Akademicka Platforma Czasopism
Not a member yet
37874 research outputs found
Sort by
Zastawy dóbr królewskich w Koronie do 1504 roku. Założenia badawcze
Full text linkThe article characterizes the views and assessments of the royal policy of pledging domain estates present in Polish literature. It points the way to a deeper understanding of this phenomenon, starting with a data-base covering all mentioned in the sources records of pledged royal estates up to 1504. The assumptions behind this database, its current content, and plans for its expansion are presented.W artykule scharakteryzowano poglądy oraz oceny królewskiej polityki zastawów dóbr domeny obecne w polskiej literaturze. Wskazano drogę prowadzącą do głębszego poznania tego zjawiska, na początku której znajdzie się kartoteka zastawów obejmująca wszystkie wzmiankowane w źródłach zapisy sum na dobrach ziemskich do 1504 r. Przedstawiono założenia tej bazy danych, aktualny stan jej zawartości i plany rozbudowy
Cenzura instytucjonalna PRL wobec festiwalu rockowego w Jarocinie w latach osiemdziesiątych. Mechanizmy kontroli i przypadek ingerencji z 1984 roku
Full text linkThe article examines the mechanisms of institutional censorship applied to the Jarocin Rock Festival in the 1980s, focusing on documents from 1984, discovered in 2011 at the Jarocin Cultural Centre. These materials – including censored lyrics from bands such as T.Love, Siekiera, and Izrael – serve as a reference point for deeper reflection on the true scope and effectiveness of censorship during the final years of the Polish People’s Republic. The analysis takes into account the broader context of censorship institutions’ functioning, as well as the changing attitudes of young artists, who increasingly ignored the censors’ recommendations and presented uncensored content on stage. The article highlights the gradual erosion of censorship’s influence and the growing independence of creative communities in the second half of the 1980s.Artykuł podejmuje analizę mechanizmów cenzury instytucjonalnej wobec festiwalu rockowego w Jarocinie w latach osiemdziesiątych, ze szczególnym uwzględnieniem dokumentacji z 1984 r., odnalezionej w 2011 r. w Jarocińskim Ośrodku Kultury. Materiały te – zawierające m.in. ocenzurowane teksty zespołów T.Love, Siekiera czy Izrael – stanowią punkt odniesienia do pogłębionej refleksji nad rzeczywistym zakresem i skutecznością działań cenzorskich w schyłkowym okresie PRL. Analiza uwzględnia szeroki kontekst funkcjonowania instytucji cenzorskich, a także zmieniające się postawy młodych artystów, którzy coraz częściej ignorowali zalecenia cenzorów i prezentowali na scenie nieocenzurowane treści. Artykuł wskazuje na postępującą erozję wpływów cenzury oraz rosnącą niezależność środowisk twórczych w drugiej połowie lat osiemdziesiątych
Tadeusz Manteuffel (1902–1970). Kilka ważnych uzupełnień do jego biografii
Full text linkZ opublikowanego w 1974 r. w Polskim Słowniku Biograficznym życiorysu autorstwa Aleksandra Gieysztora dowiadujemy się, że rozpoczęte przez Tadeusza Manteuffla w 1919 r. studia w Uniwersytecie Warszawskim przerwała w lipcu 1920 r. służba ochotnicza w 201 Pułku Artylerii Polowej. Potem otrzymujemy informację: „22 sierpnia pod Jabłonną postradał prawą rękę”. Zapewne to działająca wówczas cenzura uniemożliwiła napisanie, że chodziło tu o udział w wojnie i obronie Polski przed bolszewicką agresją. Przypuszczam, że Gieysztor mógł nie znać okoliczności, w jakich doszło do wspomnianej przezeń tragedii, ale być może o nich wiedząc, nie chciał ich opisać
„Pracę odrodzenia narodowego zacząć trzeba […] od ludu pracującego” – nowy wzorzec osobowy robotnicy i kobiety pracującej na łamach krakowskiej Kobiety Polskiej (1916–1921)
Full text linkThe period of the First World War, along with the emerging prospect of Poland regaining independence, intensified public discourse on the need to prepare society for the imminent political and social transformation. Particular attention was directed toward the working-class population, which also became a subject of interest for the Catholic Church. It soon became apparent that the specific needs and challenges of female workers required a distinct and targeted approach. In 1915, the Union of Catholic Associations of Working Women and Girls was established in the Kraków diocese. The following year, it launched Kobieta Polska (The Polish Woman), a monthly magazine