University of Arts in Belgrade
Digital Repository of the Institute for Philosophy and Social Theory, University of BelgradeNot a member yet
4571 research outputs found
Sort by
Kritički diskursi društvenih pokreta u bivšoj Jugoslaviji: strukturalistički pristup
No full textUntil a decade ago, a comprehensive contestation of the so-called “transitional” paradigm was largely missing in the post-socialist era. This reality changed in the last ten years, especially in the region of former Yugoslavia. Some social movements in this region have started questioning the very essence of the economic and social misconceptions of the post[1]socialist condition. This paper first provides an elaboration of the very conceptual edifice of the ruling paradigm (hence the object of the critique of the three social movements in question), as well as a theoretical and methodological framework. It goes on to map out the epistemic discursive content of the respective social movements in Belgrade, Zagreb and Sarajevo, thereby assessing the conceptual content of their critique of the post-socialist transitional paradigm. Finally, given the similarities between Serbia, Croatia and Bosnia and Herzegovina, the paper seeks to explain variations in the critique by how the structural and contextual features impact the perspective from which it is constructed.Do pre desetak godina, sveobuhvatna kritika takozvane ‘tranzitološke paradigme’ je u dobroj meri izostajala u eri post-socijalizma. Ovakva realnost promenjena je u poslednjoj deceniji, a posebno u bivšoj Jugoslaviji. Pojedini društveni pokreti su u ovoj regiji počeli da propituju suštinu ekonomskih i društvenih protivrečnosti post-socijalističkog stanja. Ovaj članak po-činjem elaboracijom konceptualne konstrukcije vladajuće paradigme kao objekta kritike tri društvena pokreta kojima se bavim – a onda i elaboracijom teorijskog i metodološkog okvira. Potom nastavljam sa mapiranjem epistemološkog diskursa tri pokreta u Beogradu, Zagrebu i Sarajevu – i time ispitujem konceptualni sadržaj njihove kritike post-socijalističke paradi-gme. Konačno, uzevši u obzir sličnosti između Srbije, Hrvatske i Bosne i Hercegovine, ovaj članak teži da objasni varijacije u prirodi kritike – imajući u vidu način na koji su strukturne i kontekstualne karakteristike ove tri zemlje uticale na perspektivu iz koje su kritike bile konstruisane
Na šta mislimo kada kažemo... Antifašizam kao savremeno opredeljenje
No full textRazlozi kojima su se rukovodili oni koji su
stupali u antifašističku borbu bili su snažno vrednosno
obojeni. Ako sadašnjost želi da ukaže omaž toj borbi i
ako, štaviše, želi da spreči uslove pod kojima je ponovo
moguć uspon fašizma ili njime inspirisanih ideologija,
onda je toj u sadašnjosti neophodno istrajati ne samo na
konkretnom sadržaju nekadašnjeg antifašizma, već voditi
računa o zakonomernom razvitku tih vrednosti kroz vreme.Ova publikacija je nastala u okviru projekta “Angažuj, inspiriši,
osnaži: Rizom angažovane demokratije“ koji realizuje Institut za
filozofiju i društvenu teoriju Univerziteta u Beogradu u partnerstvu
sa Institutom za demokratski angažman jugoistočne Evrope, uz
podršku Fondacije za otvoreno društvo
Rat i grupna solidarnost: od Ibn Halduna do Ernesta Gelnera i dalje
No full textIbn Khaldun and Ernest Gellner have both developed comprehensive yet very different theories of social cohesion. Whereas Ibn Khaldun traces the development of intense group solidarity to the ascetic lifestyles of nomadic warriors, for Gellner social cohesion is a product of different material conditions. In contrast to Ibn Khaldun’s theory, where all social ties are generated through similar social processes, in Gellner’s model the patterns of collective solidarity change through time, that is, different societies produce different forms of social cohesion. While Ibn Khaldun argues that asbiyyah is the backbone of group unity in all social orders, Gellner insists that modern societies are underpinned by very different type of collective solidarity than their premodern counterparts. In this paper I offer a critique of Ibn Khaldun’s and Gellner’s theories of social cohesion and develop an alternative explanation, which situates the social dynamics of group solidarity in the organisational and ideological legacies of warfare.Ibn Haldun i Ernest Gelner razvili su sveobuhvatne, ali vrlo različite teorije socijalne kohezije.
