5025 research outputs found
Sort by
Hemşirelerin Ergonomik Risk Algısı İle İş Doyumu ve Tükenmişlik Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
No full textAmaç: Bu çalışmanın amacı, hemşirelerin çalışma ortamındaki ergonomik risk algıları ile iş doyumu ve tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Analitik- kesitsel tipte olan bu araştırma 01.10.2024- 01.10.2025 tarihleri arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi dahili- cerrahi klinikleri ve yoğun bakım ünitelerinde çalışan 205 hemşire ile yürütülmüştür. Verilerin analizinde SPSS programı ile sayı yüzde dağılımları, normal dağılım gösteren ikili grupların karşılaştırılmasında Student t testi, üç ve üzeri grupların karşılaştırılmasında ise ANOVA, ölçek puan ortalamalarının karşılaştırılmasında Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin büyük çoğunluğunun kadın, lisans mezunu, altı-on yıl mesleki deneyime sahip olduğu mesleklerini isteyerek seçtiği belirlenmiştir. Hemşirelerin çalışma ortamı ergonomik risk algılarının orta düzeyde iş duyumlarının orta düzeyde ve tükenmişlik düzeylerinin ise düşük olduğu belirlenmiştir. Ölçek puan ortalamalarının korelasyon analizi ile karşılaştırılmasında, ergonomik risk algısı ile iş duyumu arasında negatif yönde zayıf düzeyde, tükenmişlik düzeyi arasında da pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu iş duyumu ve tükenmişlik arasında ise negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Çalışma bulgularına göre hemşirelerin çalışma ortamı ergonomik risk algı düzeyleri arttıkça iş doyumlarının azaldığı, tükenmişlik düzeylerinin ise arttığı belirlenmiştir.KABUL VE ONAY ii
TEŞEKKÜR iii
İÇİNDEKİLER v
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ viii
TABLOLAR DİZİNİ ix
ÖZET x
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Ergonomi 4
2.1.1. Ergonominin Tarihçesi 5
2.1.2. Ergonominin Amaçları 6
2.1.3. Ergonomik Risk Faktörleri 6
2.1.3.1. Fiziksel Risk Faktörleri 7
2.1.3.2. Kimyasal Risk Faktörleri 7
2.1.3.3. Biyolojik Risk Faktörleri 8
2.1.3.4. Psikososyal Risk Faktörleri 8
2.1.3.5. Ergonomik Risk Faktörleri 8
2.1.4. Ergonomi ve Hemşirelik 8
2.1.4.1. Hemşirelerin Hastane Risklerine Karşı Kullandıkları Ergonomik Önlemler 12
2.1.4.2. Hemşirelerin Ergonomik Gereksinimleri 12
2.2. İş Doyumu Kavramı 14
2.2.1. İş Doyumu İlgili Kavramlar 14
2.2.2. İş Doyumuna Etki Eden Faktörler 15
2.2.2.1. Bireysel Faktörler 16
2.2.2.2. Örgütsel Faktörler 17
2.2.4. İş Doyumu ve Hemşirelik 17
2.3. Tükenmişlik 20
2.3.1. Tükenmişlik ile İlgili Kavramlar 21
2.3.2. Tükenmişlik Nedenleri 21
2.3.2.1. Bireysel Faktörler 21
2.3.2.2. Sosyal Faktörler 22
2.3.2.3. Örgütsel Faktörler 22
2.3.3. Tükenmişlik Belirtileri 23
2.3.3.1. Fiziksel 24
2.3.3.2. Davranışsal 25
2.3.3.3. Psikolojik- Duygusal 26
2.3.4. Tükenmişlik Evreleri 26
2.3.5. Tükenmişliğin Sonuçları 27
2.3.6. Tükenmişlik ve Hemşirelik 27
3. GEREÇ VE YÖNTEM 32
3.1. Araştırmanın Türü 32
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri 32
3.3. Araştırmanın Zamanı 32
3.4. Araştırmanın Evreni Ve Örneklemi 32
3.5. Araştırmaya Alınma ve Araştırmadan Dışlanma Kriterleri 33
3.6. Veri Toplama Araçları 33
3.7. Verilerin Toplanması 35
3.8. Verilerin Değerlendirilmesi 36
3.9. Değişkenler 36
3.10. Araştırmanın Sınırlılıkları 36
3.11. Araştırmanın Etik Yönü 36
4. BULGULAR 38
4.1. Hemşirelerin Tanıtıcı ve Mesleki Özelliklerine İlişkin Bulgular 38
4.2. Hemşirelerin Ölçek Puan Ortalamalarına İlişkin Bulguları 41
4.3. Hemşirelerin Sosyo-Demografik Özellikleri İle Ölçek Puan Ortalamalarının Karşılaştırılmasına İlişkin Bulgular 42
5. TARTIŞMA 47
5.1. Hemşirelerin Tanıtıcı Özelliklerine İlişkin Bulguların İncelenmesi 47
5.2. Hemşirelerin Ergonomik Risk Algıları, İş Doyumu Ve Tükenmişlik Düzeyine İlişkin Bulguların İncelenmesi 50
5.3. Hemşirelerin Sosyodemografik Özelliklerine Göre Ergonomik Risk Algıları, İş Doyumu Ve Tükenmişlik Düzeyine İlişkin Bulguların İncelenmesi 53
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 63
KAYNAKLAR 65
EKLER 79
BİLİMSEL ETİK BEYANI 92
ÖZ GEÇMİŞ 9
THE EFFECT OF THE USE OF ELECTROPOLAR BIPOLAR VESSEL SEALING SYSTEM IN BITCHES DURING OVARIOHYSTERECTOMY ON POSTOPERATIVE SERUM CORTISOL, CRP LEVELS AND PAIN STATUS
No full textÖZET
KÖPEKLERDE OVARYOHİSTEREKTOMİ OPERASYONLARINDA ELEKTROTERMAL DAMAR MÜHÜRLEME SİSTEMİ KULLANIMININ POSTOPERATİF SERUM KORTİZOL VE CRP DÜZEYLERİ İLE AĞRI DURUMUNA ETKİSİ
Bağcık M.F. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veterinerlik Doğum ve Jinekolojisi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025
Amaç: Bu tezin amacı, ovaryohisterektomi (OHE) operasyonunda; ovaryumlar ile uterusun ekstripasyonu sırasında damarların hemostazını sağlamak için, iplik yerine elektrotermal bipolar damar mühürleme sistemi (EBVS) kullanılmasının, postoperatif ağrı ve stres oluşumu üzerine etkisinin olup olmayacağının araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada kullanılan 20 köpek, rastgele şekilde Kontrol OHE Grubu (Kontrol, n= 10) ve EBVS OHE Grubu (EBVS, n= 10) olarak 2 gruba ayrıldı. EBVS grubunda, tüm ligatür ve kesme işlemleri elektrotermal bipolar mühürleme cihazı ile, Kontrol grubunda ise, konvansiyonel yöntemle, iplik ve makas kullanılarak gerçekleştirildi. Her köpekten operasyondan önce, operasyon esnasında ovaryumların ligatür ve kesme işlemini takiben ve postoperatif 2., 4. ve 24. saatlerde olmak üzere, 5 kez kan örneği alınarak serum kortizol ve CRP düzeyleri ölçüldü. Postoperatif 0., 1., 2., 4. ve 24. saatlerde, Melbourne Üniversitesi Modifiye Ağrı Skalası (MMPS) ile ağrı değerlendirmesi yapıldı.
