3,916 research outputs found
Independent ethics and the school subject of ethics
No full textThe ethical ideas developed by Tadeusz Kotarbiński have long triggered philosophical discussions, but they can also be inspiring for other sciences. The article presents the concept of independent ethics from the pedagogical point of view and in the context of ethics as a school subject. The text has been divided into three parts. In the first part, the presentation of the ethical thought of Tadeusz Kotarbiński is accompanied by reflections on the functioning of ethics as a subject in the school system. In the second part, the ideal of “the dependable attendant” developed by Kotarbiński is analyzed in the context of its usefulness in school education and curriculum. The third part refers to Kotarbiński’s reflections on moral education and shows the possibilities of applying them in contemporary education.Myśl etyczna Tadeusza Kotarbińskiego od lat skłania do dyskusji filozoficznych, ale może być także inspirująca dla innych nauk. Artykuł prezentuje koncepcję etyki niezależnej z perspektywy pedagogicznej, w kontekście rozważań nad etyką jako przedmiotem szkolnym. Tekst został podzielony na trzy części. W pierwszej z nich prezentacji idei etycznej Tadeusza Kotarbińskiego towarzyszą refleksje nad funkcjonowaniem przedmiotu etyka w systemie szkolnym. W drugiej zaproponowany przez filozofa etyczny ideał spolegliwego opiekuna analizowany jest w kontekście użyteczności dla treści kształcenia zawartych w podstawie programowej dla przedmiotu etyka. Część trzecia nawiązuje do przemyśleń Tadeusza Kotarbińskiego, mówiących wprost o wychowaniu moralnym, i pokazuje możliwości zastosowania tychże refleksji we współczesnej rzeczywistości edukacyjnej.Artykuł powstał w trakcie prac prowadzonych w projekcie, który był realizowany w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki, finansowanego ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Trzy horyzonty znaczeniowe „edukacji dla bezpieczeństwa”
No full textCEL NAUKOWY: Celem artykułu jest ustalenie znaczenia coraz częściej używanej konstrukcji słownej – „edukacja dla bezpieczeństwa”, której przypisywane są intuicyjne znaczenia i tymczasowe sensy, zależące od kontekstu użycia i wpisania w dany kadr referencyjny. „Edukacja dla bezpieczeństwa” może oznaczać wszystko, przysparzając kłopotliwej wieloznaczności, albo nic, co ogranicza możliwość porozumienia w obrębie środowisk nią zainteresowanych. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Główny problem badawczy zawiera się w pytaniu: Czym obecnie w pedagogice jest „edukacja dla bezpieczeństwa? Zastosowano metodę analizy literatury przedmiotu, aktów prawnych oraz działalności Zespołu Edukacji dla Bezpieczeństwa KNP PAN, którego autorzy są członkami. PROCES WYWODU: Na podstawie analizy wyróżniono trzy horyzonty znaczeniowe (prekonceptualizacje) „edukacji dla bezpieczeństwa” i dokonano ich charakterystyki. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Z przeprowadzonej analizy wynika, że „edukacja dla bezpieczeństwa” może być obecnie w pedagogice rozumiana jako: (1) całożyciowa praktyka edukacyjna, (2) przedmiot szkolny oraz (3) przedmiot badań. Wyznaczone tu horyzonty znaczeniowe są jednocześnie możliwymi konceptualizacjami „edukacji dla bezpieczeństwa” w najbliższej przyszłości. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Współistnienie wskazanych tu prekonceptualizacji sprzyja ich wzajemnym oddziaływaniom wspierających dalszy rozwój perspektywicznie skutkujący wyłonieniem się nowej subdyscypliny – pedagogiki bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo podlega dynamicznym zmianom i nie posiada stałego poziomu zorganizowania, dlatego „edukacja dla bezpieczeństwa” powinna być traktowana jako proces całożyciowy, składowa idei life long learning. W „edukacji dla bezpieczeństwa” jako przedmiocie szkolnym dominują treści bezpieczeństwa cywilnego, a przedmiot ten traktowany jest w szkołach jako drugorzędny. W dyskursie pedagogicznym „edukacja dla bezpieczeństwa” coraz częściej zastępuje popularne dotąd „wychowanie dla/do pokoju
Author may not have any open access publications deposited in the University of Lodz Repository. The list of publications associated with the author's ORCID profile can be viewed at: https://orcid.org/ or by clicking on the ORCID icon.
