University of Arts in Belgrade
Digital Repository of the Institute for Philosophy and Social Theory, University of BelgradeNot a member yet
4571 research outputs found
Sort by
Насилие и противонасилие. О правильном отказе от насилия (Очерк возможной русской этики войны на основании понимания насилия Л. Толстым и Петаром Петровичем Ньегошем)
No full textLjubav u pravo vreme: priznanje drugih kod Franca Rozencvajga
No full textIn this article we delve into the conception of love for neighbor present in The Star of Redemption. Rosenzweig’s New Thinking is in praise of life, despite pain, and by virtue of love. Becoming oneself passes through the relationship with the other. Love of neighbor is born from the recognition of the other as close and representative of all humanity. This love requires going beyond the “-isms” that separate us; it involves getting closer to the other without denying him or her (or even oneself), but recognizing them as different. But how do we know who we should love at every moment? Prayer, Rosenzweig would say, is the one that enlightens our neighbors matured for love.U ovom se članku upuštamo u koncepciju ljubavi prema bližnjemu prisutnu u Zvezdi iskuplje-nja. Rozencvajgova „nova misao“ pohvala je životu, uprkos bolu i ljubavlju. Doći do sebe od-vija se kroz odnos s drugim. Ljubav prema bližnjem rađa se iz prepoznavanja drugog kao bli-skog i kao predstavnika čitavog čovečanstva. Ova ljubav zahteva nadilaženje „izama“ koji nas razdvajaju; podrazumeva približavanje drugom bez odricanja od njega (niti od samoga sebe), već prepoznajući ih kao drugačije. Ali kako znati koga bismo trebali voleti u svakom trenut-ku? Molitva će biti, reći će Rosenzweig, ono što će prosvetliti naše bližnje zrele za ljubav
Predstavljanje “Das Feuer oder das ewige Leben” (3.1) Rozencvajgove Stern der Erlösung
No full textIn this text, I analyze the most important topics of one of the most complex portions of Rosenzweig’s Star of Redemption. The chapter “The Fire or the Eternal Life” deals with the community and communal life of the eternal people, and it reconstructs the basic elements and conditions of communal living. A presentation of all key protocols of life and work of a group of people ought to show the plurality of heterogeneous practices that have helped maintain a people scattered and always on the verge of extinction.U ovom tekstu analiziram najvažnije teme jednog od najkomplikovanijih delova knjige Zvez-da iskupljenja Franca Rozencvajga. Poglavlje „Vatra večnoga života“ bavi se zajednicom i ži-votom u zajednici večnoga naroda i rekonstruiše osnovne elemente i uslove zajedničkog ži-vota. Prezentacija svih ključnih protokola života i rada jedne grupe ljudi treba da pokaže mnoštvo heterogenih praksi koje su vekovima održale jedan narod u rasejanju i uvek na ivici nestajanja
Negativne emocije i kultura
No full textDer Beitrag diskutiert die Beziehung und gegenseitige Beeinflussung zwischen negativen Emotionen und Kultur. Es werden Argumente vorgebracht, auf Grund deren sich die negativen von den positiven Emotionen unterscheiden lassen. Es wird argumentiert, dass der Unterschied in der für die negativen Emotionen charakteristischen Intentionalität liegt, die auf das Subjekt selbst gerichtet ist und es zu ihrer Geisel macht. Obwohl es auf den ersten Blick intuitiv falsch erscheinen mag, wird argumentiert, dass sich die negativen Emotionen positiv auf das soziale Leben auswirken und dazu dienen können, die menschlichen Werte und Ziele gegen die bestehenden Ungerechtigkeiten zu fördern. Die Bewertung feindlicher Emotionen bezieht sich auf die Übereinstimmung mit relevanten sozialen und persönlichen Normen, d. h. auf die Beurteilung sozialer Ereignisse anhand ethischer, moralischer oder sozialer Werte.U članku se razmatra odnos i međusobni uticaj između negativnih emocija i kulture. Dati su argumenti šta je to što razlikuje negativne od pozitivnih emocija. Tvrdi se da distinkcija leži u intencionalnosti koja je okrenuta ka samom subjektu kod negativnih emocija, čime on postaje njihov talac. Iako na prvi pogled izgleda intuitivno pogrešno, tvrdi se da negativne emocije mogu imati pozitivno dejstvo u društvenom životu i da mogu služiti za promociju vrednosti i ciljeva ljudi protiv postojeće nepravde. Vrednovanje negativnih emocija odnosi se na korespondenciju sa relevantnim društvenim normama, odnosno kako suditi o društ-venim događajima u smislu etičkih, moralnih ili socijalnih vrednosti
