5025 research outputs found
Sort by
“Nöralterapi ve Fotobiyomodülasyonun Diyabetik Nöropatide Tedavi Edici Etkisi”
Amaç: Nöralterapi prokain yada lidokain enjeksiyonu ile uygulanan bir regülasyon
tedavisidir. Çalışmanın amacı, streptozosin ile uyarılmış deneysel diyabetik nöropati (DNP)
modelinde nöralterapi ve/veya fotobiyomodülasyonun tedavi edici etkisinin araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Yetişkin Wistar sıçanlarda STZ enjeksiyonuyla DNP oluşturulmuş,
nosiseptif testlerle doğrulanmıştır. Denekler sağlıklı kontrol, DNP ve tedavi grupları olarak
üçe ayrılmıştır. DNP geliştikten sonra haftada 3 gün, 3 hafta boyunca tedavi uygulanmıştır.
Tedavi grupları; i.p. veya s.c. prokain/lidokain (10mg/kg), fotobiyomodülasyon grubu (GB30
noktasına 2 dk CEPES-lazer) ve kombine gruplar (s.c. prokain/lidokain +
fotobiyomodülasyon) olarak belirlenmiştir. Deneklerde kan şekeri düzeyleri ölçülmüştür,
nosiseptif testler uygulanmıştır ve sinir iletim hızı ile distal latans belirlenmiştir. Deneklerden
alınan kan örneklernden HbA1c ve sinir doku örneklerinden ise hem MDA, SOD, CAT, GPx,
TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-4 ve IL-10 seviyelerine ölçülmüş hem de histopatolojik analiz
yapılmıştır.
Bulgular: Uygulanan tedaviler DNP oluşan deneklerin kan glukoz ve HbA1c değerlerine
anlamlı etkisi olmamıştır. Fakat uygulanan tedavi ile nosiseptif testlerde distal latans değeri
azalmış, elektrofizyolojik analizlerde distal latans azalırken sinir iletim hızları artışı
gözlenmiş, oksidatif stres parametrelerinden MDA değeri azalırken SOD, CAT ve GPx
değerleri artmıştır, nöroinflamasyon belirteçlerinden proinflamatuvar olanlar azalırken
antiinflamatuvar olanlar artmıştır ve histopatolojik analizlerde ise miyelin yıkımı ile aksonal
dejenerasyon azaldığı belirlenmiştir.
Sonuç: Nöralterapi ve fotobiyomodülasyonun DNP üzerinde fonksiyonel, elektrofizyolojik,
biyokimyasal ve histopatolojik düzeyde tedavi edici etkileri olduğu gösterilmiştir.
Antioksidatif ve antiinflamatuvar mekanizmaların bu etkide önemli rol oynadığı görülmüştürİÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY …………...………………………..……………….………… i
TEŞEKKÜR ………………………………………………………….…………….. ii
İÇİNDEKİLER ..………………………………………….………...……….….….. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..………………….……………….. v
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...…………………….. vii
RESİMLER DİZİNİ ….………….…………………………...……………….…… viii
ÖZET ……………………………………………………………………………..… ix
ABSTRACT ……………………………………………………………….…….…. x
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….……..….. 1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………..…… 3
2.1. Diabetes Mellitus.………………………..……………………………..…….… 3
2.2. Diyabetes Mellitus Komplikasyonları……….…..……………….…….…......... 6
2.3. Diyabetik Nöropati............................................................................................... 8
2.3.1. Diyabetik Nöropatinin Patogenezindeki Mekanizmalar…………………...… 10
2.3.2. Diyabetik Nöropatide Tedavi Stratejileri…………………………………….. 14
2.4. Lokal Anestezikler………………………………..………….……………........ 18
2.5. Nöralterapi……………………………………………………………………… 22
2.6. Lazer ………………………………………………………...……………….… 26
2.6.1. Fotobiyomodülasyon……………………………………………………….… 29
2.6.2. CEPES-Lazer ……………………………………………………..……….…. 31
3. GEREÇ VE YÖNTEM…………………………………………………………... 32
3.1. Gereç…………..………..…………………………………....…...…………..... 32
3.1.1. Deney Hayvanları ……………………..…................................................…... 32
iv
3.1.2. Diyabet Oluşturma ve Diyabetik Nöropati Gelişimi….………………….….. 32
3.1.3. Deney Grupları.…………………………..………………..…..….……..…… 33
3.1.3. Deneyden Çıkarılma Kriterleri…………..………………………..……..….... 36
3.2. Deney Sürecinde Ölçülen Parametreler………….…………………………….. 36
3.3. Nosiseptif Testler: Hot Plate Testi…………………………………………...… 37
3.4. Elektrofizyolojik Ölçümler...…………...…..…………..…………...………….. 38
3.5. Biyokimyasal Analiz….…………………….……...….………………….…… 38
3.6. Histopatolojik Yöntemler.…………………………………….…………...…… 39
3.7. İstatistiksel Değerlendirme ……….……………………….……….………...… 40
4. BULGULAR ……………………………………………………………….…..... 41
4.1. Deney Hayvanlarının Ağırlık Değerleri….……………………….….……….... 41
4.2. Kan Glukoz Değerleri…………………………..………………….………...… 43
4.3. Hemoglobin A1c Değerleri.…………..…………………………...……….…... 44
4.4. Nosiseptif Test: Hot Plate Refleks Latansı ….………………………………… 45
4.5. Elektrofizyolojik Ölçüm Sonuçları...……………………………...…………… 47
4.6. Biyokimyasal Bulgular……………………………………..…………………... 49
4.7. Histopatolojik Bulgular………………………………………………………… 58
5. TARTIŞMA …………...……….………………….……...….……………....…... 63
6. SONUÇ VE ÖNERİLER …………………………..…………..………….….… 72
KAYNAKLAR……………………………………………………………………… 75
EKLER………..…………………………………………………………………….. 89
Ek 1. Etik Kurul Belgesi………………….………………………………………..... 89
BİLİMSEL ETİK BEYAN………………………………………………………….. 91
ÖZ GEÇMİŞ ………………………………………...……………………..……….. 8
KORNEA YARALARINDA KESTANE BALININ İYİLEŞME ÜZERİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI: DENEYSEL RAT MODELİ
Amaç: Bu tez çalışmasında ülkemizde üretilen kestane balını içeren jel ürünün kornea yaralarında iyileşme üzerine etkilerinin araştırması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Materyali, 10-12 haftalık 200-250 gram ağırlığında Spraque Dawley ırkı 61 dişi rat oluşturmuştur. Kontrol, kitosan ve bal jeli olmak üzere üç grupta toplam 61 gözde korneal hasar meydana getirilmiştir. Deneme modelindeki travmatik lezyonun, tek gözde olması, tüm gözü kaplamaması ve hayvanların fizyolojik ihtiyaçlarını karşılamalarına engel olmayacak büyüklükte olması nedeni ile ratların sol gözünde 3 mm çapında korneal yara oluşturma işlemi gerçekleştirilmiştir. Böylece deneme 61 ratın 61 gözü üzerinde yürütüldü. Kornea yaraları görüntü işleme yazılım programı kullanılarak lezyonun çeperi poligon yöntemi ile işaretlenerek µm2 cinsinden ölçülüp kaydedilmiştir. Histopatolojik analizlerin yapılması amacıyla 24. ve 67. saatlerde her gruptan rastgele seçilen 4’er ratın ötenazisi yapılmıştır.
