1,720,955 research outputs found
Polska literatura dziecięca i młodzieżowa w odbiciu crip theory. Wybrane przykłady
Full text linkAuthor presents the crip theory and its possibility for interpretation of Polish children’s and youth literature. She is focused on the presentation this theory and its compatibility to Polish culture. In the next part of the paper, author analyses poem To my students (Do moich uczniów) by Jan Twardowski and the novel Pupa (Poczwarka) by Dorota Terakowska, using the crip category.Author presents the crip theory and its possibility for interpretation of Polish children’s and youth literature. She is focused on the presentation this theory and its compatibility to Polish culture. In the next part of the paper, author analyses poem To my students (Do moich uczniów) by Jan Twardowski and the novel Pupa (Poczwarka) by Dorota Terakowska, using the crip category
Disabled protagonists of Polish children's literature of the 20th and 21st century
No full textThe aim of this dissertation is to present, analyze and interpret Polish children's and youth literature in the perspective of disability studies. The author presents short historical context of disability in Poland from the Middle Ages to the 21st century. She notices different patterns of exclusion of disabled people in Poland than in the Western Europe. Then the author makes an attempt to answer the question about the aim of raising the topic of disability in the context of children's upbringing. She values the role of children's and youth literature in that process. In the next paragraph author presents history and using of disability studies as the method of text reading and research area. At first she is focused on English-language scholars and the birth of the whole research perspective in the USA. Then the author presents disability studies in different areas of world, including French, Italian, German and Scandinavian researches of children's literature. She presents also works of scholars from South-Eastern Europe, Ukraine, Middle East and Africa. Then the author is focused on disability studies in Poland. The next part of this dissertation is analysis of Polish children's literature of the 20th and 21st century. The author presents examples from the 19th century literature to show roots of later representation of disability in Polish children's novels and poetry. She notices the role of Roman Catholic theology and ideology of Romanticism in creation of stereotypical representations of children's disability in Polish culture. Then she present examples from the children's literature of the modernism to the 1918, noticing significant changes in these representations just after beginning of the 20th century and during the First World War. The third chapter is the presentation of Polish children's and youth literature between 1918 and 1945. The author notices role of cultural and political changes after rebirth of Polish country and gaining the independence in 1918. She explains the role of new pedagogical movements in the 1920s and 1930s. The she presents examples of new patterns of writing about disability in children's literature, especially these created by left-wing writers in the 1930s (Helena Boguszewska, Halina Górska). She is focused also on books published during the Second World War. In the next chapter author is focused on Polish children's literature from the Communist period in this country (1945-1989). She proposes the alternative view on the history of that époque in the perspective of disability studies and children's literature. Her proposal includes division of that period on several stages: the first one is between the end of the Second World War and year 1949, when writers tended to present disability in children's literature in similar ways as they used to write before the war. The next period was connected with the Stalinism in Poland (1949-1956) were the topic of disability was almost absent in children's literature and if it appeared, it was used as the tool of official propaganda. The third period after the year 1956 is marked by the rise of new Catholic visions of disability, as it was present in the poetry of Jan Twardowski, or disability in medical perspective, as in writings of Irena Krzywicka or Anna Kamieńska. The last stage of the Communist period began in the second half of the 1970s and it was connected with new researches among Polish scholars. Besides those scientifical shifts there was also beginning of changes in cultural attitude towards people with disabilities due to the pontificate of Pope John Paul II. In the fifth chapter author describes changes in Polish culture and law after political transformation due to the collapse of the Communism in 1989. Then she presents literary visions of disability in children's literature of the 1990s which were in fact continuations of previous types of representations. Author