Bulgular: Kontrol grubunda, ortalama serum kortizol düzeyinin EBVS grubuna göre, postoperatif 2. (Kontrol: 11.99 ± 1.67μg/ dl; EBVS 5.17 ± 1.74 μg/ dl) ve 4. (Kontrol: 6.17 ± 1.19 μg/ dl; EBVS: 2.67 ± 0.45 μg/dl) saatlerde anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görüldü (P<0.05). Grup içi değerlendirmede, Kontrol grubunda (T2) ve (T4) zamanlar arası fark anlamlı bulunurken (P=0,001), EBVS grubunda ise kortizolün zamana bağlı değişimi anlamlı bulunmadı (p=0.082). Serum CRP düzeylerinde, gruplar arasında önemli bir fark tespit edilmedi. Grup içi yapılan tekrarlı ölçümlerde, Kontrol grubunda postoperatif 4. saate kadar (T3) sayısal olarak yükselen (2.83 ± 0.70 mg/dl) serum CRP düzeyinin, postoperatif 24. saatte (T4) anlamlı şekilde artarak 4,98 ± 0.76mg/dl’ye yükseldiği ve zamana göre anlamlı farklılık gösterdiği görüldü (P<0.001). EBVS grubunda CRP‘nin postoperatif 24. saatte 5.79 ± 0.49 mg/dl’ye yükseldiği ve diğer örnekleme zamanlarına göre anlamlı fark oluştuğu gözlendi (P<0.001). Ağrı ölçeği değerlendirmesinde, Kontrol ve EBVS grupları içinde ve gruplar arasında ağrı skorlarının istatistiksel olarak fark oluşturmadığı belirlendi.
Sonuç: Serum kortizol düzeyinin postoperatif 2 ve 4. saatlerde, Kontrol grubunda istatistiki olarak daha yüksek bulunmasının, EBVS ile opere edilen grupta Kontrol grubuna göre daha iyi operatif stres kontrolünün sağlanabileceğini gösterdiği kanısına varılmıştır. Serum CRP’sinde gruplar arası farklılık görülmemesinin, örneklem aralığının bu çalışmada 24 saat ile sınırlı olmasına bağlı olabileceği, bu sürenin ileriki çalışmalarda en az 72 saate kadar uzatılmasının 24. Saatten sonra gruplar arası farklılığı gösterebileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak OHE operasyonlarında konvansiyonel ligatür yerine EBVS kullanımının postoperatif konfor ve iyileşme açısından potansiyel avantaj sağlayabileceği kanısına varılmıştır.Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri BirimiİÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
RESİMLER DİZİNİ viii
TABLOLAR DİZİNİ ix
ÖZET x
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 2
2.1 Ovaryohisterektomi 2
2.2. Ağrı……. 2
2.2.1. Ağrının Tanımı 2
2.2.2. Ağrının Sınıflandırılması…………………………………………………………… …3
2.2.3. AğrınınFonksiyonu……………...……………………………………………………….3
2.2.4. Ağrı mekanizması 4
2.2.5. Postoperatif Ağrı 6
2.3. Ağrının Ölçülmesi 6
2.4. Cerrahi Stres 9
2.4.1. Kortizol 10
2.4.2. C-Reaktif Protein…………………………………………………………………….....11
2.5. Cerrahi Hemostaz Yöntemleri 13
2.6. Elektrotermal Bipolar Damar Kapama Sistemi (EBVS) 14
3. GEREÇ VE YÖNTEM 18
3.1. Hayvan Materyali ve Çalışma Gruplarının Oluşturulması 18
3.2. Operasyona Hazırlık 18
3.3. Anestezi Uygulamaları 19
3.4. Operasyon 19
3.5. Kan Örneklerinin Toplanması 21
3.6. Serum Kortizol ve CRP Ölçümleri……………………………………………………….21
3.7. Ağrı Ölçeği 22
3.8. Verilerin İstatiksel Analizi 22
4. BULGULAR 24
4.1. Stres Bulguları 24
4.1.1. Serum Kortizol Bulguları 24
4.1.2. Serum CRP Bulguları 26
4.2. Ağrı Ölçeği Değerlendirmesi 27
5. TARTIŞMA 29
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 35
KAYNAKLAR 37
EKLER 45
BİLİMSEL ETİK BEYANI 46
ÖZ GEÇMİŞ 4
SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN BOŞ ZAMAN AKTİVİTELERİNE KATILIM REKREASYONEL SPOR İYİ OLUŞ DÜZEYLERİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER
Full text linkAmaç: Bu araştırma spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin boş zaman aktivitelerine katılım
düzeyleri ile rekreasyonel iyi oluş düzeyleri ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amacıyla
yapılmıştır.
Yöntem: Araştırmanın evrenini Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Spor Bilimleri
Fakültesinde öğrenim gören 1200 öğrenci oluştururken örneklem grubunu 194’ü kadın
146’sı erkek toplam 340 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama araçları üç
bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgiler,
ikinci bölümde Procidano ve Heller (1983)’in geliştirdiği, Sevil (2015) tarafından Türkçe
geçerlilik ve güvenirliliği test edilmiş olan Rekreasyonel Aktivitelere Katılımı Ölçeği ve
üçüncü bölümde Pi L-L, ve diğerleri (2022) tarafından geliştirilen Koç (2022) tarafından
Türkçe’ye uyarlanan Rekreasyonel Spor İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada elde
edilenverilerin analizinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 25.00 paket
programı kullanılarak 0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Demografik bilgilere
ilişkin tanımlayıcı istatistikler hesaplanmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip
göstermediği çarpıklık ve basıklık değerlerinin ±2 arasında olmasına bağlı olarak karar
verilmiştir (Shao, 2002). İstatistiksel açıdan, Anova analizi, t testi, pearson korelasyon testi,
frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve güvenirlik katsayısı hesaplamaları yapılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların rekreasyonel spor iyi oluş düzeylerinin pozitif duygu alt boyutu ile
cinsiyet değişkeni arasında anlamlı farklılık olduğu, sınıf düzeyleri ile rekreasyonel spor iyi
oluş düzeyleriarasında anlamlı farklılık olduğu, fiziksel ve mental sağlıkve aile ilişkisi
geliştirme alt boyutları ile bölüm değişkeni arasında anlamlı farklılık olduğu, fiziksel ve
mental sağlıkvepozitif duygu ile gelir durumu arasında anlamlı farklılık olduğu ve fiziksel
ix
ve mental sağlık alt faktörü dışında ölçek ortalama puanı ve diğer tüm alt boyutları ile serbest
zaman değerlendirme türü arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların
Rekreasyonel spor iyi oluşun aile ilişkisi geliştirme, pozitif duygu ve ölçek ortalama puanları
ile spor geçmişleri arasında anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların boş zaman
katılımının üretici aktivite alt boyutu ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı farklılık olduğu,
üretici aktivite alt boyutu ile sınıf değişkeni arasında anlamlı farklılık olduğu, üretici aktivite
ve rekreasyonel aktivitelere katılım ortalama puanı ile bölümdeğişkeni arasında anlamlı
farklılık olduğu, rekreasyonel aktivite ile gelir durumu değişkeni arasında anlamlı farklılık
olduğu ve rekreasyonel aktivitelere katılım ortalama puanı ve tüm alt boyutları ile serbest
zaman değerlendirme türü arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir.
Katılımcılarınrekreasyonel aktivite boyutu ile yaş arasında anlamlı ilişki olduğu ve
rekreasyonel aktivite boyutu ile spor geçmişi arasındaanlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Araştırma sonucunda rekreasyonel iyi oluş il rekreasyon aktivitelerine katılım
arasında düşük düzeyde anlamlı ve pozitif yönlü ilişki tespit edilmiştir
Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Sporda İmgeleme Düzeyleri Ve Enneagram Kişilik Özelliklerinin İncelenmesi
No full textSPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN SPORDA İMGELEME DÜZEYLERİ VE ENNEAGRAM KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ
Kalcıoğlu B. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören öğrencilerin sporda imgeleme düzeyleri ile Enneagram kişilik özelliklerini inceleyerek aralarındaki ilişkileri belirlemektir. Çalışma kapsamında bireylerin zihinsel imgeleme kapasiteleri ile kişilik yapılarına dayalı eğilimlerinin psikolojik dayanıklılık süreçleri üzerindeki etkileri analiz edilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Ege Bölgesi’nde bulunan üç farklı üniversitenin Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören öğrenciler, örneklemini ise uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 18 yaş ve üzeri 487 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak “kişisel bilgi formu”, “Sporda İmgeleme Envanteri Ölçeği” ile “Enneagram Kişilik Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır.