Bulgular: Korneal yara iyileşmesinin değerlendirildiği 24, 36, 48 ve 67. saatlerde en düşük yara alanları bal jeli grubunda gözlenmiştir. Çalışmanın 67. saatinde bal jeli grubunda çoğu denek tamamen iyileşmiştir.
Sonuç: Bal jelinin, kornea yaralarında klasik tedaviye alternatif olarak veteriner hekimlikte tercih edilebilir ucuz ve kolay uygulanabilir olduğu düşünülmektedir.İÇİNDEKİLER………………………………………………………………………….4
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ…………………………………………….6
RESİMLER DİZİNİ…………………………………………………………………….7
TABLOLAR DİZİNİ……………………………………………………………………9
ÖZET…………………………………………………………………………………..10
ABSTRACT………………………………………………………………………..…..11
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 2
2.1. Kornea Anatomisi 2
2.2. Kornea Katmanları 2
2.3. Epitelium Anterioris Kornea (Kornea Epiteli) 2
2.4. Lamina Limitans Anterior (Bowman Tabakası) 3
2.5. Substantia Propria Kornea (Stroma) 3
2.6. Lamina Limitans Posterior (Dessement Membran) 4
2.7. Endotelium Kamera Anterioris (Kornea Endoteli) 4
2.8. Kornea Kalınlığı 4
2.9. Gözyaşı Film Tabakası 5
2.10. Kornea Fizyolojisi 6
2.11. Kornea Reaksiyonları 6
2.11.1. Kornea Ödemi 6
2.11.2. Kornea Vaskülarizasyonu 7
2.11.3. Korneada Granülasyon Dokusu (Skar) 7
2.11.4. Kornea Pigmentasyonu (Melanosis) 8
2.11.5. Hücresel İnfiltrasyon 8
2.12. Korneal Yara İyileşmesi 9
2.12.1. Epitel Katmanın İyileşmesi 9
2.12.2. Stromal Katmanın İyileşmesi 11
2.12.3. Endotelyum İyileşmesi 11
2.13. Kornea Yara İyileşmesini Etkileyen Faktörler 12
2.13.1. Yaş ve Beslenme 12
2.13.2. Travma 12
2.13.3. Enfeksiyon 12
2.13.4. Yangı 13
2.13.5. Vaskülarizasyon 13
2.13.6. Fibronektin 13
2.13.7. Gözyaşının Etkisi 13
2.13.8. İlaç uygulamaları 13
3. MATERYAL VE YÖNTEM 14
3.1. Materyal 14
3.1.1. Hayvan Materyali 14
3.1.2. Kestane Balı 15
3.1.3. Kitosan 15
3.2. Yöntem 16
3.2.1. Deneysel Çalışma ve Gruplarının Belirlenmesi 16
3.2.2. Hayvanların Anestezisi ve Korneal Yara Oluşturma 17
3.2.3. Floresein Boyama 18
3.2.4. Yara Boyutunun Ölçülmesi 19
3.2.5. Histopatolojik Muayene 20
3.2.6. İstatistiksel Değerlendirme 22
4. BULGULAR 23
4.1. Bal Analizi 23
4.2. Klinik Bulgular 24
4.3. Yara İyileşmesinin Değerlendirilmesi 24
4.4. Histopatolojik Bulgular 27
5. TARTIŞMA 33
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 42
7. KAYNAKÇA 43
EKLER 57
BİLİMSEL ETİK BEYANI 58
8. ÖZGEÇMİŞ 5
Zonulin, Diamine Oxidase activities, Intestinal Ultrasonography and Clinical Scoring in Canine Atopic Dermatitis
Amaç: Bu çalışmada kanin atopik dermatit tanısı konulan köpeklerde zonulin ve diamin oksidaz (DAO) düzeyleri, abdominal ultrasonografi ile belirlenen bağırsak duvar kalınlıkları (duodenum, jejenum, kolon), epidermal bariyer fonksiyon parametreleri (derinin pH ve hidrasyon düzeyleri) korneometri cihazı ile ölçülerek ve CADESI-04 klinik skorlama sistemine göre değerlendirerek bağırsak-beyin-deri ekseni kapsamında hastalığın sistemik etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın hayvan materyalini Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Hayvan Hastanesi Küçük Hayvan İç Hastalıkları Polikliniklerine getirilen, farklı ırk, yaş, cinsiyetten; Favrot (2010) kriterlerine göre atopik dermatit tanısı konulan (n=20) köpekler ile bu kriterlere uymayan ve herhangi bir dermatolojik lezyonu bulunmayan sağlıklı kontrol grubunu oluşturan (n=20) köpekler oluşturdu. Çalışma kapsamına alınan köpekler zonulin ve DAO düzeyleri, bağırsak duvar kalınlığı, epidermal bariyer parametreleri yönünden değerlendirildi. Verilerin analizinde Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U ve Ki-kare testi kullanıldı.
Bulgular: Araştırma kapsamına alınan kanin atopik dermatit grubu ve sağlıklı kontrol grubu köpekler karşılaştırıldı. Zonulin (p=0,001) ve DAO (p=0,001) düzeylerinde kanin atopik dermatit grubunda anlamlı değişiklikler bulundu. Epidermal bariyer parametreleri verilerine göre pH (p=0,001) ve hidrasyon (p=0,001) açısından anlamlı değişiklikler bulundu. Ultrasonografik verilere göre kolon duvar kalınlığında (p=0,001) anlamlı değişiklikler bulundu. CADESI-04 klinik skorlaması 88,65 ± 5,63 olarak bulunmuş olup, bu değer yüksek düzeyde lezyon varlığına işaret etmektedir.
