis dienden van een stedelijke herontwikkeling. Als eerste land in Europa investeerde Frankrijk al sinds de jaren zeventig in de ontwikkeling van hogesnelheidslijnen; de Train à Grande Vitesse
(TGV) heeft model gestaan voor vergelijkbare ontwikkelingen in andere landen. Het Grand Projet Euralille Metropole schiep een kader voor de verbetering van de terminal Lille-Flandres (met regionale spoorlijnen en TGV-diensten naar Parijs), de bouw van Lille-Europe (met internationale HSL-diensten) en de realisatie van parkeercapaciteit, verbindingen met het metronet en stedelijke voorzieningen. 
De ruimtelijke volwassenwording van de Hollandse stad (1200-1450): Een vergelijkende analyse van het ontstaan van de contouren van de Randstad aan de hand van stadsplattegronden
Full text linkIn the eleventh, twelfth and thirteenth century the Dutch landscape underwent a major spatial transformation. In a relatively short space of time, large areas of hitherto inaccessible peatland were reclaimed and made suitable for agriculture and habitation. In the thirteenth and fourteenth century this was quickly followed by urbanisation. The urbanisation process was remarkably rapid, and a great deal has already been written about the growth of Dutch towns. However, the emphasis has mainly been on administrative, economic and social changes during this period. Studies of the spatial dimension, especially comparative ones, have been rare.Het Hollandse landschap vertoonde in de elfde, twaalfde en dertiende eeuw een grote ruimtelijke dynamiek. In betrekkelijk korte tijd werden grote delen van het ontoegankelijke veen ontgonnen en geschikt gemaakt voor landbouw en bewoning. In de dertiende en veertiende eeuw vond vervolgens een proces van verstedelijking plaats. De snelheid waarmee dat gebeurde was opzienbarend, en over de groei van het aantal steden en de omvang ervan is dan ook al veel geschreven. De aandacht ging daarbij vooral uit naar de bestuurlijke, economische en sociale omslag in deze periode. Studies naar de ruimtelijke dimensie, zeker in vergelijkend perspectief, zijn echter schaars
Hollands Arcadie: Achttiende-eeuwse Amsterdamse buitenplaatscultuur
No full textThe Dutch buitenplaats, literally ‘country-place’, is commonly used to describe a complex of house and gardens. The word ‘villa’ is very rare in contemporary Dutch descriptions, and is used only very sporadically in historical studies, while the Dutch ‘buitenplaats’ is much more common. The crucial relation between the city and its hinterland has strong etymological roots: even today, the Dutch buiten simply means ‘outside’ or ‘countryside’, but het buiten signifies a country place or country house. It is a reminder of the historical importance of out-of-town life in the heavily urbanized Dutch landscape that was created from the late sixteenth century. While the classical age of the Dutch country mansion, from the mid 1640s to 1672 has been studied extensively, the age when Dutch villa culture reached its peak in the early eighteenth century, has been dealt with superficially. The Dutch buitenplaats as the locus of nineteenth century ‘culture of notables’ and the shaping of an aristocratic lifestyle, has recently been rediscovered. Links with the developments of the preceding century were not investigated, however. Over the last decades scholars from different fields, such as economic, social, urban and landscape history, using wide-ranging archival material, have been able to reconstruct parts of this now lost culture. Dutch villa culture, once undeniably present in the landscape outside
the cities, and by its sheer quantity impressive even on a European scale, has survived mainly on paper and canvas, and through the names of streets or neighbourhoods of nineteenth and twentieth-century expansions of Dutch cities that almost completely replaced the various villa landscapes that flowered in the early eighteenth century. Frankendael was once one of fifty country houses in the polder of Watergraafsmeer. Today, it is the only one that has survived in the area that was annexed in 1921 and became a suburb of Amsterdam.Een buitenplaats is een landhuis met bijgebouwen, tuin en park, bedoeld om voor korte of langere tijd in te vertoeven. Het begrip werd in Nederland algemeen gebruikt, terwijl het veel oudere ‘villa’ pas sinds de negentiende eeuw in zwang raakte om een groot, vrijstaand woonhuis, aan de rand of buiten de stad gelegen, aan te duiden. ‘Buiten’ duidt zowel de openlucht als het platteland aan, terwijl met ‘een buiten’ een verblijf of woning buiten de stad bedoeld wordt. Het wijst op de historische betekenis van het buitenleven in de verstedelijkte samenleving die in het bijzonder de provincie Holland al eind zestiende eeuw begon te worden. Terwijl het klassieke tijdperk van de Nederlandse buitenplaats, van circa 1645 tot ongeveer 1672, uitvoerig is bestudeerd, heeft het tijdperk waarin de buitenplaatscultuur haar hoogtepunt kende, de vroege achttiende eeuw, veel minder aandacht gekregen. De buitenplaats was een belangrijk centrum van negentiende eeuwse ‘notabelencultuur’ en speelde een cruciale rol in de vormgeving van een aristocratische levensstijl, en dat is door recent onderzoek herontdekt. Verbanden met de ontwikkelingen in de achttiende eeuw bleven echter buiten beeld. Onderzoek vanuit de sociale en economische geschiedenis, de historische geografie en de stads en landschapsgeschiedenis van de laatste decennia heeft echter, aan de hand van gevarieerd archiefmateriaal, delen van deze verloren cultuur kunnen reconstrueren. De Nederlandse buitenplaatsen, ooit zeer zichtbaar en aanwezig in het landschap buiten de steden en qua omvang indrukwekkend op Europese schaal, zijn voornamelijk overgeleverd op papier en doek, of in namen van straten en wijken van negentiende eeuwse en twintigste eeuwse stadsuitbreidingen die het buitenplaatslandschap bijna volledig hebben uitgewist. Frankendael was ooit een van de vijftig buitenplaatsen die in de Watergraafsmeer (afb. 001, 002) te vinden waren. Tegenwoordig is het de enige die resteert in een gebied dat in 1921 werd geannexeerd en een buurt van Amsterdam werd
Voorwoord
No full textWe have great pleasure in presenting a new issue of OverHolland. It has taken a while, but following SUN Architecture’s decision not to publish any more issues in the series, the Vantilt publishing company has now taken over where SUN left off. In the meantime, the copy has been piling up, which is why this is another double issue.