Prednosti neomurovske antiskeptičke strategije
No full textThis paper aims to argue in support of the neo-Moorean attempt(s) to solve a skeptical paradox. It defends the thesis that neo-Mooreans retain advantages and avoid disadvantages of rival anti-skeptical strategies – namely epistemic contextualism. The puzzle that a radical skeptic poses is exemplified by Nozick’s famous Brain in a Vat thought experiment, which enables construing valid arguments consisting of jointly inconsistent but independently plausible premises. The first and the second part of the paper are devoted to Nozick’s conditional analysis of knowledge and De Rose’s epistemic contextualism, both based on the sensitivity principle. Referring to De Roses’ contextualist theory, we demonstrate that the failure of Nozick’s conditional analysis of knowledge to provide a satisfactory answer to a skeptical paradox does not concern the sensitivity principle but rather closure denial and embracing the so-called “abominable conjunction”. In the third part, we point out the weaknesses of the presumably most successful, contextualist response to the paradox. We explain that even though DeRose’s anti-skeptical strategy is built upon Nozick’s theory, he successfully surmounts its difficulties. Yet it seems that as a contextualist, he necessarily makes some concessions to a radical skeptic. Eventually, the article introduces Black’s neo-Moorean anti-skeptical theory based on the sensitivity principle as a strategy that makes neither concessions, nor counterintuitive proposals.Cilj ovog rada je da pruži podršku neomurovskom rešenju skeptičkog paradoksa. Branićemo tezu da ovakva epistemološka pozicija zadržava prednosti i izbegava nedostatke rivalskih antiskeptičkih pozicija, pre svega epistemičkog kontekstualizma. Radi ilustracije problema koji skeptik postavlja pred nas, pozivamo se na Nozikov poznati primer „mozga u posudi“ koji omogućava formulisanje valjanih argumenata koji se sastoje od međusobno nekonzistentnih, ali nezavisno plauzibilnih premisa. Prvi i drugi deo rada biće posvećeni Nozikovoj, i Dirouzo-voj teoriji znanja baziranim na principu osetljivosti. Pozivajući se na Dirouzov epistemički kontekstualizam, pokazaćemo da neuspeh Nozikove kondicionalne analize znanja u pružanju zadovoljavajućeg odgovora na skeptički paradoks nije posledica njene zasnovanosti na prin-cipu osetljivosti, već odbacivanja principa deduktivne zatvorenosti i usvajanja takozvane „nepodnošljive konjunkcije“. Treći deo biće posvećen ukazivanju na slabosti po pretpostavci najuspešnijeg, kontekstualističkog odgovora na paradoks. Pokazaćemo da iako Dirouz pre-vazilazi prepreke Nozikove teorije na kojoj je jednim delom sama njegova teorija izgrađena, kontekstualista pravi svojevrsne ustupke radikalnom skeptiku. Na kraju uvodimo Blekovo neomurovsko stanovište bazirano na principu osetljivosti, kao ono koje ne pravi ustupke, niti kontraintuitivne predloge
Ko volontira u Srbiji? Motivacija i vrednosne orijentacije volontera u Srbiji
No full textIn this paper, we focus on individual factors that influence on people to engage in formal volunteering, providing empirical evidence from Serbia. We discussed Batson’s four-motive theory of communal actions. The majority of Serbian volunteers reportedly dedicated their time in order to contribute to the community and to help people in need. Thus, they were driven by collectivism and altruism. The lack of time, lack of solicitation for volunteering and being unable to make long-term commitments were reported as the main barriers to volunteering. Serbian volunteers rarely obtain material and non-material benefits from volunteering, and they do not perceive volunteering as a valuable tool for job success. Then, we focused on Schwartz value theory and its potential to explain pro-social behaviour. Our findings based on descriptive statistics and the independent samples t test show that self-transcendence