Sonuç: Yapılan araştırma sonucu elde edilen verilere göre, ‘beyin-bağırsak-deri ekseninde’ atopik dermatitli köpeklerde intestinal permeabilite artışına eşlik eden intestinal mukozal hasarlanma dermatoloji yerine gastroentero-dermatoloji tanımının kullanımının daha doğru olduğunun bir göstergesidir. Bu yönüyle kanin atopik dermatit de dahil olmak üzere farklı birçok gastroentero-dermatolojik bozukluklarda zonulin ve DAO’nun ‘beyin-bağırsak-deri ekseninde’ biyobelirteç olarak kullanımının doğru olabileceği söylenebilinir. Yine intestinal permeabilite artışına yönelik sağaltım planlaması bu istikamette gerçekleştirilmeli klinik bulgular ve hastalık aktivite değişimi ilgili biyobelirteçlerle takip edilmelidir.KABUL VE ONAY İİ
TEŞEKKÜR İİİ
İÇİNDEKİLER İV
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ Vİİ
ŞEKİLLER DİZİNİ X
RESİMLER DİZİNİ Xİ
TABLOLAR DİZİNİ Xİİİ
ÖZET XİV
ABSTRACT XVİ
1.GİRİŞ 1
2.GENEL BİLGİLER 4
2.1.Kanin Atopik Dermatitin Tanımı ve Etiyolojisi 4
2.1.1.Epidemiyoloji ve Predispozan Faktörler 5
2.1.1.1.Kanin Atopik Dermatitte Irk ve Genetik Yatkınlık 6
2.1.1.2.Çevrenin Kanin Atopik Dermatit Üzerine Etkisi 7
2.1.1.3.Cilt Bariyeri Kusurları 7
2.1.2.Kanin Atopik Dermatitin Patofizyolojisi 8
2.1.3.Hücre Sitokin ve Kemokin Profilleri 8
2.1.3.1.Sistemik İmmün Yanıt ve Hücresel Mekanizmalar 8
2.1.3.2.Deri Lezyonları ve Lokal İmmün Yanıt 10
2.1.4.Klinik Belirtiler 12
2.1.5.Tanı Yöntemleri 17
2.1.6.Ayırıcı Tanı 19
2.2.Favrot Kriterleri 20
2.3.Köpek Atopik Dermatit Yaygınlık ve Şiddet İndeksi-04 (CADESI-04) 22
2.4.Zonulin ve Kanin Atopik Dermatiti İlişkisi 26
2.5.Diamin Oksidaz ve Kanin Atopik Dermatit İlişkisi 28
2.6.Ultrasonografi 29
2.6.1.Hastanın Ultrasonografiye Hazırlanması 30
2.6.2.Bağırsak Ultrasonografisi 31
2.6.2.1.Duodenum 32
2.6.2.2.Jejenum 33
2.6.2.3.Kolon 33
2.6.3.Bağırsak Duvar Kalınlığı 34
2.7.Kanin Atopik Dermatitte Bağırsak Beyin Deri Ekseni 35
3.GEREÇ VE YÖNTEM 39
3.1.Gereç 39
3.1.1.Hayvan Materyali 39
3.2.Yöntem 40
3.2.1.Klinik Uygulama Prosedürü 40
3.2.1.1.Hasta Seçimi 40
3.2.1.2.Favrot Kriterleri 41
3.2.1.3.Köpek Atopik Dermatit Yaygınlık ve Şiddet İndeksi-04 (CADESI-04) 41
3.2.1.4.Kan Örneklerinin Toplanması 43
3.2.1.5.Bağırsakların Ultrasonografik Değerlendirmesi 43
3.2.1.6.Korneometrik Analiz 44
3.2.1.7.Zonulin ve Diamin Oksidaz Düzeylerinin Ölçülmesi 45
3.2.1.8.İstatistiksel Analiz 48
4.BULGULAR 49
4.1.Demografik Bulgular 49
4.2.Klinik bulgular 51
4.3.CADESI-04 Klinik Skorlama Bulguları 52
4.4.Korneometrik Analiz Bulguları 53
4.5.Ultrasonografik Muayene Bulguları 54
4.6.Diamin Oksidaz – Zonulin Bulguları 57
5.TARTIŞMA 59
6.SONUÇ VE ÖNERİLER 66
KAYNAKLAR 67
EK 1 (ADÜ-HADYEK) 67
BİLİMSAL ETİK BEYANI 85
ÖZ GEÇMİŞ 8
Deneysel Miyoglobinürik Akut Böbrek Yetmezliği Modelinde Kenevir Tohumu Yağının (Cannabis Sativa Seed Oil) Olası Etkileri
Amaç: Canabis sativa ve çeşitli kısımlarının antioksidan ve antiinflamatuar özellikler
gösterdiği geçmiş çalışmalarda bildirilmiştir. Bu çalışmada da (Canabis sativa) kenevir
tohumu yağının, sıçanlarda Deneysel Myoglobünürik Akut Böbrek Hasarı (MABH) modeli
üzerine etkilerini incelemek amaçlandı.
Metod: Deney için 260-370 g ağırlığında 12 haftalık Wistar Albino erkek sıçan, randomize 6
grupta 10’ar adet olmak üzere 60 tane sıçan kullanıldı. Böbrek hasarı, çalışmanın yedinci
gününde sham grubu hariç diğer gruplara %50’lik hipertonik gliserolün (8 ml/kg/gün),
sıçanların her iki arka bacağına eşit olarak intramuskular enjeksiyonla oluşturuldu. Sham
grubuna, intramuskular salin 8 ml/kg/gün uygulandı ve salin uygulamasından 1, 24 ve 48 saat
sonra oral yoldan distile su verildi. Deneklerin gliserol ve salin uygulamasından 24 saat önce
besin ve su erişimi engellendi. Gliserol grubuna, gliserol uygulamasından 1, 24 ve 48 saat
sonra oral yoldan 3 ml/kg//gün miktar distile su veridi. G+KCS3 ve G+KCS6 grupları: Kısa
süreli düşük doz ve yüksek doz tedavi gruplarında ratlara çalışmanın yedinci günü gliserol
uygulandı. Gliserol uygulamasından 1, 24 ve 48 saat sonra oral gavaj ile 3ml /kg/gün- 6
ml/kg/gün dozunda kenevir tohumu yağı verildi. G+UCS3 ve G+UCS6 gruplarında 10 gün
boyunca oral gavaj ile 3ml/kg/gün-6 ml/kg/gün dozunda kenevir tohumu yağı uygulandı.
