University of Arts in Belgrade
Digital Repository of the Institute for Philosophy and Social Theory, University of BelgradeNot a member yet
4571 research outputs found
Sort by
Velikodržavni koncept srpskog nacionalizma: Deficit društvene i političke alternative 1990–2022.
No full textRuso, Kant i kritika prosvećenosti
No full textU ovom radu se osvrćemo na Rusoovo i Kantovo shvatanje prosvećenosti kroz prizmu Kantove ideje „nedruštvene društvenosti“, sa ciljem da pokažemo da Rusoova kritika prosvetiteljstva pretpostavlja drugačiju ideju hrabrosti od one koju zagovara Kant u svom spisu Šta je prosvećenost?. U prvom delu rada problematizujemo Kantovu ideju „nedruštvene društvenosti“ kao mehanizma koji vodi do prosvećenosti i intelektualne nezavisnosti, pokazujući da se koreni ove ideje nalaze u Rusoovoj filozofskoj istoriji čovečanstva. U sledećem koraku pokazujemo kako Ruso argumentuje protiv ideje progresa koju Kant locira u „nedruštvenoj društvenosti“. Konačno, na osnovu ovih prikaza pokazujemo da je Ruso kritikovao prosvetiteljstvo, društveno posredovanje i spoznaju sa stanovišta republikanske slobode, koja po njemu zahteva drugačiju formu odnosa društvenosti i nedruštvenosti, pa time i alternativno shvatanje hrabrosti od onog koje je sadržano u Kantovom apelu „Sapere aude!“
Fenomenološka tanatologija Maksa Šelera
No full textMaksu Šeleru se može pripisati prva izrađena tanatologija u okviru
fenomenološke tradicije. Uprkos tome što je prevashodno reč o rukopisima i fragmentima, Šelerova tanatologija je i te kako sistematična. Ona obuhvata i konceptualizaciju postmortalnog stanja, preciznije, onoga “živeti dalje”. Šelerova fenomenološka
tanatologija fokusira se na „intuitivnu činjenicu smrti”, odnosno na smrt kao ireduktibilnu iskustvenu pozadinu života. Za razliku od mnogih drugih fenomenologija smrti, Šeler ne polazi od smrti Drugog, već od sopstvene smrti, oslanjajući se na fenomen
starenje, odnosno na temporalnost ljudskog postojanja. Nadalje, Šelerova tanatologija uključuje u sebe kako istorijske analize, tako i uzimanje u obzir odnos ne-evropskih kultura prema smrti. U tom kontekstu se pojavljuje i razlikovanje normalnog,
odnosno patološkog potiskivanja smrti. Nakon kritičke analize Šelerove fenomenologije smrti koja je nastala između 1911. i 1916. godine, posebna pažnja je posvećena
predavanjima održanih 1923-1924. godine koja su karakteristična prema metafizičkom odnosu prema spiritualnoj dimenziji smrti (i besmrtnosti)
Minerva's owl in the night of the world. Hegel, Schelling and Marx in Žižek's "gay science of the present
No full textTragom tvrdnje Slavoja Žižeka da je njegova kritike globalnog sada-šnjeg svijeta „bliža Hegelu nego Marxu”, a otud i dijalektičkom a ne historijskom materijalizmu, u tekstu najprije prikazujem takav pomak kao ponovno preokretanje Marxovog prevrtanja Hegela u nizu mate-rijalističkih „prevrtanja Hegela” koja od Althussera preko Feuerbacha vode natrag do Schellinga. Na toj pozadini, analiziram opširne refe-rence na Hegelovu metaforu „Minervine sove” u njegovim novim tri-ma knjigama iz 2020., posvećenim 250. godišnjici Hegelova rođenja, i to s obzirom na tri „formule pomirenja” apsoluta i sadašnjice (religij-skoj, političkoj i seksualnoj) kao i na slične reference u njegovim rani-jim „hegelovskim” knjigama. U tekstu argumentiram da Žižekova ideja o „formuli pomirenja” počiva na zamjeni Hegelovog spekulativ-nog pojma zbiljskog (Wirkliches) negativnim pojmom sadašnjeg (Gegenwärtiges), koje je moguće samo kroz napuštanje momenta istine i svođenje Hegelove metafore o „noći jastva” na ideju pred-simbolič-kog i pred-svjesnog istinskog Ja kasnijeg Schellinga. Posljedica toga je da Žižekova nova „vesela nauka” paratakse – jukstaponiranja vla-stitog spisateljskog stila s navodno parataktičkom strukturom Hege-lovih spisa – neosnovano zaobilazi Freudovu lekciju o uredničkom radu sna, s jedne strane, i falsificira dijalektički karakter mišljenja, s druge. Ono seže još samo dotle da opravda njegove ekscesivne auto-naracije u novijim publikacijama i, u istom aktu, zakriva prešutno na-puštanje radikalnokritičkog impulsa za volju užitka u statusu najpro-davanjije robe u kapitalističkoj industriji izdavaštva koje treba „sve više Žižeka” da bi proizvela sve više potrebe za „još više Žižeka”.Following Slavoj Žižek’s reassurement that his critical analysis of the present global world is „closer to Hegel than to Marx” and, consequently, to dialectial materialism than to the historical one, I first present such a shift as a kind of re-reversal of Marx’s turning of Hegel upside down in a series of materialistic Hegel-reversals from Althuss-er through Feuerbach back to Schelling. Against this background, I scrutinize Žižek’s recent extensive references to Hegel’s metaphor of the ‘Owl of Minerva’, in his three 2020 books dedicated to the 250th anniversary of Hegel’s birth, with regard to, on one side, his three „formulas of reconciliation” (the religious, the political and the sex-ual) of the Absolute and actuality, and to related references in Žižek’s earlier „Hege-lian” books, on the other. As I argue, Žižek’s idea of a „formula of reconciliation” sub-stitues Hegel’s negative notion of the