1,720,973 research outputs found
On the Comet of Johannes Immanuel Volkelt’s “Systemic” Thought and Its Importance for Ingarden’s Philosophy of Art
No full textThe article focuses on the issue which literary scholars are – to a large extent – well acquainted with, namely the influence of Johannes Immanuel Volkelt’s considerations presented in his work System der Ästhetik on Roman Witold Ingarden’s philosophy of art. By referring to some selected extracts of the first volume, entitled Grundlegung der Ästhetik, the author tries to prove the importance of the German philosopher’s thought, especially for Ingarden’s concept of appearance. A common belief in the hegemony of Husserlian inspiration in this area is questioned, being further supported by the fact that reference to Husserl’s views evolved in Ingarden’s philosophy.Problematyka artykułu skupia się na kwestii przez badaczy literatury w dużej mierze zapoznanej – randze rozważań Johannesa Immanuela Volkelta zawartych na kartach jego dzieła System der Ästhetik dla filozofii sztuki Romana Witolda Ingardena. Przez odniesienie się do wybranych fragmentów tomu pierwszego, zatytułowanego Grundlegung der Ästhetik, autorka stara się dowieść niebagatelnej roli myśli niemieckiego filozofa zwłaszcza dla Ingardenowskiej koncepcji wyglądów. Utarte przekonanie co do hegemonii Husserliańskiej inspiracji w tym zakresie podaje w wątpliwość, popartą ponadto faktem ewoluowania wskazanej koncepcji w ujęciu krakowskiego filozofa
Ingarden’s understanding of the notions of content and form of a literary work of art
No full textThe article reconstructs the development of Ingarden’s viewpoint on the notions of content and form of a literary work of art. The author of the article thus calls up a specific methodological proposition formulated by the phenomenologist, emphasizing the fact that he presented an innovative and original understanding of both these notions. He built his own understanding of content and form on the basis of the layered structure of literary works of art. Assumptions of the latter became the source of concrete and precise formulations of the meaning of both categories, which – in accordance with the message of the article – seem commendable and worth of being employed by the contemporary researchers of literature
O Flaubertowym "zakamarku" [On Flaubert's 'little back shop']
No full textThe article is devoted to illustrating two aspects of the drama of shaping artistic style, experienced by Gustave Flaubert. In reference to the thought which inspired the author (the notion of ‘little back shop’ by Michele de Montaigne), this drama of forming style is being reconstructed, as facilitated by two collections of letters. The first is the chronologically earlier one (letters written to Louise Colet), and the second is the latter collection (correspondence with George Sand). Thus, a conclusion stipulating that the first aspect of the drama of forming style unfolds at a basic level (the choice of linguistic toolkit), and the second aspect touches on the next, artistically more organised level (proficiency in the chosen toolkit), stems from correlating a correspondence analysis with the philosophical interpretation of the notion in which ‘little back shop’ belongs semantically. This is ‘solitude’. It is the interpretation of ‘solitude’ suggested by Piotr Domeracki, which has been used as a methodological instrument in depicting the differing aspects of Flaubert’s ‘little back shop’
W świecie brzmień, Sienkiewiczowskich postaci i wartości (arcydzieł): z Profesorem Andrzejem Stoffem rozmawia Beata Garlej
