University of Arts in Belgrade
Digital Repository of the Institute for Philosophy and Social Theory, University of BelgradeNot a member yet
4571 research outputs found
Sort by
Psychopathy and Harsh Environment are Transmitted Together - Three-Generational Study
No full textPsychopathy is a set of several traits: egocentrism, manipulativeness, shallow affect and poor behaviour controls (high impulsivity and recklessness). Studies show moderate heritability of psychopathy. Transgenerational transmission of psychopathic traits can also be achieved indirectly, if parents create harsh environment for their children during their development. In order to examine the transmission of psychopathic traits through three consecutive generations, we constructed a path analysis model. The sample consisted of 222 students (Mage = 21.22, SDage = 3.75; 76% female), 420 students’ parents (Mage = 51.47, SDage = 5.89; 54% female) and 739 students’ grandparents (Mage = 71.04, SDage = 11.06; 45% female). TriPM self-assessment questionnaire measured psychopathic traits of students, while rating measures, the SPRS questionnaire measured psychopathic traits of parents and grandparents. Students and their parents have self-assessed the dysfunction of their family environment (on the Family Dysfunction scale) and poverty as they grew up. The model showed satisfactory data fit, especially RMSE and CFI values (χ² = 56.026, df = 51, p = .292; RMSEA = .015; CFI = .992). The psychopathic trait of recklessness in grandparents predicts the same trait in the next offspring generation, and the path is significant between the second and third generations. The same pattern is observed in the manipulative interpersonal style. The psychopathic trait of recklessness is the strongest predictor of an unfavorable environment for growing up, both poverty and dysfunction of the family environment: this is transmitted from the first to the second and from the second to the third generation. The direct effects of recklessness from the first generation to the third generation are also observed. The results provide new insights into how psychopathic traits of parents generate psychopathy, but also an unfavorable environment (in socio-economic and in terms of family functioning) from generation to generation, which provides additional understanding of the etiology of psychopathy
Hermeneutika i dijalektika: Šlajermaherov koncept tehničkog razumijevanja u svjetlu pitanja o hermeneutičkoj istini
No full textTekst se bavi filozofijom Fridriha Šlajermahera koja je od kraja 19. vijeka, prije svega zahvaljujući Diltajevom uticaju, recipirana je prevashodno kroz prizmu Šlajermaherovih razmatranja o hermeneutici. U ovom tekstu se analiziraju neke od centralnih kategorija Šlajermaherove hermeneutike, prije svega odnos gramatičke i psihološko-tehničke interpretacije. U drugom dijelu teksta rekonstruiše se Gadamerov pogled prije svega na hermeneutički značaj Šlajermaherove psihološko-tehničke interpretacije. Na osnovu tih uvida postavlja se pitanje o određenju odnosa hermeneutike i dijalektike izvan okvira dominantne Gadamerove i Diltajeve interpretacije mjesta i značaja Šlajermaherove hermeneutike
Cat's Eye or Philosphy Unveiled
No full textPrevashodno se oslanjajući na tekstove Jocqueso Derride, Jeono Boudrillarda, Deleuzea i Guattarija i Theodora W. Adorna, članak tematizuje provokaciju koju su mačke, neretko kao reprezenti životinja uopšte, uputile filozofiji. Poslovičnoj prodornosti pogleda mačjeg oka nalazi se i fiziološki uzrok, oli tek istorijsko i fenomenološka rekonstrukcija njegovog značaja za posmotranog ukazuje no onoj dragoceni podsticaj koji je ono predstavljalo za mišljenje jedinstvo i razlike životnih oblika. za uviđanje epistemičkih ograničenja, za oslobađanje od antropocentričke predrasude, za artikulaciju egzistencijalne situacije i za pronicanje u humonističke politike diskriminacije. Zaključuje se da, u svojim najboljim književnim i filozofskim izdancima, lik mačke upozorava na ogrešenje koje je zapadno racionalnost počinilo prema svemu što nije moglo do se podvede pod njenu pretenziju no univerzalnu
merodavnost, te se sugeriše da put iskupljenja za toj nepočin vodi preko onog selektivnog
usvajanja i kritike te baštine koje bi moglo biti obzirno i odgovorno kako prema diskurzivnoj, tako i prema faktičkoj neraspoloživosti Drugog
Kako Srbi i Albanci mogu živeti zajedno: pričajmo drugačije priče
No full textNakon što najpre objasnim zašto mislim da je aktuelan politički proces i dijalog nedovoljan za budućnost zajedničkog života i pomirenje između Srba i Albanaca, u ovom radu identifikovaću tri osnovne, ključne priče koje pričamo jedni o drugima, a koje glase da 1) Srbi i Albanci ne mogu živeti zajedno, 2) našu međusobnu istoriju čini niz beskrajnih, vekovnih krvoprolića, masovnih zločina i etničkih sukoba i mržnje, te 3) su Srbi i Albanci drastično različiti i radikalno Drugi. Ovim trima uobičajenim tvrdnjama suprotstavljam drugačije priče, koje kažu: 1) Srbi i Albanci su oduvek živeli zajedno, u istim političkim tvorevinama; 2) Srbi i Albanci imali su mnogo manje sukoba i žrtava nego zapadnoevropski narodi, i 3) „srpstvo“ i „albanstvo“ se međusobno ne isključuju: biti Srbin znači biti i Albanac i obrnuto.
