5025 research outputs found
Sort by
CANİNE VİSCERAL LEİSHMANİSİS’İN FARKLI EVRELERİNDE HÜCRESEL BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİN AKTİVASYONUNA İLİŞKİN SERUM NEOPTERİN DÜZEYLERİNİN ARAŞTIRILMASI
No full textBu çalışmada, Visceral Leishmaniasisli (VL) köpeklerde hastalığın farklı evrelerinde hücresel bağışıklık sisteminin aktivasyonuna ilişkin serum neopterin düzeylerinin ortaya konulması amaçlandı.
Araştırmanın hayvan materyalini 28’ i VL’ li, 7’ si sağlıklı olmak üzere beş gruba ayrılan toplam 35 köpek oluşturdu. VL tanısında klinik bulguların yanı sıra hızlı ELİSA test kitleri ile İmmun flörosan antikor testi kullanıldı. CVL’li olgularda serolojik, klinik semptomlar ile hematolojik/biyokimyasal bulgular temelinde Leishvet Grubu tarafından bildirildiği üzere aktif şekilde evrelendirilerek dört farklı gruba (her grupta n=7) ayrıldı. Bu bağlamda araştırma grupları; Grup 1: Evre I (Hafif şiddetli olgular); Grup II: Evre II (Orta şiddetli olgular); Grup III: Evre III (Şiddetli olgular); Grup IV: Evre IV (Çok şiddetli olgular) ile Grup V: CVL yönünden negatif ve herhangi bir klinik bulgusu bulunmayan sağlıklı kontrol şeklinde belirlendi.
Evreler baz alınarak gruplandırılan VL’li ve sağlıklı köpeklerin neopterin seviyeleri ölçülerek, hücresel immun yanıtın düzeyi ortaya konulmaya çalışıldı. Elde edilen verilerin karşılaştırması ve korelasyonlarının belirlenmesinde geçerli istatistiksel yöntemler kullanıldı.
Serum neopterin düzeyleri sırasıyla evre I-IV ile enfekte CVL’ li olgularda (minimum-maksimum) 0.40-1.33 mg/dL (evre I); 0.24-2.27 mg/dL (evre II); 0.88-3.83 mg/dL (evre III); 1.30-96.79 mg/dL (evre IV) ve 0.06-1.65 mg/dL (sağlıklı kontrol grubu) olarak saptandı. Evre IV de bulunan hastalara ait serum neopterin düzeylerinin (17,68 ± 10,02), evre I, evre II, evre III ve kontrol gruplarına göre p<0,001 düzeyinde istatistiksel anlamlı yüksek olduğu belirlendi.
Günümüze değin farklı insan ya da hayvan çalışmalarında bağışıklık sisteminin aktivasyonuna ait bir biyobelirteç olarak değerlendirilen Npt, çalışmamızda değerlendirildiği üzere ileri evre CVL’li olgularda teşhis ve muntemel sağaltım protokollerinin belirlenmesi ile prognostik açıdan hastalık aktivitesinin (evreler arası geçişlerin saptanması) takibinde öne çıkabilir.İÇİNDEKİLER
KABUL ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vi
TABLOLAR DİZİNİ vii
ÖZET viii
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1.Neopterin 4
2.1.1. Neopterine Farklı Bakış 5
2.1.2. Neopterin’in kimyasal özellikleri 6
2.1.3. Neopterin’in Biyosentezi 6
2.1.4.Neopterin’in Fizyolojik Rolü 7
2.1.5. Hücresel Kaynak ve İndüksiyon Sinyali 9
2.1.6. Analiz/Ölçüm Yöntemleri 9
2.1.6.1. HPLC ile Ölçüm 10
2.1.6.2. RIA ile Ölçüm 10
2.1.6.3.ELISA İle Ölçüm 11
2.1.7. Sağlıklı Bireylerde Npt Konsantrasyonları 11
2.1.8.Yükseltilmiş Npt Seviyelerine İlişkin Hastalıklar 11
2.1.9. Npt Konsantrasyonları ve Diğer Laboratuar Parametrelerinin Karşılaştırılması 14
2.1.10. Aşılama Sonrası Npt Düzeyleri 15
2.1.11.Npt Seviyeleri Üzerine İmmünoterapinin Etkisi 15
2.2. Enfeksiyöz Hastalıklarda Neopterin Tanısı ve Monitorizasyonu 16
2.2.1.Viral Enfeksiyonlarda Npt Ekspresyonu 17