Bulgular: Elde edilen veriler doğrultusunda, öğrencilerin sporda imgeleme düzeylerinin cinsiyet, yaş, spor geçmişi ve spor branşı gibi demografik değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca bazı Enneagram kişilik tiplerinin sporda imgeleme düzeyleriyle pozitif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Özellikle Tip 3 (başarı odaklı), Tip 7 (maceracı) ve Tip 1 (mükemmeliyetçi) kişilik yapısına sahip öğrencilerin imgeleme düzeylerinin diğer tiplere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Bu çalışma, spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin sporda imgeleme becerilerinin kişilik yapıları ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, zihinsel antrenman tekniklerinin kişilik özelliklerine göre bireyselleştirilmesinin spor performansını optimize etmede etkili olabileceğini göstermektedir. Ayrıca spor psikolojisi ve spor eğitimi alanlarına kişilik temelli uygulamalı katkılar sağlayacak özgün veriler sunmaktadır.
Anahtar kelimeler: Enneagram, İmgeleme, Kişilik tipleri, Spor psikolojisiKABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vi
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 13
1.1. Problemin Tanımı 15
1.2. Araştırmanın Amacı 16
1.3. Araştırmanın Önemi 16
2.1. Spor 19
2.2. Spor Psikolojisi 22
2.3. İmgeleme 24
2.3.1. İmgeleme Kuram ve Modelleri 26
2.3.1.5. Bilgisel Motor Süreç (Bioinformational) Kuramı 28
2.3.1.6. İkili Kodlama Kuramı (Dual Coding Theory) 29
2.3.1.7. Üçlü Kodlama (Triple Code Model) Kuramı 29
2.3.1.8. PETTLEP Modeli Kuramı 29
2.3.2. Spor Psikolojisinde İmgelemenin Önemi 30
2.4. Kişilik 32
3. GEREÇ VE YÖNTEM 40
3.1. Gereç 40
3.1.1. Araştırmanın Modeli 40
3.2. Yöntem 41
3.2.1. Araştırmanın Evren ve Örneklemi 41
3.3. Veri Toplama Araçları 42
3.3.1. Kişisel Bilgi Formu 42
3.3.3. Enneagram Kişilik Ölçeği 43
3.4. Verilerin Toplanması ve İstatiksel Analizi 43
4. BULGULAR 45
4.1. Araştırma Grubu 45
5. TARTIŞMA 59
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 66
6.1. Sonuç 66
6.2. Öneriler 66
EKLER 80
Ek 1. Google anket formunun ilk sayfası. 80
Ek 2. Ölçek izin mailleri. 81
Ek 3. Demografik bilgiler. 82
Ek 4. Ölçeğin ölçek soruları. 83
Ek 5. Etik kurul onayı. 85
BİLİMSEL ETİK BEYANI 86
ÖZ GEÇMİŞ 8
Termal Turizmin Sürdürülebilirlik Hedefleri Doğrultusunda Değerlendirilmesi: Kuşadası Termal Turizmi Üzerine Bir Araştırma
No full textİÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ii
TEŞEKKÜR iii
İÇİNDEKİLER iv
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Sağlık Turizmi 4
2.1.1. Dünya’da Sağlık Turizmi 5
2.1.2. Türkiye’de Sağlık Turizmi 8
2.1.3. Sağlık Turizmi Çeşitleri 10
2.1.3.1. Medikal Turizm 10
2.1.3.2. Yaşlı ve Engelli Turizmi 11
2.1.3.3. Termal Turizm 12
2.2. Termal Turizm 14
2.2.1. Termal Turizmin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi 14
2.2.2. Termal Turizmin Özellikleri 16
2.2.3. Dünya’da Termal Turizm 18
2.2.4. Türkiye’de Termal Turizm 20
2.2.5. Kuşadası’nda Termal Turizm Kaynakları 22
2.2.5.1. Davutlar Kaplıcası 23
2.2.5.2. Radon Kaplıcası 23
2.2.5.3. Yavansu Kaplıcası 23
2.2.5.4. Çıban Kaplıcası 24
2.2.5.5. Güzelçamlı İçmesi 24
2.2.5.6. Kemerli İçmesi 24
2.3. Sürdürülebilirlik ve Sürdürülebilir Turizm Kavramı 25
2.3.1. Sürdürülebilirlik Kavramı 25
2.3.2. Sürdürülebilir Turizm Kavramı 26
2.3.3. Turizmde Sürdürülebilirliğin Önemi 28
2.3.4. Sürdürülebilir Turizm İlkeleri 29
2.3.5. Sürdürülebilirlik Çeşitleri 32
2.3.5.1. Çevresel Sürdürülebilirlik 32
2.3.5.2. Sosyal Sürdürülebilirlik 34
2.3.5.3. Ekonomik Sürdürülebilirlik 36
2.3.6. Termal Turizmde Sürdürülebilirlik 37
3. GEREÇ VE YÖNTEM 41
3.1. Araştırmanın Amacı 41
3.2. Araştırmanın Yöntemi 41
3.3. Evren ve Örneklem 42
3.4. Veri Toplama Aracı 44
3.5. Görüşme Tekniği 44
3.6. Verinin Toplanması 46
3.7. Geçerlilik ve Güvenilirlik 47
3.8. Verinin Analizi 48
4. BULGULAR 49
4.1. Kuşadası Termal Turizmin Varlığını Koruma ve Rekabet Edebilme Gücü ile İlgili Bulgular 49
4.2. Termal Turizminden Elde Edilen Gelirin Arttırılması ve Bu Gelirin Sosyal Fayda Sağlaması İçin Yapılması Gereken Çalışmalar ile İlgili Bulgular 51
4.3 Termal Turizmde İstihdam Edilen Personelin Çalışma Koşulları ve Haklarının İyileştirilmesi ile İlgili Bulgular 53
4.4 Kuşadası’nda Sunulan Termal Turizm Hizmetlerinden Memnuniyet Durumu ile İlgili Bulgular 54
4.5. Termal Turizmin Geliştirilmesi ile İlgili Paydaşlarla Ortak Yürütülen Çalışmalar ile İlgili Bulgular 55
4.6. Kuşadası’nda Termal Turizm Hizmetinin Kuşadası Toplumunun Yaşam Kalitesine ve Kültürel Değerlerine Etkisi ile İlgili Bulgular 57
4.7. Kuşadası’nda Termal Turizminin Çevreye Etkisi ile İlgili Bulgular 59
4.8. Termal Turizm Kaynaklarının Etkinliği ve Verimliliğinin Sağlanması Hususunda Yapılan Çalışmalar ile İlgili Bulgular 60
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 67
KAYNAKLAR 77
EKLER 89
BİLİMSEL ETİK BEYANI 91
ÖZ GEÇMİŞ 9
The Effect of Breed, Sex, Age and Race Type on Racing Performance and Blood Myostatin, Irisin, Erythropoietin Levels in Thoroughbred and Arabian Horses
No full textAmaç: Bu çalışma, İngiliz ve Arap atlarında ırk, cinsiyet, yaş ve yarış tipi gibi bazı biyolojik ve çevresel faktörlerin; kandaki miyostatin, irisin ve eritropoetin düzeyleri ile yarış performansı üzerindeki etkilerini saptamak amacına yönelik olarak yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Türkiye Jokey Kulübü İzmir Şirinyer Hipodromu'nda düzenlenen resmi yarışlara katılan 176 yarış atı (88 İngiliz Atı, 88 Arap Atı) üzerinde yürütülmüş ve atlardan yarış öncesi alınan kan örneklerinden elde edilen serumda miyostatin, irisin ve eritropoetin düzeyleri ELISA yöntemi ile belirlenmiştir. Atların yarış performansına ilişkin veriler Türkiye Jokey Kulübü veri tabanından elde edilerek; pist tipi, pist uzunluğu, yarış yaşı, dereceye girme durumu ve mevsim faktörlerinin hız, miyostatin, irisin ve eritropoetin düzeyleri üzerine etkileri genel doğrusal model yöntemi ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Bu çalışmada elde edilen bulgular, İngiliz ve Arap atları arasında yarış performansı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunduğunu, ancak aynı ırk içerisindeki cinsiyet farklılıklarının performans üzerinde belirgin bir etki oluşturmadığını ortaya koymuştur. Pist tipinin hız faktörü üzerinde etkili olduğu; çim pistte koşan atların, kum pistte koşanlara göre daha yüksek hız değerlerine ulaştığı saptanmıştır. Miyostatin düzeyleri, dereceye giren atlarda anlamlı biçimde daha yüksek saptanmış ve bu miyokinin performansla ilişkili olabileceğine dair önemli ipuçları sunmuştur. Miyostatin ve irisin konsantrasyonlarının mevsimsel değişkenlik gösterdiği ve bu farklılıkların istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olduğu belirlenmiştir. İrisin düzeyleri de çevresel faktörlerden etkilenmiş; özellikle çim pistte koşan atlarda daha yüksek düzeyler gözlemlenmiş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Eritropoetin düzeyleri açısından gruplar arasında sayısal farklılıklar gözlense de bu farklar istatistiksel olarak anlamlılık düzeyine ulaşmamıştır. Ayrıca yarış yaşına bağlı olarak hız ve irisin düzeylerinde anlamlı farklılıklar saptanmış; miyostatin düzeylerinde ise istatistiksel anlamlılık elde edilememekle birlikte dikkat çekici sayısal farklılıklar belirlenmiştir.