Full text linkThis is a transcript of a conversation with Andrzej Stoff, for whom Roman Witold Ingarden’s philosophical thought on art and literature is a source of inspiration for his research. The interview presents a few issues representative of the analyses of the Toruń-based scholar, arising from Ingarden’s theory of literary work, which for the interlocutor turns out to be an “open” theory, also encouraging today’s literary scholars and literary theorists to continue and deepen the assumptions adopted by Stoff when considering the problems of the ontology and axiology of a literary work.This is a transcript of a conversation with Andrzej Stoff, for whom Roman Witold Ingarden’s philosophical thought on art and literature is a source of inspiration for his research. The interview presents a few issues representative of the analyses of the Toruń-based scholar, arising from Ingarden’s theory of literary work, which for the interlocutor turns out to be an “open” theory, also encouraging today’s literary scholars and literary theorists to continue and deepen the assumptions adopted by Stoff when considering the problems of the ontology and axiology of a literary work
O „smutku myśli” Gustave’a Flauberta – na podstawie korespondencji z George Sand
Full text linkThe article analyzes Gustave Flaubert’s sadness, a topic which he frequently addressed in his letters to George Sand. What does it manifest? Does it facilitate or hinder artistic creativity? The essay attempts to shed light on the phenomenon of “the sadness of thought” in the author of Madame Bovary’s “black melancholy” visible in his correspondence with George Sand. Flaubert reports it to his “dear Master” verbally, but also “between the lines.” The methodological background is George Steiner’s reflection in the work Ten (Possible) Reasons for the Sadness of Thought. The paper’s title formula directs us to the sources of melancholy, which are identified with the term “sadness of thought.” Regarding Flaubert, is any of the “reasons” identified by the American literary critic and philosopher dominant? Or, in the case of Flaubert’s melancholy, are there several “reasons” at the same time? What does this mean for our understanding of his work and artistic activities undertaken with admirable dedication? This essay considers such issues.Artykuł poświęcony analizie smutku Gustave’a Flauberta, o którym często wspominał w listach pisanych do George Sand. Czego jest on przejawem? Ułatwia czy utrudnia twórczość artystyczną? W szkicu podjęto próbę naświetlenia fenomenu „smutku myśli” autora Pani Bovary, wyłaniającej się z korespondencji do George Sand „czarnej melancholii”. Donosi o niej swojemu „drogiemu Mistrzowi” werbalnie, lecz i „między wierszami”. Za metodologiczne zaplecze posłużyła refleksja George’a Steinera w pracy Dziesięć (możliwych) przyczyn smutku myśli. Tytułowa formuła tego dzieła nakierowuje na źródła melancholii, nazewniczo utożsamianej ze „smutkiem myśli”. Czy w odniesieniu do Flauberta któraś z „przyczyn” wyróżnionych przez amerykańskiego krytyka literackiego i filozofa okazuje się dominująca? A może w wypadku melancholii francuskiego pisarza oddziałuje kilka „przyczyn” jednocześnie? I co z tego faktu wynika dla rozumienia jego twórczości, artystycznych działań przedsiębranych z podziwu godnym oddaniem? Rozpatrzeniu tego rodzaju zagadnień jest poświęcony niniejszy szkic
O Flaubertowym „zakamarku”
Full text linkThe article is devoted to illustrating two aspects of the drama of shaping artistic style, experienced by Gustave Flaubert. In reference to the thought which inspired the author (the notion of ‘little back shop’ by Michele de Montaigne), this drama of forming style is being reconstructed, as facilitated by two collections of letters. The first is the chronologically earlier one (letters written to Louise Colet), and the second is the latter collection (correspondence with George Sand). Thus, a conclusion stipulating that the first aspect of the drama of forming style unfolds at a basic level (the choice of linguistic toolkit), and the second aspect touches on the next, artistically more organised level (proficiency in the chosen toolkit), stems from correlating a correspondence analysis with the philosophical interpretation of the notion in which ‘little back shop’ belongs semantically. This is ‘solitude’. It is the interpretation of ‘solitude’ suggested by Piotr Domeracki, which has been used as a methodological instrument in depicting the differing aspects of Flaubert’s ‘little back shop’