OverHolland 12/13 opens with an article by the Spanish architect Gabriel Carrascal Aguirre on ‘The space of cartography’ – the subject of his dissertation for the Villard d’Honnecourt International Doctorate in Architecture Ph. D. programme in Venice in 2011. He defends the view that cartography should never be treated as a neutral research instrument, for every map is a well-defined reading of reality and as such can form a link between research and design.
This view is well illustrated in Like Bijlsma and Eireen Schreurs’s article ‘Harvesting’. Even though the recent economic crisis has put an end to the large-scale development of city districts, the two architects’ design for the Dutch city of Haarlem shows that there are still plenty of ways to revitalise cities. A close reading of urban expansion on the eastern side of Haarlem has revealed numerous starting points for a different approach based on hitherto unexploited assets in the area. This approach is broadly outlined in the explanatory section.
Not that it is altogether new. In earlier articles for OverHolland, Esther Gramsbergen has shown that various places in Amsterdam were repeatedly the scene of architectural interventions in the successive periods of its urban development. Under constantly changing conditions, the Dam square, the monastery and convent district and the Plantage were triggers for the development of new urban institutions such as the Stock Exchange, the Binnengasthuis hospital and the Illustrious School (the forerunner of today’s University of Amsterdam). In her article for this issue of OverHolland, ‘Putting science on the map’, Gramsbergen explains the transformation of the Plantage in the course of the nineteenth century, focusing in particular on King Louis Bonaparte’s ambitions for the area and the later development of the Artis zoo. This was the closing chapter of her dissertation for the Villard d’Honnecourt programme in Venice in 2011, entitled Inner fringe belts and the formation of the knowledge infrastructure in Amsterdam, 1578-1880.
Cartography is also an ideal way to gain insights on a higher scale into the interplay of landscape and urbanisation. Following on from Freek Schmidt’s ‘Dutch Arcadia: Amsterdam and villa culture’ in OverHolland 10/11, Gerdy Ver-schuure lays the foundations for a broader land-scape-typology analysis of country estates in North and South Holland. Her article ‘A pleasing view’ focuses on the role of landscape features in the composition of the design for various country estates.
Reinout Rutte and Henk Engel then explore, from the point of view of historical geography, two areas that are now peripheral to the Randstad. Rutte’s ‘Four hundred years of urban development in the Scheldt estuary’ sets out to identify the changes in navigation routes and trade flows that affected the distribution pattern and development of towns in the south-western delta. As for Henk Engel, he takes a closer look at the area of Holland north of the River IJ. His ‘Distribution of towns, cities and infrastructure in Holland’s Northern Quarter up to around 1700’ examines how existing literature on the area has attempted to grasp the relationship between geographical environment, socioeconomic developments and political events.
Finally, some of the themes in this issue of OverHolland form the basis for the book reviews in the ‘Polemen’ section. Jaap Evert Abrahamse and Jan van Doesburg discuss Jerzy Gawronski’s Amsterdam Ceramics and P. J. Knegtmans’s Amsterdam: een geschiedenis (‘Amsterdam: a history’), with critical commentary on both publications. And Herman van Bergeijk wonders whether Balans tussen stad en platteland (‘Striking a balance between town and country’), a four-volume study of the de-urbanisation of Zeeland between 1750 and 1850 by Paul Brusse, Jeanine Dekker, Arno Neele and Wijnand Mijnhardt, really does provide a new template for Dutch history.Met genoegen leggen wij u opnieuw een uitgave in de serie OverHolland voor. Het heeft even geduurd, maar nadat SUN Architecture de publi-catie van nieuwe uitgaven had gestaakt, is nu uit-geverij Vantilt bereid gevonden de uitgave van OverHolland voort te zetten. Intussen stapelde de kopij zich op, reden waarom dit opnieuw een dub-belnummer is.