2.2.1.1.Viral Enfeksiyonlar Esnasında Npt Seviyeleri 17
2.2.1.2. HIV Enfeksiyonunda Npt Olarak Tanısal ve Prognostik Marker 18
2.2.1.3. Antiretroviral Tedaviye Yanıtın İzlenmesi İçin Viral Yük Vekil Marker Olarak Npt 18
2.2.1.4.Viral Hepatitis 19
2.2.1.5. Viral Merkezi Sinir Sistemi Enfeksiyonları 21
2.2.2. Bakteriyel Enfeksiyonlarda Npt Düzeyleri 22
2.2.2.1.Mycobacterium tuberculosis Enfeksiyonunda Npt Seviyeleri 23
2.2.2.2 Akciğer tüberkülozunun diğer akciğer hastalıklarından farklılaşması 24
2.2.2.2.1 Antitüberküloz tedaviye yanıtın kontrol edilmesi 24
2.2.2.3 Paraziter Enfeksiyonlarda Nptin Rolü ve Önemi 25
2.2.2.4. İnfeksiyondaki Kan Ürünlerinin Taranmasında Npt Ölçümünün Uygulanması 30
2.2.2.5 Neopterin: Unutulmuş Biyomarker 31
3. GEREÇ ve YÖNTEM 33
3.1. Örneklerin İncelenecek Numunelerin Toplanması ve Hazırlanması 33
3.3 Evrelendirme amacıyla gerçekleştirilen laboratuvar muayeneleri 35
3.3.1 Hematolojik Muayeneler 36
3.3.2.3 IFAT Analizlerinin Yorumlanması 36
3.3.3 Serum Biyokimyasal Analizleri 36
3.3.4 İdrar Analizleri 36
3.3.2. Neopterin Seviyesinin Belirlenmesi 37
3.4. İstatiksel Analizler 37
4. BULGULAR 38
4.1. Olgulara İlişkin Demografik Bulgular 38
4.2. Olgulara Ait Klinik Bulgular 39
4.3. Olgulara Ait Laboratuvar Bulguları 40
4.3.1. Hematolojik analizler 40
4.3.1.1. IFAT bulguları 40
4.3.1.2. Serum biyokimyasal bulgular 41
4.3.1.3. İdrarda protein/kreatinin bulguları 42
4.3.1.4 Serum neopterin analizleri 42
5. TARTIŞMA 44
6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER 48
KAYNAKLAR 49
EKLER 64
ÖZGEÇMİŞ 6
Kontrol Altındaki Tip I Diyabetli Bireylerde Diş Hareketi Sırasında Rezorpsiyon Markerlarının İncelenmesi
No full textAmaç: Bu prospektif klinik çalışmanın amacı sistemik olarak kontrol altında olan Tip I diyabetli (T1DM) bireyler ile sistemik olarak sağlıklı bireylerde sabit ortodontik tedavi sırasında yapılan maksiller kanin distalizasyon aşamasında diş eti oluğu sıvısındaki (DOS) tümör nekrozis faktör-alfa (TNF-α) ve nükleer faktör kappa beta’nın reseptör activator ligandı (RANKL) konsantrasyonunun değerlendirilip karşılaştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 21 T1DM’li (14 kadın, 7 erkek, ort yaş: 13,95) ve 21 (11 kadın, 10 erkek, ort yaş: 14,76) sistemik olarak sağlıklı 14 ve 24 nolu dişlerin çekilmesi planlamış Angle Sınıf II molar ve kanin ilişkiye sahip toplam 42 birey dahil edilmiştir. Sectional olarak sırası ile 0,014, 0,016, 0,016*0,016, 0,016*0,022 ve 0,019*0,025 inch süper elastik nikel titanyum ark telleri ile seviyeleme yapılmıştır. Distalizasyon sırasında sürtünmenin azaltılması amacı ile 2 ay boyunca 0,019*0,025 paslanmaz çelik (SS) ark telleri uygulanan braket slotlarına son olarak 0,016*0,022 inch SS teller sectional olarak uygulanmıştır. 13 numaralı dişlerin distal diş eti oluğundan kağıt stripler kullanılarak kanin distalizasyonu öncesi (T0), mini vidalardan ankraj alınarak 150 gr kanin distalizasyon kuvveti uygulandıktan 24 saat sonra (T1), 7. gün (T2) ve 21. gün (T3) DOS örnekleri alınarak DOS hacmi, TNF-α ve RANKL düzeyleri belirlenmiştir. Çalışmamızdaki DOS örnekleri Enzyme Linked-Immuno-Sorbent Assay (ELISA) kitleri kullanılarak analiz edilmiştir.
