University of Arts in Belgrade
Digital Repository of the Institute for Philosophy and Social Theory, University of BelgradeNot a member yet
4571 research outputs found
Sort by
Heritage Practices Today. Shifts and Impacts in E-Cul-Tours Enhancing Networks in Heritage Tourism
No full textUsvajanje Programa SKJ 1958. i reformske tendencije u jugoslovenskom društvu i partiji
No full textProgram SKJ iz 1958. bio je snažno sredstvo u određivanju trajnijih koordinata u razvoju jugoslovenskog socijalizma, zadržavši kao jedan od ključnih ciljeva evolutivno odumiranje države kao osnovu socijalističkog društvenog sistema. Program je naglašavao potrebu oslobađanja rada, kreiranja Jugoslavije kao slobodne zajednice proizvođača, naglašavajući procese stalnog širenja slobode ličnosti, ali i ekonomske, kulturne i umetničke slobode, proklamujući ličnu sreću pojedinca kao najviši cilj socijalizma. Program je bio prečišćen sadržaj marksističke doktrine, ali i ideja hegelijanskog dijalektičkog pristupa i vere u konstantan, pravolinijski i svrsishodan ljudski progres. Na kraju Programa, nezvanično nazivanog i Poveljom samoupravljanja, autori su samoodređujući se kao „nepomirljivi neprijatelji svakog dogmatizma“, ugradili i važno geslo kao centralnu karakteristiku jugoslovenskog socijalizma – „ništa što je stvoreno ne sme za nas biti toliko sveto da ne bi moglo biti prevladano i da ne bi ustupilo mesto onome što je još naprednije, još slobodnije, još ljudskije“. Kako je čitav duh Programa bio vrlo moderan i progresivno orijentisan, reformisti unutar partije narednih godina će se pozivati na njega u težnjama da legitimišu svoju orijentaciju i ojačaju vlastite pozicije u konstantnom disputu između dve tendencije u okvirima monopolističke partije
Accepting the political face of international criminal justice
No full textThe paper discusses whether the political aspects of operation of international war crimes tribunals are unavoidable, thus making the 'pure justice' of such tribunals an unattainable goal, and if so, if there is a way for their political work to actually contribute to reconciliation and restorative justice in inter-communal relations post-conflict or post-transition
Belgrade 1968 Protests and the Post-Evental Fidelity: Intellectual and Political Legacy of the 1968 Student Protests in Serbia
No full textEven though Belgrade student protests emerged and ended abruptly after only seven days in June of 1968, they came as a cumulative point of a decade-long accumulated social dissatisfaction and antagonisms, as well as of philosophical investigations of the unorthodox Marxists of the Praxis school (Praksisovci). It surprised the Yugoslav authorities as the first massive rebellion after WWII to explicitly criticize rising social inequality, bureaucratization and unemployment and demand free speech and abolishment of privileges. This article focuses on the intellectual destiny and legacy of the eight professors from the Faculty of Philosophy close to the Praxis school, who were identified as the protests’ instigators and subsequently expelled from the University of Belgrade due to their “ethico-political unsuitability”. Under both international and domestic pressure, they were later reemployed in a separate research unit named the Centre for Philosophy and Social Theory, where they kept their critical edge and argued for political pluralism. From the late 1980s onwards, they and their colleagues became politically active and at times occupied the highest positions in Serbia – Dragoljub Mićunović as one of the founders of the modern Democratic Party and the Speaker of the Parliament, former Serbian President and Prime Minister Vojislav Koštunica and former Prime Minister late Zoran Đinđić. Still, while some members became strong anti-nationalists and anti-war