Nr. 12/13 opent met een bijdrage van de Spaanse architect Gabriel Carrascal Aguirre over ‘De ruimte van de cartografie’. Dat was ook het onderwerp van zijn dissertatie in het kader van het PhD-programma Villard d’Honnecourt Internatio-nal Doctorate in Architecture in Venetië in 2011. Gabriel Carrascal Aguirre verdedigt de stelling dat cartografie geenszins gezien moet worden als een neutraal onderzoeksinstrument. Elke kaart opent een welbepaalde lezing van de realiteit en kan als zodanig de schakel zijn tussen onderzoek en ont-werp.
‘Harvesting’ (oogsten, verzamelen, verga-ren), de bijdrage van Like Bijlsma en Eireen Schreurs, is een fraaie illustratie van deze stelling. De recente economische crisis heeft dan wel een einde gemaakt aan de grootschalige gebiedsont-wikkeling, het ontwerp voor Haarlem van deze architecten laat zien dat de kansen voor revitalise-ring van de stad zeker niet verkeken zijn. Een nauwkeurige lezing van de stadsuitbreiding aan de oostkant van Haarlem heeft allerlei aanknopings-punten aan het licht gebracht voor een andere aanpak, die vertrekt vanuit de onontgonnen mogelijkheden van het gebied. In de toelichting worden de algemene lijnen van een dergelijke aanpak uiteengezet.
Geheel nieuw is deze aanpak niet. In eer-dere bijdragen aan OverHolland heeft Esther Gramsbergen laten zien dat verschillende plekken in Amsterdam tijdens de opeenvolgende perioden van stadsontwikkeling telkens weer het voorwerp waren van architectonische interventies. De Dam, het kloosterkwartier en de Plantage vormden onder steeds wisselende omstandigheden het aangrijpingspunt voor de ontwikkeling van nieuwe stedelijke instellingen, zoals de Beurs, het Binnen-gasthuis en de Illustere School (voorloper van de huidige Universiteit van Amsterdam). In haar bij-drage aan deze OverHolland, ‘Wetenschap op de kaart’, bespreekt Esther Gramsbergen de trans-formatie van de Plantage gedurende de negen-tiende eeuw. Zij vestigt in het bijzonder de aan-dacht op de ambities die koning Lodewijk Napo-leon voor dit gebied koesterde en de latere ont-wikkeling van Artis. Het is het slothoofdstuk van haar dissertatie in het kader van het programma Villard d’Honnecourt in Venetië in 2011: Inner fringe belts and the formation of the knowledge infrastructure in Amsterdam, 1578-1880.
Cartografie is bij uitstek ook een middel om op een hoger schaalniveau inzicht te krijgen in het samenspel van landschap en verstedelijking. Aan-sluitend bij ‘Hollands Arcadië. Achttiende-eeuwse Amsterdamse buitenplaatscultuur’ van Freek Schmidt in OverHolland 10/11 geeft Gerdy Ver-schuure een aanzet voor een bredere landschaps-typologische analyse van landgoederen in Noord- en Zuid-Holland. In ‘Een vermaeckelijk uitzicht’ richt ze zich met name op de rol van landschap-pelijke gegevens in de compositie van het ontwerp van verschillende buitenplaatsen.
Reinout Rutte en Henk Engel verrichten ver-volgens een historisch-geografische verkenning van twee gebieden die tegenwoordig tot de perife-rie van de Randstad behoren. In ‘Vierhonderd jaar stadswording in het mondingsgebied van de Schelde’ is Reinout Rutte op zoek naar de veran-deringen van vaarroutes en handelsstromen die van invloed zijn geweest op het spreidingspatroon en de ontwikkelingsgang van de steden in de zuid-westelijke delta. Henk Engel neemt het gebied ten noorden van het IJ onder de loep. In ‘Het sprei-dingspatroon van de steden en de infrastructuur in Hollands Noorderkwartier tot omstreeks 1700’ wordt gekeken hoe men in de bestaande literatuur over dit gebied greep probeert te krijgen op de verhouding tussen geografisch milieu, sociale en economische ontwikkelingen en politieke gebeur-tenissen.
Inhakend op enkele thema’s in deze afleve-ring van OverHolland worden ten slotte in de rubriek ‘Polemen’ enkele boekpublicaties bespro-ken. Jaap Evert Abrahamse en Jan van Doesburg brengen Amsterdam Ceramics van Jerzy Gawron-ski en Geschiedenis van Amsterdam van P.J. Knegtmans onder de aandacht en voorzien beide publicaties van enkele kanttekeningen. Herman van Bergeijk vraagt zich af of de vier delen van Balans tussen stad en platteland, een studie over de desurbanisatie van Zeeland tussen 1750 en 1850 van Paul Brusse, Jeanine Dekker, Arno Neele en Wijnand Mijnhardt, werkelijk een nieuw ijkpunt voor de geschiedenis van Nederland hebben opgeleverd
Boekbespreking
Full text linkLOLA Landscape ArchitectsDutch Dikes Rotterdam (nai010 publishers) 2014, 344 pp.LOLA Landscape ArchitectsDijken van Nederland Rotterdam (nai010 publishers) 2014, 344 pp