No full textMarian Przełęcki and His Vision of Cognition (Non)scientific
No full textZa pomocą metod przyjmowanych na gruncie nauki zdobywamy znaczną część wiedzy o otaczającym nas świecie. Formułujemy też jednak pytania, na które odpowiedzi musimy szukać poza jej granicami. Tekst przedstawia rekonstrukcję poglądów Mariana Przełęckiego, który poddał analizie obszary poznania wykraczające poza naukowe standardy. Prezentuje refleksje filozofa na temat poznania aksjologicznego,
filozoficznego, a także zdobytego na drodze religijnej wiary. Podsumowanie tekstu stanowi próbę wskazania obszarów, w których metody poznania pozanaukowego wplatają się w metodologiczny i przedmiotowy aspekt badań pedagogicznych.By means of the methods adopted in science, we acquire a considerable amount of knowledge about the world around us. However, we also formulate questions, the answers to which we must seek outside its boundaries. The text presents a reconstruction of the views of Marian Przelecki, who analyzed the areas of cognition beyond scientific standards. It presents the philosopher’s reflections on axiological cognition, philosophical cognition, as well as cognition gained through religious faith. The summary of the text is an attempt to indicate the areas in which the methods of nonscientific cognition intertwine with the methodological and object-oriented aspect of pedagogical [email protected] ŁódzkiAjdukiewicz, K. (1934). Logistyczny antyirracjonalizm w Polsce. Przegląd Filozoficzny, 4(37), 79–88.Ajdukiewicz, K. (2003). Zagadnienia i kierunki filozofii. Wydawnictwo Antyk.Ayer, A.J. (1952). Language, Truth and Logic. Dover Publications, Inc.Carnap, R. (2006). Wprowadzenie do filozofii nauki. Wydawnictwo AletheiaCzeżowski, T. (1989). Etyka jako nauka empiryczna. W: Pisma z etyki i teorii wartości. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.Dąmbska, I. (1938). Irracjonalizm a poznanie naukowe. Kwartalnik Filozoficzny, 14, 88–118.Jaśtal, J. (2007). Teoria idealnego obserwatora a problem relatywizmu. Studia Philosophiae Christianae, 43(2), 92–108.Kotarbiński, T. (1986). Elementy poznania, logiki formalnej i metodologii nauk. PWN.Kleszcz, R. (2021). Logika, metafilozofia, filozofia religii. Siedem studiów filozoficznych. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.Przełęcki, M. (1975). O pewnych filozoficznych konsekwencjach semantycznej definicji prawdy. W: I. Lazari-Pawłowska (red.), Metaetyka (s. 549–550). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.Przełęcki, M. (1996), Poza granicami nauki. Semantyka poznania pozanaukowego. Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Semiotycznego.Przełęcki, M. (2002a). Postulat ścisłości. W: M. Przełęcki, O rozumności i dobroci. Wydawnictwo Semper.Przełęcki, M. (2002b). Jak żyć. W: M. Przełęcki, O rozumności i dobroci. Wydawnictwo Semper.Przełęcki, M. (2002c). Problem racjonalności wierzeń religijnych. W: M. Przełęcki, O rozumności i dobroci. Wydawnictwo Semper.Przełęcki, M. (2002d). Moralność bez moralnego osądu. W: M. Przełęcki, O rozumności i dobroci. Wydawnictwo Semper.Przełęcki, M. (2004). Sens i prawda w etyce. Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Semiotycznego.Przełęcki, M. (2005). Chrześcijaństwo niewierzących. W: M. Przłęcki, Intuicje moralne. Wydawnictwo Semper.Rembierz, M. (2016). O splocie problemów i badań pedagogiki specjalnej z refleksją metodologiczną, aksjologiczną i antropologiczną. Problemy Edukacji, Rehabilitacji i Socjalizacji
Osób Niepełnosprawnych, 23, 15–38.Rubacha, K. (2008). Metody badań nad edukacją. Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.Sztumski, J. (2005). Wstęp do metod i technik badań społecznych. Wydawnictwo Śląsk.Twardowski, K. (1965). Przemówienie z okazji 25-lecia PTF. W: K. Twardowski, Wybrane pisma filozoficzne (s. 379–384). PWN.Wisdom, J. (1997). Bogowie. W: B. Chwedeńczuk (red.), Filozofia religii (s. 265–286). Wydawnictwo SPACJA – Fundacja Aletheia.Wittgenstein, L. (2006). Tractatus Logico-Philosophicus. PWN.2(18)172
Pojęcie modelu i jego rola w nauce. Z polskich dyskusji metodologicznych
