1,720,963 research outputs found
The office of the president in the context of the transformation of state systems of post-soviet countries
No full textPo rozpadzie w sierpniu 1991 roku ZSRR i powstaniu na jego terenie nowych suwerennych państw wszystkie z nich w ciągu kilku lat powołały do życia urząd prezydenta. Instytucja ta okazała się dla nich bardzo atrakcyjna z różnych przyczyn: miała zapewnić stabilność polityczną w warunkach radykalnych transformacji ustrojowych, ułatwić przejście od autorytaryzmu ku demokracji, legitymizować polityczno-prawny status dawnej radzieckiej rządzącej nomenklatury. W latach niepodległości w państwach postradzieckich instytucja prezydenta przybrała różne formy. Spora część państw postradzieckich wybrała prezydencką formę ustroju poniekąd z elementami autorytarnymi, co znalazło odzwierciedlenie w dążeniu do stałego wzmacniania roli tej instytucji. Nieco mniej państw wybrało mieszaną formę ustroju, w której pozycja prezydenta jest w dużej mierze uzależniona od bilansu wewnętrznych sił politycznych. Ogromną rolę w określeniu wpływu instytucji prezydenta na system sprawowania władzy w państwach postradzieckich odgrywa zjawisko personifikacji instytucji prezydenta. Najmniej popularna jest parlamentarna forma ustroju, która chociaż zachowuje instytucję prezydenta, to jednak wyposaża ją w bardzo skromne kompetencje.After the collapse of the USSR in August 1991 and the emergence of new sovereign states on its territory, they all formed the office of the president within a few years. It became very attractive to them for a number of reasons: it was able to guarantee political stability in the face of radical transformations of their systems, to facilitate the transition from authoritarianism to democracy, and to legitimize the political and legal status of the former Soviet ruling elites. During the years of independence, the presidency has taken various forms. A large part of post-Soviet states chose the presidential form of government in some places with signs of authoritarianism, which was reflected in the desire to constantly strengthen the role of this office. Few states have chosen a mixed form of government in which the office of the president is largely influenced by the balance of domestic political forces. The phenomenon of its excessive personification plays an important role in determining the influence of the president on the functioning of public authorities in post-Soviet countries. The least popular is the parliamentary form of government, in which the office of the president is left with very limited powers
DECENTRALIZATION AND THE PROBLEM OF THE FEDERALIZATION OF UKRAINE IN THE CONTEXT OF THE THREAT AND TERRITORIAL INTERALITY
No full textReforma terytorialno-administracyjna, która rozpoczęła się na Ukrainie, ma na
celu modernizację zarządu państwem, wdrażanie standardów europejskich. Przede wszystkim chodzi o demokratyzację administracji publicznej na zasadach szerokiego samorządu
terytorialnego i decentralizacji władzy oraz zaprowadzenie nowego podziału terytorialno-
-administracyjnego. Często dyskutowane są przez opinię publiczną także optymalne metody
osiągnięcia tych celów, wśród których najczęściej pojawiają się decentralizacja i federalizacja,
błędnie ze sobą utożsamiane. W ten sposób podsycane przez różne wewnętrzne środowiska
polityczne jak i czynniki zewnętrzne powstają ruchy odśrodkowe, które pod hasłem demokratyzacji w postaci federalizacji przybierają formy separatyzmu, a w związku z tym – dezintegracji terytorialnej Ukrainy i konfliktów wewnętrznych. Perspektywa federalizacji Ukrainy niesie
zagrożenie jej integralności terytorialnej. Pod względem zróżnicowań pomiędzy regionami
państwa w sensie gospodarczym, kulturalnym i mentalnym przejście od unitaryzmu do federalizacji jeszcze bardziej pogłębi te różnice i podziały. Optymalnym rozwiązaniem tej sytuacji
i alternatywą dla federalizacji wydaje się być decentralizacja władzy publicznej.The administrative-territorial reform that began in Ukraine aims at modernizing
state governance and introducing European standards. First of all, it is about democratization of public administration on the basis of broad territorial self-government and decentralization of power, as well as introduction of a new territorial-administrative division. Public
opinion often discusses the best practices for achieving these goals, most often addressing
decentralization and federalization, mistakenly identifying them as equal. As a consequence, axifugal movements, inspired by internal and external political factors, emerge in
Ukraine under the slogan of democratization under the guise of federalization thus creating
internal conflicts as well as a threat to its territorial integrity. The prospect of federalization
of Ukraine represents a jeopardy to its unity. With economic, cultural, and mental regional differences, the transition from unitarity to federalization will bring further deepening
of contrasts. Therefore, the decentralization of public power in the state may be the optimal
solution to the problem and an alternative to federalization
Кoмунiстичний режим 1930-х рокiв в радянськiй Україні у висвітленні тижневика „Тризуб”