Çalışmanın yedinci gününde gliserol uygulamasından 1, 24, 48 saat sonra 3 ml/kg/gün- 6
ml/kg/gün kenevir tohumu yağı uygulamasına devam edildi. İlk gliserol enjeksiyonundan
sonra hayvanların serbest diyet ve su alımı sağlandı. Gliserol uygulandıktan 72 saat sonra kan
ve doku örnekleri alınarak çalışmanın onuncu günüde hayvanlar sakrifiye edildi. Sakrifiye
edilen ratlarda böbrek fonksiyon testleri kanda (BUN, Kreatinin), böbrek dokusunda MDA,
MPO, CAT, SOD, GSH, TNF-α, IL-1β, IL-6, HIF-1α ve kaspaz-3 biyokimyasal parametreleri
çalışıldı. Ayrıca böbrek dokusu histopatolojik değerlendirmede böbrek hasar derecesi
değerlendirildi.
xiv
Bulgular: Biyokimyasal analizler sonucunda, tedavi gruplarında kan kreatinin, BUN, doku
MDA, MPO, HIF-1α, caspase-3, TNF-α, IL-6 ve IL-1β düzeylerinin gliserol grubuna kıyasla
anlamlı düzeyde azaldığı; GSH ve CAT düzeylerinin ise arttığı saptanmıştır (p<0,001).
Histopatolojik incelemelerde de nekroz, konjesyon, mononükleer infiltrasyon ve bowman
kapsül genişlemesinde tüm tedavi gruplarında belirgin iyileşmeler gözlenmiş olup sham
grubuna en yakın doku örnekleri G+ UCS6 grubunda saptandı.
Sonuç: Kenevir tohumu yağının oral kullanımının, olasılıkla antioksidan, anti inflamatuar,
anti apoptotik özellikleri sebebiyle, sıçanlarda gliserolle indüklenen Akut böbrek hasarındaki
biyokimyasal ve histopatolojik bulguları tersine çevirdiğini söyleyebiliriz. Çalışmamız
bulguları ışığında; insanlarda da kenevir tohumu yağının oral kullanımının miyoglobinürik
akut böbrek hasarında biyokimyasal ve histopatolojik sonuçları olumlu yönde
değiştirebileceğini düşünmekteyiz.Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) TPF- Birimi
tarafından 23024 no'lu proje numarası ile desteklenmiştir.İÇINDEKILER
KABUL VE ONAY ............................................................................................................. i
TEŞEKKÜR ....................................................................................................................... ii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ....................................................................... vii
TABLOLAR DİZİNİ ......................................................................................................... ix
ŞEKİLLER DİZİNİ ........................................................................................................... xii
RESİMLER DİZİNİ ........................................................................................................... xi
ÖZET ............................................................................................................................... xiv
ABSTRACT .................................................................................................................... xvi
1. GİRİŞ .............................................................................................................................. 1
2. GENEL BİLGİLER ......................................................................................................... 3
2.2. Risk Faktörleri ................................................................................................................... 5
2.3. Epidemiyoloji .................................................................................................................... 6
2.4. Etyoloji .............................................................................................................................. 6
2.5. Prerenal Akut Böbrek Hasarı ........................................................................................... 7
2.6. Post-renal ABH: ................................................................................................................ 8
2.7. Renal (İntrinsik ) Akut Böbrek Hasarı ............................................................................. 8
2.8. Crush Sendromu ve Rabdomiyoliz .................................................................................. 9
2.9. Miyoglobinürik Akut Böbrek Hasarı (MABH) ..............................................................12
2.9.1. Deneysel MABH Modelleri .............................................................................. 13
2.9.2. Gliserol ile İndüklenen ABH ............................................................................ 14
2.10. Serbest Radikaller ..........................................................................................................14
2.10.1. Reaktif Oksijen Türleri; Oluşum Mekanizması ve Fonksiyonu ....................... 15
2.10.2. Serbest Radikallere Bağlı Oluşan Hasar .......................................................... 17
2.10.3. Antioksidan Savunma Sistemi ........................................................................ 18
iv
2.11.İskemik Akut Böbrek Hasarında Fizyopatolojik Süreçlerde Rol Alan
Mekanizmalar ..................................................................................................................21
2.11.1. Endotel Hasarı İnflamasyon ve immünolojik faktörler: ................................... 21
2.11.2. Hücre ölümü (apoptoz ve nekroz) ................................................................... 22
2.12. Kenevir ...........................................................................................................................25
2.12.1. Kenevirin Genel Kullanım Alanları ................................................................ 27
2.12.2. Kenevirin Fitokimyasal İçeriği ve Etkileri ...................................................... 28
2.12.3. Fitokannabinoitler........................................................................................... 29
2.12.4. Kenevir Tohumu Yağı .................................................................................... 31
3. GEREÇ VE YÖNTEM .................................................................................................. 34
3.1. Etik Kurul Kararı..............................................................................................................34
3.2. Deney Hayvanları ............................................................................................................34
3.3. Deney Tasarımı ................................................................................................................34
3.3.1. MABH Prosedürü ............................................................................................. 34
3.3.2. Deney Grupları ................................................................................................. 37
3.3.2.1. Sham grubu (n=10) .................................................................................. 37
3.3.2.2. Gliserol grubu (n=10) ................................................................................ 38
3.3.2.3. G + KCS3 grubu (n=10) ............................................................................ 38
3.3.2.4. G+KCS6 grubu (n=10) .............................................................................. 39
3.3.2.5. G+UCS3 grubu (n=10) .............................................................................. 39
3.3.2.6. G+UCS6 grubu (n=10) .............................................................................. 40
3.3.6. Biyokimyasal Analiz ........................................................................................ 41
3.3.6.1. Dokuların Homojenizasyonu: .................................................................... 41
3.3.6.2. Serum Üre Düzeyi Ölçümü ....................................................................... 42
3.3.6.3. Serum Kreatinin Düzeyi Ölçümü............................................................... 43
3.3.6.4. Doku Caspase-3 Düzeyinin Ölçümü .......................................................... 43
v