Tanımlayıcı istatistikler; ortalama ± standart sapma, ortanca (minimum–maksimum), sayım verileri ise sayı (n) ve yüzde (%) olarak sunulmuştur. Analitik değerlendirme için gruplar arası karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi, grup içi karşılaştırmalarda Friedman testi, ikişerli karşılaştırmalar Wilcoxon sıralı işaretler testi yapılmış ve Bonferroni düzeltmesi kullanılarak değerlendirilmiştir. P <0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Sağlıklı hasta grubundaki T0 DOS hacim ölçümü ile diğer üç ölçüm zamanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu belirlenmiştir (p<0,01). Ayrıca sağlıklı grup T3 RANKL ölçümü ile diğer 3 ölçüm zamanı arasında da istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu görülmüştür (p<0,01). Sağlıklı gruptaki katılımcıların DOS hacmi düzeyinin T0-T1 (p<0,05) ve T0-T2, T3-T0 (p<0,01) ölçüm değerleri arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir. Sağlıklı gruptaki katılımcıların RANKL düzeylerinin T0-T3 (p<0,01) ve T1-T3, T2-T3 (p<0,05) ölçüm değerleri arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir. Sağlıklı grup T0 ve T3 RANKL, TNF-α ve DOS ölçümleri arasındaki fark cinsiyet gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı ve kadın katılımcılarda daha yüksek bulunmuştur.
Diyabetli grup T0-T2 (p0,05).
Diyabet ve sağlıklı gruplar karşılaştırıldığında; diyabetli grubun T0, T1, T2 ve T3 TNF-α (p0,05). Farklı ölçüm zamanları arasındaki DOS hacmi düzeyinin farklarına ait değerlerin diyabet ve sağlıklı gruplarına göre karşılaştırılmasına göre; T1-T0 DOS hacmi farkı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p0,05).
Sonuç: Çalışmamızdaki iyi kontrollü T1DM’de daha yüksek düzeyde rezorpsiyon marker seviyesi görülmesine karşı ortodontik kuvvete bağlı oluşan bir farklılık bulunmamıştır. Sağlıklı ve diyabetli bireylerde diş hareketine karşı benzer cevaplar oluşmuştur.KABUL VE ONAY SAYFASI i
TEŞEKKÜR ii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
RESİMLER DİZİNİ viii
TABLOLAR DİZİNİ ix
ÖZET. x
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Diş Hareketi 4
2.1.1. Diş Hareketinin Basamakları 5
2.1.1.1. Matriks Stresi ve Sıvı Akışı 5
2.1.1.2. Hücre Stresi 6
2.1.1.3. Hücre Uyarımı ve Farklılaşması 7
2.1.1.4. Yapım Yıkım Döngüsü (Remodeling) 8
2.1.2. Ortodontik Diş Hareketi Sırasında Periodonsiyumda Görülen Biyofizyolojik Değişiklikler 8
2.1.2.1. Diş Hareketi Sırasında Rol Alan Hücreler ve Aktiviteleri 9
2.1.2.2. Kemik Remodelingi ve Dişin Hareketi 11
2.1.2.3. Periodontal Ligament Remodelingi ve Diş Hareketi 13
2.1.2.4. Dentin ve Pulpada Gerçekleşen Yanıt 14
2.1.2.5. Diş Kökünde Meydana Gelen Yanıt 15
2.2. Diş Eti Oluğu Sıvısı (DOS) 16
2.2.1. Diş Eti Oluğu Sıvısı Toplama Yöntemleri 18
2.3. Diş Hareketinin Oluşumunu Sağlayan Biyomarkerlar 18
2.3.1. Kemik Yapım Biyomarkerları 19
2.3.2. Kemik Yıkım Biyomarkerları 20
2.3.2.1. TNF-α 20
2.3.2.2. RANKL 22