values are more important for Serbian volunteers than self-enhancement values, and that self-transcendence values are more emphasized among volunteers than among non-volunteers. However, we also found that on average volunteers score higher on self-enhancement value orientation than nonvolunteers. Our findings, based on multiple regression models, cannot confirm that, controlled for other factors, volunteers and non-volunteers have different value orientations. Finally, according to the logistic regression models, Serbian volunteers are more likely to be found among younger, better-educated population, with higher scores on the scale of self-transcendence value orientations.U okviru ovog rada analizirali smo individualne faktore koji utiču na pojedince da se uključe u formalno volontiranje, kroz empirijsku analizu podataka iz Srbije. U radu smo razmotrili Bejtsonovu (Batson) teoriju četiri motiva koji pokreću delovanje usmereno ka opštem dobru. Najveći broj volontera u Srbiji, prema njihovim odgovorima, pokreće želja da doprinesu zajednici i želja da pomognu onima kojima je pomoć potrebna, te možemo reći da ih pokreću kolektivizam i altruizam. Nedostatak vremena, odsustvo poziva da se priključe volonterskim akcijama i nemogućnost da se dugoročno obavežu, najčešće su barijere volontiranju u Srbiji. Volonteri retko ostvaruju materijalne i nematerijalne koristi od volontiranja, a volontiranje ne doživljavaju kao sredstvo za ostvarenje uspeha u poslu. Zatim smo se fokusirali na Švarcovu (Schwartz) teoriju vrednosti i njen potencijal da objasni prosocijalno ponašanje. Na osnovu deskriptivne statističke analize i t testa možemo da zaključimo da su vrednosti samotranscedencije važnije za volontere od vrednosti samo-poboljšanja, kao i da su vrednosti samo-transcedencije više naglašene među volonterima nego među onima koji ne volontiraju. Međutim, i vrednosti samo-poboljšanja su takođe izraženije među volonterima nego među građanima koji se ne uključuju u volonterske akcije. Rezultati naše analize zasnovani na višestrukoj regresiji, ne mogu potvrditi da volonteri i oni koji ne volontiraju imaju drugačije vrednosne orijentacije, u smislu samo-transcedencije i samo-poboljšanja. Na kraju, na osnovu logističke regresije, možemo da zaključimo da se volonteri češće nalaze među mlađom populacijom, obrazovanijom populacijom i onom sa izraženijom vrednosnom orijentacijom samo-transcedencije
Život tela. Politička filozofija Džudit Batler
No full textOno što politička filozofija Džudit Batler radi na najtemeljniji je način povezano s performativnošću. Jasno je, performativnost je ključan pojam njenog teorijskog poduhvata, reč koja prva dolazi na um kad se na njega pomisli. Međutim, ovde je reč o jednom vrlo specifičnom aspektu performativnosti, o izvođačkoj dimenziji samog teksta. Tekst izvodi: svaki njen tekst je svojevrstan performans u jeziku (i moglo bi se tvrditi da je upravo to ono što njene tekstove čini tako zavodljivim i rasplesanim, ili frustrirajućim i parališućim). Moja osnovna teza – i to je ono što ovu knjigu izdvaja u odnosu na nebrojena tumačenja raznih aspekata njenog dela – jeste da politička filozofija Džudit Batler izvodi pobunu u ravni ontologije (PL, 33), izvodeći to kao zahtev koji nam se upućuje, koji nas izaziva. Tekst je taj koji nas nagoni da se zapitamo šta je stvarno, da li je to sve što jeste i da li se stvarno može misliti nekako drugačije – štaviše, može li se nešto učiniti da stvarno postane drugačije. Zapitanost o kojoj je ovde reč nije, međutim, svodiva na intelektualnu radoznalnost. Nešto se u tekstu, i u nama zajedno s njim, buni, a svaka pobuna uvek ima političku narav. Političko, dakle, iskrsava iz samog teksta, pojavljuje se i angažuje in medias res. Sam tekst ne nudi objašnjenja pobune, on nije njen opis, niti se ona ikada njime na neki izričiti način propisuje. Pa ipak, zahvaćeni tom tekstualnom pobunom u ravni stvarnog, postajemo zatečeni u činu koji nas otvara, koji nas inicira u promenu koja nam se zbiva sada i ovde. Knjiga nosi naslov Život telā zbog toga što se na nekom neizrecivom nivou pobuna doživljava kao neizbežna, kao nešto čemu se ne možemo odupreti jer je ulog previsok: ulog je sâm život.