3.3.6.5. Doku HIF-1 Alfa Düzeyinin Ölçümü ......................................................... 44
3.3.6.6. Doku TNF-alfa Düzeyinin Ölçülmesi ........................................................ 45
3.3.6.7. Doku İnterlökin-1β Düzeyinin Ölçülmesi .................................................. 45
3.3.6.8 Doku İnterlökin-6 Düzeyinin Ölçülmesi ..................................................... 46
3.3.6.9. Doku Malondialdehit Düzeyi Ölçümü ....................................................... 47
3.3.6.10. Doku Katalaz Enzim Aktivitesi Ölçümü .................................................. 47
3.3.6.11. Doku Glutatyon Düzeyi Ölçümü ............................................................. 48
3.3.6.12. Doku Süperoksit Dismutaz Aktivitesi Ölçümü ......................................... 48
3.3.6. 13. Doku Miyeloperoksidaz Düzeyi Ölçümü ................................................ 48
3.4. Histopatolojik Analiz .......................................................................................................49
3.5. İstatistiksel Analiz ............................................................................................................50
3.6. Kullanılan Cihazlar ..........................................................................................................50
3.7. Kullanılan Sarf Malzemeler ............................................................................................51
3.8. Kenevir Tohumu Yağı .....................................................................................................52
4. BULGULAR ................................................................................................................. 53
4.1. Ağırlık Ölçümleri .............................................................................................................53
4.2.Biyokimyasal Bulgular .....................................................................................................55
2.1.Doku Malondialdehit Düzeyi ................................................................................ 55
4.2.2.Doku Glutatyon Düzeyi ..................................................................................... 57
4.2.3.Doku CAT Düzeyi............................................................................................. 58
4.2.4.Doku Miyeloperoksidaz Enzim Düzeyi ............................................................. 60
4.2.5.Doku Süperoksit Dismutaz Enzim Düzeyi ......................................................... 61
4.26. Doku HIF 1A Düzeyi ........................................................................................ 63
4.2.7. Doku Caspase -3 Düzeyi................................................................................... 64
4.2.8. Doku Tümör Nekroz Faktör Alfa Düzeyi .......................................................... 65
4.2.9. Doku İnterlökin 1 Beta Düzeyi ......................................................................... 67
vi
4.2.10. Doku İnterlökin 6 Düzeyi ............................................................................... 68
4.2.11.Serum BUN Düzeyi ......................................................................................... 70
4.2.12. Serum Kreatinin Düzeyi ................................................................................. 71
4.3. Histoloji Bulguları............................................................................................................73
4.3.1. İnterstisyel Alandaki Mononükleer Hücre İnfiltrasyon Alanları ........................ 75
4.3.2. İnterstisyel Alandaki Konjesyon Alanları.......................................................... 77
4.3.3. Nekroz Alanları ................................................................................................ 78
4.3.4. Bowman Boşluğunun Genişlemesi ................................................................... 80
5. TARTIŞMA .................................................................................................................. 88
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ............................................................................................. 102
KAYNAKLAR ............................................................................................................... 104
BİLİMSEL ETİK BEYANI ............................................................................................. 134
EKLER ........................................................................................................................... 134
ÖZ GEÇMİŞ ................................................................................................................... 13
Ebelerin İklim Değişikliği Farkındalıkları ve İklim Değişikliğinin Anne ve Yenidoğan Sağlığına Etkilerine İlişkin Görüşleri
ÖZET
EBELERİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ FARKINDALIKLARI VE İKLİM
DEĞİŞİKLİĞİNİN ANNE VE YENİDOĞAN SAĞLIĞINA ETKİLERİNE İLİŞKİN
GÖRÜŞLERİ
Özdemir F. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik
Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu çalışma ebelerin iklim değişikliği farkındalıkları ve iklim değişikliğinin anne ve
yenidoğan sağlığına etkilerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, analitik-kesitsel olarak, 1 Ekim 2024 – 1 Ocak 2025 tarihleri
arasında, Ankara Etlik Şehir Hastanesi ve Şereflikoçhisar Devlet Hastanesindeki çalışan 210
ebeyle gerçekleştirildi. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan tanıtıcı bilgi formu,
ebelerin iklim değişikliğinin anne ve yenidoğan sağlığına etkilerine ilişkin görüşlerini
değerlendiren soru formu ve İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeği (İDFÖ) ile toplandı.
Verilerin analizinde ortalama, standart sapma, sayı ve yüzdelik dağılımları, Student-t testi,
varyans analizi, Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. İleri analiz için
Games-Howell ve Tukey testleri kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde anlamlılık
düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Çalışma kapsamındaki ebelerin yaş ortalaması 28,90±6,34 (aralık: 24-58) ve %
43,8‘i evlidir. Ebelerin % 91,0’i lisans mezunu olup % 72,9’u gelirlerinin giderlerine denk
olduğunu belirtmiştir. Çalışma süresi 1-5 yıl arasında olanların oranı %76’dır. Ebelerin
%75,7’si hizmet verdikleri toplumun iklim değişikliğine maruz kaldığını düşünmektedir.
Ebelerin İDFÖ puan ortalamasının 219,20±22,70 olduğu bulunmuştur. Ebelerin çoğunun
iklim değişikliğinin cinsel sağlık ve üreme sağlığı, anne/kadın ve yenidoğan sağlığı
hizmetlerini etkilediğini, gebe bireylerin daha yüksek iklim riskleriyle karşı karşıya olduğunu,
iklim krizinin sağlık alanındaki eşitsizlikleri daha da kötüleştireceğini, ebelerin bu konuda
bilgi ve tavsiye sunmaya hazır ve donanımlı olması gerektiğini, aşırı sıcaklıkların ölü doğum
ve erken doğum riskini artırdığını ve doğal afetlerin anne ve yenidoğan üzerinde ruhsal ve
fiziksel zarar oluşturduğunu düşündükleri belirlenmiştir. Ebelerin iklim değişikliği farkındalık
ix
düzeyine anlamlı katkı sağlayan faktörler arasında; doğal afetlerin anne ve yenidoğan sağlığı
üzerindeki olumsuz etkilerine inanma, iklim değişikliğine ilişkin bilgi sahibi olunması
gerektiği düşüncesine katılım, yerinden edilmenin refah kaybı yaratacağı yönündeki endişe,
iklim krizinin sağlık eşitsizliklerini artıracağına dair inanç ve aşırı sıcaklıkların ölü doğum ve
erken doğumla ilişkili olduğu görüşü yer aldığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Sonuç: Bu çalışmada, ebelerin iklim değişikliğinin kadın/yenidoğan sağlığı ile cinsel sağlık
ve üreme sağlığı hizmetleri üzerindeki etkilerine ilişkin bilgi sahibi oldukları ve iklim
değişikliği konusunda orta düzeyde bir farkındalığa sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır.