2.4. Ortodontik Tedavide Çekim ve Kanin Distalizasyonu 24
2.5. Ortodontide Kullanılan Geçici Ankraj Üniteleri 26
2.5.1. İskeletsel Ankraj 26
2.5.1.1. Mini Vida ile İskeletsel Ankraj 27
2.6. Diyabet 28
2.6.1. Diyabetin Ortodontik Diş Hareketi Üzerindeki Etkileri 30
3. GEREÇ ve YÖNTEM 33
3.1.Araştırmanın Türü 33
3.2. Bireyler ve Araştırma Gruplarının Oluşturulması 33
3.3. Klinik Uygulama 36
3.3.1. Ortodontik Kayıtların Toplanması 36
3.3.2. Kullanılan Braket ve Tüpler 36
3.3.3. Braketlerin Yapıştırılması 37
3.3.4. Seviyeleme ve Maksiller Birinci Premolar Çekimi 37
3.3.5. Mini Vida Uygulaması ve Kanin Distalizasyonu 38
3.4. Örnekleme İşlemleri 39
3.4.1. Örnek Alınacak Dişlerin Belirlenmesi 39
3.4.2. Diş Eti Oluğu Sıvısı Örnekleri 40
3.5. Laboratuar Çalışmaları 41
3.5.1. Diş Eti Oluğu Sıvısı Örneklerinin Analizi 42
3.5.1.1. RANKL ve TNF- α Düzeylerinin Belirlenmesi 42
3.6. İstatistiksel Yöntem 46
4. BULGULAR 47
5. TARTIŞMA 60
5.1. Çalışmanın Amacının Tartışılması 60
5.2. Hasta Seçim Kriterleri ve Yöntemin Tartışılması 62
5.3. Bulguların Tartışılması 66
6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER 72
KAYNAKLAR 74
EKLER 108
EK-1. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu (Çocuk Hasta) 108
EK-2. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu (Yetişkin) 114
EK-3. Etik Kurul İzni 120
BİLİMSEL ETİK BEYANI 121
ÖZGEÇMİŞ 12
AYDIN, DENİZLİ VE MANİSA İLLERİNDE SCHMALLENBERG VİRUS ENFEKSİYONUNUN SEROLOJİK OLARAK ARAŞTIRILMASI
No full textAmaç: Schmallenberg virusu (SBV), ilk kez 2011 yılında Avrupa'da tanımlanan, sokucu sineklerle bulaşan, sığır, koyun ve keçilerde süt veriminde azalma, abort, mumifiye fötus, erken doğum, ölü doğum ve kongenital anomalilerle ile karakterize, epidemik şekilde seyredebilen ve sonuç olarak ekonomik kayıplara neden olan bir hastalığa yol açmaktadır. Enfeksiyonun bölgemizdeki varlığı ve yaygınlığı konusunda bilimsel veri bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Aydın, Manisa, Denizli İllerinde SBV enfeksiyonun varlığı ve yaygınlığını araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Aydın, Denizli ve Manisa illerindeki keçi, koyun ve sığır yetiştiriciliği yapan işletmelerden toplam 464 hayvandan kan serumu örnekleri elde edildi. Örnekler ticari indirekt ELISA ile SBV'e karşı oluşan antikor varlığı yönünden test edildi.
Bulgular: Araştırmada genel olarak tüm hayvanların %25,86'inde (120/464) SBV'ye özgü antikor varlığı tespit edildi. Seropozitiflik oranları Aydın'daki tüm hayvanlarda %42,86 (66/154), Denizli'de %22,73 (35/154) Manisa'da ise %12,18 (19/156) oranında olduğu tespit edildi. Örneklenen tüm keçilerde %27,85 (44/158), tüm koyunlarda %21,15 (33/156) ve tüm sığırlarda ise %28,67 (43/150) oranında antikor pozitiflik bulundu. Seropozitiflik oranlarının istatistiksel karşılaştırılması sonrasında coğrafik konum, yaş ve ırk arasında anlamlı bir farklılık bulunurken, tür ve cinsiyet yönünden anlamlılık saptanmadı.