activists, other embraced Serbian nationalism, therefore pivoting the intellectual split into the so called First and Second Serbia that marked Serbian society during the 1990s and remained influential to this day.Drugog svetskog rata koja je eksplicitno kritikovala rastuću društvenu nejednakost, birokratizaciju i nezaposlenost, i zahtevala slobodu govora i ukidanje privilegija. Ovaj članak fokusira se na sudbinu osmoro profesora sa Filozofskog fakulteta u Beogradu bliskih Praksis idejama, koje je režim identifikovao kao podstrekače protesta i kasnije ih proterao sa fakulteta zbog njihove „moralno-političke nepodobnosti“. Nakon međunarodnih i unutrašnjih pritisaka, oni su kasnije ponovo zaposleni u zasebnoj istraživačkoj jedinici nazvanoj Centar za filozofiju i društvenu teoriju, gde su zadržali svoju kritičku oštricu i zagovarali politički pluralizam. Od kraja osamdesetih godina prošlog veka, oni i njihove kolege iz Centra postaju politički aktivni, nalaze se među osnivačima i kasnije liderima Demokratske Stranke i povremeno zauzimaju najviše položaje u Srbiji – Dragoljub Mićunović kao predsedavajući Narodne skupštine, bivši srpski predsednik i premijer Vojislav Koštunica i nekadašnji premijer Zoran Đinđić. Međutim, dok su neki članovi osmorke i Centra postali čvrsti anti-nacionalisti i antiratni aktivisti, drugi su prigrlili srpski nacionalizam, tako predvodeći intelektualni razdor na Prvu i Drugi Srbiju koji je obeležio srpsko društvo devedesetih godina prošlog veka, i ostao uticajan do danas
Howard G. Schneiderman, Engagement and Disengagement: Class, Authority, Politics, and Intellectuals, New York, Routledge, 2018
No full textHoward G. Schneiderman, Engagement and Disengagement: Class, Authority, Politics, and Intellectuals, New York, Routledge, 2018
О естественных границах и культурных войнах: выживание группы мигрантов/беженцев, или Вдохновляет ли нас еще Фихте?
No full textPrema ideacionom kolektivnom delanju: ideje opšteg dobra i države u socijalnom liberalizmu kasnog 19. Veka
No full textThe aim of this paper is to analyze notions of common good and of the state in late 19th century British social liberalism and their relation to collective action of the citizens. The author shows that British social liberals argued for a type of state that uses top down strategy to encourage collective action in order to transform individuals into a socially responsible groups, i.e. good citizens. The paper focuses on philosophical works of F. H. Bradley, ethics of T. H. Green and political philosophy of B. Bosanquet, analyzing their efforts to reconceptualize ideas of classical liberalism and utilitarian doctrine of the individual, society and the state in light of emerging influence of leftist social movements. The author argues that the works of British social liberals are a foundation of the state and society which will dominate liberalism in the second half of 20th century, i.e. the idea of the welfare state.Cilj ovog rada je analiza ideja opšteg dobra i države u britanskom socijalnom liberalizmu kasnog 19. veka i njihovog odnosa prema građanskom kolektivnom delanju. Autor pokazuje da su britanski socijalni liberali iznosili argumente u prilog državi koja koristi strategiju odozgo na dole da bi podstakla delanje koje transformiše pojedince u društveno odgovorne grupe, tj. dobre građane. Rad se fokusira na filozofske spise F. H Bredlija, etiku T. H. Grina i političku filozofiju B. Bosankea, analizirajući njihove pokušaje da rekonceptualizuju ideje klasičnog liberalizma i doktrine utilitarizma o pojedincu, društvu i državi a u svetlu rastućeg uticaja levih društvenih pokreta. Autor pokazuje da su dela Britanskih socijalnih liberala temelj države i društva koje će dominirati liberalizmom u drugoj polovini 20. veka, tj. ideji o državi blagostanja
