University of Arts in Belgrade
Digital Repository of the Institute for Philosophy and Social Theory, University of BelgradeNot a member yet
4571 research outputs found
Sort by
Heidegger’s Existentiell Logic From Early Freiburg Lectures
No full textPrvi deo članka posvećen je Hajdegerovom tumačenju tradicional-nog pojma logike kao školske filozofske discipline i Hajdegerovom utemeljenju produktivne filozofske logike na način kako je to obja-šnjeno u Hajdegerovim predavanjima Logika. Pitanje o istini (1925) i Bivstvovanju i vremenu (1927). U drugom delu članka se eksplicira Hajdegerova ideja egzistencijelne logike (existentielle Logik) filozofi-ranja koja je naznačena u ranim predavanjima Fenomenološke inter-pretacije uz Aristotela (1921/22), Fenomenološke interpretacije izabra-nih Aristotelovih rasprava o ontologiji i logici (1922) i Ontologija. Hermeneutika faktičnosti (1923). U članku se zastupa teza da Hajde-ger pored ideje produktivne logike filozofije razvija ideju egzistenci-jelne logike filozofiranja koja predstavlja znanje o osnovnim filozof-skim pojmovima u fazi njihovog nastanka i artikulacije. Egzistencijelna logika predstavlja pokušaj da se uspostavi kritika i kontrola nad pro-cesom filozofiranja koji se bazira na krizi samorazumevanja ljudskog života u njegovoj faktičnosti.The first part of the article is dedicated to Heidegger’s interpretation of the traditional notion of logic as a school philosophical discipline and Heidegger’s establishment of productive philosophical logic in the way explained in lectures Logic. The Question on Truth (1925) and Being and Time (1927). The second part explicates Heidegger’s idea of the existentiell logic (egzistentielle Logik) of philosophizing, which is indicated in early lectures Phenomenological Interpretations of Aristotle (1921/22), Phenomenolog-ical Interpretations of selected Treatises by Aristotle on Ontology and Logic (1922) and Ontology: The Hermeneutic of Facticity (1923). The article argues that Heidegger, in addition to the idea of productive logic of philosophy, develops the idea of existentiell logic of philosophizing, which represents the knowledge of the basic philosophical concepts in the phase of their genesis and articulation. The existentiell logic is an at-tempt to establish critique and control over the process of philosophizing based on the crisis of self-understanding of human life in its facticity
Priroda, duša i sreća: temelji epikurejske etike
No full textHedonizam – univerzalna ljudska težnja ili odlika moralnog posrnuća? Klasična dilema. Jedno staro, ali ipak vrijedno mišljenje sugeriše mogućnost da je hedonizam zapravo povezan sa dobrim, vrlim životom. Antički filozof Epikur smatrao je da etika za cilj ima uživanje, odnosno da su kriterijumi za odlučivanje šta je dobro i loše ili šta bi trebalo da radimo a šta da izbjegavamo – zadovoljstvo i bol. Ova shvatanja su, uprkos njihovoj temeljnoj i argumentovanoj razradi, krivo shvatana, banalizovana i omalovažavana kroz istoriju. Knjiga Priroda, duša i sreća: temelji epikurejske etike fokusira se na prikaz i analizu elemenata Epikurove filozofije na kojima se zasniva njegova etika. Prevashodno, to su fizika (nauka o prirodi), epistemologija (teorija saznanja) i nauka o duši. Smatrajući ih pojedinačno uzete kao nužne, a sve zajedno kao dovoljne uslove za dobar, srećan i hvale vrijedan život, Epikur je svoju praktičnu filozofiju, odnosno etiku, utemeljio na ovim teorijskim razmatranjima. Na taj način, knjiga nudi jedan približniji pogled na epikurejsko shvatanje uživanja i možda čak i svojevrsnu apologiju takvog načina života
Kant’s Justification of the State and the Right to Rebellion
No full textU ovom tekstu baviću se shvatanjem države Imanuela Kanta (Imma-nuel Kant), pre svega njegovim opravdanjem države i odbacivanjem prava naroda na pobunu. Prvo ću izložiti osnove Kantove političke filozofije. Videćemo na koji način Kant državu zasniva na slobodi kao jedinom urođenom pravu. Takođe, pokazaću kakvu ulogu, pored slo-bode, imaju jednakost i samostalnost u uspostavljanju države. Pred-staviću i Kantovo viđenje društvenog ugovora, kao i to za koji oblik državnog uređenja Kant smatra da se najviše približava idealu sadrža-nom u ideji društvenog ugovora. Zatim ću izložiti Kantovo shvatanje privatne svojine i njene uloge u izvođenju dužnosti da se osnuje drža-va. Tvrdiću da je ovaj pokušaj izvođenja problematičan jer Kant, iako pokazuje kako je postojanje privatne svojine saglasno sa njegovim političko-pravnim osnovama, ne pokazuje kako ono iz njih nužno sledi, što je neophodno za uspeh ovog izvođenja. Nakon toga razmo-triću Kantove argumente za odbacivanje prava naroda