Sonuç: Araştırmada SBV enfeksiyonunun Batı Ege Bölgesi'nde oldukça yaygın olduğu ve ekonomik kayıplara neden olabileceği görüşüne varıldı. Araştırmanın sonuçları, SBV enfeksiyonuna karşı mücadele, koruma ve kontrol yöntemlerinin geliştirilmesi, yürürlüğe konması gerekliliğine dikkati çekmektedir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ viii
RESİMLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xi
ABSTRACT xii
1.GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Etiyoloji 3
2.1.1 Sınıflandırma 3
2.1.2. Morfoloji 5
2.1.3. Genomik Yapı ve Proteinler 7
2.1.4. Virusun Üretilmesi 8
2.1.5. Dayanıklılık 9
2.2. Epizootiyoloji 9
2.2.1. Konakçı Spektrumu 9
2.2.2. Bulaşma ve Yayılma 10
2.2.3. SBV Enfeksiyonunun Dünyadaki Durumu 12
2.2.4. SBV Enfeksiyonunun Türkiye’deki Durumu 15
2.3. Patogenez 17
2.4. Klinik 19
2.5. Patoloji 21
2.6. Teşhis 24
2.7. Korunma, Kontrol ve Mücadele 25
3. GEREÇ VE YÖNTEM 29
3.1. Gereç 29
3.1.1. Kan Serumu Örnekleri 29
3.2. Yöntem 30
3.2.1. Enzyme Linked Immunosorbent Assay (ELISA) 30
3.2.1.1. Kit İçeriği ve Kullanılan Malzemeler 31
3.2.1.2. Testin Uygulanışı 31
3.2.1.3. Sonuçların Değerlendirilmesi 32
3.2.2. İstatistiksel Değerlendirme 33
4. BULGULAR 34
4.1. İllere ve Hayvan Türlerine Göre SBV Enfeksiyonunun Serolojik Yaygınlığı 34
4.2. Yaşlara Göre Seropozitiflik Dağılımı 35
4.3. Cinsiyetlere Göre Seropozitiflik Dağılımı 38
4.4. Irklara Göre Seropozitiflik Dağılımı 39
5. TARTIŞMA 42
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 52
KAYNAKLAR 54
EKLER 6
KADINLARIN JİNEKOLOJİK KANSERLERE YÖNELİK FARKINDALIKLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: DENİZLİ İLİ ÖRNEĞİ
Full text linkAmaç: Araştırma kadınların jinekolojik kanserlere yönelik farkındalıklarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma analitik-kesitsel olarak, Aralık 2020-Aralık 2021 tarihleri arasında, Denizli il merkezine bağlı 65 adet Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı olan 20-65 yaşları arasındaki 650 kadınla yürütülmüştür. Araştırmanın verileri Tanıtıcı Bilgi Formu ve Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verileri Statistical Package For Social Science (SPSS) 25.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, değişkenlerin karşılaştırılmasında Pearson ki-kare, Mann Whitney U, One Way ANOVA ve Kruskal Wallis testleri ile post-hoc analizinde Bonferroni testi kullanılmıştır.
Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 41,061±12,15, %37,80’i ilkokul mezunu, %57,70’i bir işte çalışmaktadır. Kadınlar en sık görülen jinekolojik kanser türünün (%29,70) rahim ağzı kanseri olduğunu ifade etmişlerdir. Kadınların %28,90’ı kanser tarama testi yaptırmış, yaptırılan tarama testinin %57,90’ı pap smear taraması olduğu belirlenmiştir. Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği toplam puan ortalaması 158,34±16,84, “Jinekolojik Kanserlerde Erken Tanı ve Bilgi Farkındalığı” alt ölçek puan ortalaması 17,30±2,09, “Jinekolojik Kanser Riskleri Farkındalığı” alt ölçek puan ortalaması 29,97±4,93, “Jinekolojik Kanserlerden Korunma Farkındalığı” alt ölçek puan ortalaması 23,80±3,32, “Jinekolojik Kanserlerde Rutin Kontrol ve Ciddi Hastalık Algısı Farkındalığı” alt ölçek puan ortalaması 87,28±12,10 olarak bulunmuştur. Kadınların jinekolojik kanserlere yönelik farkındalıklarını yaş, eğitim, çalışma durumu, sosyal güvence, gelir durumu, eşin eğitim durumu, gebelik sayısı, menopoz durumu, aile planlaması yöntemi kullanımı, alkol ve sigara kullanımı, egzersiz yapma, ailede kanser
x
öyküsü, kanserlere ilişkin bilgi sahibi olması, tarama testi yaptırma durumunun etkilediği tespit edilmiştir (p<0,05).
Sonuç: Bu çalışmadaki kadınların jinekolojik kanserlere yönelik farkındalıklarını etkileyen bir çok faktör olduğu tespit edilmiştir. Jinekolojik kanserlerlere yönelik farkındalığı artırmaya yönelik toplumdaki kadınların statüsünün artırılması ve sağlıklı yaşama yönelik davranışların kazandırılması gerekmektedir.KABUL VE ONAY ....................................................................................................................i
TEŞEKKÜR .............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER..........................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ......................................................................................iv
TABLOLAR DİZİNİ..................................................................................................................vi
ÖZET.....................................................................................................................................ix
ABSTRACT .............................................................................................................................x
1.GİRİŞ...................................................................................................................................1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi ..........................................................................................1
1.2. Araştırmanın Amacı .......................................................................................................3
1.3. Araştırmanın Soruları ....................................................................................................3
2.GENEL BİLGİLER.................................................................................................................4
2.1. Jinekolojik Kanserler ve Kadının Yaşamındaki Yeri........................................................4
2.2. Jinekolojik Kanser Çeşitleri............................................................................................6
2.2.1. Over Kanseri...............................................................................................................7
2.2.2. Endometrium (Rahim) Kanseri .................................................................................10
2.2.3. Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri.....................................................................................13
2.2.4. Vulva Kanserleri.........................................................................................................18
2.2.5. Vajen Kanseri ............................................................................................................20
2.3. Ebelerin Jinekolojik Kanserlere Yönelik Farkındalık Oluşturmadaki Rolü.....................22
3. GEREÇ VE YÖNTEM.........................................................................................................24
3.1. Araştırmanın Şekli........................................................................................................24
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri .....................................................................24
3.3. Araştırmanın Zamanı...................................................................................................24
3.4. Araştırma Evreni ve Örneklemi....................................................................................25
3.5. Araştırmaya Alınma ve Dışlanma Kriterleri ................................................................26
3.6. Veri Toplama Araçları.................................................................................................26
3.6.1. Tanıtıcı Bilgi Formu (EK-1).......................................................................................26
3.6.2. Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği (EK-2) ......................................................27
3.7. Ön Uygulama.............................................................................................................28
3.8. Verilerin Toplanması.................................................................................................28
3.9. Verilerin Değerlendirilmesi........................................................................................28
3.10. Araştırmanının Sınırlılıkları ......................................................................................29
3.11. Araştırmanın Güçlükleri...........................................................................................29
3.12. Araştırmanın Etik Yönü............................................................................................29
4.BULGULAR .....................................................................................................................30
5.TARTIŞMA.......................................................................................................................62
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .....................................................................................................72
6.1. Sonuçlar......................................................................................................................72
6.2. Öneriler......................................................................................................................73
7. KAYNAKLAR....................................................................................................................75
EKLER .................................................................................................................................98
BİLİMSEL ETİK BEYANI ......................................................................................................113
ÖZ GEÇMİŞ........................................................................................................................11
BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİNDE SAĞLIK ÇALIŞANLARININ YAŞADIĞI İŞ KAZALARI VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ
No full textÖZET
BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİNDE SAĞLIK ÇALIŞANLARININ YAŞADIĞI İŞ KAZALARI VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ
Aygün G. Aydın Adnan Menderes Uygulama ve Araştırma Hastanesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Hemşireliği Programı Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2020.