The testimony of the universality of thought: Edith Stein’s letters to Roman Ingarden
No full textThe core of the article constitute the letters that Edith Stein (who later became St. Teresa Benedicta of the Cross) and Roman Ingarden, whom she met in Gottingen, exchanged between 1917 and 1939. When they met they were both students of Edmund Husserl and were among the members of so-called Gottingen Phenomenologists’ Club that was not only of international nature but also accepted females as its members, which was quite an exception in the first two decades of the 20th century. The issues addressed in Stein’s letters to her friend from Poland centered on two aspects: behind-the-scenes functioning of the phenomenologists gathered around their master (Husserl), as well as the inner path in the course of which Stein’s spiritual metamorphosis takes place. It is obvious that with reference to the former issue, the works and the philosophical views of Edmund Husserl served as the source of intellectual inspiration. The young scholar reached beyond them though. Her philosophical achievements as well as her inner development were deeply influenced by another professor of philosophy, Adolf Reinach, thirty four years of age at that time. The latter problematic plane discussed in the letters confirms that “[t]he biography of Edith Stein is one of the most fascinating life stories not only in modern times. It is connected both with the content of her thought as well as with her life path that was bold climbing towards perfection as well as a great transformation; this transformation has been defined both as the grandest and the most complex one since the change that was the part of St Paul’s, or Saul of Tarsus, life” [in: Anna Grzegorczyk, Ponad kulturami. Uniwersalizm Edyty Stein, Poznań 2010, p. 37; own translation]. This duality of thought, seemingly referring to the realms so distant that virtually impossible to combine, become connected by one feature: the author’s universality of thought which points clearly that Edith Stein’s philosophical attitude reaches the intercultural dimension. Consequently, the brilliance of the author and philosopher becomes obvious, and „stems from the unique combination of cognitive passion with transcendent sense” [Ibid, p. 41][email protected] Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Wydział Nauk Humanistycznych, Instytut Filologii PolskiejDurczewski J., 1996, Glosy do listów Edyty Stein do Romana Ingardena. (Uwagi i wnioski z materiału edytorskiego), „Acta Universitatis Nicolai Copernici” z. 306, s. 183–199.Garlej B., 2015,Warstwowość dzieła literackiego w ujęciu Romana Ingardena. Koncepcja, rozwinięcie, recepcja, Kraków.Gerl-Falkovitz H.B., 2003, Wprowadzenie, [w:] św. Teresa Benedykta od Krzyża (Stein Edyta), Autoportret z listów, cz. 3: Listy do Romana Ingardena, przeł. M. Klentak-Zabłocka, A. Wajs, Kraków, s. 7–35.Grzegorczyk A., 2010, Ponad kulturami. Uniwersalizm Edyty Stein, Poznań.Ingarden R., 1988, O badaniach filozoficznych Edith Stein, [w:] Stein E., O zagadnieniu wczucia, tłum. D. Gierulanka, Kraków, s. 155–180.Ingarden R., 1988, O dziele literackim. Badania z pogranicza ontologii, teorii języka i filozofii literatury, przeł. M. Turowicz, Warszawa.Kopania J., 2010, Słowo wstępne, [w:] Grzegorczyk A., Ponad kulturami. Uniwersalizm Edyty Stein, Poznań, s. 7–9.Półtawski A., 2001, Realizm fenomenologii. Husserl–Ingarden–Stein–Wojtyła, Toruń.Stein E., 2003, Autoportret z listów, cz. 3: Listy do Romana Ingardena, przeł. M. Klentak-Zabłocka, A. Wajs, Kraków.Stein E., 2000, Dzieje pewnej żydowskiej rodziny, z niem. przeł. I. Adamska, Kraków.Stein E., 1998, Twierdza duchowa, przekł. I. J. Adamska, wstęp A. Grzegorczyk, Poznań.Stein E., 1988, O zagadnieniu wczucia, tłum. D. Gierulanka, Kraków.Stein E., 1982, Pisma, t. I, Kraków.1730532
Concertized aspects in Leo Tolstoy’s Resurrection