Sonuç: Bu çalışma, İngiliz ve Arap atlarında ırk, cinsiyet, yaş ve yarış tipi gibi biyolojik ve çevresel değişkenlerin yarış performansı ile kandaki miyostatin, irisin ve eritropoetin düzeylerine etkisini inceleyen özgün bir araştırmadır. Elde edilen bulgular, yaşın hız ve bazı biyobelirteç düzeyleri üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğunu; miyostatin ve irisin düzeylerinin mevsim, pist tipi ve performans durumu gibi faktörlere duyarlı olduğunu göstermiştir. Ayrıca miyostatin ve irisin arasında anlamlı pozitif bir ilişki bulunması, bu iki myokinin egzersiz fizyolojisindeki ortak regülasyonunu düşündürmektedir. Elde edilen sonuçlar, yarış atlarının fizyolojik durumlarının daha iyi anlaşılması ve performansın biyobelirteç temelli değerlendirilmesi açısından önemli katkılar sunmaktadır. Çalışma, bu alanda Türkiye’de yapılan ilk kapsamlı araştırmalardan biri olması nedeniyle literatüre özgün değer katmaktadır.
Anahtar Sözcükler: İngiliz Atı, Arap Atı, yarış performansı, hız, miyostatin, irisin, eritropoetinAydın Adnan Menderes Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri BirimiİÇİNDEKİLER
TEŞEKKÜR i
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ viii
RESİMLER DİZİNİ x
TABLOLAR DİZİNİ xi
ÖZET xiii
ABSTRACT xv
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Türkiye’deki At Varlığı ve At Yarışları 5
2.2. At Yarışlarında Kullanılan At Irkları 10
2.2.1. İngiliz Atı 10
2.2.2. Arap Atı 12
2.3. Yarış Performansı 13
2.3.1. Yarış Performansını Etkileyen Faktörler 14
2.3.1.1. Genotip 15
2.3.1.2. Yaş 17
2.3.1.3. Cinsiyet 17
2.3.1.4. Ana Yaşı 20
2.3.1.5. Yarış Mesafesi 23
2.3.1.6. Pist Tipi ve Hava Koşulları 24
2.4. Miyostatin 25
2.5. İrisin 28
2.6. Eritropoetin 32
3. GEREÇ ve YÖNTEM 35
3.1. Gereç 35
3.1.1. Hayvan Materyali 35
3.2. Yöntem 36
3.2.1. Örneklerin Alınması ve İşlenmesi 36
3.2.2. Laboratuvar Analizlerinin Gerçekleştirilmesi 37
3.2.3. Yarış Performansına İlişkin Verilerin İşlenmesi 37
3.2.4. İstatistiksel Analizler 38
4. BULGULAR 40
4.1. Örneklem Özellikleri 40
4.2. Yarış Performansı Değişkenine Ait Bulgular 42
4.2.1. İngiliz ve Arap Atlarında Yarış Performansı Değişkenine Ait Bulgular ……………………………………………………………………………...44
4.2.2. Dişi ve Erkek Atlarda Yarış Performansı Değişkenine Ait Bulgular 47
4.3. Miyostatin Değişkenine Ait Bulgular 51
4.3.1. İngiliz ve Arap Atlarında Miyostatin Değişkenine Ait Bulgular 52
4.3.2. Dişi ve Erkek Atlarda Miyostatin Değişkenine Ait Bulgular 55
4.4. İrisin Değişkenine Ait Bulgular 58
4.4.1. İngiliz ve Arap Atlarında İrisin Değişkenine Ait Bulgular 61
4.4.2. Dişi ve Erkek Atlarda İrisin Değişkenine Ait Bulgular 63
4.5. Eritropoetin Değişkenine Ait Bulgular 67
4.5.1. İngiliz ve Arap Atlarında Eritropoetin Değişkenine Ait Bulgular 68
4.5.2. Dişi ve Erkek Atlarda Eritropoetin Değişkenine Ait Bulgular 71
5. TARTIŞMA 75
5.1. Yarış Performansı 76
5.2. Miyostatin 82
5.3. İrisin 86
5.4. Eritropoetin 90
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 93
7. KAYNAKLAR 95
8. EKLER 112
10. ÖZGEÇMİŞ 114
THE EFFECTS OF MENADION (VITAMIN K3) APPLICATION ON INFLAMMATION IN TNBS INDUCED EXPERIMENTAL COLITIS MODEL.
No full textÖZET
TNBS İLE İNDÜKLENEN DENEYSEL KOLİT MODELİNDE MENADİON (VİTAMİN K3) UYGULAMASININ İNFLAMASYON ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ.