notices also significant rise of number of published books for children and youth in Poland after 2001. She explains the role of technological development in this country and diversity in contemporary Polish society. The author notices that contemporary Polish children's literature is example of blending new ways of thinking about disability as the cultural phenomenon and stereotypes about it from previous decades. In the last part of this dissertation the author includes the attempt to answers the questions about the image of disability in Polish children's and youth literature. She notices the existence of significant stereotypes in Polish society (like for example equating the whole phenomenon of disability with people using wheelchairs). She explains different strategies of dealing with disability in these narrations, like aestheticization or writing about people with disabilities like about animals. Then she comes back to the problem of educational role of children's literature in the context of existing stereotypes and prejudices in Polish society. Author notices also the unique experience of disability in Polish culture which is depicted in texts dedicated to the youngest readers
Nonheteronormative protagonist in the novel "Upon the black water" by Halina Górska
No full textArtykuł koncentruje się na wizerunku nieheteronormatywnego bohatera w powieści Nad czarną wodą Haliny Górskiej. Autorka opracowania wychodzi od przekroju prac związanych z queer studies, by następnie poddać analizie reprezentacje osób LGBT w polskiej epice dla młodzieży po 1989 roku. Zwraca przy tym szczególną uwagę na miejsca niedopowiedzeń, przemilczeń i braków w tego rodzaju twórczości. Następnie autorka przedstawia dzieje recepcji twórczości Górskiej od dwudziestolecia międzywojennego do czasów najnowszych i proponuje nowe drogi interpretacji przy użyciu narzędzi dostępnych dzięki queer studies. Omawiając jednego z bohaterów utworu, autorka nie tylko zwraca uwagę na różnice w przedstawianiu osoby nieheteronormatywnej w powieści z 1931 roku i w tekstach współczesnych, lecz również stawia w nowym świetle możliwe drogi interpretacji i recepcji twórczości Górskiej.This article is focused on the representation of nonheteronormative protagonist in the novel Nad czarną wodą (Upon the Black Water) by Halina Górska. The author begins her reflections with showing multiple works based on queer studies, going to analysis of LGBT people representations in Polish youth fiction after 1989. The author is focused mostly on taboos and the lack of representations of some groups in the newest Polish youth fiction. In the next paragraphs, the author describes the history of reception of novelist Halina Górska from the interwar period to the 21st century, with a proposal of using queer studies to interpret one of the novels by Górska. The author makes the analysis of one protagonist in the novel of Górska and is focused on similarities and differences in representations of nonheteronormative people in the novel from 1931 and in contemporary texts for youth. It is also an attempt to see the writings of Halina Górska in the new aspects
Polish children’s and youth literature in the reflection of crip theory. Chosen examples
No full textAuthor presents the crip theory and its possibility for interpretation of Polish children’s and youth literature. She is focused on the presentation this theory and its compatibility to Polish culture. In the next part of the paper, author analyses poem To my students (Do moich uczniów) by Jan Twardowski and the novel Pupa (Poczwarka) by Dorota Terakowska, using the crip category
Nonheteronormative Protagonist in the Novel Upon the Black Water by Halina Górska
No full textThis article is focused on the representation of nonheteronormative protagonist in the novel Nad czarną wodą (Upon the Black Water) by Halina Górska. The author begins her reflections with showing multiple works based on queer studies, going to analysis of LGBT people representations in Polish youth fiction after 1989. The author is focused mostly on taboos and the lack of representations of some groups in the newest Polish youth fiction. In the next paragraphs, the author describes the history of reception of novelist Halina Górska from the interwar period to the 21st century, with a proposal of using queer studies to interpret one of the novels by Górska. The author makes the analysis of one protagonist in the novel of Górska and is focused on similarities and differences in representations of nonheteronormative people in the novel from 1931 and in contemporary texts for youth. It is also an attempt to see the writings of Halina Górska in the new aspects.Artykuł koncentruje się na wizerunku nieheteronormatywnego bohatera w powieści Nad czarną wodą Haliny Górskiej. Autorka opracowania wychodzi od przekroju prac związanych z queer studies, by następnie poddać analizie reprezentacje osób LGBT w polskiej epice dla młodzieży po 1989 roku. Zwraca przy tym szczególną uwagę na miejsca niedopowiedzeń, przemilczeń i braków w tego rodzaju twórczości. Następnie autorka przedstawia dzieje recepcji twórczości Górskiej od dwudziestolecia międzywojennego do czasów najnowszych i proponuje nowe drogi interpretacji przy użyciu narzędzi dostępnych dzięki queer studies. Omawiając jednego z bohaterów utworu, autorka nie tylko zwraca uwagę na różnice w przedstawianiu osoby nieheteronormatywnej w powieści z 1931 roku i w tekstach współczesnych, lecz również stawia w nowym świetle możliwe drogi interpretacji i recepcji twórczości Górskiej