No full textThe issues presented in this article are within the field of literary theory: they refer to a specific category, typical for the most problematic layer of a literary work distinguished by Roman Ingarden, a Polish phenomenologist, in his concept of two-dimensional construction of a literary work of art. The element that is analysed in the text is the presentation of a depicted object, and more precisely, a depicted character. The material used in order to fulfill the task that in essence remains within the realm philosophical theory became a novel by Leo Tolstoy, Resurrection. The problems discussed in this text refer to a phenomenon that can be labeled as “the recognition” or the identification of a depicted object via immensely developed spectrum of its aspects. Tolstoy illustrated the properties of the discussed phenomenon with great skill peopling the presented world with very unique, three-dimensional characters. They mirror the following statement by the author: “People are like rivers: the water in each of them is the same but each river can be times narrow, or
fast, or wide, or slow, or transparent, or muddy, or warm. The same with people. Every person has seeds of all human qualities, and sometimes he displays some of them, other times others and he often may be quite unlike himself remaining [...]” [Tolstoy 1986, 199][email protected] W., Ogląd czy konstrukcja? Uwagi o Ingardenowskiej koncepcji dzieła literackiego,
„Studia Estetyczne” 1985, nr 22.Gaarder J., 2012, Świat Zofii, przeł. I. Zimnicka, Warszawa.Ingarden R., 2001, Książeczka o człowieku, Kraków.Ingarden R., 1976, O poznawaniu dzieła literackiego, przeł. D. Gierulanka, Warszawa.Ingarden R., 1995, Studia z teorii poznania, oprac. A. Węgrzecki, Warszawa.Ingarden R., 1970,W sprawie budowy dzieła literackiego. Profesorowi Markiewiczowi w odpowiedzi, [w:] tenże, Studia z estetyki, t. III, Warszawa, s. 413–434.Ingarden R., 2005, Przeżycie estetyczne i przedmiot estetyczny, [w:] tenże, Wybór pism estetycznych, wprowadzenie, wybór i opracowanie A. Tyszczyk, Kraków.Makota J., 1964, O klasyfikacji sztuk pięknych. Z badań nad estetyką współczesną, Kraków.Półtawski A., 2013, Filozofia dla życia. Rozmawiają Krzysztof Ziemiec i Marek Maciejczak, komentuje Wanda Półtawska, Częstochowa.Sartre J. P., 2006, Szkic o teorii emocji, tłum. R. Abramciów, Kraków.Schmitt E.-E., 2011, Trucicielka i inne opowiadania, tłumaczenie A. Sylwestrzak-Wszelaki, Kraków.Siemianowski A., 2011, O udziale i roli uczuć w doświadczeniu wartości, [w:] Oblicza doświadczenia aksjologicznego. Studia i rozprawy, red. Naukowa P. Duchliński i G. Hołub, Kraków, s. 19–39.Stein E., 1988, O zagadnieniu wczucia, przeł. D Gierulanka i J. F. Gierula, Kraków.Stoff A., 2006, „Imago hominis”. Postać w dziele literackim, [w:] tenże, Zagłoba sum! Studium postaci literackiej, Toruń, s. 9–56.Stoff A., 2003, Kwestia miejsca warstwy wyglądów w dziele literackim w teorii Romana Ingardena, [w:] Z teorii dzieła literackiego, pod red. A. Stoffa i M. Cyzman, Toruń, s. 11–56.Tołstoj L., 1986, Zmartwychwstanie, tłum. W. Rogowicz, Warszawa.Zarek A., 2008, Ciało kobiety jako obiekt pragnienia mężczyzny, [w:] Miłość mężczyzny. Społeczno-kulturowe mechanizmy kreowania emocji, pod red. B. Płonki-Syroki i J. Stacherzak, t. II, Wrocław, s. 55–70.9-2
Styl kuszenia Gustave’a Flauberta w „dziele jego życia”. Kwestia warunkowania
Full text linkThe article discusses the issue of conditioning the style of temptation of the last, third version of The Temptation of Saint Anthony by Gustave Flaubert. By emphasising the inspiration of the French writer with this figure – an inspiration born already in his childhood and preserved as a result of contact with two artifacts: Bruegel’s painting and Callot’s engraving – the thesis of the “sad grotesque”, a qualitative reservoir of “speaking with pictures”, was considered a determinant of the temptation style in Flaubert’s work. Further considerations were based on what is conditioned by what, namely whether the “sad grotesque” can be seen as the source of the temptation style or as solely its effect, and whether the aesthetic quality determines the type of style, or maybe the style, its specific type, triggers the mechanism of qualitative categorisation? These are the main problems