İşler D. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Fizyoloji (TIP) Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: İnflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH)’ nın bir türü olan ülseratif kolit, distal kolonu ve rektumu etkileyen aşırı immün yanıt ve oksidatif hasar bileşenlerinden oluşan inflamatuvar bir hastalıktır. Menadion (Vitamin K3), K vitamininin yüksek biyolojik aktiviteye sahip, sentetik türevidir ve antiinflamatuvar etkileri gösterilmiştir. Menadion sodyum bisülfit, vitamin K3’ün suda çözünebilen bir formudur. Çalışmamızda TNBS ile indüklenen kolit modelinde menadionun etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu amaçla 40 adet wistar albino sıçan, her birinde 8 hayvan içeren beş gruba ayrılmış ve kolit indüksiyonu, %37’lik etanol çözeltisi içinde çözünmüş olan 25 mg TNBS’ nin 0,8 ml hacimde intrarektal uygulanması ile oluşturulmuştur. GRUP I (Sham):0.gün İntrarektal Salin, 3. gün sakrifikasyon, GRUP II (TNBS): 0. gün TNBS, GRUP III (MSB 10): 0. gün TNBS ve i.p. tek doz 10 mg/kg MSB, GRUP IV (MSB 4): 0. gün TNBS ve i.p. tek doz 4 mg/kg MSB, GRUP V (MSB 4X3): 0. gün TNBS ve 4 mg/kg i.p. 3 gün olmak üzere deney protokolü uygulanmıştır ve bütün gruplardaki hayvanlar 3. gün sonunda sakrifiye edilmiştir. Bulgular: Alınan kolon dokusu ve serum örneklerinde, biyokimyasal analizlerde farklı dozlarda MSB uygulaması, TNF α, IL 1β, IL 6, PGE2, MPO, MDA, 8 OHdG, TOS, TAS, GSH px, SOD gibi TNBS ile oluşan inflamasyonun immün ve oksidatif parametrelerinde, ayrıca makroskobik ve mikroskobik parametrelerde MSB4x3 ve MSB10 en etkili gruplar olmak üzere doz süreye bağlı olarak anlamlı iyileşmeler göstermiştir. Sonuç: Çalışmamız sonucunda menadion (vitamin K3)’ ün TNBS ile indüklenen kolit modelinde inflamasyon üzerinde hem immün yanıtlar hem de oksidatif bileşenlere bağlı olarak, yüksek düzeyde antiinflamatuvar etkiler göstermiştir. Anahtar Kelimeler: İnflamasyon, Kolit, Menadion (Vitamin K3), Sıçanlar, TNBS.Bu tez Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından TPF 24025 proje numarası ile desteklenmiştir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR vii
ŞEKİLLER DİZİNİ x
RESİMLER DİZİNİ xii
TABLOLAR DİZİNİ xiv
ÖZET xv ABSTRACT xvii
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1.İBH ve Ülseratif Kolit 4
2.1.1. Etiyolojisi 4
2.1.2. Epidemiyolojisi 4
2.1.3. Patogenezi 5
2.1.3.1. İBH patogenezinde İnflamasyonun İmmün Bileşenleri 6
2.1.3.2. İBH patogenezinde İnflamasyonun Oksidatif Bileşenleri 12
2.1.4. İBH’ de Klinik, Tanı ve Tedavi 16 2.2. Deneysel Kolit Modelleri 19 2.2.1. TNBS ile İndüklenen Kolit Modeli 20 2.2.2. TNBS ile kolit modelinde biyokimyasal ve histolojik mekanizmalar 22
2.3. K Vitaminleri 27
iv
2.3.1. K Vitaminleri Metabolizması ............................................................................................................................................................................ 32
2.3.2. K Vitaminleri ve Bağırsak Sağlığı .............................................................................................................................................................. 34
2.3.3. Menadion (Vitamin K3) ............................................................................................................................................................................................ 35
2.3.3.1. Menadionun Nöroprotektif ve Analjezik Potansiyeli .............................................................................................. 38
2.3.3.2. Menadionun Antihipotansif Potansiyeli ...................................................................................................................................... 39
2.3.3.3. Menadionun Antibakteriyal Potansiyeli ...................................................................................................................................... 40
2.3.3.4. Menadionun Antikanser Potansiyeli .................................................................................................................................................. 40
2.3.3.5. Menadion ve Oksidatif Stres ........................................................................................................................................................................ 42
2.3.3.6. Menadionun İnflamasyon Üzerindeki Etkileri .................................................................................................................. 45
3. GEREÇ ve YÖNTEM .............................................................................................................................................................................................................. 52
3.1. Etik Kurul Kararı ........................................................................................................................................................................................................................ 52
3.2. Araştırma Projesinin Desteklenmesi .............................................................................................................................................................. 52
3.3. Kullanılan Araç ve Gereçler ...................................................................................................................................................................................... 52
3.4. Kullanılan Kimyasallar ve Kitler ........................................................................................................................................................................ 53
3.5. Deney Hayvanları ...................................................................................................................................................................................................................... 54
3.6. Deney Hayvanlarının Gruplandırılması: ................................................................................................................................................ 54
3.7. Kolit İndüksiyonu ...................................................................................................................................................................................................................... 55 3.8. Tedavi Protokolü .......................................................................................................................................................................................................................... 57 3.9. Sakrifikasyon ve Örneklerin Alınması ...................................................................................................................................................... 59
3.10. Dokuların Homojenizasyonu: .............................................................................................................................................................................. 61
3.11. Biyokimyasal Analizler ................................................................................................................................................................................................ 61
3.11.1. TNF--α Düzeylerinin Ölçümü .......................................................................................................................................................................... 63
3.11.2. IL--1β Düzeylerinin Ölçümü ............................................................................................................................................................................ 63
3.11.3. IL--6 Düzeylerinin Ölçümü ................................................................................................................................................................................ 64
3.11.4. PGE2 Düzeylerinin Ölçümü .............................................................................................................................................................................. 64
v
3.11.5. MPO Düzeylerinin Ölçümü .............................................................................................................................................................................. 65
3.11.6. Malondialdehit (MDA) Düzeylerinin Ölçümü .................................................................................................................... 66
3.11.7. 8--OHdG Düzeylerinin Ölçümü .................................................................................................................................................................... 66
3.11.8. Süperoksit Dismutaz (SOD) Aktivitesinin Tayini .......................................................................................................... 67
3.11.9. GSH--Px Aktivitesinin Tayini .......................................................................................................................................................................... 67
3.11.10. TAS Düzeylerinin Ölçümü ............................................................................................................................................................................ 68
3.11.11. TOS Düzeylerinin Ölçümü ............................................................................................................................................................................ 68
3.11.12. OSI Değerlerinin Hesaplanması ............................................................................................................................................................ 69
3.12. Makroskobik inceleme .................................................................................................................................................................................................. 69
3.13. Histopatolojik Analizler ................................................................................................................................................................................................ 70
3.14. İstatistiksel Analiz ................................................................................................................................................................................................................ 70
4. BULGULAR .......................................................................................................................................................................................................................................... 72
4.1. Ağırlık Değişimleri .................................................................................................................................................................................................................. 72
4.2. Biyokimya Bulguları ............................................................................................................................................................................................................ 73
4.2.1. Doku TNF--alfa Düzeyleri Bulguları ........................................................................................................................................................ 74
4.2.2. Serum TNF--α Düzeyleri Bulguları ............................................................................................................................................................ 75
4.2.3. Doku IL--1β Düzeyleri Bulguları .................................................................................................................................................................. 76
4.2.4. Serum IL--1β Düzeyleri Bulguları ................................................................................................................................................................ 77
4.2.5. Doku IL--6 Düzeyleri Bulguları ...................................................................................................................................................................... 78
4.2.6. Serum IL--6 Düzeyleri Bulguları .................................................................................................................................................................... 79
4.2.7. Doku MPO Düzeyleri Bulguları .................................................................................................................................................................... 80
4.2.8. Serum MPO Düzeyleri Bulguları ................................................................................................................................................................ 81
4.2.9. Doku PGE2 Düzeyleri Bulguları.................................................................................................................................................................... 82
4.2.10. Serum PGE2 Düzeyleri Bulguları ............................................................................................................................................................ 83
4.2.11. Doku MDA Düzeyleri Bulguları .............................................................................................................................................................. 84
vi
4.2.12. Doku 8--OHdG Düzeyleri Bulguları .................................................................................................................................................... 85
4.2.13. Doku GSH--Px Düzeyleri Bulguları ...................................................................................................................................................... 86
4.2.14. Doku SOD Düzeyleri Bulguları ................................................................................................................................................................ 87
4.2.15. Doku TAS Düzeyleri Bulguları .................................................................................................................................................................. 88
4.2.16. Doku TOS Düzeyleri Bulguları .................................................................................................................................................................. 89
4.2.17. Doku OSI Değerleri Bulguları ...................................................................................................................................................................... 90
4.3. Makroskobik Bulgular ........................................................................................................................................................................................................ 91
4.4. Histopatolojik Bulgular .................................................................................................................................................................................................... 93
4.4.1. Total Histopatolojik Bulgular ............................................................................................................................................................................ 94
4.4.2. İltihabi İnfiltrasyon Bulguları ............................................................................................................................................................................ 95
4.4.3. Hemoraji Bulguları ............................................................................................................................................................................................................ 97
4.4.4. Nekroz Bulguları .................................................................................................................................................................................................................. 98
4.4.5. Ödem Bulguları ...................................................................................................................................................................................................................... 99
4.4.6. Kript Apseleri Bulguları ........................................................................................................................................................................................ 100
4.4.7. Goblet Hücre Kaybı Bulguları ...................................................................................................................................................................... 101
4.4.8. Mukozal Yapı Kaybı Bulguları .................................................................................................................................................................... 102
4.4.9. Kolon Duvar Kalınlaşması Bulguları ................................................................................................................................................ 103
5. TARTIŞMA .......................................................................................................................................................................................................................................... 114
6. SONUÇ ve ÖNERİLER .................................................................................................................................................................................................... 127
KAYNAKLAR ........................................................................................................................................................................................................................................ 128
EKLER ................................................................................................................................................................................................................................................................ 148
BİLİMSEL ETİK BEYANI………………………………………………………………………………………………………….149
ÖZ GEÇMİŞ ................................................................................................................................................................................................................................................ 15
Bacillus subtilis’E AİT SELÜLAZ GENİNİN KLONLANMASI VE REKOMBİNANT SENTEZİ
No full textAmaç: Selülaz enzimini Rekombinant olarak üretmek.