na pobunu. Pokazaću kako ovi argumenti imaju osnova u Kantovoj početnoj filo-zofsko-političkoj poziciji. Naposletku, tvrdiću da zadovoljavajuće opravdanje prava naroda na pobunu ne može da se ponudi u okviru Kantovog shvatanja države. Kantovo odbacivanje prava naroda na pobunu pokazuje ograničenja njegovog shvatanja države, s obzirom na to da se ova teza protivi nekim našim duboko uvreženim moral-no-političkim intuicijama.In this text, I shall deal with Immanuel Kant’s conception of the state, above all with his justification of the state and rejection of the people’s right to rebellion. First I will expose the basics of Kant’s political philosophy. We will see in what way Kant founds the state on freedom, as the only innate right. Furthermore, I shall show what role equality and independence, besides freedom, have in the foundation of the state. I will also present Kant’s view of the social contract, as well as explain which form of government Kant believes comes closest to the ideal contained in the idea of the so-cial contract. Then I shall display Kant’s conception of private property and its role in deriving the duty to establish a state. I shall claim that this attempt of derivation is problematic because Kant, although he demonstrates that the existence of private property is compatible with his politico-legal foundations, does not demonstrate that it necessarily follows from them, which is necessary for the success of this derivation. After that, I shall consider Kant’s arguments for rejecting the people’s right to rebel-lion. I shall show that these arguments have a basis in Kant’s initial philosophico-po-litical position. Finally, I shall claim that a satisfactory justification of the people’s right to rebellion cannot be offered inside the framework provided by Kant’s conception of the state. Kant’s rejection of the people’s right to rebellion shows limitations of his conception of the state, given that this thesis goes against some of our deeply ingrained moral-political intuitions
Miris ajvara i miris lavande. Ograničenja i slobode (od) etničke identifikacije za mlade u Srbiji
No full textMiris ajvara i miris lavande je kulturno-psihološka studija koja se bavi time kako mladi u Srbiji, rođeni tokom devedesetih godina, razumeju, doživljavaju i osmišljavaju svoju etničku pripadnost. Specifičnost ove generacije je da nema lična sećanja na period pre
početka ratova i raspada Jugoslavije, a da su tadašnja dešavanja vođena nacionalističkom ideologijom oblikovala njihovo rano detinjstvo i razumevanje etniciteta i nacionalnosti.
Knjiga je kritičkog karaktera, ali ona kritiku etnonacionalnih identifikacija ne zasniva samo na društveno-teorijskoj ili političkoj osnovi, već je prepoznaje u svakodnevnim iskustvima autonomije i otpora kod mladih. U tom smislu, ona dotiče ne samo diskurzivnu već iskustvenu ravan etnonacionalne identifikacije, koja se često smatra naivnom i do koje kritika suštinski ne doseže. Autorka knjige, i sama pripadnica generacije o kojoj piše, namerila je da razume to iskustvo etnonacionalne identifikacije, ali i da upravo u njemu potraži iskru otpora i težnje ka promeni, kroz podsticanje lične i generacijske autonomije
Diskursi o “voditeljskoj” književnosti
No full textU tekstu se ispituju različite forme diskurzivne konstrukcije “voditeljske književnosti” u književnom polju u današnjoj Srbiji. Polazeći od Bourdieuove teorije, književna proizvodnja se posmatra kao polje u kojem se između aktera koji su uključeni u nju (pisaca, kritičara i izdavača) vode stalne simboličke borbe. U ovim simboličkim borbama akteri u polju književne proizvodnje nastoje da nametnu one definicije književnosti i standarde vrednovanja književnih dela i književnog rada aktera koji su za njih same najpovoljniji. Termin “voditeljska književnost” nastao je u nameri da se dela aktuelnih ili nekadašnjih voditelja i voditeljki označe kao nekvalitetna, i da se na tom osnovu ovi akteri diskredituju i simbolički isključe iz polja književne proizvodnje. Kada se javi otklon prema “voditeljskoj književnosti” uglavnom je u vezi sa kritikom tržišnih strategija u književnom polju, odnosno uverenjem da neki romani nastaju sa namerom da se prodaju velikom broju čitalaca i time omoguće autoru/autorki sticanja dodatnog ekonomskog profi ta ili dodatne popularnosti. U nekim verzijama kritika “voditeljske književnosti” osporavanje ovih romana na temelju razlike između “visoke” i masovne/popularne kulture pojačano je negativnim stavom o “ženskoj književnosti”. Imajući u vidu navedene odlike termina “voditeljska književnost”, u radu se ispituje kako ga književni kritičari određuju i kako ga se upotrebljava u