Sağlık çalışanlarında verilen hizmetin özellikleri ve işin niteliği sebebiyle çalışma ortamında çok fazla olumsuz etmen bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı bir uygulama ve araştırma hastanesinde çalışan sağlık çalışanlarının yaşadığı iş kazaları ve ilişki faktörlerini belirlemek üzere yapılmış kesitsel bir çalışmadır. Araştırma Aydın Adnan Menderes Uygulama ve Araştırma Hastanesi’ sinde görev yapan sağlık çalışanları ile Ekim 2018- Aralık 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın evreni 1037 kişi, örneklemi ise 610 kişi oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak 40 soruluk anket formu ve Öztürk ve Babacan (2012) tarafından geliştirilen Hastanelerde İş Güvenliği Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma öncesi Aydın Adnan Menderes Uygulama ve Araştırma Hastanesi’nden kurum izni, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan etik onay, araştırmada kullanılan ölçek ile ilgili araştırmacılardan gerekli izinler alınmıştır.
Elde edilen veriler SPSS 24 programında ve bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Çalışmada PearsonChi-Square, Fisher’s Exact testleri kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenleri demografik özellikler, çalışma koşulları ve iş güvenliği bağımlı değişkenleri ise sağlık çalışanlarında iş kazalarıdır.
Araştırma sonucundan elde edilen bulgulara göre araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının %69’unun kadın, %44’i evli olup yaş ortalaması 29,11±6,11’dir. Sağlık çalışanlarının %28,7’ sinin çocuk sahibi olduğu, %70’i lisans ve üstü eğitim düzeyine sahip olduğu, iş kazası sayısının 2,51±1,84 olduğu saptanmıştır. Sağlık çalışanları Hastanelerde İş Güvenliği Ölçeğinden ortalama 131,48±36,18 puan almıştır. Sağlık çalışanlarında vardiyalı çalışanların çalışmayanlara göre, fazla mesai yapanların yapmayanlara göre iş kazası geçirme oranı daha yüksek bulunmuştur. Ameliyathane ve acil de çalışan sağlık çalışanlarında iş kazası oranı yüksek görülmektedir. İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi alan sağlık çalışanlarının iş kazası geçirme oranı almayanlara göre daha düşük bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda farklı örneklem gruplarında iş kazaları ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi; risk gruplarına yönelik eğitim aktivitelerine yer verilmesi önerilmektedir.KABUL VE ONAY SAYFASI i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ viii
TABLOLAR DİZİNİ ix
ÖZET x
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. İş Kazası ile İlgili Genel Bilgiler 3
2.1.1. İş Kazasının Tanımı 3
2.1.2. İş Kazası Çeşitleri 4
2.1.3. İş Kazalarının Nedenleri 4
2.2. İş Sağlığı ve Güvenliği Kavramları 5
2.2.1. İş Sağlığı ve Güvenliği Tanımı 5
2.2.2. İş Sağlığı ve Güvenliği Kavramının Amacı 6
2.2.3. İş Sağlığı ve Güvenliğinin Önemi 6
2.2.3.1. Çalışan açısından önemi 7
2.2.3.2. İşveren açısından önemi 7
2.2.3.3. Ülke ekonomisi açısından önemi 7
2.2.3.4. İş sağlığı ve güvenliğini belirleyen faktörler 8
2.3. Meslek Hastalıkları 8
2.4. İş ile İlgili Hastalıklar 9