Gereç ve Yöntem: Adnan Menderes Üniversitesi Rekombinant DNA ve Rekombinant Protein Araştırma uygulama Merkezi REDPROM laboratuvarının envanterinde bulunan 12 farklı Bacillus subtilis izolatının gen kaynağı adayı olarak kullanıldı. Spesifik olarak hazırlanan Forward ve Reverse primerler ile PCR yöntemi ile klonlanan selülaz geni yine aynı laboratuvarın envanterinde bulunan Escherichia coli BL21 bakterisine kimyasal transformasyon yöntemi ile aktarıldı. Aktarılma sonrasında kompetent hücreler besiyerinde inkübe edildikten sonra plasmid izolasyonu ile pET30a+ plazmidi izole edildi ve restriksiyon enzimi ile kesilerek spesifik primerler ile PCR işlemine tabi tutuldu. Bu işlemden sonra agaroz jelde görüntüleme yapılarak doğrulanan insert DNA dizi analizi yapmak üzere sekansa gönderildi. DNA sekansı gen bankası ile karşılaştırılıp doğrulandıktan sonra protein üretimi sağlandı ve IMAC ile saflaştırılma işlemi gerçekleştirildi. Saflaştırılan protein SDS-PAGE yöntemi ile görüntülendi. En son işlem olarak, seçilen koloni %1 Kongo kırmızısı içeren Ksilan agar besiyerine ekilerek enzimatik aktivitesi teste tabi tutuldu.
Bulgular: Bacillus subtilis izolatlarından iki suşun selülaz genine sahip olduğu PCR yöntemi ile doğrulandı. Ardından transformasyonu gerçekleştirilen inser+pET30a(+) Rekombinant gen içeren transformant E. coli BL21 hücrelerinden DNA izolasyonu sonrası klonlama primerleri ile PCR yapılarak sekans dizisi gen bankası ile karşılaştırılıp doğrulandı. Proteinin saflaştırılması sonrasında SDS-PAGE yöntemi ile beklenen aralıkta bir sonuç alındı ve son olarak aktivite ölçümü gerçekleştirildi.
Sonuç: Bu çalışma sonucunda Bacillus subtilis’e ait olan selülaz geni Rekombinant DNA teknolojisi kullanılarak E.coli BL21’e klonlandı. Bu sayede selülazın laboratuvar ortamında büyük ölçekte üretilmesi adına büyük bir adım atılmış oldu.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vi
RESİMLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 2
2.1. Selüloz ve Selülozun Endüstride Kullanımı 2
2.1.1. Selüloz 2
2.1.2. Selülozün Endüstrideki Yeri ve Kullanım Alanları 4
2.1.3. Selülozun Hidrolizasyonu 5
2.2. Bacillus Subtilis 6
2.2.1. Morfolojisi ve Fizyolojisi 7
2.2.2. Genetik ve Model Organizma Olarak Kullanımı 7
2.2.3. Ekolojik Rolü ve Bitki İlişkileri 7
2.3. Rekombinant DNA Teknolojisi 8
2.4. Protein Pürifikasyon Yöntemleri 9
2.4.1. Kromotografi Yöntemleri 9
2.5. Sodium Dodecyl Sulfate–Polyacrylamide Gel Electrophoresis (SDS-PAGE) 10
3. GEREÇ VE YÖNTEM 12
3.1. Gereç 12
3.1.1. Cihazlar 12
3.1.2. Bacillus Subtilis İzolat Kaynağı 12
3.1.3. Primerler 12
3.1.4. Besiyerleri 13
3.1.5. Kullanılan Solüsyonlar ve Ayraçlar 13
3.1.6. Bacillus Subtilis İzolatları 13
3.1.7. Agaroz Jel 13
3.2. Yöntem 14
3.2.1. Gen Kaynağı İzolatların Hazırlanması 14
3.2.2. Oluşan Kolonilerden DNA izolasyonu 14
3.2.3. Klonlama 16
3.2.4. Kimyasal Transformasyon Yöntemi için Kompotent E. coli BL21’ in Hazırlanması .19
3.2.5. Protein Saflaştırma 20
3.2.6. SDS-Page yöntemi 22
3.2.7. Spesifik Besiyeri ile Selülaz Aktivitesi 24
4. BULGULAR 25
4.1. PCR Sonuçları 25
4.2. Transformasyon Sonuçları 25
4.3. Sekanslama Sonuçları 28
4.4. SDS-PAGE Yöntemi ile Protein Varlığının Doğrulanması 28
4.5. Selülaza Özgü Seçici Besiyeri ile Genin Varlığının Kanıtlanması 30
5. TARTIŞMA 31
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 34
KAYNAKLAR 35
EKLER 41
BİLİMSEL ETİK BEYANI 47
ÖZ GEÇMİŞ 4
Akademisyenlerin Beslenme Bilgi Düzeyleri ve Yeme Farkındalıkları Arasındaki İlişki
Full text linkÖZET
AKADEMİSYENLERİN BESLENME BİLGİ DÜZEYİ VE YEME
FARKINDALIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ
Göktaş S. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve
Diyetetik Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu araştırma akademisyenlerin beslenme bilgi düzeyleri ve yeme farkındalıkları
arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, analitik-kesitsel olarak, Ekim 2024 ve Aralık 2024 tarihleri
arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Tıp Fakültesi ve
Hemşirelik fakültesi akademisyenleri evreninde yer alan 278 kişi ile gerçekleşmiştir. Veriler,
araştırmacılar tarafından uygulanan ağırlık yönetiminde beslenme bilgi düzeyi ölçeği, yeme
farkındalığı envanteri, beslenme alışkanlıklarını değerlendiren anket, sosyodemografik ve
antropometrik ölçüm verilerini içeren anket ile toplandı. Veriler, SPSS 22.0 paket programıyla,
istatistiksel analiz yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir
Bulgular: Araştırmaya %41‘i erkek (n=117) ve %59‘u kadın (n=161) olmak üzere toplam 278
akademisyen katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 37,38±8,30 yıl, BKİ ortalaması
25,01±4,58 kg/m2 ve bel çevresi ortalaması 85,56±14,10 cm olup %30,9’u fazla kilolu ve
%12,2’si obez’dir. Beslenme alışkanlıklarına göre kadınların %54,7’si ve erkeklerin %53,8’si
iki ana öğün şeklinde beslenmektedir. Kadınların %56,1’i ve erkeklerin %46,3’ü ana öğün
atlama nedeni olarak ise zaman yetersizliğini belirtmişlerdir. Güvenilir beslenme bilgisi toplam
puanı ile yeme farkındalığı envanteri toplam puanı arasında düşük düzeyde pozitif ve anlamlı
bir ilişki saptanmıştır (r=0,169; p<0,01). Reaktif olmayan durum ile beslenme bilgi düzeyi
arasında düşük düzeyde negatif ve anlamlı bir korelasyon bulunmuştur (r= -0,121; p<0,05).