Present (Gegenwärtiges) for the speculative notion of the Real (Wirkliches), which is possible only if the moment of the True (Wahres) is omitted from Hegel’s idea of Reality and if Hegel’s metaphor of ‘the dark night of Self’ is identified with the pre-symbolic and pre-conscious true Self in the later Schell-ing. As a consequence, Žižek’s new ‘gay science’ of parataxis — juxtaposing his own writing style with the allegedly paratactic structure of Hegel’s dialectical thinking — unjustifiably bypasses Freud’s lessons on the editorial work of deams, on the one side, and falsifies the character of Hegel’s dialectics, on the other. Eventually, it reaches only so far as to justify Žižek’s excessive self-references and auto-narration and to disguise his ongoing tacit abandonment of his commitment to radical social criticism for the sake of enjoyment in the status of the best selling commodity in the capitalist publishing industry that needs „ever more Žižek” in order to produce yet more need for „more Žižek” as commodity
Internet and social network addiction during the covid-19 epidemic among young people in Belgrade
No full textGlavni cilj našeg istraživanja bio je da se utvrdi stepen zavisnosti od interneta i društvenih mreža kod mladih odraslih ljudi na teritoriji gra-da Beograda tokom epidemije kovid-19 i povezanost ovih vidova za-visnosti s anksioznošću i depresijom. Istraživanje je urađeno na uzor-ku od 500 mladih odraslih ljudi starosti od 18 do 30 godina na teritoriji grada Beograda. Za procenu nivoa depresije, anksioznosti i mentalnog distresa, korišćena je Skala depresije, anksioznosti i stre-sa DASS-21. Nivo zavisnosti od interneta procenjivao se Testom zavi-snosti od interneta IAT. Zavisnost od društvenih mreža bila je evalui-rana pitanjima koncipiranim na osnovu dijagnostičkih kriterijuma Svetske zdravstvene organizacije i Međunarodne klasifikacije bolesti MKB-11. Rezultati istraživanja ukazuju da je tokom vanrednog stanja 2020. godine došlo do statistički visoko signifikantnog porasta upo-trebe pojedinih društvenih mreža kao i da su se u ovom periodu stati-stički značajno povećali indikatori koji ukazuju na zavisnost od dru-štvenih mreža. Takođe, tokom istraživanja opservirane su pozitivne korelacije između skora zavisnosti od interneta i skorova za mentalni distres, anksioznost i depresiju. Ovi rezultati pored ostalog ukazuju da postoji potreba za većim angažovanjem države i društva u cilju očuvanja i unapređenja mentalnog zdravlja mladih, kao i da je potreb-no raditi na podizanju svesti o štetnim posledicama prekomerne upotrebe interneta i društvenih mreža u ovoj populaciji u kontekstu javno-zdravstvenih kriza kao što je aktuelna pandemija kovid-19.The main goal of our research was to determine the degree of Internet and social net-work addiction among young adults in the city of Belgrade during the COVID-19 ep-idemic and the association between these types of addiction and anxiety and depres-sion. The research was done on a sample of 500 young adults aged 18 to 30 in the city of Belgrade. To assess the levels of depression, anxiety and mental distress, the „De-pression, Anxiety and Stress Scales“ DASS-21 was used. The level of Internet addic-tion was assessed by the IAT „Internet Addiction Test“. Dependence on social net-works was evaluated with questions made on the basis of diagnostic criteria of the World Health Organization and the International Classification of Diseases ICD-11. The results of the research indicate that during the state of emergency in 2020, there was a statistically highly significant increase in the use of certain social networks, and that parameters indicating dependence on social networks increased statistically sig-nificantly in this period. Also, during the research, positive correlations were observed between the score of internet addiction and the scores for mental distress, anxiety and depression. These results indicate, among other things, that there is a need for greater involvement of the state and society to preserve and improve the mental health of young people, and that it is necessary to raise awareness of the harmful effects of excessive use of the Internet and social networks in this population in the context of health crises such as the current COVID-19 pandemic
Delezova istorija filozofije
No full textU ovom radu ću predstaviti i analizirati Žil Delezovu istoriju filozofiju, sa
posebnim osvrtom na odnos Delezove „manjinske“ istorije filozofije i autorovog kasnijeg
filozofskog stvaralaštva. Cilj rada je da ukaže na ambivalentnost ovog odnosa. Iako Delez
deli filozofe na „većinske“ i „manjinske“, pokazaću da oba tipa filozofa igraju konstitutivnu
ulogu u formiranju njegove filozofije. Ambivalentnost Delezove istorije filozofije
manifestuje se prvenstveno u statusu neprijateljskog, „većinskog“ filozofa. No, uprkos
mnoštvu „neprijateljskih“ filozofa, Hegel ima poseban značaj unutar Delezove istorije
filozofije. Hegel je jedini filozof kojeg Delez nije težio da reinterpretira i integriše unutar
svog filozofskog korpusa, čime ovaj „neprijatelj“ stiče poseban značaj za shvatanje kako
Delezove istorije filozofije, tako i njegovog filozofskog stvaralaštva uopšte