Miniranje prošlosti: ponovno čitanje teza O shvatanju istorije Valtera Benjamina
No full textThe text offers a reappraisal of Walter Benjamin’s Theses on the Philosophy of History (Über den Begriff der Geschichte; ‘On the Concept of History’) from the perspective of global politics today and its similarities with the socio-economic and political situation in Europe and the Americas during the 1920s and 30s; more specifically, the impact of crises on the erosion of trust in liberal representative democracy and the concomitant rise of mostly rightwing populist movements and their strongmen leaders, aided to a significant degree by the media, ‘old’ and ‘new’ alike. The purpose of the text is to draw lessons from Benjamin’s vision of materialist historiography for our current political predicament.Predmet teksta jeste preispitivanje teza O shvatanju istorije (Über den Begriff der Geschichte) Valtera Benjamina iz ugla globalne politike danas i sličnosti sa društveno-ekonomskim i političkim stanjem u Evropi i Americi 20-ih i 30-ih godina 20. veka; preciznije, u članku se raspravlja o uplivu kriza i gubitka poverenja u liberalnu predstavničku demokratiju, kao i pratećeg uspona uglavnom desničarskih populističkih političkih pokreta i njihovih autoritarnih vođa, uz znatnu pomoć medija, i „starih“ i „novih“. Cilj teksta je da ponudi određene pouke iz Benjaminove vizije materijalističke istoriografije radi uspešnijeg nošenja s našim trenutnim političkim (ne)prilikama
Jedno hermeneutičko istraživanje jezičko-istorijske apriornosti
No full textDie vorliegende Arbeit berücksichtigt die Philosophie und Poetik der Geschichte und der Sprache a priori im poetischen und literarischen Werk von Peter Handke, in seinem poetologischen Essay Ich bin ein Bewohner des Elfenbeinturms und seinem Drama Die Fahrt im Einbaum oder das Stück zum Film vom Krieg, und zwar im Ausgang von der kantianischen Idee der Apriorität der Geschichte. Die Geschichte a priori ist, laut Kant, möglich, „wenn der Wahrsager die Begebenheiten selber macht und veranstaltet, die er zum voraus verkündigt“. Die identische Idee vom Subjekt, das vor der Geschichte besteht, finden wir auch im poetischen Werk von Peter Handke, sowohl in seinen poetologischen Schriften, als auch in seinem dichterischen Werk. Das Ziel der Arbeit ist, durch eine immanente, phänomenologisch-hermeneutische Deutung der Werke des Philosophen und des Schriftstellers die unumstrittene enge Beziehung zwischen ihren geschichtsphilosophischen, bzw. – poetologischen Ideen aufzuweisen und einen allgemeinen philosophisch-dichterischen Rahmen für die Erklärung aller Geschichtsphilosophien ohne Ausnahmen zu gebeU radu se razmatraju filozofija i poetika istorije i jezika a priori u poetičkom i književnom delu Petera Handkea, u njegovom poetološkom eseju Ja sam stanovnik kule od slonovače i njegov-oj drami Vožnja čunom ili komad za film o ratu, i to polazeći od kantovske ideje apriornosti is-torije. Istorija a priori je, prema Kantu, moguća „kada predskazivač sâm stvara i priprema događaje koje unapred navešćuje“. Identičnu ideju o subjektu koji postoji pre istorije nalaz-imo i u poetičkom delu Petera Handkea, kako u njegovim poetološkim spisima, tako i u njegovom pesničkom delu. Cilj rada je da se jednim imanentnim, fenomenološko-herme-neutičkim tumačenjem dela filozofa Kanta i književnika Handkea pokaže neosporna tesna povezanost između njihovih filozofsko-istorijskih, odn. filozofsko-poetoloških ideja i da se na taj način stvori jedan opšti filozofsko-pesnički okvir za objašnjenje svih filozofija istorije bez izuzetaka
Theodora Vetta, Democracy Struggles: NGOs and the Politics of Aid in Serbia, Berghahn, New York, 2018
No full textSanja Petkovska
(Theodora Vetta, Democracy Struggles: NGOs and the Politics of Aid in Serbia, Berghahn,
New York, 2018