No full textW artykule podano analizę materiałów tygodnika „Tryzub” będącego oficjal- nym organem rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej na wychodźstwie, wydawanym w Pary- żu w latach 1925-1940. Szczególną uwagę jego redakcja nadawała wyświetlaniu represji nad społeczeństwem ukraińskim ze strony reżimu komunistyczego który jednoznacznie utożsamiała z okupacją rosyjską Ukrainy. Wśród najważniejszych tematów poruszonych w publikacjach ty- godnika wymienić należy: działalność radzieckich represyjnych organów na Ukrainie, procesy sądowe nad ukraińską inteligencją i osobami duchownymi, masowe represje nad chłopstwem ukraińskim i organizacja welkiego głodu na Ukrainie w latach 1932-1933. Tematem przewodnim publikacji tygodnika jest stwierdzienie, że po okupacji Rosją Ukrainy na jej terenie ustanowiono reżim totalitarny, będący kontynuatorem polityki imperialnej poprzedniego rządu carskiego w celu utryzmania jej pod swoją zwieżchnością.The article is the analysis of the materials of “The Trident” Weekly, published by the emigration government of the Ukrainian People’s Republic in Paris from 1925 to 1940. The editorial board paid particular attention to the repressions performed by of the communist re- gime, which the editors equated with the Russian occupation of Ukraine. Among the key topics that were raised by the weekly were the coverage of the activities of Soviet repressive bodies in Ukraine, political trials of Ukrainian intellectuals and clergy, mass repressions against the Ukrainian peasantry, and the organisation of the intentional famine of 1932-1933. The main theme of the publications of the weekly is the statement that after the occupation of Ukraine by Soviet Russia, a totalitarian regime was established here, which, like its czarist predecessor, car- ried out imperial policy to keep it under control
Кoмунiстичний режим 1930-х рокiв в радянськiй Україні у висвітленні тижневика „Тризуб”
Get PDFThe article is the analysis of the materials of “The Trident” Weekly, published by the emigration government of the Ukrainian People’s Republic in Paris from 1925 to 1940. The editorial board paid particular attention to the repressions performed by of the communist re- gime, which the editors equated with the Russian occupation of Ukraine. Among the key topics that were raised by the weekly were the coverage of the activities of Soviet repressive bodies in Ukraine, political trials of Ukrainian intellectuals and clergy, mass repressions against the Ukrainian peasantry, and the organisation of the intentional famine of 1932—1933. The main theme of the publications of the weekly is the statement that after the occupation of Ukraine by Soviet Russia, a totalitarian regime was established here, which, like its czarist predecessor, car- ried out imperial policy to keep it under control.W artykule podano analizę materiałów tygodnika „Tryzub” będącego oficjal- nym organem rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej na wychodźstwie, wydawanym w Pary- żu w latach 1925—1940. Szczególną uwagę jego redakcja nadawała wyświetlaniu represji nad społeczeństwem ukraińskim ze strony reżimu komunistyczego który jednoznacznie utożsamiała z okupacją rosyjską Ukrainy. Wśród najważniejszych tematów poruszonych w publikacjach ty- godnika wymienić należy: działalność radzieckich represyjnych organów na Ukrainie, procesy sądowe nad ukraińską inteligencją i osobami duchownymi, masowe represje nad chłopstwem ukraińskim i organizacja welkiego głodu na Ukrainie w latach 1932—1933. Tematem przewodnim publikacji tygodnika jest stwierdzienie, że po okupacji Rosją Ukrainy na jej terenie ustanowiono reżim totalitarny, będący kontynuatorem polityki imperialnej poprzedniego rządu carskiego w celu utryzmania jej pod swoją zwieżchnością.W artykule podano analizę materiałów tygodnika „Tryzub” będącego oficjal- nym organem rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej na wychodźstwie, wydawanym w Pary- żu w latach 1925—1940. Szczególną uwagę jego redakcja nadawała wyświetlaniu represji nad społeczeństwem ukraińskim ze strony reżimu komunistyczego który jednoznacznie utożsamiała z okupacją rosyjską Ukrainy. Wśród najważniejszych tematów poruszonych w publikacjach ty- godnika wymienić należy: działalność radzieckich represyjnych organów na Ukrainie, procesy sądowe nad ukraińską inteligencją i osobami duchownymi, masowe represje nad chłopstwem ukraińskim i organizacja welkiego głodu na Ukrainie w latach 1932—1933. Tematem przewodnim publikacji tygodnika jest stwierdzienie, że po okupacji Rosją Ukrainy na jej terenie ustanowiono reżim totalitarny, będący kontynuatorem polityki imperialnej poprzedniego rządu carskiego w celu utryzmania jej pod swoją zwieżchnością
Model państwa ukraińskiego w koncepcjach prawicowych środowisk politycznych okresu międzywojennego
No full textThe changes that took place at the end of the First World War significantly affected all spheres of society: economic, political relations, ideology, and culture. They took place in almost every state and, despite the differences in their course, had one thing in common: the desire of political elites to achieve stability as soon as possible. The democratic and liberal methods of governance that governments tried to use to meet this challenge proved ineffective. As a result, totalitarian and authoritarian sentiments intensified in political thought at the time. They manifested themselves in a search for new concepts of state systems that would guarantee rapid success in carrying out reforms and ensure the proper functioning of the entire state apparatus for the benefit of society. The most suitable ground for their establishment and implementation was in those European states that had lost the war or failed to overcome