Sonuç: Akademisyenlerin ağırlık yönetiminde beslenme bilgisi düzeyi ölçeği ile yeme
farkındalığı envanteri toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ancak alt
boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Halk sağlığında önemli
etkiye sahip olan bilim insanlarının, toplum sağlığındaki etkin rollerinde daha efektif
ix
olabilmeleri için yeme farkındalığı ve ağırlık yönetiminde beslenme bilgilerini arttırıcı
eğitimler vermek yararlı olabilir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY .................................................................................................................... i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER .......................................................................................................................... iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ............................................................................. vii
TABLOLAR DİZİNİ ............................................................................................................... viii
ÖZET ......................................................................................................................................... ix
ABSTRACT .............................................................................................................................. xi
1.GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1
2.GENEL BİLGİLER ................................................................................................................. 4
2.1.Obezitenin Tanımı ve Epidemiyolojisi ................................................................................. 4
2.2. Obezite Patofizyolojisi ........................................................................................................ 5
2.3. Obezitenin Yönetimi ........................................................................................................... 8
2.4.Obezite ve Beslenme Bilgi Düzeyi ..................................................................................... 10
2.5. Obezite ve Yeme Farkındalığı ........................................................................................... 13
2.6. Beslenme Bilgi Düzeyi ve Yeme Farkındalığı İlişkisi ...................................................... 17
3.GEREÇ VE YÖNTEM .......................................................................................................... 20
3.1. Gereç .................................................................................................................................. 20
3.1.1. Araştırmanın Yeri ve Zamanı ......................................................................................... 20
3.1.2. Araştırmanın Etik İzinleri ............................................................................................... 20
3.1.3. Araştırmanın Evreni ve Örneklem Seçimi...................................................................... 20
3.1.4. Araştırmanın Genel Planı ............................................................................................... 21
3.1.5. Antropometrik Ölçümlerin Alınması ............................................................................. 21
3.1.6. Ağırlık Yönetiminde Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği (AYBBÖ) ................................... 22
iv
3.1.6.1. Alkol Alımı ve Şekerle Tatlandırılmış İçecekler ......................................................... 22
3.1.6.2. Besin Alımını Etkileyen Besinlerin Değişkenliği ....................................................... 22
3.1.6.3. Enerji Yoğunluğu ........................................................................................................ 22
3.1.6.4. Güvenilir Beslenme Bilgisi ......................................................................................... 23
3.1.6.5. Porsiyon Büyüklüğü .................................................................................................... 23
3.1.7.Yeme Farkındalığı Envanteri (YFE) ............................................................................... 23
3.1.7.1. Kişinin Kendi Yeme Deneyimine Karşı Kabul Edici ve Bağımlı Olmayan Tutum .... 24
3.1.7.2. Yemek Yerken Duyuların Farkına Varma................................................................... 24
3.1.7.3. Doygunluk Farkındalığına Yanıt Olarak Yemek Yeme .............................................. 24
3.1.7.4.Yeme Tetikleyicilerinin ve Yeme Motivasyonlarının Farkında Olma ......................... 24
3.1.7.5. Birbirine Bağlantılı Olma ............................................................................................ 24
3.1.7.6. Reaktif Olmayan Durum ............................................................................................. 25
3.1.7.7. Dikkatini Yemeye Odaklama ...................................................................................... 25
3.2. Yöntem .............................................................................................................................. 25
3.2.1.Verilerin İstatistiksel Analizi ........................................................................................... 25
4.BULGULAR ......................................................................................................................... 27
4.1. Araştırmaya Katılan Bireylerin Demografik Özellikleri ................................................... 27
4.2. Araştırmaya Katılan Bireylerin Antropometrik Ölçümlerinin Değerlendirmesi ............... 28
4.3. Araştırmaya Katılan Bireylerin Antropometrik Ölçüm Sınıflamalarına Göre Dağılımı ... 29
4.4. Araştırmaya Katılan Bireylerin Beslenme Alışkanlıklarının Değerlendirmesi ................. 30
4.5. Araştırmaya Katılan Bireylerin Ağırlık Yönetiminde Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği
(AYBBÖ) ve Yeme Farkındalığı Envanteri (YFE) Bulguları .................................................. 31
4.6. Araştırmaya Katılan Bireylerin Ağrlık Yönetiminde Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği
(AYBBÖ) ve Yeme Farkındalığı Envanteri (YFE) Arasındaki İlişki Bulguları ...................... 34
4.6. Araştırmaya Katılan Bireylerin Antropometrik Ölçümleri ile Ağırlık Yönetiminde
Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği (AYBBÖ) ve Yeme Farkındalığı Envanteri (YFE) Arasındaki
İlişki Bulguları .......................................................................................................................... 37
v
5.TARTIŞMA ........................................................................................................................... 39
5.1. Araştırmaya Katılan Bireylerin Demografik Özelliklerinin Değerlendirilmesi ................ 39
5.2. Araştırmaya Katılan Bireylerin Antropometrik Ölçümlerinin Değerlendirilmesi ............ 39
5.3. Araştırmaya Katılan Bireylerin Beslenme Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi ............... 42
5.4. Araştırmaya Katılan Bireylerin Beslenme Bilgi Düzeyi ve Alt Boyutlarının
Değerlendirilmesi ..................................................................................................................... 43
5.5. Araştırmaya Katılan Bireylerin Beslenme Bilgi Düzeyleri ve Antropometrik Ölçümleri
Arasındaki İlişkinin İncelenmesi .............................................................................................. 45
5.6. Araştırmaya Katılan Bireylerin Yeme Farkındalıklarının ve Alt Boyutlarının İncelenmesi
.................................................................................................................................................. 46
5.7. Araştırmaya Katılan Bireylerin Yeme Farkındalıkları ve Antropometrik Ölçümleri
Arasındaki İlişkinin İncelenmesi .............................................................................................. 47
5.8. Araştırmaya Katılan Bireylerin Beslenme Bilgi Düzeyleri ve Yeme Farkındalıkları
Arasındaki İlişkinin İncelenmesi .............................................................................................. 48
5.9. Araştırmaya Katılan Bireylerin Beslenme Bilgi Düzeyleri Alt Boyutları ve Yeme
Farkındalıkları Alt Boyutları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi ............................................... 49
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ..................................................................................................... 51
KAYNAKLAR ......................................................................................................................... 52
EKLER ..................................................................................................................................... 71
Ek 1 (Etik Kurul Onay Formu) ................................................................................................. 71
Ek 2 (Tıp Fakültesi Dekanlığı İzin Yazısı) ............................................................................. 72
Ek 2 (Hemşirelik Fakültesi Dekanlığı İzin Yazısı) ................................................................. 73
Ek 2 (Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanlığı İzin Yazısı) ......................................................... 74
Ek 3 (Aydınlatılmış Onam Formu) .......................................................................................... 75
Ek 4 (Sosyo-Demografik Veri Formu) ................................................................................... 76
Ek 5 (Antropometrik Veriler Bilgi Formu) .............................................................................. 77
Ek 6 (Beslenme Alışkanlıkları Bilgi Formu) ........................................................................... 78
Ek 7 (Ağırlık Yönetimi Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği) ......................................................... 80
vi
Ek 8 (Yeme Farkındalığı Envanteri) ....................................................................................... 90
BİLİMSEL ETİK BEYANI ..................................................................................................... 92
ÖZ GEÇMİŞ ............................................................................................................................. 9
EFFECTS OF INTERMITTENT FASTING ON SOME BIOCHEMICAL PARAMETERS IN RATS WITH EXPERIMENTAL DIABETES
No full textAmaç: Bu çalışmada deneysel olarak Diabetes Mellitus oluşturulan ratlarda aralıklı oruç uygulanmasının bazı biyokimyasal parametreler üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu amaçla çalışmada 28 adet erişkin Sparque Dawley rat kullanıldı. Gruplar; 1- Sağlıklı Kontrol Grubu (n=7), 2-Diyabetik Grup (n=7), 3- Sağlıklı-Aralıklı Oruç Grubu ve 4-Diabetli-Aralıklı Oruç Grubu (n=7) olarak belirlendi. Grup 2 ve 4 de bulunan ratlara diyabet oluşturmak için 0,01 M sodyum sitrat tamponu (pH 4.5) içinde streptozosin 50mg/kg intraperitonal olarak uygulandı. Kontrol grubu hayvanlara 0.01 M sodyum sitrat verildi. Enjeksiyonu takiben 7 gün sonra hayvanlar 12 saat süre ile aç bırakılarak glukoz düzeyleri ölçüldü. Diyabet doğrulandıktan sonra 3 ve 4. gruptaki hayvanlara 6 hafta aralıklı oruç (16:8) uygulandı. Uygulamaları takiben anestezi altında kan örnekleri alınan ratlardan elde edilen serum ve plazmalardan glukoz, Hb A1c analizleri spektrofotometrik olarak; IL-1, IL-6, TNF- ve CRP analizleri rat spesifik ELISA kitleri ile ölçüldü.