Dok je Ibn Haldun razvoj intenzivne grupne solidarnosti pronašao u asketskom načinu života
nomadskih ratnika, za Gelnera socijalna kohezija predstavlja proizvod različitih materijalnih
uslova. Za razliku od teorije Ibn Halduna gde se sve društvene veze generišu kroz slične društvene procese, u Gelnerovom modelu obrasci kolektivne solidarnosti menjaju se tokom vremena pri čemu različita društva stvaraju različite oblike socijalne kohezije. Dok Ibn Haldun
tvrdi da je asbija kičma jedinstva grupa u svim društvenim poretcima, Gelner insistira na tome
da su moderna društva oblikovana sasvim drugačijom vrstom kolektivne solidarnosti u odnosu na tradicionalne poretke. U ovom radu nudim kritiku Ibn Haldunove i Gelnerove teorije
socijalne kohezije i razvijam alternativno objašnjenje koje postavlja socijalnu dinamiku grupne solidarnosti u organizaciono i ideološko nasleđe ratovanja
Правила пракси: О методологији у раду Мишела Фукоа
No full textТема овог рада је методологија коју је у свом раду користио Ми-
шел Фуко. У раду ћемо покушати да покажемо континуитет у његовом дел у кроз
концепт „правила”. Испитаћемо како је Фуко користио појам правила у три мето-
долошка приступа која је примењивао у својим истраживањима. У првом погла-
вљу ћемо приказати његову употребу појма правила у археолошком методу којим
је истраживао дискурзивну праксу. Потом ћемо испитати његову употребу појма
правила у генеалошком методу којим је објединио истраживање дискурзивних и
недискурзивних пракси. Напослетку ћемо испитати његов трећи период у ком ис-
тражује правила формирања субјективности. На крају ћемо понудити обједињено
схватање Фукоове методологије у светлу концепта правила и назваћемо је „ин-
терпретативном аналитиком праксе“, а потом ћемо је довести у везу са његовим
схватањем онтологије тих правила. Рад ћемо завршити указивањем на то како је
Фуко конципирао ван-научне улоге свог научног рада
Pandemija kao istorija
No full textThe author finds the possibility of overcoming the current liberal-capitalist system in a different conception of time, which requires a different attitude towards both the past and the future. The paper begins with an analysis of the Benjamin’s critique of Marx, followed by analysis of Derrida’s critique of Benjamin and finally Derrida’s critique of Marx. Benjamin points out the problem of teleological understanding of time, the understanding that the meaning of events comes only from the future, which is present in Marx, and which prevents us from escaping the “circle” of violence. Although he relies on Benjamin’s conception of time, the author seeks to transcend the understanding of law as something separate from justice, and law as violence. Therefore, the paper turns to Derrida and his understanding of the law, eventually providing new possibilities for understanding and constituting the left, social theory, but also critical thinking today.Mogućnost prevazilaženja liberalno kapitalističkog Sistema današnjice autor nalazi u druga čijem promišljanju vremena, koje zahteva drugačiji odnos kako spram istorije, tako i buduć nosti. Rad počinje analizom Benjaminove kritike Marksa, koju zatim slede analize Deridine
kritike Benjamina i na kraju Deridine kritike Marksa. Benjamin će ukazati na problem teleo loškog razumevanja vremena, shvatanje da smisao događaja dolazi tek iz budućnosti, koje je
prisutno kod Marksa, a koje ne dopušta da se izađe iz „začaranog kruga“ nasilja. Premda se
oslanja na Benjaminovo poimanje vremena, autor nastoji da prevaziđe razumevanje zakona
kao nečega što je odvojeno od pravde, zakona kao nasilja. Stoga se rad okreće Deridi i nje govom shvatanju zakona, pružajući nam na kraju nove mogućnosti mišljenja i konstituisanja
levice, socijalne teorije, ali i kritičkog mišljenja danas
Maximus the Confessor’s View on Soul and Body in the Context of Five Divisions
No full textThe aim of this paper is to analyse how Maximus the Confessor understands the unity between the body and soul, and how he fits this unity in the general frame- work of the fivefold divisions or distinctions that exist in the world