economic recession and political instability. Having restored its statehood in 1917–1920, Ukraine then lost it. Among its political elites, active debate erupted over the question of who was to blame. Leaders of the Ukrainian People’s Republic were severely criticized by rightwing circles, who accused them of making the democratic republic model of the state unviable, which resulted in the loss of national independence. As an alternative, they formulated their own vision of the future Ukrainian state that included totalitarian or authoritarian models of government, which were bring established in a number of European countries and proved effective in neutralizing the communist movement, strengthening the state apparatus and playing the part of main arbiter in the life of society. Theoretical substantiations of these concepts were reflected in the works of right-wing radical and conservative politicians – Dontsov, Stsiborsky, Lypynsky, Kuchabsky, and Nazaruk. The model of the Ukrainian state in the vision of the rightwing political circles of the interwar period generally reflected the tendencies of European political ideas at that time, with the difference that the issue of restoring its independence remained a priority.Po I wojnie światowej zaszły duże zmiany we wszystkich dziedzinach życia społeczeństwa: gospodarce, stosunkach politycznych, ideologii, kulturze. Różniły się w rożnych państwach, ale miały wspólną cechę: jak najszybsze osiągnięcie stabilności. Demoliberalne metody rządów państw okazały się nieskuteczne, co powodowało nastroje totalitarne i autorytarne. Poszukiwano nowych koncepcji ustrojów państwowych, które miałyby zapewnić przeprowadzenie reform i zabezpieczyć sprawne funkcjonowanie aparatu państwowego. Predestynowane do takich zachowań były państwa – zwycięzcy lub niemogące pokonać kryzysu. Ukraina, która odzyskała niepodległość, w latach 1917–1920 ją straciła. W środowiskach elit politycznych poszukiwano winnych. Przede wszystkim ostrą krytykę skierowano w stronę byłych przywódców Ukraińskiej Republiki Ludowej ze środowisk prawicowych. Zarzucano im, że powołany przez nich model państwa w kształcie demokratycznej republiki okazał się niewitalny i przyczynił się do utraty niepodległości narodowej. Jako alternatywę podawano wizję przyszłego państwa ukraińskiego wzorowaną na totalitarnych lub autorytarnych modelach ustrojów państwowych, które ugruntowały się w poszczególnych krajach europejskich i ujawniły swoją efektywność w neutralizacji ruchu komunistycznego, umocnieniu pozycji aparatu państwowego i jego arbitralności. Teoretyczne uzasadnienie tej koncepcji znaleziono w opracowaniach polityków prawicowo-radykalnych i konserwatywnych – D. Doncowa, M. Sciborskiego, W. Lipińskiego, W. Kuczabskiego, O. Nazaruka i innych. Model państwa ukraińskiego w ujęciu prawicowych środowisk politycznych okresu międzywojennego generalnie dążył w kierunku ówczesnej europejskiej myśli politycznej, z tą jednak różnicą, że priorytetem była kwestia restytucji niepodległości
The Model of the Ukrainian State in the Concept of the Right-wing Political Environment of the Interwar Period
Get PDFPo I wojnie światowej zaszły duże zmiany we wszystkich dziedzinach życia społeczeństwa: gospodarce, stosunkach politycznych, ideologii, kulturze. Różniły się
w różnych państwach, ale miały wspólną cechę: jak najszybsze osiągnięcie stabilności. Demoliberalne metody rządów państw okazały się nieskuteczne, co powodowało nastroje totalitarne i autorytarne. Poszukiwano nowych koncepcji ustrojów państwowych, które miałyby zapewnić przeprowadzenie reform i zabezpieczyć sprawne funkcjonowanie aparatu państwowego. Predestynowane do takich zachowań były państwa – zwycięzcy lub niemogące pokonać kryzysu. Ukraina, która odzyskała niepodległość, w latach 1917–1920 ją straciła. W środowiskach elit politycznych poszukiwano winnych. Przede wszystkim ostrą krytykę skierowano w stronę byłych przywódców Ukraińskiej Republiki Ludowej ze środowisk prawicowych. Zarzucano im, że powołany przez nich model państwa w kształcie demokratycznej republiki okazał się niewitalny i przyczynił się do utraty niepodległości narodowej. Jako alternatywę podawano wizję przyszłego państwa ukraińskiego wzorowaną na totalitarnych lub autorytarnych modelach ustrojów państwowych, które ugruntowały się w poszczególnych krajach europejskich i ujawniły swoją efektywność w neutralizacji ruchu komunistycznego, umocnieniu pozycji aparatu państwowego i jego arbitralności. Teoretyczne uzasadnienie tej koncepcji znaleziono w opracowaniach polityków prawicoworadykalnych i konserwatywnych – D. Doncowa, M. Sciborskiego, W. Lipińskiego, W. Kuczabskiego, O. Nazaruka i innych. Model państwa ukraińskiego w ujęciu prawicowych środowisk politycznych okresu międzywojennego generalnie dążył w kierunku ówczesnej europejskiej myśli politycznej, z tą jednak różnicą, że priorytetem była kwestia restytucji niepodległości.The changes that took place at the end of the First World War significantly affected all spheres of society: economic, political relations, ideology, and culture. They took place in almost every state and, despite the differences in their course, had one thing in common: the desire of political elites to achieve stability as soon as possible. The democratic and liberal methods of governance that governments tried to use to meet this challenge proved ineffective. As a result, totalitarian and authoritarian sentiments intensified in political thought at the