edited by Father Ludwik Kasprzyk, serving as the official publication of the organization. The magazine’s primary objective was to prepare female workers for life in an independent Polish state through religious education, the promotion of traditional roles as mothers and homemakers, and the instillation of a sense of solidarity within their social class.Okres I wojny światowej i perspektywa odzyskania niepodległości przez Polskę nasiliły dyskusje prasowe dotyczące przygotowania społeczeństwa na nadchodzące zmiany. Zwrócono uwagę na środowisko robotnicze, a zainteresowanie nim przejawiał również Kościół katolicki. Szybko okazało się, że problemy robotnic wymagają osobnego podejścia. W 1915 roku w diecezji krakowskiej powstał Związek Stowarzyszeń Katolickich Kobiet i Dziewcząt Pracujących, a w roku 1916 zaczął ukazywać się jako jego organ miesięcznik Kobieta Polska, redagowany przez ks. Ludwika Kasprzyka. Naczelnym celem było przygotowanie robotnic do życia w niepodległym państwie poprzez wychowanie religijne, przygotowanie ich do roli matek i gospodyń domowych, wreszcie wpojenie im poczucia solidarności w ramach tworzonej przez nie grupy społecznej
Wykorzystanie koncepcji logoprofilaktyki w procesie wsparcia rozwoju egzystencji podmiotowo-osobowej dzieci i młodzieży
Full text linkThe aim of the article is to present the possibilities of using the theoretical and empirical assumptions of the concept of logoprevention in the process of supporting the development of the subjective and personal existence of children and adolescents. Logoprophylaxis, referring to the integral concept of a multidimensional human being formulated by V. E. Frankl as part of the Third Vienna School of Psychothera, enables the design and implementation of activities supporting the development of protective factors in relation to the noetic dimension of personality. They can be implemented at the level of universal, selective and indicated prevention. The strategies constructed within it (the strategy of providing existentially significant experiences and the strategy of noetic qualities) are methods of conduct consistent with the theory, on which preventive programs are based, which are ready-made tools that enrich the work of teachers and educators. They show ways of strengthening the potential of the noetic dimension of personality, which can significantly contribute to the develop ment of the subjective and personal abilities of the young generation, to manage their lives, fulfil themselves and discover the meaning of life by realising existentially significant values. It may also include the construction of new preventive programs addressed to children and adolescents.Celem artykułu jest przedstawienie możliwości wykorzystania teoretycznych i empirycznych założeń koncepcji logoprofilaktyki w procesie wsparcia rozwoju egzystencji podmiotowo-osobowej dzieci i młodzieży. Logoprofilaktyka, odnosząc się do integralnej koncepcji człowieka wielowymiarowego sformułowanej przez Victora E. Frankla w ramach Trzeciej Wiedeńskiej Szkoły Psychoterapii, umożliwia projektowanie i realizację działań wspierających rozwój czynników chroniących noetyczny wymiar osobowości. Mogą być one realizowane na poziomie profilaktyki uniwersalnej, selektywnej i wskazującej. Skonstruowane w jej ramach strategie (strategia dostarczania doświadczeń egzystencjalnie znaczących oraz strategia jakości noetycznych) są zgodnymi z teorią sposobami postępowania, na których opierają się programy profilaktyczne, będące gotowymi narzędziami wzbogacającymi warsztat pracy nauczycieli oraz wychowawców. Ukazują one sposoby wzmacniania potencjałów noetycznego wymiaru osobowości, co w znaczący sposób może przyczynić się do rozwoju zdolności podmiotowo-osobowych młodego pokolenia, do kierowania swoim życiem,spełniania siebie i odkrywania sensu życia poprzez urzeczywistnianie wartości egzystencjalnie znaczących. W jej ramach mogą być także konstruowane nowe programy profilaktyczne skierowane do dzieci i młodzieży
Od Lublina do Szczecina. Sieć sowieckich komendantur wojennych (wojskowych) w strefie działania 1. Frontu Białoruskiego w Polsce (1944–1946)