Na šta mislimo kada kažemo... Novi zdravstveni sistem
No full textZdravstveni sistem predstavlja složen koncept koji
podrazumeva sve aspekte društvene brige o zdravlju,
od pravnog okvira, vizije i strategije, preko finansiranja,
izgradnje infrastrukture, do osoblja, odnosno zdravstvenih
profesionalaca i njihovog obrazovanja, zdravstvene
zaštite koju oni pružaju, itd. Zdravstvena zaštita, ono što
građanin vidi kao proizvod zdravstvenog sistema, dakle,
zavisi od brojnih drugih, ako ne i svih drugih, društvenih
aspekata. Recimo, nedostatak zakonske regulative, ili
ustavna i zakonska ograničenja koja nisu direktno vezana
za zdravstvo, kao što su npr. rodna pitanja, diskriminacija
na osnovu polnog, seksualnog ili nekog drugog identiteta,
direktno utiču na zdravstvenu zaštitu, kao što je to slučaj
i sa finansijskom moći, odnosno političkom sferom jednog
društva
Requiem For Humboldt: Bildung and Zeitgeist
No full textRad je posvećen Humboltovom razumevanju koncepcije Bildunga i njegovoj recepciji do naših dana. U trouglu Humboltove „Teorije obrazovanja čoveka“ i njegovih kasnijih spisa, Adornove „Teorije poluobrazovanja“ i Lismanove „Teorije neobrazovanja“, prati se sudbina ne samo diskurzivnih promena težišta te obrazovne vizije, nego i nastojanja njene praktične implementacije, izneveravanja i odbacivanja. Posle kontekstualnog situiranja Humboltovog poduhvata, izlažu se osnovne ideje njegovog shvatanja obrazovanja i njegovih nejednoznačnih napora da se one ostvare. Drugi i završni deo rada pokušavaju da obračunaju troškove i perspektive kako realizacije ideala Bildunga tako i njegovog napuštanja.The paper is dedicated to Humboldt‘s understanding of the concept of Bildung and its reception to this day. In the triangle of Humboldt’s ’Theory of Human Education’
and his later writings, Adorno’s ’Theory of Half-Education’ and Liessmann’s ’Theory of Non-Education’, the fate of not only discursive changes in the focus of that educational vision is followed, but also the efforts of its practical implementation, betrayal and rejection. After contextually situating Humboldt’s endeavour, the basic ideas of his comprehension of education and his ambiguous efforts to realize them are presented. The second and final part of the paper tries to calculate the costs and perspectives of both the realization of Bildung’s ideals and its abandonment
Kins and Relatives in front of the Store: Virtual Homecoming to a Vojvodina Hungarian Village
No full textThe paper discusses two Facebook pages, Rokon Ilonka Copyright and University of Botelott, popular among Hungarians from Vojvodina (Serbia). The two pages post memes on the topics of everyday life in Vojvodina and use a local dialect of Hungarian that is commonly regarded as uneducated and “peasant”. Through a multimodal analysis of the posted memes and the comments to them in the two pages, interviews with their authors, as well as the answers of the followers of the University of Botelott page, I explore the effects of Hungarian kin-state politics on the Vojvodina Hungarian community. In the past decade, a large number of Vojvodina Hungarians emigrated to Western Europe. This has made the community increasingly diasporic, and together with economic and ecological disadvantages, the emigration created a negative (self-)vision of the community. In the paper I show that using a sub-standard and stigmatized dialect as a way of speaking mastered only by the members of the community transforms belonging to it into a positive experience. Second, I argue that the topics of everyday life in Vojvodina imbued with humor and nostalgia maintain the community regardless of the place of residence. The topics of the memes and comments, the language use, the humor and the nostalgia therefore construct an affirmative minority and/or diaspora identity of the followers of the page.Konferenciju je organizovao Sapientia mađarski univerzitet u Transilvaniji u Kluž-Napoki, Rumunij