time. They manifested themselves in a search for new concepts of state systems that would guarantee rapid success in carrying out reforms and ensure the proper functioning of the entire state apparatus for the benefit of society. The most suitable ground for their establishment and implementation was in those European states that had lost the war or failed to overcome economic recession and political instability. Having restored its statehood in 1917–1920, Ukraine then lost it. Among its political elites, active debate erupted over the question of who was to blame. Leaders of the Ukrainian People’s Republic were severely criticized by rightwing circles, who accused them of making the democratic republic model of the state unviable, which resulted in the loss of national independence. As an alternative, they formulated their own vision of the future Ukrainian state that included totalitarian or authoritarian models of government, which were bring established in a number of European countries and proved effective in neutralizing the communist movement,
strengthening the state apparatus and playing the part of main arbiter in the life of society. Theoretical substantiations of these concepts were reflected in the works
of right-wing radical and conservative politicians – Dontsov, Stsiborsky, Lypynsky, Kuchabsky, and Nazaruk. The model of the Ukrainian state in the vision of the right-wing political circles of the interwar period generally reflected the tendencies of European political ideas at that time, with the difference that the issue of restoring its
independence remained a [email protected]Львівський національний університет імені Івана Франка (Ivan Franko National University of Lviv, Ukraine)Bagan O., Pomìž mìstikoû ì polìtikoû (Dmitro Doncov na tlì ukraïns'koï polìtičnoï ìstorìï 1-ï polovini XX st.), [w:] D. Doncov, Tvori, t. 1. Geopolìtičnì ta ìdeologìčnì pracì,
L'vìv 2001 // Баган О., Поміж містикою і політикою (Дмитро Донцов на тлі української політичної історії 1-ї половини ХХ ст.), [w:] Д. Донцов, Твори, t. 1: Геополітичні та ідеологічні праці, Львів 2001.Bagan O., Pomìž mìstikoû ì polìtikoû: Dmitro Doncov na tlì ukraïns'koï polìtičnoï ìstorìï 1-ï pol. XX st., Kiïv 2008 // Баган О., Поміж містикою і політикою: Дмитро
Донцов на тлі української політичної історії 1-ї пол. ХХ ст, Київ 2008.Bačina-Bačins'kij Ê., Ŝodennik ìz Ženevi, [w:] Žittâ ì smert' polkovnika Konoval'câ, L'vìv 1993 // Бачина-Бачинський Є., Щоденник із Женеви, [w:] Життя і смерть полковника Коновальця, Львів 1993.Dokumenti ì materìali z ìstorìï Organìzacìï Ukraïns'kih Nacìonalìstìv. Dokumenti Komìsìï Deržavnogo Planuvannâoun (KDP OUN), uporâd. O. Kučeruk,Û. Čerčenko,
t. 7, Kiïv 2002 // Документи і матеріали з історії Організації Українських Націоналістів. Документи Комісії Державного Планування ОУН (КДП ОУН), упоряд. О.Кучерук, Ю.Черченко, t. 7, Київ 2002.Doncov D., Duh našoï davnini, Mûnhen–Monreal' 1951 // Донцов Д., Дух нашої давнини, Мюнхен–Монреаль 1951.Doncov D., Nacìonalìzm, L'vìv 1926 // Донцов Д., Націоналізм, Львів 1926.Doncov D., Pans'ko-mužic'kij centavr ì neomonarhìzm, „Lìteraturno-naukovij vìstnik” 1925, nr 4 // Донцов Д., Пансько-мужицький центавр і неомонархізм,
„Літературно-науковий вістник” 1925, nr 4.Doncov D., Pìdstavi našoï polìtiki, Vìden' 1921 // Донцов Д., Підстави нашої політики, Відень 1921.Gavrilìv Ì., Zahìdna Ukraïna u 1921–1941 rokah: naris ìstorìï borot'bi za deržavnìst', L'vìv 2012 // Гаврилів І.,Західна Україна у 1921–1941 роках: нарис історії боротьби за державність, Львів 2012.Kentìj A., Narisiz ìstorìï Organìzacìï ukraïns'kih nacìonalìstìv (1929–1941), Kiïv 1998 // Кентій A., Нариси з історії Організації українських націоналістів (1929–1941), Київ 1998.Kentìj A., Ukraïns'ka vìjs'kova organìzacìâ(UVO) v 1920–1928 rokah: korotkij naris, Kiïv 1998 // Кентій A., Українська військова організація (УВО) в 1920–1928
роках: короткий нарис, Київ 1998.Kniš Z., Napovnì krila!, Toronto 1970 // Книш З., На повні крила!, Торонто 1970.Konovalec' Ê., Priičinki do ìstorìï ukraïns'koï revolûcìï, Praga 1928 // Коновалець Є., Приичинки до історії української революції, Прага 1928.Konstitucìjnì osnovi Ukraïns'koï Deržavi u svìtlì programovih zasad get'mans'kogo ruhu // Конституційні основи Української Держави у світлі програмових засад гетьманського руху, http://uncp.soskin.info/material.php?pokaz=606Kučabs'kij V., Otvertavìdpovìd' pol's'komu konservatistovi, L'vìv 1931 // Кучабський В., Отверта відповідь польському консерватистовi, Львів 1931.Kuhta B.L., Zìstorìï ukraïns'koï polìtičnoï dumki, Kiïv1994 // Кухта Б.Л., З історії української політичної думки, Київ1994.Lipins'kij V., Listi do bratìv-hlìborobìv pro ìdeû ì organìzacìû ukraïns'kogo monarhìzmu, Vìden' 1926 // Липинський В., Листи до братів-хліборобів про ідею і організацію українського монархізму, Відень 192OUN v svìtlì postanov Velikih Zborìv, Konferencìj ta ìnših dokumentìv z borot'bi 1929–1955 r. (Zbìrnik dokumentìv), Vidannâ Zakordonnih Častin OUN 1955 // ОУН
в світлі постанов Великих Зборів, Конференцій та інших документів з боротьби 1929–1955 р. (Збірник документів), Видання Закордонних Частин ОУН 1955.Petlûra S., Sučasna ukraïns'ka emìgracìâ ta ïï zavdannâ, [w:] Petlûra S.V., Stattì, uporâd. O. Klimčuk, Kiïv 1993 // Петлюра С., Сучасна українська еміграція та її завдання, [w:] С.В. Петлюра, Статті, упоряд. О. Климчук, Київ 1993.Potul'nic'kij V.A., Ìstorìâ ukraïns'koï polìtologìï (Koncepcìï deržavnostì v ukraïns'kìj zarubìžnìj ìstoriko-polìtičnìj naucì), Kiïv1992 // Потульницький В.А., Історія української політології (Концепції державності в українській зарубіжній історико-політичній науці), Київ 1992.Pro zatroênnâ nacìï, „Novazorâ” 1934, 18 sìčnâ // Про затроєння нації, „Нова зоря” 1934, 18 січня.Rimarenko Û., Lipins'kij V`âčeslav, [w:] Mala enciklopedìâ etnoderžavoznavstva, red. Û.Ì. Rimarenko, Kiïv 1996 // Римаренко Ю., Липинський В’ячеслав, [w:] Мала