Full text linkThe article discusses the establishment and liquidation of the Soviet military administration (military/war commands) in the part of Poland that was within the operational area of the 1st Belorussian Front in 1944–1945. Its troops operated in selected counties of six voivodeships of interwar Poland and four governmental districts of the former German eastern provinces. The text is based on documents from the State Archive of the Russian Federation (GARF), Russian source publications, and individual archival materials of Polish provenance. They form the basis for the first attempt in Polish historiography to reconstruct the structure of the command network operating in the area in question in 1944–1946 and to determine its size.Artykuł porusza problem tworzenia i likwidacji sowieckiej administracji wojskowej (komendantury wojskowe/ wojenne) w tej części Polski, która w latach 1944–1945 leżała w obszarze operacyjnym 1. Frontu Białoruskiego. Jego wojska działały w wybranych powiatach sześciu województw II Rzeczypospolitej i czterech rejencji dawnych niemieckich prowincji wschodnich. Tekst powstał w oparciu o dokumenty z GARF i rosyjskich publikacji źródłowych oraz pojedyncze archiwalia proweniencji polskiej. Stanowią one podstawę, pierwszej w polskiej historiografii, próby rekonstrukcji struktury sieci komendanckiej funkcjonującej na omawianym obszarze w latach 1944–1946 oraz określenia jej wielkości
Dlaczego Gdańsk nie był miastem „od nowa”? Rozważania o odzyskaniu na tle Szczecina i Wrocławia
Full text linkThis article aims to identify which parts of the urban tissue were preserved in Gdańsk after 1945. The first part of the text discusses the rapid population displacement in Gdańsk and Szczecin in 1944. It then focuses on the expulsion of the German population and the differences in this process in Gdańsk, Szczecin, and Wrocław. Next, the article outlines the differences in the demographic situation of the three ‘regained’ urban centres after their occupation by the Red Army and presents the methods used by the Polish administration to take them over. Gdańsk is depicted as the city where Polish life was revived the fastest. Finally, the course of the settlement campaign is described, and the need to establish a remembrance policy at each centre of interest is highlighted.Celem artykułu jest prezentacja ciągłości historycznej Gdańska po 1945 r. na tle dużych miast dawniej niemieckich. W pierwszej części artykułu przybliżono problem gwałtownych przemieszczeń ludności, do których doszło w Gdańsku i Szczecinie w 1944 r. Następnie skupiono się na kwestii wysiedlenia ludności niemieckiej oraz różnic w przebiegu tego procesu w Gdańsku oraz Szczecinie i Wrocławiu. W dalszej kolejności zarysowano odmienności sytuacji demograficznej, w jakiej znalazły się trzy „odzyskane” ośrodki miejskie po ich zajęciu przez Armię Sowiecką, a także przedstawiono sposoby ich przejęcia przez polską administrację. Wreszcie przedstawiono Gdańsk jako miejsce, gdzie najszybciej odrodziło się polskie życie, a także naświetlono przebieg akcji osiedleńczej oraz problem budowania polityki pamięci w każdym z interesujących mnie miast
Sex-specific Differences in Myocardial Infarction – Literature Review
Full text linkBackground: Acute coronary syndromes in the course of ischemic heart disease remain the dominant cause of death in both female and male populations. In recent years, there has been increasing interest in gender-based differences in disease symptoms and outcomes. Taking the data into consideration and implementing it in a day to day practice might prove beneficial to patients and reduce the sex-specific disparities.
Aim: The aim of this study is to gather recent information on the topic of sex-based differences in myocardial infarction and ischemic heart disease. We wanted to bring awareness to the issue and help clinicians understand what approach is best for patients prognosis.
Material and methods: A review of studies including meta-analyses, clinical trials, cohort studies and systematic reviews was done with the use of various databases. The review focused on studies from last 10 years with individual older papers all mentioning the variations in women and men concerning ischemic heart disease and myocardial infarction.
Results: Larger studies with better female representation seem to highlight the problem of women frequently carrying the burden of different risk profile, pathophysiology behind the disease, delayed presentation and less promising outcomes. However some studies in opposition show less significant differences in men and women regarding symptoms and mortality in myocardial infarction.