Oni koji bar donekle poznaju delo Džudit Batler jamačno će zastati kod reči „telo“. Nije li se zamašan deo kritike njenog dela organizovao oko pretpostavke da se telu nikada nije poklanjalo dovoljno pažnje? Nije li takoreći opšteprihvaćena teza da teorija performativnosti i njeno specifično uobličenje roda i pola staju na put onom što se uobičajeno određuje kao stvar tela? Zar se subjekt performativnosti ne javlja kao neumoljivo zapreten u diskurse, i nije li upravo on simbol gotovo potpunog odsustva materijalnosti, takav da postoji jedino kao lingvistička stvar, u govornom činu? Premda bi se moglo reći da uvođenjem prekarnosti Batler stavlja značajniji naglasak na tela čime kao da unekoliko koriguje svoje početke, moja će tvrdnja biti da je telo nesvodivi subjekt njene političke filozofije, te da je telo ono što u bitnom smislu spaja performativnost i prekarnost, odnosno ranu i kasnu fazu njenog rada. Život tela je ono što nas čini društvenim bićima, ono što uslovljava da jedina ljudska stvarnost bude društvena stvarnost. Kako „izmeniti“ stvarno tako da ne postoje životi koji će biti manje življivi i, samim tim, manje ljudski, pitanje je koje će, prvi put jasno formulisano u Okvirima rata (Frames of War [2009]), postati na specifičan način vezano za polje socijalne ontologije
Les intellectuels français et la destruction yougoslave: Structuration d’un espace public (1991-1999)
No full textThe research topic focuses on the French intellectual field of the last decade of the 20th century, which is understood in the light of intellectual actions and representations of the process of destruction of the second Yugoslavia and the wars for its legacy. The events that occurred in Yugoslavia in the 1990s are perceived as a "affair" in the sense given by the French sociologists Luc Boltanski and Élisabeth Claverie, and used - in the context of research conceived as a form of a posteriori socio-historical experiment - as a kind of operator that helps us to trace the contours of the structure of a social universe such as the French intellectual field. The "Yugoslav affair" is well suited to this function, because it has particular properties, has lasted almost a decade and has constantly provoked the reactions of a large number of agents in the public space in France. The main objective of this research work was therefore to answer several decisive questions based on a prosopographical approach of intellectuals, as well as to analyse their actions and representations. More precisely, the question was: a) What are the modalities and forms of intervention in the polemical space built around the "Yugoslav affair" (1991-1999); b) How is this given space structured through competition and antagonisms between individuals and groups? In other words, what are the links between the objective positions of intellectuals, on the one hand, and their political disposition and position in the debate, on the other? c) What is the logic of receiving the destruction of Yugoslavia in France? In other words: is it mainly linked to events in the former Yugoslavia or to political issues within France? Have these different representations evolved, and in what ways? d) How do the positions taken fit into the dominant balance of power in France? Have they strengthened existing structures? Do they influence the modification of the French intellectual field
Resistance to Politics
No full textRazlozi izostanka šire građanske antiautoritarne mobilizacije u savremenoj Srbiji mogu biti jasniji ukoliko se temeljnije osvrnemo na uslove nastajanja i nestajanja pokreta Otpor, nosioca značajnog dela aktivnosti koje su prethodile i vodile petooktobarskim promenama. Uporednom analizom dostupnih istraživanja među nekadašnjim članstvom Otpora i aktivistima savremenih
pokreta pokazaćemo značajne sličnosti u percepciji političkog konteksta između 2000. i kraja druge decenije XXI veka. Sa druge strane, kontekstualna analiza ukazuje na značajne razlike između ova dva vremenska trenutka u pogledu moći delanja (agency) angažovanih aktera u političkoj areni Srbije. Uspeh Otpora u stvaranju efikasnog zajedničkog subjekta promena, bez obzira na ideološku heterogenost članova pokreta, nužno je razmotriti u protivstavu sa neuspehom njegovog opstanka kao društvenog i/ili političkog aktera upravo zbog te heterogenosti. Možemo li govoriti o naučenim lekcijama, odnosno da li je Otpor u politici paradigma otpora politici građana Srbije?The reasons for absence of broad civic anti-authoritarian activism in contemporary Serbia can be gleaned from a closer look at the circumstances of emergence and disappearance of the movement Otpor [Resistance], which played a major role in the lead-up and events of October 5th, 2000. Through a comparative analysis of available studies of former Otpor members, as well as other activists of various movements, we show significant overlap in perception of the political context of 2000 and the end of the 2010s. On the other hand, context analysis also shows significant differences between these two moments regarding the agency of actors on the Serbian political stage. Otpor’s success in producing an efficient common subject of change, despite internal ideological heterogeneity, must be weighed against the counter claim of failure to endure as social and/or political actor (precisely due to its internal differences). Can we speak of lessons learned? Could Resistance in politics be the source of civic resistance towards politics in Serbia