енциклопедія етнодержавознавства, ред. Ю.І. Римаренко, Київ 1996.Scìbors'kij M., Nacìokratìâ, Pariž 1935 // Сціборський М., Націократія, Париж1935.Sosnovs'kij M., Dmitro Doncov: polìtičnij portret, N'û-Jork, Toronto 1974 // Сосновський М., Дмитро Донцов: політичний портрет, Нью-Йорк, Торонто 1974.Tomašìvs'kij S., Ìstorik. Polìtik. Publìcist: Zb. statej, L'vìv (b.r.) // Томашівський С., Історик. Політик. Публіцист: Зб. статей, Львів (б.р.).V'âčeslav Lipins'kij – ìdeolog ukraïns'kogo deržavotvorennâ, Zb. nauk. prac', red. B. Âroš, Luc'k 2001 // В'ячеслав Липинський – ідеолог українського державотворення, Зб. наук. праць, ред. Б. Ярош, Луцьк 2001.V'âtrovič V., Problemi formuvannâ ìdejno-programovih zasad ukraïns'kogo vizvol'nogo ruhu 1920-1950-h rr., [w:] Ukraïns'kij vizvol'nij ruh, L'vìv 2007, Zb. 9 // В’ятрович В., Проблеми формування ідейно-програмових засад українського визвольного руху 1920–1950-х рр., [w:] Український визвольний рух, Львів 2007.Vdovičin Ì., Svoboda osobi v pravìj ukraïns'kìj polìtičnìj dumcì (20-30 rr. XX st.), Ìvano-Frankìvs'k 2010 // Вдовичин І., Свобода особи в правій українській політичній думці (20-30 рр.ХХ ст.), Івано-Франківськ 2010.Zajcev O., Ukraïns'kij ìntegral'nij nacìonalìzm (1920–1930-tì roki), Kiïv 2013 // Зайцев О., Український інтегральний націоналізм (1920–1930-ті роки), Київ 2013.Zajcev O.Û., Nacìonalìzm ì nacìonal'na demokratìâ: problemi konflìktu (1920–1930-tì rr., „Sučasnìst'” 1994, nr. 2 Зайцев О.Ю., Націоналізм і національна демократія: проблеми конфлікту (1920–1930-ті рр., „Сучасність” 1994, nr 2.20212914
Administracyjny i terytorialny podział Ukrainy: doświadczenia i perspektywy
No full textХарактерная особенность административно-территориального устройства
Украины состоит в том, что на протяжении всех этапов её государственного существования
имели место две противоборствующие тенденции : стремление к сохранению историческо-
го типа территориального деления, проявлявшегося в её регионализации и децентрализа-
ции, а также рациональный – создание новых территориальных единиц, которые нивели-
ровали бы региональные отличия и усиливали централизацию. Учитывая исторический
опыт, как более отдалённый, так и современный, форсированная федерализация Украины,
за которую выступают некоторые политические силы, является угрозой для её террито-
риальной целостности. Ключевая проблема, которую необходимо сегодня решить состоит
в выборе оптимальной модели такого административно-территориального устройства, ко-
торая бы одновременно при сохранении сильной центральной власти гарантировала уни-
таризм государства и вместе с тем учитывала уникальность каждого его региона.Ukraine has one typical specialty – during all its stages of existence one can follow
two selfrepressing tendencies in its administrative and territorial system: the desire to preserve
historical kind of territorial order which emerges as regionalization and decentralization and
the creation of new administrative units which is rational and could level regional diRerences
and strengthen centralization. Taking historically old and modern experience into consideration
one could say that forced federalization of Ukraine which is supported by some political circles is
a threat for territorial unity of Ukraine. Se most important issue to be solved today is the creation
of optimal pattern of Ukraine’s administrative and territorial system which will be able to preserve
strong central power and maintain the unity of state and in the same time keep the uniqueness of
each region.Cecha charakterystyczna ustroju administracyjnego i terytorialnego Ukrainy polega
na tym, że w ciągu dziejów jej bytu państwowego zmagały się w nim dwa przeciwstawne trendy.
Z jednej strony pragnienie zachowania historycznego typu podziału terytorialnego przejawiającego
się w partykularyzmach i wynikającej z tego decentralizacji, z drugiej zaś chęć zaprowadzenia
podziału racjonalnego, tworzenie nowych jednostek terytorialnych dążących do niwelowania
partykularyzmów i nasilenia się centralizacji. Patrząc na doświadczenia historyczne, tak z czasów
odległych jak i współczesnych, można stwierdzić, że przyspieszona federalizacja Ukrainy,
rzecznikami której są obecnie niektórzy politycy, zagraża jej integralności. Dziś najważniejszym do
rozstrzygnięcia zagadnieniem jest opracowanie optymalnego modelu ustroju administracyjnego i terytorialnego, który przy jednoczesnym utrzymaniu silnej władzy centralnej, gwarantującej
unitarność państwa, brałby pod uwagę osobliwości każdego jego regionu
The issue of belorussian statehood in the years 1917 – 1920. 100th anniversary of the revolution of 1917
No full textRewolucja 1917 roku w Imperium Rosyjskim zaczęła się w lutym (według kalendarza
juliańskiego), czyli w marcu (według używanego w Europie Zachodniej kalendarza gregoriańskiego).
Skutkowała w pierwszej fazie abdykacją cara Mikołaja II i w konsekwencji w ogóle
zakończyła się era dynastii Romanowych. Władzę w Rosji objął Rząd Tymczasowy. Trwała
pierwsza wojna światowa. Rosja ponosiła ciężkie klęski na frontach. Kraj pogrążał się w chaosie.