Świat uniwersalnych wartości w zetknięciu z niepełnosprawnością – przykłady z polskiej literatury dla dzieci w latach 1919-1949
No full textThe author presents chosen literary works for children created in Poland between 1919 and 1949. She makes an analysis of works created by Edward Słoński (The True Fairy Tale), Kornel Makuszyński (The Two Who Stole the Moon), Maria Kędziorzyna (Behind the LittleBroken Glass, Gaptuś From the Toy Corner). Her analysis uses disability studies and Igor Saksida’s aesthetic conception of children’s literature. Another key proposal of the paper is for a new chronology inside the history of Polish children’s literature (“thirty years 1919-1949” instead of the current division between “interwar period” and “postwar period”). The author makes an attempt to present the values (tolerance, self-acceptation) which are to be found in these works. She is also focused on the universal character of these values and interesting examples of meeting with disability for the child reader. Another proposal is returning some texts to contemporary culture after the communist period as the important element of that prose is not only its educational aspect but also the aesthetic one.Autorka przedstawia dzieła literackie powstałe dla dzieci w Polsce w latach 1919‒1949, odnoszące się do problematyki niepełnosprawności. Poddaje analizie dzieła Edwarda Słońskiego (Prawdziwa bajka), Kornela Makuszyńskiego (O dwóch takich, co ukradli księżyc), Marii Kędziorzyny (Za rozbitą szybką, Gaptuś z kąta gracianego). Posługując się dwoma perspektywami badawczymi: studiami nad niepełnosprawnością (disability studies) oraz estetyczną koncepcją literatury dla dzieci autorstwa Igora Saksidy. Prezentuje wartości obecne w tych tekstach (tolerancja, samoakceptacja), skupiając się na ich uniwersalnym charakterze. Kolejną propozycją Autorki jest zmiana chronologii w polskiej historii literatury dla dzieci – postulat „trzydziestolecia 1919‒1949”, zamiast powszechnie przyjętego podziału na dwudziestolecie międzywojenne i okres powojenny. Celem artykułu jest prezentacja utworów współcześnie zapomnianych przez nauczycieli, a które mogą stanowić ciekawe i przystępne dla dziecięcego odbiorcy przykłady zetknięcia się z niepełnosprawnością, jak również propozycja przywrócenia części z nich do obiegu kulturowego po okresie PRL-u. Utwory te można podzielić ze względu na obecność dwóch typów bohaterów: „kalekie” przedmioty oraz niepełnosprawnych bohaterów ludzkich. Bardzo ważnym elementem tej prozy jest jednak nie tylko jej wymiar dydaktyczny, ale również walory estetyczne obecne w wybranych tekstach polskich twórców.
The linguistic representation of disabled people among 6th grade students of primary school
No full textAutorka w swoim artykule podejmuje temat językowego obrazu osób niepełnosprawnych wśród uczniów klasy VI szkół podstawowych, opierając się na badaniach empirycznych wykonywanych w 2013 roku w Krakowie. Zwraca uwagę na występujący w polszczyźnie przełomu XX i XXI wieku wizerunek osób niepełno - sprawnych, w szczególności na zjawisko transferu pojęć medycznych do języka potocznego. Następnie przechodzi do omówienia wyników badań własnych i porównania ich z tymi, które zostały wykonane przez Sławomirę Sadowską w 2004 roku, sytuując je w kontekście ogólnych przemian kulturowych w Polsce, dotyczących sytuacji osób niepełnosprawnych.This article is focused on the linguistic representation of disabled people among 6th grade students of primaryschools, basing on research carried out in 2013 in Cracow. It draws attention to the representation of disabled people in the Polish language of the turn of the 20th and 21stcentury, with a special focus on the problem of transfering medical definitions into the colloquial language. In the next paragraph, the author presents results of her research and compares them with those made by Sławomira Sadowska in 2004, placing them in the context of general cultural changes in Poland, which concern the situation of disabled people
Values in Contact with Disability – Examples from Polish Children’s Literature 1919–1949