No full textModels are used in the natural and mathematical sciences as well as in the social and legal sciences. The very notion of a model gives rise to interdisciplinary reflection on the meaning of the term. The article focuses on selected typological solutions that have been carried out in Polish scientific discourse. The text presents the position of Izydora Dąmbska, Zygmunt Hajduk and Ryszard Wójcicki, as well as some more contemporary typologies of models used in scholarship. The reconstruction is intended to bring us closer to the concept of a model, to show its multidimensionality in both structural and functional dimensions.Modele używane są w naukach przyrodniczych i matematycznych, jak również w społecznych i prawnych. Samo pojęcie modelu zaś daje asumpt do interdyscyplinarnego namysłu nad znaczeniem tego właśnie terminu. Artykuł skoncentrowany jest na pewnych rozstrzygnięciach typologicznych, prowadzonych w ramach polskiego dyskursu naukowego. Tekst przedstawia stanowisko Izydory Dąmbskiej, Zygmunta Hajduka oraz Ryszarda Wójcickiego, a także kilka bardziej współczesnych typologii modeli stosowanych w naukach. Prezentacja ta ma za zadanie przybliżenie pojęcia modelu i pokazanie jego wielowymiarowości, zarówno w wymiarze strukturalnym, jak i funkcjonalnym
Etyka i antropologia Mariana Przełęckiego
No full textRozważania na temat zjawiska religii zwykle wiążą się z zasadniczymi i antagonizującymi się wyborami zarówno na płaszczyźnie intelektualnej jak i moralnej. Istnieje jednak możliwość wypracowania takiego stanowiska, które zaistniałe antagonizmy znacząco łagodzi. Na gruncie filozofii polskiej takim pomysłem jawi się zaproponowana przez Mariana Przełęckiego koncepcja chrześcijaństwa niewierzących. Projekt etyczny, ufundowany nie tylko na intuicjach moralnych filozofa, ale także na ciekawych przekonaniach religijnych oraz założeniach antropologicznych. Praca doktorska „Etyka i antropologia Mariana Przełęckiego” prezentuje szczegółowy opis przekonań religijnych filozofa, rekonstruuje nakreśloną przez niego antropologiczną wizję człowieka i przede wszystkim eksplikuje etyczną koncepcje chrześcijaństwa niewierzących oraz poddaje ją krytycznej analizie
The Concept of the Model and its Role in Science. From Polish Methodological Discussions
No full textModele używane są w naukach przyrodniczych i matematycznych, jak również w społecznych i prawnych. Samo pojęcie modelu zaś daje asumpt do interdyscyplinarnego namysłu nad znaczeniem tego właśnie terminu. Artykuł skoncentrowany jest na pewnych rozstrzygnięciach typologicznych, prowadzonych w ramach polskiego dyskursu naukowego. Tekst przedstawia stanowisko Izydory Dąmbskiej, Zygmunta Hajduka oraz Ryszarda Wójcickiego, a także kilka bardziej współczesnych typologii modeli stosowanych w naukach. Prezentacja ta ma za zadanie przybliżenie pojęcia modelu i pokazanie jego wielowymiarowości, zarówno w wymiarze strukturalnym, jak i funkcjonalnym.Models are used in the natural and mathematical sciences as well as in the social and legal sciences. The very notion of a model gives rise to interdisciplinary reflection on the meaning of the term. The article focuses on selected typological solutions that have been carried out in Polish scientific discourse. The text presents the position of Izydora Dąmbska, Zygmunt Hajduk and Ryszard Wójcicki, as well as some more contemporary typologies of models used in scholarship. The reconstruction is intended to bring us closer to the concept of a model, to show its multidimensionality in both structural and functional dimensions
Jewish Motherhood in the Narratives of Mothers Living in Poland
No full textW niniejszym artykule prezentujemy macierzyńskie doświadczenia trzech kobiet żydowskiego pochodzenia. Dane zebrane zostały za pomocą wywiadu swobodnego z elementami narracji, a analizowane za pomocą językowo-narracyjnej metody analizy tekstu. Głównym pytaniem, na które staramy się znaleźć odpowiedź, jest: Jakie typy macierzyństwa prezentują matki Żydówki? I czym charakteryzuje się każdy z nich? Cele artykułu to: (1) Zestawienie trzech stylów macierzyństwa i charakterystyka każdego z nich, (2) Ukazanie znaczenia transferu kultury pochodzenia i wychowania dla pełnienia roli rodzicielskiej przez kobiety pochodzenia żydowskiego. W artykule przedstawiamy kulturowy wzór macierzyństwa, zestawiamy figurę Matki Polki z Jidysze Mame. Następnie prezentujemy szczegółowe założenia metodologiczne. W kolejnej części charakteryzujemy trzy typy macierzyństwa: jednokulturowe, dwukulturowe i wielokulturowe. Nasze analizy prowadzą do wniosków końcowych, wskazujących na to, że pomimo współczesnych przemian społecznych nadal za religijne wychowanie dzieci odpowiadają matki. Jednocześnie wskazujemy na podobieństwa pomiędzy matką-Polką a Jidysze Mame.This article discusses the maternal experiences of three women of Jewish origin. The data was collected by means of a free-text interview with narrative