Walczyły ze sobą rozmaite ugrupowania polityczne. Liczne narody podjęły także walkę o oswobodzenie
się spod panowania rosyjskiego. Ruch narodowy na Białorusi był stosunkowo słaby.
Miał mniejszą siłę aniżeli w sąsiedniej Ukrainie. Jednak znaczenie Białorusi było duże z uwagi
na położenie geograficzne – to duży kraj w Europie. Działacze narodowi na Białorusi utworzyli
Wielką Radę Białoruską. Wysunęli idee autonomii Białorusi. Trwały też walki wewnętrzne rozmaitych
sił. W październiku/listopadzie 1917 r. w stolicy – Piotrogrodzie (poprzednia nazwa: Petersburg)
– zamach stanu przeprowadzili bolszewicy i pokonali siły Rządu Tymczasowego. Bolszewicy
objęli rządy w Rosji. Rozpoczęła się nowa faza wojny, w tym bolszewickiej Rosji z Polską.
W jej rezultacie Białoruś weszła w skład bolszewickiej Rosji jako republika autonomiczna.Revolution of 1917 in Russian Imperium happened in February (according to Julian
calendar) or in March (according to Georgian calendar used in Western Europe). As a result,
in the first phase of the revolution, tsar Nicholas II of Russia, abdicated which caused the
fall of the Romanov dynasty. The Provisional Government was brought into power. The First
World War was ongoing and Russia suffered severe defeats. The country was ruled by chaos,
various political groups were fighting against each other. Many nations started their fight for
independence from Russian Empire. Belorussian national movement was quite weak. It wasn’t
as strong as in Ukraine. However the importance of Belorussia was big due to it’s geographical
position: it is a big country in Europe. The national activists in Belarus created the Great Belorussian
Council. They established the idea of Belorussian’s authonomy. As commonly known,
in October/November 1917 Bolsheviks led their forces in Petrograd (Saint Petersburg), then
capital of Russia, against Provisional Government, and took over the power in Russia. As it’s
result Belorussia became a part of Soviet Russia as an authonomic republic
Na gruzach imperium. Ukraina po upadku cesarstwa rosyjskiego: od rewolucji lutowej 1917 do traktatu brzeskiego 1918
Get PDFRevolution of 1917 in the Russian Empire took place in February (according to the Julian calendar) or in March (according to the Georgian calendar used in Western Europe). As a result, Tsar Nicholas II of Russia abdicated in the first phase of the revolution which caused the fall of the Romanov dynasty. Consequently, the Provisional Government was brought into power. At the time, the First World War was ongoing and Russia suffered severe defeats in the conflict. The country was ruled by chaos and various political groupswere fighting against each other. Furthermore, many nations started their fight for independence from the Russian Empire. The most significant events took place in Ukraine. The national activists set up their own governmental authority – Central Council of Ukraine. And, at the same time, various domestic conflicts took place in Ukraine as well. The situation was very complicated then as a 600 kilometer-long front line ran across Ukraine.Moreover, most of the country was occupied by German and Austria-Hungarian armies. It is common knowledge that the Bolsheviks led their forces against the Provisional Government in Petrograd, which was the contemporary capital of Russia (modern-day Saint Petersburg), in October / November 1917. The Bolsheviks seized power in Russia and, in consequence, the Russian Civil War started. The Bolsheviks were in no position to continue fighting in World War I and so they signed a separate peace treaty with Germany and Austria-Hungary in March 1918 in order to focus on the Russian Civil War. Ukraine, which was independent at the time, also signeda separate peace treaty with Germany and Austria-Hungary. A new phase in the war between Russia and Ukraine started which Ukraine eventually lost
Ukraine on the way to independence (1918–1920). 100th anniversary
Get PDFAfter the 1917 revolution in Russia, the Ukrainians began their struggle for independence. They created the state’s authorities and in January 1918, proclaimed independence. Ukraine at that time was occupied both by German and Austro-Hungarian troops. The Ukrainian authorities signed a tripartite agreement with Germany and the Austro-Hungarian Empire to protect the newborn state from the Bolshevik Russian government. In exchange, the Ukrainians undertook to supply the Germans and Austro-Hungarians with food produce. World War I ended in the defeat of Germany and the Austro-Hungarians, and Ukraine was subsequently treated by the Entente states as an ally. There were two coup d’etats in the Ukrainian authorities. Following the end of WWI, Ukraine