Ebelerin hizmet verdikleri toplumun iklim değişikliğinden etkilenme durumu göz önünde
bulundurularak ebelik hizmetleri başta olmak üzere tüm sağlık hizmetlerinin sürdürülebilir
şekilde iyileştirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, ebelerin iklim değişikliğinin cinsel sağlık
ve üreme sağlığı, anne/kadın sağlığı ile yenidoğan sağlığı hizmetleri üzerindeki etkilerini göz
önünde bulundurarak etkili eğitim hizmetleri sunabilmeleri için gerekli eğitim olanaklarının
sağlanması ve bu süreç için yeterli zaman ayrılması önem arz etmektedir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY …………...………………………..…………………….……. i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...………… ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….….. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….……………… vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………...…… viii
TABLOLAR DİZİNİ ….………….…………………………...……………………. ix
ÖZET ……………………………………………………………………………..… x
ABSTRACT ………………………………………………………………….…….. xii
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….……… 1
1.2. Araştırma Soruları ……………….………………………..…………...…….... 2
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....….. 4
2.1. İklim Değişikliği ………………………………………….…………………… 4
2.1.1. Küresel Isınma ……….….…………………………………………………... 5
2.1.2. Hava Kirliliği ………….……...……….………………………………….…. 6
2.1.3. Vektör Kaynaklı Değişiklikler .................…………………….……………… 7
2.1.4. Aşırı Hava Olayları …………………………….………….............................. 8
2.1.5. Yoğun Yağışlara Bağlı Sel Olayları…………………………………………... 9
2.1.6. Yüksek Sıcaklıkların Neden Olduğu Kuraklık…………..……………………. 10
2.2. İklim Değişikliğinin Etkileri …………………………………………...………. 11
2.2.1. İklim Değişikliğine Bağlı Göçler ………………………………...................... 11
2.2.2. İklim Değişikliğinin Kadın Sağlığına Etkileri ………………………………... 12
2.2.3. İklim Değişikliğinin Yenidoğan ve Çocuk Sağlığı Üzerine Etkileri ………..... 14
2.3. İklim Değişikliği Mücadelesinde Ebelerin Rolü ……………………………….. 16
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...…………………………………….…..…..……... 19
iii
3.1. Gereç …………………………………………………………………………… 19
3.1.1. Araştırmanın Tipi ……………………………………………….………......... 19
3.1.2. Araştırmanın Yeri………………………………………..….........….……….. 19
3.1.3. Araştırma Zamanı ………………………….………………..…..….………... 20
3.1.4. Aştırmanın Evren ve Örneklemi …………..…………………….……………. 21
3.1.5. Araştırmaya Dahil Edilme ve Araştırmadan Dışlanma Kriterleri ……………. 22
3.1.6 Veri Toplama Araçları ……….……...……………..…………...……….......... 22
3.2. Yöntem…………………………………………………………………………. 24
3.2.1. Pilot Uygulama …………………………………………...….………………. 24
3.2.2. Araştırma Verilerinin Toplanması ……….…………………………………... 24
3.2.3. Verilerin Değerlendirilmesi ………………………………………………….. 25
3.2.4. Değişkenler…………………………………………………………………… 25
3.2.4.1. Bağımlı Değişkenler………………………………………………………... 25
3.2.4.2. Bağımsız Değişkenler………………………………………………………. 26
3.2.5. Araştırmanın Güçlükleri ……………….………………………….…………. 26
3.2.6. Araştırmada Etik ………………………………….….………………………. 26
4. BULGULAR ……………...…………………………………….……...………… 28
4.1. Ebelerin Tanıtıcı Özellikleri ………………………………….…….…………. 28
4.2. Ebelerin İklim Değişikliği Farkındalığı Ölçeği ve Alt Boyutlarında Aldıkları
Puan Ortalamalaları……………………………………………………..…………
30
4.3. İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeğinin Güvenirlik Analizleri……...………… 31
4.4. Ebelerin İklim Değişikliği ve İklim Değişikliğinin Anne ve Yenidoğan
Sağlığına Etkilerine İlişkin Görüşleri……………………………………………….
4.5. Ebelerin Sosyodemografik, Mesleki Tecrübe ve Hizmet Verdikleri Toplumun
Özelliklerine Göre İDFÖ Puanlarının Dağılımı…………………………………….
4.6. Ebelerin İklim Değişikliği Görüşlerine Göre İDFÖ Puanlarının
Dağılımı……………………………………………………..………………………
31
34
37
iv
43
4.7. Ebelerin İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeği Puanları Üzerinde Etkisi Olan
Değişkenlerin İncelenmesi ile İlgili Çoklu Regresyon Analizi Sonuçları…………..
5. TARTIŞMA…………………………………………..…………………………... 46
5.1. Ebelerin Tanıtıcı Özelliklerinin Tartışılması.…………………………………… 46
5.2. Ebelerin Mesleki Tecrübe ve Hizmet Verdikleri Toplumun Özelliklerinin
Tartışılması..………………………………………………………………………
48
5.3. Ebelerin İDFÖ Puanlarına İlişkin Bulguların Tartışılması……………………… 49
5.4. Ebelerin İklim Değişikliği ve İklim Değişikliğinin Anne ve Yenidoğan
Sağlığına Etkilerine İlişkin Görüşlerin Tartışılması…………………………………
5.5. Ebelerin İDFÖ Puanları Üzerinde Etkisi Olan Etkisi Olan Değişkenlerin
Tartışılması………………………………………………………………………….
52
56
5.6. Araştırmanın Sınırlılıkları………………………………………………………. 59
6. SONUÇ VE ÖNERİLER…………………………………………………………. 60
6.1. Sonuçlar………………………………………………………………………… 60
6.2. Öneriler…………………………………………………………………………. 61
KAYNAKLAR……………………………………………………………………… 63
EKLER………………………………………………………………………………. 74
Ek 1. Tanıtıcı Bilgi Soru Formu…………………………………………………....... 74
Ek 2. Ebelerin İklim Değişikliği, İklim Değişikliğinin Anne ve Yenidoğan
Sağlığına Etkilerine İlişkin Görüşlerini Değerlendiren Soru Formu………………..
76
Ek 3. İDFÖ Soru Formu ……………..……………………………...........…………. 78
Ek 4. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Etik Kurul
Başkanlığı Ön Onayı ………………………………………………………………...