Conclusions: The problem of sex differences in acute coronary syndromes should not be disregarded nor treated lightly since it has impact on both female morbidity and mortality. Part of research might still be inconclusive but that should only encourage researchers to delve deeper into it. Women seem to benefit from more personalized approach in both diagnostic procedures as well as treatment options
The Impact of Estrogen Levels on the Development of Breast Cancer in Postmenopausal Women with Diagnosed Obesity or Overweight
Full text linkBreast cancer is one of the most commonly diagnosed malignancies in women. Its development is largely influenced by hormonal factors. Estrogens, as key female sex hormones, play a crucial role in the proliferation of mammary gland cells, which may contribute to the initiation and progression of tumorigenesis. In postmenopausal women, estrogens are primarily derived from the conversion of androgens in adipose tissue, leading to hormonal changes that impact breast cancer risk.
This study aims to examine the influence of estrogen levels on breast cancer development in postmenopausal women with overweight and obesity, as well as to elucidate the underlying biological mechanisms of this association. The molecular actions of estrogens and their effects on estrogen receptor (ER) expression in the context of breast cancer will be discussed. Additionally, the role of obesity as a risk factor for breast cancer in postmenopausal women will be presented.
This article seeks to enhance the understanding of the role of obesity in oncogenesis among women whose physiological estrogen levels should correspond to their age-appropriate hormonal balance
The Role of Omega-3 Fatty Acids in the Pathophysiology and Treatment of Migraine: An Updated Review of Clinical Evidence, Mechanistic Pathways and Nutritional Recommendations
Full text linkMigraine is a complex neurological disorder in which neuroinflammatory processes, altered neuronal excitability, mitochondrial dysfunction, and changes within the immunological microenvironment play key roles in its pathophysiology. Omega-3 fatty acids, particularly EPA and DHA, exhibit potent anti-inflammatory, pro-resolving, and neuroprotective effects. This article provides a narrative review of the literature describing the mechanisms of action of omega-3 fatty acids and their clinical efficacy in studies related to migraine.
Background: Migraine is one of the most diagnosed neurological disorders and significantly impacts patients’ quality of life. Current understanding highlights its neuro-immunological nature, involving complex interactions between neurons, glial cells, and inflammatory mediators. In recent years, increasing attention has been directed toward nutritional factors that may modulate the course of the disorder, including omega-3 fatty acids.
Aim: The aim of this article is to provide an expanded narrative review of the mechanisms of action of omega-3 fatty acids and to evaluate their clinical effectiveness in the context of migraine prevention and treatment.
Material and Methods: This review has a narrative character. The literature was searched in the PubMed, Scopus, and Web of Science databases for the years 2000- 2025, using keywords related to migraine and omega-3 fatty acids (including migraine, omega-3 fatty acids, EPA, DHA, resolvins, CGRP). Experimental studies, clinical trials, and reviews addressing the role of EPA and DHA in the pathophysiology and treatment of migraine were included. Publications of low methodological quality or lacking complete data were excluded. The aim of this review was to provide a synthetic summary of current knowledge rather than to conduct a systematic review.
Results: The reviewed evidence indicates that omega-3 fatty acids, particularly EPA and DHA, influence several biological pathways relevant to migraine pathophysiology. Mechanistic studies consistently demonstrate their ability to modulate pro-inflammatory lipid mediators, enhance the production of pro-resolving molecules, stabilize neuronal membranes, improve mitochondrial efficiency, and reduce CGRP-related neurovascular activation. Clinical trials show heterogeneous but generally favourable outcomes, with the most pronounced benefits observed in interventions that include increased EPA intake combined with dietary reduction of omega-6 fatty acids and treatment durations of at least 12 weeks. Adjunctive therapies involving omega-3 fatty acids, such as combinations with valproate or metabolic cofactors, also suggest potential synergistic effects. Evidence in paediatric populations remains limited and inconsistent.
Conclusions: Omega-3 fatty acids represent a promising adjunctive strategy in migraine management, supported by mechanistic plausibility and growing clinical evidence. Their therapeutic potential appears strongly context-dependent, particularly on dietary omega-6 intake and treatment duration. EPA-rich formulations may offer enhanced anti-inflammatory and migraine-preventive effects, while DHA contributes to neuroprotection and neuronal stability. Although current findings are encouraging, larger and methodologically rigorous clinical trials are needed to establish optimal dosing, treatment protocols, and biomarkers that could guide personalized omega-3-based interventions in migraine care