found itself at war with Bolshevik Russia, and later with Poland on its western border. After sustaining heavy losses against the Bolsheviks, in 1920 Ukraine signed a pact with Poland to join forces in the fight together against Russia. However, it was too late to save the country’s independence. Ukraine became part of Soviet Union until 1991.Wiktor Hołubko: e-mail: [email protected] Lityński: e-mail: [email protected] Hołubko - Lwowski Narodowy Uniwersytet im. Iwana FrankiAdam Lityński - Wyższa Szkoła Humanitas w SosnowcuW. Bieszanow, Kadry decydują o wszystkim, tłum. A. Palacz, Warszawa 2009.P. Brou´e, Między Trockim a Stalinem. Chrystian Rakowski – biografia polityczna, tłum. B. Panek, Wrocław–Warszawa–Kraków 1999.J. Bruski J. J., Petlurowcy. Centrum Państwowe Ukraińskiej Republiki Ludowej na wychodźstwie (1919–1924), Kraków 2002.R. Conquest, Wielki terror, tłum. W. Jeżewski, Warszawa 1997.Encyklopedia Białych Plam, t. XVIII.M. Filar, W służbie utopii. 73 lata radzieckiego prawa karnego, Toruń 1992.J. Hrycak, Historia Ukrainy 1772–1999. Narodziny nowoczesnego narodu, tłum. K. Kotyńska, Lublin 2000.Z. Karpus, Traktat ryski a polscy sojusznicy w okres wojny polsko-bolszewickiej 1920 r., [w:] Traktat ryski 1921 r. po 75 latach. Studia, red. M. Wojciechowski, Toruń 1998.J. Kukułka, Traktaty sąsiedzkie Polski odrodzonej, Wrocław–Warszawa–Kraków 1998.J. Kumaniecki, Po traktacie ryskim. Stosunki polsko-radzieckie 1921–1923, Warszawa 1971.Leksykon historii powszechnej 1900–1945, red. S. Sierpowski i S. Żerka, Poznań 1996.Leksykon historii świata, red. A. Bartnicki, Warszawa 1998.Leksykon historii świata: Rosja, red. W. Sienkiewicz, Warszawa 2001.W. Lenin, Dzieła wybrane, t. 2, Warszawa 1949.W. Lenin, Dzieła wszystkie, t. 40, Warszawa 1988.W. Lenin, Dzieła wszystkie, t. 35. Warszawa 1988.W. Lenin, Dzieła wybrane, t. 3, Warszawa 1978.A. Lityński, Rewolucji rosyjskiej rok pierwszy. Wybrane zagadnienia prawa karnego, [w:] Nil nisi veritas. Księga dedykowana Profesorowi Jackowi Matuszewskiemu, red. M. Głuszak, D. Wiśniewska-Jóźwiak, Łódź 2016.A. Lityński, Rok 1917 i Estonii droga do pierwszej niepodległości. W setną rocznicę rosyjskiej rewolucji, w: Księga jubileuszowa Profesora Adama Jamroza, WP UwB [w druku].O. Łatyszonek, Białoruskie elity polityczne wobec traktatu ryskiego, [w:] Traktat ryski 1921 r. po 75 latach. Studia, red. M. Wojciechowski, Toruń 1998.E. Mawdsley, Wojna domowa w Rosji 1917–1920, tłum. M. Popławska, Warszawa 2010.R. Pipes, Czerwone imperium. Powstanie Związku Sowieckiego, tłum. W. Jeżewski, Warszawa 2015.R. Pipes, Rosja bolszewików, tłum. W. Jeżewski, Warszawa 2005.B. Potyrała, R. Fudali, Siły zbrojne Związku Radzieckiego 1945–1991, Warszawa 2009.G. Przebinda, J. Smaga, Kto jest kim w Rosji po 1917 roku. Leksykon, Kraków 2000.E. Radziński, Stalin, Warszawa 1996.J. Rohoziński, Bawełna, samowary i Sartowie. Muzułmańskie okrainy carskiej Rosji 1795–1916, Warszawa 2014.W. Serczyk, Historia Ukrainy, wyd. 4, Wrocław 2009.B. Skaradziński, Polskie lata 1919–1920, t. 2: Sąd Boży, Warszawa 1993.Słownik biograficzny Europy Środkowo-Wschodniej, red. W. Roszkowski i J. Kofman, Warszawa 2004.J. Stalin, Dzieła, t. 4, Warszawa 1951.G. Swain, Wojna domowa w Rosji, tłum. Z. Simbierowicz, Warszawa 2007.E. Toczek, wstęp do: Konstytucja Ukrainy uchwalona na piątej sesji Rady Najwyższej Ukrainy 28 czerwca 1996 r., wstęp i tłumaczenie E. Toczek, Warszawa 1999.L. Trocki, Moje życie. Próba autobiografii, autoryzowany przekład z rosyjskiego J. Barski i S. Łukomski, Warszawa 1930 [reprint Warszawa 1990].L. Trocki, Zdradzona rewolucja. Czym jest ZSRR i dokąd zmierza?, tłum A. Achmatowicz, Pruszków 1991.Wielka Encyklopedia Powszechna PWN [WEP], WarszawaE. Wiszka, Ukraińska Republika Ludowa wobec rozmów pokojowych i traktatu ryskiego 1921 r., [w:] Traktat ryski 1921 r. po 75 latach. Studia, red. M. Wojciechowski, Toruń 1998.R. Wojna, W ogniu rosyjskiej wojny wewnętrznej 1918–1920, Warszawa 1975.В. Андрiєвський, З минулого. Вiд гетьмана до Директорiї, t. 2, Берлiн 1923.Т. Андрусяк, Правовi основи української гетьманської держави 1918 року, [w]: Останнiй гетьман. Ювiлейний збiрник пам’ятi Павла Скоропадського 1873–1945, Київ 1993.Е. Бош, Год борьбы, Киев 1990.Великий жовтень i громадянська вiйна на Українi. Енциклопедичний довiдник, Київ 1987.В. Верига, Визвольнi змагання в Українi 1914–1923, t. 1, Львiв 1998, s. 288.В. Винниченко, Вiдродження нацiї: (Iсторiя української революцiї, марець 1917 р. – грудень 1919 р.). У 3 т. (Репринт. вiдтворення вид. 1920 р.), t. 3, Київ 1990.О. Гавриленко, I. Логвиненко, Гетьманський переворот 29 квiтня 1918 р.: причини та наслiдки, [w]: Актуальнi проблеми юридичної науки в дослiдженнях вчених: науково-практичний збiрник, nr 3, Київ 2000.