Bulgular: Ortalama CRP,TNF-, IL-1 ve IL-6 düzeyleri arasında istatistik önemde bir fark belirlenemedi. Serum ortalama TNF- düzeyleri deneysel diyabet oluşturarak normal beslenen grupta diğer tüm deneme gruplarından yüksek olarak saptandı. Diyabetli normal beslenen grubun ortalama serum glukoz (P=0.000) ve HbA1c (P=0.014) konsantrasyonları diğer tüm gruplardan anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. Hem diyabet hemde sağlıklı gruplarda aralıklı oruç beslenmesinin serum glukoz konsantrasyonlarında anlamlı değişikliğe neden olmadığı belirlendi.
Sonuç: Tüm bu veriler, aralıklı oruç modelinin diyabetin inflamatuvar ve metabolik komplikasyonları üzerinde düzenleyici bir etki oluşturabileceğine işaret etmektedir. Ancak, bazı parametrelerde istatistiksel anlamlılık elde edilememesi, bu etkinin sınırlı veya dolaylı olabileceğini düşündürmektedir.Bu tez Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından VTF-23036 proje numarası ile desteklenmiştir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
KISALTMALAR DİZİNİ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ix
RESİMLER DİZİNİ x
TABLOLAR DİZİNİ xi
ÖZET xii
ABSTRACT xiv
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 2
2.1. Diyabetes Mellitus 2
2.2. Diyabetes Mellitus’un Tarihsel Süreci 2
2.3. Diabetes Mellitüs’un Epidemiyolojisi 4
2.3.1. Dünyada Diyabetes Mellitus 4
2.3.2. Türkiyede Diyabetes Mellitüs 6
2.4.Diyabetes Mellitus’un Teşhisi 7
2.5. Diyabetes Mellitus’un Sınıflandırılması 8
2.5.1. Tip 1 Diyabetes Mellitus 9
2.5.2. Tip 2 Diyabetes Mellitus 9
2.5.3. Gestasyonel Diyabetes Mellitus 10
2.5.4. Spesifik Nedenlere Bağlı Diyabet 11
2.6.Diyabetin Patogenezi 11
2.7. Diyabetes Mellitusa Bağlı Oluşan Komplikasyonlar 12
2.7.1. Akut Komplikasyonlar 13
2.7.1.1.Hipoglisemi 13
2.7.1.2.Diyabetik Ketoasidoz 14
2.7.1.3. Laktik Asidoz Koması 14
2.7.1.4. Hiperosmolar Hiperglisemik Durum 15
2.7.2. Kronik Komplikasyonlar 15
2.7.2.1.Mikrovasküler Komplikasyonlar 15
2.7.2.1.1. Diyabetik Nefropati 15
2.7.2.1.2.Retinopati 16
2.7.2.2.Nöropati 16
2.7.2.3.Diyabetik Ayak 17
2.7.3. Diyabetin Makrovasküler Komplikasyonları 17
2.7.3.1.Kardiyovasküler Hastalıklar 18
2.7.3.2. Periferik Arter Hastalıkları 18
2.7.3.3. Serebrovasküler Hastalıklar 19
2.8.Diyabetes Mellitus Tedavi Yöntemleri 20
2.8.1. İlaç Tedavisi 20
2.8.2. Beslenme Tedavisi 21
2.8.2.1. Diyabette Beslenme Tedavisi ve Programı 21
2.8.2.2.Karbonhidrat Sayımı ve Diyet Programı 22
2.8.3.Beslenme Planında Dikkat Edilmesi Gerekenler 23
2.8.4. Alternatif Tedavi ve Geleneksel Tedaviler 23
2.9.Aralıklı Oruç 24
2.9.1. Aralıklı Oruç Çeşitleri 25
2.9.2. Zaman Kısıtlı Beslenme 25
2.9.3. Alternatif Gün Açlıkları 26
2.9.4. 5:2 Diyeti 26
2.9.5. Dini Oruç 26
2.10.Sirkadiyen Ritim 27
2.11. Aralıklı Oruç ve Metabolizma 28
2.12. Aralıklı Oruç Metabolizması 30
2.13. Aralıklı Orucun Bazı Organlar Üzerine Etkisi 31
2.14. Aralıklı Açlığın Bazı Hastalıklarla İlişkisi 32
2.14.1. Obezite 32
2.14.2.Diyabetes Mellitus 33
2.15.Kardiyovaskuler Hastalıklar 34
2.16. Nörolojik Hastalıklar 35
2.17. Otofaji-Kanser 35
2.18. Yaşlanma 36
3.GEREÇ VE YÖNTEM 38
3.1. Deney Hayvanı Materyali 38
3.2. Yöntem 38
3.2.1. Deneme Grupları ve Diabetes Mellitus Oluşturulması 38
3.2.2. Aralıklı Oruç Uygulanması 39
3.2.3. Serum Örneklerinin hazırlanması 39
3.2.4. Biyokimyasal Analizler 39
3.2.4.1. Hemoglobin A1c Analizi 40
3.2.4.2.TNF-α (Tümor Nekroz Faktörü Alfa) Analizi 41
3.2.4.3.CRP Analizi 42
3.2.4.4. IL-6 Analizi 44
3.2.4.5. İnterlökin1β ( IL-1β ) Analizi 45
3.3. İstatistiksel Analiz 46
4. BULGULAR 47
5. TARTIŞMA 51
6.SONUÇ VE ÖNERİLER 54
KAYNAKLAR 55
BİLİMSEL ETİK BEYANI 70
ÖZ GEÇMİŞ 7