81
Ek 5. Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Kurum İzin Onayları.…………………………… 82
Ek 6. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu…………………………………………. 84
BİLİMSEL ETİK BEYANI …………………….......…...………………………….. 89
ÖZ GEÇMİŞ……………………………………………………………………….... 9
Incidence Rates of Catheter-Associated Urinary Tract Infections in Tertiary Care Intensive Care Units
Amaç: Bu çalışmanın amacı, üçüncü basamak yoğun bakım ünitelerinde üriner kateterle ilişkili üriner sistem enfeksiyonlarının gelişim oranlarını yıllar bazında incelemek ve enfeksiyon etkenlerini sınıflandırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, 01.01.2021–31.12.2024 tarihleri arasında Aydın Devlet Hastanesi üçüncü basamak yoğun bakım ünitelerinde yatan ve hastane enfeksiyonu tanısı alan 533 hasta içerisinden, Kateterle ilişkili idrar yolu enfeksiyonu tanısı konan 108 hastanın verilerinin retrospektif olarak incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Dört yıllık sürede toplam 533 hastane enfeksiyonu bildirimi yapılmış, bunların %20,2’sini (108 hasta) kateterle ilişkili idrar yolu enfeksiyonu vakaları oluşturmuştur. Kateterle ilişkili idrar yolu enfeksiyonları, üçüncü basamak yoğun bakım ünitelerinde en sık görülen hastane enfeksiyonları arasında yer almaktadır. Tanı alan 108 hastanın enfeksiyon etkenleri sırasıyla: Klebsiella pneumoniae (71 hasta), Escherichia coli (14 hasta), Acinetobacter baumannii (7 hasta), Proteus mirabilis (5 hasta), Pseudomonas aeruginosa (4 hasta), Enterococcus faecalis (3 hasta), Enterococcus faecium (3 hasta), Myroides spp. (1 hasta) olarak tespit edilmiştir.
Sonuç: Üçüncü basamak yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalarda, üriner kateter kullanımı oldukça yaygındır. Bu durum, kateterle ilişkili idrar yolu enfeksiyonlarının gelişimini artırmakta ve hastane enfeksiyonları içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Etkin bir enfeksiyon kontrol programı ile bu oranların azaltılması mümkündür.
Anahtar Kelimeler: Enfeksiyon, Hastane, Kateter, Üriner, Yoğun Bakım.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
TABLOLAR DİZİNİ vii
GRAFİKLER DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 2
2.1. Kateterizasyon Sınıflandırılması 10
2.2. Kateterizasyon Endikasyonları 10
2.3. Kateterizasyon Risk Faktörleri: 12
2.4. Kİ-İYE Kontrol Önlemleri 14
2.5. Kateterizasyon Tipleri 15
2.6. Kİ-İYE Patogenezi 16
2.7. Kİ-İYE Epidemiyolojisi 17
2.8. Kİ-İYE Tanı Kriterleri ve Belirti Bulgular 18
2.9. Antimikrobiyal Ajanlı Üriner Kateterler 20
2.10. Dikkat Edilmesi Gerekenler 21
3. GEREÇ VE YÖNTEM 24
4. BULGULAR 26
4.1. Klebsiella pneumoniae Bulgular 29
4.2. Escherichia coli Bulgular 32
4.3. Acinetobacter baumannii Bulgular 33
4.4. Proteus mirabilis Bulgular 34
4.5. Pseudomonas aeruginosa Bulgular 36
4.6. Enterococcus faecium Bulgular 37
4.7. Enterococcus faecalis Bulgular 37
4.8. Myroides spp. Bulgular 38
5. TARTIŞMA 39
5.1. Klebsiella pneumoniae Tartışma 39
5.2. Escherichia coli Tartışma 41
5.3. Acinetobacter baumannii Tartışma 41
5.4. Proteus mirabilis Tartışma 42
5.5. Pseudomonas aeruginosa Tartışma 43
5.6. Enterococcus faecium ve Enterococcus faecalis Tartışma 44
5.7. Myroides spp. Tartışma 44
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 46
KAYNAKLAR 47
BİLİMSEL ETİK BEYANI 53
ÖZ GEÇMİŞ 5
“Sentetik Antifriz Protein Carboxylated Poly-L-Lysine’in Teke Spermasının Dondurularak Saklanmasında Kullanılabilirliğinin Araştırılması
ÖZET
SENTETİK ANTİFRİZ PROTEİN CARBOXYLATED POLY-L-LYSİNE’ İN
TEKE SPERMASININ DONDURULARAK SAKLANMASINDA
KULLANILABİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI
Arabacı B, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Dölerme ve
Suni Tohumlama Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu araştırmanın amacı yapay bir antifriz protein analoğu olarak bilinen CPLL
(Carboxylated Poly-L-lysine)’in teke sperması dondurmasında sulandırıcı içeriğinde gliserol
miktarının azaltılması amacıyla kullanılma olanaklarının araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada sperma örneği almak amacıyla 5 baş cinsel olgunluğa
ulaşmış 18-24 aylık yaşta, 45-55 kg canlı ağırlığında olan Adnan Menderes Üniversitesi,
Veteriner Fakültesi çiftlik hayvanları ağılında bulunan Saanen tekeleri kullanılmıştır. Suni
vajen yöntemi ile alınan dondurulabilir kalitede olan (≥%70 motil oranına sahip spermatozoon
içeren ve anormal spermatozoon oranı ≤%20) sperma örneklerinde çalışma yapılmıştır. % 3.5
gliserol ile % 0 - % 0.2 – % 0.5 CPLL içeren ve % 5 gliserol ile % 0 - % 0.2 - % 0.5 CPLL
içeren sulandırıcı içeriklerinde çözüm sonucunda motilite, canlılık, morfoloji, prematüre
akrozom reaksiyonuna giren spermatozoon oranı ve membran bütünlüğü değerlendirilmiştir.
Elde edilen veriler istatistiksel analiz amacıyla SPSS© 22.0 programında One Way ANOVA
Post Hoc Tukey testiyle analiz edilmiş olup veriler mean±SEM şeklinde sunulmuştur.
Anlamlı farklılıklar P < 0,05 düzeyinde belirlenmiştir.
Bulgular: Yapılan çalışmada elde edilen verilerin istatistiksel analizinde motilite, eosin
nigrosin ile canlılık, morfoloji, prematüre akrozom reaksiyonuna giren spermatozoon oranı ve
membran bütünlüğü oranlarında gruplar arasında anlamlı farklılıklar P < 0,05 saptanmamıştır.