Гражданская война и военная интервенция в СССР. Әнциклопедия. Гл. ред. Хро-мов С. С., Москва 1983.В. Гриневич, Л. Гриневич, Р. Колiсник, Iсторiя Українського вiйська 1917–1995, Львiв 1996.М. Грушевський, Україна i Росiя. Переговори в справi нового ладу (липень – серпень 1917 р.), [w]: Хто такi українцi i чого вони хочуть?, Київ 1991.Б. Гудь, В. Голубко, Нелегка дорога до порозумiння. До питання ґенези українсь-ко-польськокго вiйськово-полiтичного спiвробiтництва 1917–1921 рр., Львiв 1997.Державний Центр Української Народньої Республiки в екзилi: Статтi i матерiяли, Фiлядельфiя, Київ, Вашiнгтон 1993.Деятели СССР и революционного движения в России. Әнциклопедический словарь Гранат, Москва 1989.Дипломатический словарь. Главная редакция А. А. Громыко, А. Г. Ковалев, Севостьянов П. П. и др., t. 1, Москва 1985.Директорiя, Рада Народних Мiнiстрiв Української Народної Республiки. Листопад 1918 – листопад 1920 рр.: Док. i матерiали. У 2-х томах, 3-х частинах, t. 1, t. 2, Київ 2006.Д. Дорошенко, Мої спомини про недавнє минуле (1914–1920), Київ 2007.О. Доценко, Лiтопис Української революцiї, t. 2, ks. 4, Львiв 1924.О. Завальнюк, С.В. Олiйник, Українська Галицька армiя на Подiллi (липень 1919 – травень 1920 рр., Камянець-Подiльський 2013.Из киевских воспоминаний А. А. Гольденвейзера, [w]: Архив русской революции, t. 6, Москва 1991.История отечественного государства и права, ч. 1–2, ред. О. И. Чистяков, Москва 2006.История советской конституции. Сборник документов. 1917–1957, Издательство Академии Наук СССР, Москва 1957.Iсторiя держави i права України, Академiчний курс, t. 1–2, ред. В. Й. Тацiй, А. Й. Порожин, Київ 2000.Iсторiя Української РСР: У 8 т., t. 5, Київ 1977.М. Капустянський, Похiд українських армiй на Київ – Одесу в 1919 роцi. (Короткий воєнно-iсторичний огляд), t. 1, 2, Мюнхен 1946.М. Ковальчук, Невiдома вiйна 1919 року. Українсько-бiлогвардiйське збройне проти-стояння, Київ 2006.Коновалець, Причинки до iсторiї Української революцiї, Прага 1928.Конституцiйнi акти України 1917–1920. Невiдомi конституцiї України, Київ 1992.I. Крип’якевич, Б. Гнатевич, З. Стефанiв, Iсторiя Українського вiйська (вiд княжих часiв до 20-х рокiв ХХ ст.), Львiв 1992.В. Кульчицький, М. Настюк, Б. Тищик, З iсторiї української державностi, Львiв 1992.М. Литвин, К. Науменко, Iсторiя ЗУНР, Львiв 1996.В. Лободаєв, Революцiйна стихiя. Вiльнокозацький рух в Українi 1917–1918 рр., Київ 2010.О. Лупандiн, Державний сенат Української держави 1918, [w]: Енциклопедiя iсторiї України: у 10 т. Редкол.: В. А. Смолiй (голова) та iн., t. 2, Київ 2004.I. Мазепа, Україна в огнi й бурi революцiї 1917–1921, Київ 2003.Я. Малик, Михайло Грушевський: незбитий шлях. Нариси життя та дiяльностi, Львiв 2016.Мирнi переговори мiж Українською Державою та РСФР 1918 р. Протоколи i стенограми пленарних засiдань. Збiрник документiв i матерiалiв, Київ, Нью-Йорк, Фiладельфiя 1999.О. Мироненко, Державна варта, [w:] Мала енциклопедiя етнодержавознавства, Київ 1996.I. Нагаєвський, Iсторiя Української держави двадцятого столiття, Київ 1993.Нариси з iсторiї дипломатiї України. Пiд ред. В. А. Смолiя, Київ 2001.М. Омелянович-Павленко, Спогади українського командарма, Київ 2002.Н. Полонська-Василенко, Iсторiя України, t. 2, Київ 1992.О. Реєнт, Павло Скоропадський, Київ 2003.В. Савченко, Двенадцать войн за Украину, Харьков 2006.Свод основных государственных законов, Санкт-Петербург 1906, t. 1, cz. 1.В. Сергiйчук, Погроми в Українi 1914–1920. Вiд штучних стереотипiв до гiркої правди прихованої в радянських архiвах, Київ 1998.С. Петлюра, Статтi, листи, документи, t. III, Київ 1999.С. Симон Петлюра. Статтi, Київ 1993.В. Сiдак, Нацiональнi спецслужби в перiод Української революцiї 1917–1921 рр. (невiдомi сторiнки iсторiї), Київ 1998.П. Скоропадський, Спогади. Кiнець 1917 – грудень 1918, Київ, Фiладельфiя 1995.В. Солдатенко, Українська революцiя. Iсторичний нарис, Київ 1999.М. Стахiв, Третя Совєтська республiка в Українi. Нариси з iсторiї третьої воєнної iнвазiї Совєтської Росiї в Україну i розвиток окупацiйної системи в часi: листопад 1919 – листопад 1924, Нью-Йорк 1968.М. Стахiв, Україна проти большевикiв. Нариси з iсторiї агресiї Совєтської Росiї, t. 2, Тернопiль 1993.Л. Сурайко, Д. З. Мануильский – революционер, дипломат, ученый, Киев 1983.Ю. Тютюнник, Революцiйна стихiя. Зимовий похiд 1919–20 рр., Львiв 2004.П. Христюк, Замiтки i матерiяли до iсторiї української революцiї, t. 2, t. 4, Вiдень 1921.В. Чабанiвський, Вступ українського вiйська до Києва 31 серпня 1919 року, [w:] За Державнiсть. Матерiяли до iсторiї вiйська українського, Зб. 8, Варшава 1938.М. Шкiльник, Україна у боротьбi за Державнiсть в 1917–1921 роках: Спомини i роздуми, Торонто 1971.161115
- …