elements, and analyzed by means of the linguistic-narrative method of text analysis. The main question we seek to answer is: What types of motherhood do Jewish mothers represent? and What are the characteristics of each of them? The aims of the article are (1) to juxtapose the three styles of motherhood and describe each of them, and (2) to show the importance of the transfer of the culture of origin and upbringing for the performance of the parental role by Jewish women. In this paper, we discuss the cultural pattern of motherhood, by juxtaposing the figure of the Polish Mother with the Yiddish Mame. We then outline the detailed methodological design of the article. In the next section, we characterize three types of motherhood: mono-cultural, bicultural and multicultural. Our analysis leads to a conclusion indicating that despite contemporary social changes, mothers are still responsible for the religious upbringing of their children. At the same time, we point out the similarities between the Polish Mother and the Yiddish Mame
Macierzyństwo po żydowsku w narracjach matek żyjących w Polsce
No full textThis article discusses the maternal experiences of three women of Jewish origin. The data was collected by means of a free-text interview with narrative elements, and analyzed by means of the linguistic-narrative method of text analysis. The main question we seek to answer is: What types of motherhood do Jewish mothers represent? and What are the characteristics of each of them? The aims of the article are (1) to juxtapose the three styles of motherhood and describe each of them, and (2) to show the importance of the transfer of the culture of origin and upbringing for the performance of the parental role by Jewish women. In this paper, we discuss the cultural pattern of motherhood, by juxtaposing the figure of the Polish Mother with the Yiddish Mame. We then outline the detailed methodological design of the article. In the next section, we characterize three types of motherhood: mono-cultural, bicultural and multicultural. Our analysis leads to a conclusion indicating that despite contemporary social changes, mothers are still responsible for the religious upbringing of their children. At the same time, we point out the similarities between the Polish Mother and the Yiddish Mame.W niniejszym artykule prezentujemy macierzyńskie doświadczenia trzech kobiet żydowskiego pochodzenia. Dane zebrane zostały za pomocą wywiadu swobodnego z elementami narracji, a analizowane za pomocą językowo-narracyjnej metody analizy tekstu. Głównym pytaniem, na które staramy się znaleźć odpowiedź, jest: Jakie typy macierzyństwa prezentują matki Żydówki? I czym charakteryzuje się każdy z nich? Cele artykułu to: (1) Zestawienie trzech stylów macierzyństwa i charakterystyka każdego z nich, (2) Ukazanie znaczenia transferu kultury pochodzenia i wychowania dla pełnienia roli rodzicielskiej przez kobiety pochodzenia żydowskiego. W artykule przedstawiamy kulturowy wzór macierzyństwa, zestawiamy figurę Matki Polki z Jidysze Mame. Następnie prezentujemy szczegółowe założenia metodologiczne. W kolejnej części charakteryzujemy trzy typy macierzyństwa: jednokulturowe, dwukulturowe i wielokulturowe. Nasze analizy prowadzą do wniosków końcowych, wskazujących na to, że pomimo współczesnych przemian społecznych nadal za religijne wychowanie dzieci odpowiadają matki. Jednocześnie wskazujemy na podobieństwa pomiędzy matką-Polką a Jidysze Mame
Bogdan Nawroczyński jako publicysta „Kultury i Wychowania” w latach 1933–1939
No full textAutorka koncentruje się na omówieniu publicystyki Nawroczyńskiego w „Kulturze i Wychowaniu”. Artykuł podzielony został na cztery części dotyczące kolejno: charakterystyki „Kultury i Wychowania”; tematyki artykułów Nawroczyńskiego w omawianym periodyku; publicystyki Nawroczyńskiego w „Kulturze i Wychowaniu” na tle jego twórczości i praktyki zawodowej w okresie międzywojnia oraz wkładu Nawroczyńskiego w dorobek pedagogiki kultury w okresie II Rzeczypospolitej zawarty w artykułach opublikowanych w omawianym czasopiśmie.Udostępnienie publikacji Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego finansowane w ramach projektu „Doskonałość naukowa kluczem do doskonałości kształcenia”. Projekt realizowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój; nr umowy: POWER.03.05.00-00-Z092/17-00.
Publikacja dofinansowana ze środków Wydziału Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego oraz Towarzystwa Pedagogiki Filozoficznej im. B. F. Trentowskiego
- …