No full textAutorka przedstawia dzieła literackie powstałe dla dzieci w Polsce w latach 1919‒1949, odnoszące się do problematyki niepełnosprawności. Poddaje analizie dzieła Edwarda Słońskiego (Prawdziwa bajka), Kornela Makuszyńskiego (O dwóch takich, co ukradli księżyc), Marii Kędziorzyny (Za rozbitą szybką, Gaptuś z kąta gracianego). Posługując się dwoma perspektywami badawczymi: studiami nad niepełnosprawnością (disability studies) oraz estetyczną koncepcją literatury dla dzieci autorstwa Igora Saksidy. Prezentuje wartości obecne w tych tekstach (tolerancja, samoakceptacja), skupiając się na ich uniwersalnym charakterze. Kolejną propozycją Autorki jest zmiana chronologii w polskiej historii literatury dla dzieci – postulat „trzydziestolecia 1919‒1949”, zamiast powszechnie przyjętego podziału na dwudziestolecie międzywojenne i okres powojenny. Celem artykułu jest prezentacja utworów współcześnie zapomnianych przez nauczycieli, a które mogą stanowić ciekawe i przystępne dla dziecięcego odbiorcy przykłady zetknięcia się z niepełnosprawnością, jak również propozycja przywrócenia części z nich do obiegu kulturowego po okresie PRL-u. Utwory te można podzielić ze względu na obecność dwóch typów bohaterów: „kalekie” przedmioty oraz niepełnosprawnych bohaterów ludzkich. Bardzo ważnym elementem tej prozy jest jednak nie tylko jej wymiar dydaktyczny, ale również walory estetyczne obecne w wybranych tekstach polskich twórców.The author presents chosen literary works for children created in Poland between 1919 and 1949. She makes an analysis of works created by Edward Słoński (The True Fairy Tale), Kornel Makuszyński (The Two Who Stole the Moon), Maria Kędziorzyna (Behind the LittleBroken Glass, Gaptuś From the Toy Corner). Her analysis uses disability studies and Igor Saksida’s aesthetic conception of children’s literature. Another key proposal of the paper is for a new chronology inside the history of Polish children’s literature (“thirty years 1919-1949” instead of the current division between “interwar period” and “postwar period”). The author makes an attempt to present the values (tolerance, self-acceptation) which are to be found in these works. She is also focused on the universal character of these values and interesting examples of meeting with disability for the child reader. Another proposal is returning some texts to contemporary culture after the communist period as the important element of that prose is not only its educational aspect but also the aesthetic one
(Anti)protagonists? : disability in the postwar Serbian prose
No full textAutorka analizuje wybrane dzieła trzech autorów serbskich: Ivo Andricia (Most na Drinie), Miodraga Bulatovicia (Czerwony kogut leci wprost do nieba) i Danila Kiša (Ogród, popiół). Jej celem jest uzyskanie odpowiedzi na pytanie dotyczące kategorii antybohatera w kontekście studiów nad niepełnosprawnością (disability studies). Autorka zwraca uwagę na podobieństwa w przedstawianiu niepełnosprawności w powojennej prozie serbskiej, jednocześnie wskazując na konieczność powiązania studiów nad niepełnosprawnością z innymi perspektywami badawczymi.The Author made an attempt to the analysis of chosen works written by three Serbian writers: Ivo Andrić (The Bridge on the Drina), Miodrag Bulatović (The Red Rooster Flies Heavenwards) and Danilo Kiš (Garden, Ashes). Her purpose is to answer the question which is focused on the category of the antiprotagonist in the context of the disability studies. The Author is focused on the similarities in representations of the disability in the postwar Serbian prose. She shows also the necesserity of the connection between the disability studies and other research perspectives
The linguistic representation of disabled people among 6th grade students of primary school
No full textThis article is focused on the linguistic representation of disabled people among 6th grade students of primary
schools, basing on research carried out in 2013 in Cracow. It draws attention to the representation of disabled
people in the Polish language of the turn of the 20th and 21st century, with a special focus on the problem of
transfering medical definitions into the colloquial language. In the next paragraph, the author presents results
of her research and compares them with those made by Sławomira Sadowska in 2004, placing them in the
context of general cultural changes in Poland, which concern the situation of disabled people.Autorka w swoim artykule podejmuje temat językowego obrazu osób niepełnosprawnych wśród uczniów
klasy VI szkół podstawowych, opierając się na badaniach empirycznych wykonywanych w 2013 roku w Krakowie.
Zwraca uwagę na występujący w polszczyźnie przełomu XX i XXI wieku wizerunek osób niepełno -
sprawnych, w szczególności na zjawisko transferu pojęć medycznych do języka potocznego. Następnie
przechodzi do omówienia wyników badań własnych i porównania ich z tymi, które zostały wykonane przez
Sławomirę Sadowską w 2004 roku, sytuując je w kontekście ogólnych przemian kulturowych w Polsce,
dotyczących sytuacji osób niepełnosprawnych
- …