2.5. Sağlık Hizmetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği 9
2.5.1. Sağlık Hizmetlerine İlişkin Temel Bilgiler 10
2.5.1.1. Sağlık kavramı 10
2.5.1.2. Sağlık hizmetlerinin tanımı 10
2.5.1.3. Sağlık hizmetlerinde çalışanların özellikleri 11
2.6. Sağlık İşletmelerinde İşyeri Ortam Faktörleri 12
2.6.1. Fiziksel Faktörler 13
2.6.1.1. Gürültü 13
2.6.1.2. İklimlendirme 13
2.6.1.3. Aydınlatma 14
2.6.1.4. Radyasyon 14
2.6.1.5. Kimyasal faktörler 15
2.6.1.6. Anestezi gazları 16
2.6.1.7. İlaçlar 16
2.6.1.8. Antiseptik ve dezenfektan maddeler 16
2.6.1.9. Sterilizasyon malzemeleri 17
2.6.1.10. Laboratuvar malzemeleri 17
2.6.1.11. Biyolojik faktörler 17
2.6.1.12. Ergonomik faktörler 18
2.6.1.13. Psikososyal faktörler 19
2.6.1.14. Diğer faktörler 19
2.7. Sağlık Hizmetlerinde İş Kazaları 20
2.7.1. Kesici-delici Alet Yaralanmaları 20
2.7.2. Kas- İskelet Sistemi Yaralanmaları 20
2.7.3. Kan ve Vücut Sıvıları ile Maruziyet 21
2.7.4. Fiziksel Nedenli Olan İş Kazaları 21
2.7.5. Kimyasal Madde ile Maruziyet 22
2.7.6. Alerjik Reaksiyonlar 22
2.7.7. Şiddet Maruziyeti 22
2.7.8. Çarpma-Düşme ve Burkulmaya Bağlı İş Kazaları 23
2.7.9. Diğer Kazalar 23
2.8. İş Kazalarının Rapor Edilmesi, Kaydı, İzlenmesi 23
2.9. İş Kazalarının Önemi 24
2.10. İş Kazalarının Önlenmesi 24
2.10.1. Uluslararası Önlemler 25
2.10.2. Türkiye’deki Önlemler 25
2.11. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İş Yeri Hemşireliği 26
3. GEREÇ VE YÖNTEM 28
3.1. Araştırmanın Tipi 28
3.2. Araştırmanın yapıldığı yer ve zaman 28
3.3. Araştırmanın Evren ve Örneklemi 28
3.4. Araştırmaya Katılma Kriterleri 29
3.5. Araştırmadan Dışlanma Kriterleri 29
3.6. Araştırmada Kullanılan Veri Toplama Araçları 29
3.6.1. Anket Formu 29
3.6.2. Hastanelerde İş Güvenliği Ölçeği 29
3.7. Araştırmanın Ön Uygulaması 30
3.8. Araştırmanın Uygulama Planı 30
3.9. Araştırmanın Etik Yönü 31
3.10. Araştırmanın İstatistiksel Değerlendirilmesi 31
3.11. Araştırmanın Değişkenleri 31
3.12. Çalışma Planı (Ekim 2018-Aralık 2019) 32
4. BULGULAR 33
4.1. Sağlık Çalışanlarının Sosyo-demografik Özelliklerine İlişkin Bulguların Değerlendirilmesi 33
4.2. Sağlık Çalışanlarının Mesleki Özellik, Çalışma Koşullarına İlişkin Bulguların Değerlendirilmesi 37
4.3. Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Özelliklerine İlişkin Bulguların Değerlendirilmesi 39
4.4. Sağlık Çalışanlarının Bağışıklama Özelliklerinin Dağılımı 40
4.5. Hastanede İş Güvenliği Ölçeğinin Bulguların Değerlendirilmesi 43
4.6. Sağlık Çalışanlarının Sosyo-Demografik ve Kişisel Tanımlayıcı Özellikleri ile Son 1 Yılda İş Kazası Geçirme Durumlarının Karşılaştırılması 45
4.7. Hastanelerde İş Güvenliği Ölçeği Alt Boyutları ile Meslek Hayatı Boyunca ve Son 1 Yılda İş Kazası Geçirme Durumlarının Korelasyonu 49
5. TARTIŞMA 50
6. SONUÇ VE ÖNERİ 57
6.1. Sonuçlar 57
6.2. Öneriler 58
KAYNAKLAR 59
EKLER 66
Ek 1. Anket Formu 66
Ek 2. Hastanede İş Güvenliği Ölçeği 71
Ek 3. Etik Kurul İzin Belgesi 73
Ek 4. Aydın Adnan Menderes Uygulama ve Araştırma Hastanesi İzin Belgesi 75
Ek 5. Gönüllü Onam Formu 77
ÖZGEÇMİŞ 8