discussed in this article, with the ideas of Maria Gołaszewska (the phenomenon of “temptation”) and Hermann Pongs (pictorial style) serving as reference points. The conclusion, somewhat paradoxical, argues that the aesthetic quality of the “sad grotesque” can determine a specific type of style, and at the same time that the style of temptation is the source of qualitative categorisation of the work.W artykule omówiono kwestię warunkowania stylu kuszenia właściwą dla ostatniej, trzeciej wersji Kuszenia świętego Antoniego Gustave’a Flauberta. Uwypuklając inspirację francuskiego pisarza tą postacią – inspirację zrodzoną już w dzieciństwie i utrwaloną wskutek zetknięcia się z dwoma artefaktami: obrazem Bruegla i ryciną Callota – tezę o „smutnej grotesce”, będącej jakościowym rezerwuarem „mówienia obrazami”, uznano za wyznacznik stylu kuszenia dzieła Flauberta. Dalsze rozważania oparto na tym, co jest przez co warunkowane, mianowicie: czy „smutną groteskę” można uznać za źródło stylu kuszenia, czy może jest ona wyłącznie jego skutkiem, czy jakość estetyczna funduje rodzaj stylu, czy może – na odwrót – to styl, jego konkretny rodzaj, wyzwala mechanizm jakościowej kategoryzacji? To główne rozważane problemy, dla których punktem odniesienia uczyniono refleksję Marii Gołaszewskiej (fenomen „kuszenia”) oraz Hermanna Pongsa (obrazowy styl). Wniosek, skądinąd paradoksalny w brzmieniu, uzgadniający bowiem to, że jakość estetyczna „smutnej groteski” może fundować określony rodzaj stylu, a jednocześnie, że styl kuszenia jest źródłem jakościowej kategoryzacji utworu, stanowi zwieńczenie prezentowanej myśli
Roman Ingarden`s Concept of Stratification of a Literary Work from the Perspective of Existential Ontology and the Consequences Thereof
No full textThe article introduces the second aspect, apart from the formal-ontological one, in which Roman Ingarden developed his theory of stratification of literary works, namely existential ontology. The perception of the stratified structure of a literary work, representative for this perspective, focuses mainly on one concept: the ontic foundation. To elaborate this concept the philosopher again referred to the stratification of a literary work, interpreted as an artistic object. However, the aspect that is put under scrutiny here is the mode in which the particular strata exist, and not the idiosyncrasies of their essence, which remains in the center of interest within the formalontological realm. Further in my text, aesthetic concretization, i.e. the notion that is the consequence of the concept of stratification of a literary work understood as the result of its existential-ontological perception, is discussed. I substantiate my own position of disagreement with Ingadren’s claim that the stratified aspect remains present in the aesthetic object (concretization) to the extent of its intentional qualification proper for the given artistic object.Artykuł przybliża drugi – obok formalno-ontologicznego – aspekt, w którym Roman Ingarden rozwinął swą koncepcję warstwowości dzieł literackich. Jest nim mianowicie ontologia egzystencjalna; reprezentatywne dla tej perspektywy postrzeganie wymiaru warstwowego dzieła literackiego, które ogniskuje się przede wszystkim wokół jednego zagadnienia/pojęcia: fundamentu bytowego. Za jego przyczyną filozof odwołuje się co prawda ponownie do warstwowości dzieła literackiego rozumianego jako przedmiot artystyczny, lecz nacisk kładzie tym razem na sposób istnienia warstw, nie zaś – co było domeną perspektywy formalno-ontologicznej – specyfikę ich uposażenia. Dalsza część artykułu dotyczy zaś zagadnienia, które stanowi konsekwencję koncepcji warstwowości dzieła literackiego (rozumianej jako rezultat jej postrzegania egzystencjalno-ontologicznego): konkretyzacji estetycznej. Uzasadniam w nim mianowicie swój sprzeciw wobec stwierdzenia Ingardena, jakoby wymiar warstwowy był obecny – w takim samym stopniu swego intencjonalnego ukwalifikowania, jaki właściwy jest przedmiotowi artystycznemu – również w przedmiocie estetycznym (konkretyzacji).Paulina Tender
- …
