University of Arts in Belgrade
Digital Repository of the Institute for Philosophy and Social Theory, University of BelgradeNot a member yet
4571 research outputs found
Sort by
Na šta mislimo kada kažemo... Prevremeni mortalitet u Srbiji - uticaj aerozagađenja i pandemije COVID-19
No full text
The Continuity of Populism In Serbia: From The 19th to the 21st Century
No full textIn the second half of the 19th century, Serbian populism became a focal point of the politicallife of the country and the dominant social model. Established by the Radical Party and relyingon the ideas of Russian populism, it was manifested in two forms: as social egalitarianism andideological nationalism. A monopolistic party, reliance on Russia, an authoritarian leader,essentialisation of the nation and a striving for the establishment of a great state were the basicforms through which it was manifested. In socialist Yugoslavia the predominant form of populism was the leftist one, emanated through resistance to market reforms and theliberalisation of society. At the time of the breakdown of European socialism, Serbia, at thetime of the so-called antibureaucratic revolution, turned towards radical populism personifiedby Slobodan MiloπeviÊ. That was a time of transformation of leftist and pro-Yugoslav populisminto a predominantly right-wing Serbian populism with an ultranationalist content. The patternestablished in this way has not significantly changed to the present day
Ruralno-urbana polarizacija i demokratsko nazadovanje u Srbiji
No full textGlobalno demokratsko nazadovanje poslednjih decenija je u različitim kontekstima širom sveta bilo praćeno procesima društvene i političke polarizacije. Populistička retorika podela na “nas” i “njih” je podsticala polarizaciju oko već postojećih ili novih dimenzija. U jednom broju slučajeva, mobilizacija glasača odvijala se oko geografski i statusno određenih vrednosti i interesa, koji bi se mogli svesti na već postojeće razlike između gradskog i seoskog stanovništva. Razlike između birača u urbanim i ruralnim sredinama nisu u svim zemljama podjednako duboke, ali je potencijal za polarizaciju koja vodi demokratskom nazadovanju veći kada se kroz njih prelamaju ekonomska marginalizacija, posebno u procesima ekonomske tranzicije, kao i sukobi oko liberalnih i konzervativnih vrednosti. Cilj ovog rada je da ispita da li je u Srbiji, državi koja u poslednjoj deceniji prolazi kroz naglo demokratsko nazadovanje, moguće identifikovati obrasce urbano-ruralne polarizacije. U empirijskom delu rada prvo se analizira polarizacija kroz izborno ponašanje u periodu od izbora 2012. do 2022. godine, korišćenjem podataka o glasanju na nivou biračkih mesta u gradskim i seoskim sredinama. Da bi se kontrolisala ostala objašnjenja izbornog ponašanja, u drugom delu se analiziraju stavovi birača, koristeći podatke iz anketnih istraživanja u periodu od 2012. do 2022. godine. Konačno, da bi se razumeli mehanizmi koji podstiču polarizaciju, u trećem delu se analiziraju strategije aktera iz partija vlasti i opozicije u ovom periodu, kroz najvažnije ilustrativne slučajeve zastupanja interesa i vrednosti seoskih, odnosno gradskih birača. Preliminarni zaključci ovog rada trebalo bi da, koristeći podatke iz Srbije, informišu i podstaknu širu debatu o različitim oblicima političke polarizacije u državama koje prolaze kroz demokratsko nazadovanje, ali i o mogućim mehanizmima depolarizacije.Za izdavača: Dušan Pavlovi
Socijalno-ekološki pristup saradnji Srbije i Kosova
No full textIako danas o Srbiji i Kosovu govorimo kao o post-konfliktnim društvima, njihove odnose već decenijama određuje niz otvorenih pitanja. Životna sredina pruža kontekst izvan tradicionalnih nacionalno-centričnih modaliteta odnosa koji ima potencijal za ostvarivanje kohezivnih veza koje su neophodne za prevazilaženje sukoba i uspostavljanje održive saradnje. Za transformaciju sukoba ključno je pomiriti različite perspektive koje akteri imaju. Fokusiranjem onog što oni rade i razumevanjem njihovih razloga da tako postupaju, stvaraju se uslovi za kreiranje odnosa u kojima je moguće zaštiti specifične potrebe i ciljeve i, istovremeno, zajednički doprinositi rešavanju problema životne sredine koje samostalno nije moguće rešavati
Da li Epikurov hedonizam ima intrinsičnu ili instrumentalnu vrijednost?
No full textCilj (telos) epikurejske filozofije je praktične prirode: sticanje znanja ili filozofiranje ima smisla samo ako vodi srećnom životu. Za epikurejce srećan život predstavlja život ispunjen uživanjima. Uprkos uvreženom, ali pogrešnom shvatanju da je epikurejsko uživanje niskog ili „životinjskog“ karaktera, ono je ipak bilo suptilnije i uzvišenije shvatano. Sastojalo se od dostizanja aponije i ataraksije – tj. stanja bez fizičkog bola i stanja duševne neuznemirenosti. Uz to, nije bilo dovoljno samo dostizanje te faze u intelektualnom razvoju, već je poželjno bilo i ostati u njoj. Važnija i više cijenjena su bila statička zadovoljstva, na uštrb dinamičkih. Stoga, uživanje ili hedonizam bi trebalo da bude jedna vrsta života koji bi se provodio u opštem blagostanju i neuznemirenosti. Epikur i njegovi sledbenici su predlagali dosta načina za dostizanje takvog stanja, poput kontrolisanja sopstvenih želja ili oslobađanja urođenih strahova od smrti ili od bogova. Insistirali su, između ostalog, i na poznavanju načina na koji priroda funkcioniše, što izrazito praktično orijentisanu filozofiju vraća na jedan teorijski ili čak metafizički nivo. U tom kontekstu se otvara i jedno zanimljivo i potencijalno provokativno pitanje, a koje se tiče samog statusa uživanja kod epikurejaca. Kakva je u osnovi priroda uživanja? Da li se ono može shvatiti kao intrinsična vrijednost ili bar u nekoj mjeri zavisi od konteksta i/ili činjenice da se ono dešava nekoj konkretnoj osobi koja bi trebalo da ima neki stav ili odnos prema tome što joj se dešava? U izlaganju ću pokušati da ponudim odgovor na ovo pitanje kao i određene implikacije po neka savremenijia tumačenja hedonizma