simboličkim borbama koje vladaju u polju književne proizvodnje u Srbiji danas. Ispitujući standarde vrednovanja na temelju kojih kritičari vrednuju “voditeljsku književnost”, otkriva se kako se govor o ovom “tipu književnosti” koristi za ocrtavanje granica književnog polja i hijerarhijsko klasifikovanje aktera i kategorizovanje dela u polje.The article examines the different forms of discursive construction of “talk show host literature” in the literary fi eld in present-day Serbia. Drawing from Bourdieu’s theory, literary production is seen as a fi eld in which constant symbolic struggles are happening between the actors involved in the fi eld (writers, critics, and publishers). In these symbolic struggles, the actors in the field of literary production seek to impose those definitions of literature and standards of valuation of literary works and professional engagement of other actors that are most favourable to them. The term “talk show host literature” was created with the intention to mark the literary works of current or former talk show hosts as worthless literature, and to consequently discredit and symbolically exclude these authors from the fi eld of literary production. When disapproval of “talk show host literature” appears, it is mostly related to the critique of market strategies in the literary fi eld, namely, beliefs that some novels are intentionally created to be sold to a great number of readers and thus enable their authors to gain economic profit and popularity. In some versions of criticism of “talk show host literature” the disapproval of these novels based on the distinction between “high” and mass/popular culture has been reinforced by a negative attitude about “women’s literature”. Bearing in mind the above-mentioned characteristics of the term “talk show host literature”, the paper examines who uses it, how they defi ne it, and accordingly, how it is used in the symbolic struggles that prevail in the fi eld of literary production in Serbia today. Examining the valuation standards by which actors in the literary fi eld evaluate “talk show host literature” reveals how speech about this “type of literature” is used for drawing boundaries of the literary fi eld and for hierarchically classifying actors and categorizing works in the field
Na šta mislimo kada kažemo... Nove politike vakcinacije: od globalnih vizija do lokalne prakse
No full textNa šta mislimo kada kažemo... Da li je zdravlje nacije (ili čovečanstva) važnije od slobode?
No full text
Jacques Derrida and the Question What is Theory?
No full textMiško Šuvaković navodi kako se „Teorijom ili teoretizacijom nazivaju
hibridni žanrovi ili poližanrovi koji su se paralelno razvijali u umetničkim, aktivističkim
i akademskim krugovima (Francuska, Velika Britanija, SAD, Istočna Evropa)
kritikom autonomnih kanonskih modela i institucija naučnog i filozofskog rada u
društvu, kulturi i umetnosti“ (Šuvaković 2008). U ovom radu promatraću pitanje „Šta
je teorija?“ čitajući dela Žaka Deride, Pola de Mana i Ričarda Rortija i polazeći od
gore pomenutog okvira „teorije“ definisane pre svega kao pravca mišljenja danas
praktikovanog dominantno u akademskoj sferi u SAD. Za Deridu je pitanje „šta je?“
u osnovi svih drugih pitanja, a ponajviše onih koje upravljaju (governmentality) našim
razumevanjem sveta kao što su pitanja istine, svesti, subjektivnosti. Ova pitanja su se
u filozofiji razmatrala na različite načine, ali onaj koji je najznačajniji za moju temu
jeste odnos prisutnosti/odsutnosti, unutrašnjeg/spoljašnjeg, physisa/mimezisa promatran
kroz pojam pisanja.Miško Šuvaković states that „Theory or theorization are hybrid genres or polygenres that developed in parallel in artistic, activist and academic circles (France, Great
Britain, USA, Eastern Europe) by criticizing autonomous canonical models and institutions of scientific and philosophical work in society, culture and art“ (Šuvaković
2008). In this paper, I will look at the question „What is theory?“ by reading the works
of Jacques Derrida, Paul de Man and Richard Rorty and starting from the above-mentioned framework of „theory“ defined primarily as a school of thought practiced today
dominantly in the academic sphere in the USA. For Derrida, the question „what is?“
is at the basis of all other questions, especially those that govern (governmentality)
our understanding of the world, such as questions of truth, consciousness, and subjectivity. These questions have been considered in philosophy in different ways, but the
one that is most significant for my topic is the relationship of presence/absence, internal/external, physis/mimesis viewed through the concept of writing