Na kraju, suprotstavljam se implicitnom prihvatanju ideje kako nacionalistički narativ nudi lepšu, privlačniju priču od alternativnih, i zalažem se za sistematske napore u pravcu zagovaranja drugačijeg pripovednog modela naših odnosa, kao načinu da se promoviše i vaspostavi zajednički život i pomirenje
Shqiptari imagjinar
No full textAutori e mbron tezën se shqiptarët nuk janë “simbol i armiqësisë shekullore kundër serbëve” dhe se perceptimi serb për ta kishte ndryshuar nga mesi i shekullit XIX. Shkaqet kryesore, sipas autorit, ishin: 1. Laramania religjioze e shqiptarëve (“A janë të njëjtë me turqit apo jo? A janë aleatë apo armiq të serbëve?”) 2. Ndryshimet e rrethanave politike në kapërcyell të shekujve dhe pretendimet e Serbisë ndaj Kosovës.
Sipas autorit, nga mesi i shekullit XVIII dhe deri në mesin e shekullit XIX në kulturën serbe ekzistonte imazhi për shqiptarin si “i krishterë”, “i guximshëm”, “malësor i paepur”, “i ngjashëm me malazezët”. Prej pjesës së dytë të shekullit XIX gjithçka lidhej me Kosovën, kurse autorët serbë e theksonin se shqiptari “ishte mysliman”, “aleat me turqit” dhe “armik i Serbisë”. Kultura serbe u fokusua te miti i Kosovës dhe krijoi një botëshikim tjetër për shqiptarët.prevod knjige: Aleksandar Pavlović, Imaginarni Albanac (Institut za filozofiju i društvenu teoriju, 2019)
How To Narrate the Holocaust (On Film)? From History to Communication
No full textIako se svaki medij susreće sa problemima u predstavljanju Holokausta, stav Žaka Ransijera da je istorija filma istorija moći stvaranja istorije ispravno nam ukazuje na to da filmska umetnost donosi poseban etički i umetnički izazov predstavljanja genocida. Ova studija predstaviće istoriju pripovedanja Holokausta na osi četiri ključna pojma post-Holokaust diskursa: istorija, sećanje, predstavljanje i komunikacija. U segmentu istorija biće reči o tome šta je zapravo Holokaust?; u segmentu sećanje o tome čiji je Holokaust, ko treba ili ko sme da o njemu govori; u delu predstavljanje, reč je o glavnim dosadašnjim izazovima pitanja „kako pripovedati Holokaust?“ i tome zašto i dalje, skoro 80 godina kasnije govorimo o Holokaustu; konačno, kroz segment komunikacija ukazaćemo na pristup analizi narativa i diskursa o Holokaustu čiji je cilj bolje razumevanje samih narativa i motiva za njihovo nastajanje. Tumačenje ovih diskursa sprovedeno je kroz kulturalnu analizu i predstavljanje filmskih ostvarenja Noć i magla, Alana Renea (Alain Resnais), filma Šoa Kloda Lancmana (Claude Lanzmann), CBS-ove i NBS-jeve TV miniserije Holokaust i adaptacija Dnevnika Ane Frank.Although all media forms meet unique problems in (re)presenting the Holocaust, Jacques Ransier's view that film history is the history of the power to
create history rightly indicates that film art faces special ethical and artistic
challenges in representing the Shoah. This study will present the history of
Holocaust narrative on the axis of four key concepts of post-Holocaust discourse: history, memory, representation, and communication. The history
segment focuses on what the Holocaust really is; in the segment concerning
memory we will discuss the issue “who does it belong, who should or should
not talk about it”; in the part about representation, our discussion will consider the main challenges of the question “How to speak about the Holocaust?” and why we are still talking about the Holocaust, almost 80 years
after the event. Finally, through the segment referring to communications,
we will point out the approach for the analysis of narratives and discourses
about the Holocaust, the goal of which is a better understanding of the narratives themselves and the motives for their creation. The interpretation of
these discourses will be conducted through cultural analysis and presentation of examples from key film achievements on the topic of the Holocaust:
Night and Fog, Alan Resnai, Claude Lanzmann’s Shoah, CBS and NBS TV
series Holocaust and adaptations of The Diary of Anne Frank
Emancipovano obrazovanje – obrazovanje kao emancipacija
No full textOvaj rad odnos obrazovanja i emancipacije tematizuje odstupajući od uobičajenog pitanja dometa obrazovanja u funkciji ovog ili onog cilja emancipacije i pita se za značenje i mogućnost „emancipovanog obrazovanja“. Prvi deo rada izlaže pojam emancipacije u istorijskoj meni njegove ideje i njegovog društvenog statusa i izražava sumnju u pogledu mogućnosti njegovog jednoznačnog zahvatanja. Oslonjen na Liotarovu kritiku „velike priče o emancipaciji“, drugi deo rada proverava diskurzivnu održivost i manje ili više fatalne praktične posledice „volje za emancipacijom“. U završnoj elaboraciji se skicira vizija jednog kardinalno emancipovanog obrazovanja i obračunavaju potencijalne prednosti i opasnosti koje proizilaze iz takve njegove radikalne autonomizacije. Zaključuje se da tek potpuno emancipovano obrazovanje, samo naizgled paradoksalno, može ne samo da prestane da bude instrument različitih projekata emancipacije, nego i da upravo postane praksa emancipacije.The paper thematizes the relationship between education and emancipation, deviating
from the usual question of the scope of education in the function of this or that
emancipatory goal, and asks about the meaning and possibility of ‘emancipated education’.
The first part of the paper presents the notion of emancipation from the historical
perspective of his idea and his social status. It expresses doubts about the possibility
of its unambiguous grasping. Drawing on Lyotard’s critique of the ‘ meta-narrative of
emancipation,’ the second part of the paper examines discursive viability and the more
or less fatal practical consequences of the ‘will to emancipate.’ The final elaboration
outlines the vision of a cardinally emancipated education and calculates the potential
advantages and dangers of such radical autonomy. It is concluded that
only fully emancipated education, seemingly paradoxically, can not only cease to be
an instrument of various emancipation projects but also become a practice of
emancipation
Humanism and humanisms: stretching the term
No full textУ овом раду аутори настоје да понуде преглед различитих учења која се сврставају под капу хуманизма. Мада се рад превасходно усредсређује на хуманистичке доктрине, теорију хуманизма често није једноставно разлучити од хуманизма у пракси, те ће свакако бити реферисано на различите практичне програме хуманизма. И у једном и у другом случају испоставља се да је хуманизам толико разуђен, ако не и безобалан појам, да је можда упутније говорити о хуманизмима, у множини. Иако један прегледни чланак не може да предочи подробну и свеобухватну историју (идеје) хуманизма и све варијације кроз које је он прошао и пролази код својих значајних заступника, аутори верују да читаоцима може пружити основ за разумевање и оквир за даља истраживања и промишљања хуманизма/хуманизама.In this paper, the authors have offered an overview of various teachings that fall
under the umbrella of humanism. Although the paper primarily focuses on the humanist doctrine, it is often not easy to distinguish the theory of humanism from humanism in practice. In both cases, it turns out that humanism is such a wide-ranging concept that perhaps it is instructive to talk about humanisms instead. Although a single review article cannot present a detailed and comprehensive history of (the idea of) humanism and all the variations it has gone through, the authors believe that this work can provide readers with a basis for understanding and a framework for further research and reflection on humanism/humanisms