Sonuç: Dondurma çalışmalarında gliserolün fazla kullanımının toksik etki yarattığı
bilinmektedir. Yapılan çalışmada gruplar arasında istatistiksel farklılıkların ortaya
çıkmamasına rağmen CPLL farklı kriyoprotektanlarla kombine edilmesi ihtimali halen
mevcuttur, bu kombinasyonların her birinin fertilite düzeyleri üzerine etkisi de yeni araştırma
konularının temelini oluşturabilir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY .................................................................................................................... i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER .......................................................................................................................... iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ .............................................................................. vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ................................................................................................................. viii
RESİMLER DİZİNİ .................................................................................................................. ix
TABLOLAR DİZİNİ .................................................................................................................. x
ÖZET ......................................................................................................................................... xi
ABSTRACT ............................................................................................................................. xii
1. GİRİŞ ..................................................................................................................................... 1
2. GENEL BİLGİLER ............................................................................................................... 4
2.1. Keçilerde Üreme .................................................................................................................. 4
2.1.1. Keçilerde Pubertas ............................................................................................................ 4
2.1.2. Tekelerde Reprodüktif Organ Özellikleri ......................................................................... 5
2.1.3. Teke Spermasının Karakteristik Özellikleri ...................................................................... 6
2.2. Spermanın Alınması ............................................................................................................ 6
2.2.1. Elektroejakülatör Yöntemi ................................................................................................ 6
2.2.2. Suni Vajen Yöntemi .......................................................................................................... 6
2.3. Spermanın Saklanması ........................................................................................................ 7
2.3.1. Spermanın Kısa Süreli Saklanması ................................................................................... 8
2.3.2. Spermanın Dondurularak Saklanması ............................................................................... 8
2.4. Teke Spermasının Çözdürülmesi ......................................................................................... 9
2.5. Antifiriz Proteinler Hakkında Genel Bilgiler ...................................................................... 9
2.5.1. AFP’ nin Molekül Yapısı .................................................................................................. 9
iv
2.5.2. AFP’ ler Hakkında Yapılan Bazı Çalışmalar .................................................................. 11
2.6. CPLL Hakkında Genel Bilgiler ......................................................................................... 12
2.6.1. CPLL’ in Molekül Yapısı ............................................................................................... 12
2.6.2. CPLL Hakkında Yapılan Bazı Çalışmalar ...................................................................... 12
3. GEREÇ VE YÖNTEM ........................................................................................................ 15
3.1. Gereç ................................................................................................................................. 15
3.1.1. Deney Kurgusu................................................................................................................ 15
3.2. Yöntem .............................................................................................................................. 15
3.2.1. CPLL Solüsyonunun Hazırlanması ................................................................................. 15
3.2.2. Deney Gruplarının Belirlenmesi ve Dondurulması......................................................... 15
3.2.3. Spermatolojik Değerlendirmeler ..................................................................................... 17
3.2.3.1. Motilite Muayenesi..................................................................................................... 17
3.2.3.2. Ölü-Canlı Muayenesi ................................................................................................. 17
3.2.3.3. Anormal Spermatozoon Oranı.................................................................................... 18
3.2.3.4. Prematüre Akrozom Reaksiyonuna Giren Spermatozoon Oranı ............................... 18
3.2.3.5. Membran Bütünlüğü................................................................................................... 19
3.2.3.6. İstatiksel Analiz Yöntemi ........................................................................................... 20
4. BULGULAR ........................................................................................................................ 21
4.1. Motilite Değerlendirmesi ................................................................................................... 21
4.2. Canlılık Değerlendirmesi ................................................................................................... 22
4.3. Morfoloji Değerlendirmesi ................................................................................................ 23
4.4. Prematüre Akrozom Reaksiyonuna Giren Spermatozoon Oranı ....................................... 23
4.5. Membran Bütünlüğü Değerlendirmesi .............................................................................. 24
4.6. Bulguların Değerlendirmesi .............................................................................................. 25
5. TARTIŞMA ......................................................................................................................... 26
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ..................................................................................................... 30
v
KAYNAKLAR ......................................................................................................................... 31
EKLER ..................................................................................................................................... 40
Ek 1: (ADÜ-HADYEK) ........................................................................................................... 40
BİLİMSEL ETİK BEYANI ..................................................................................................... 41
ÖZ GEÇMİŞ ............................................................................................................................. 4
Ağız Bakımında Kullanılan Klorheksidin Glukonat, Sodyum Bikarbonat, Ozonlu Su Ve Hipokloröz Asit Solüsyonlarının Ventilatör İlişkili Pnömoniyi Önlemeye Etkisi
Amaç: Bu araştırma mekanik ventilasyon desteğindeki hastaların ağız bakımında kullanılan %0,12 lik klorheksidin glukonat, %1 lik klorheksidin glukonat, sodyum bikarbonat, ozonlu su ve hipokloröz asit solüsyonlarının ventilatör ilişkili pnömoniyi önlemeye etkisini karşılaştırmak amacı ile yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, randomize kontrollü, deneysel olarak, Haziran 2023- Haziran 2025 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Nazilli Devlet Hastanesi’nde anestezi ve reanimasyon yoğun bakım ünitesinde yatan 105 ile hasta gerçekleşmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan soru formu ile toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ki-kare, Likelihood Ratio, Friedman ve Mann-Whitney U testleri kullanıldı.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 69,62±13,29 olup, %65,7’si erkektir. Ağız bakımında kullanılan solüsyonların hepsinde hastaların tamamının ilk üç gününde ağız mukozasının hafif disfonksiyon olduğu belirlenmiştir. Ozonlu su, hipokloröz asit ve %1’lik klorheksidin glukonat ile ağız bakımı yapılan hastaların tüm günler arasındaki ağız değerlendirme ölçeğinden alınan puan ortalamalarının düşük olduğu, %0,12’lik ve sodyum bikarbonat ile ağız bakımı yapılan hastaların tüm günler arasındaki ağız değerlendirme ölçeğinden alınan puan ortalamalarının yüksek olduğu bulunmuştur. Ventilatör ilişkili pnömoni durumu açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (χ² = 6,182, p = 0,186).
Sonuç: Bu araştırmada mekanik ventilasyon desteğindeki hastalarda oral mukoz membran bütünlüğünün korunmasında ve VİP gelişiminin önlenmesinde beş farklı solüsyon arasında en etkili ağız bakım solüsyonunun ozonlu su ve hipokloröz asit olduğu sonucuna varılmıştır. Yoğun bakım ünitelerinde ağız bakım protokolleri oluşturulurken ozonlu su ve hipokloröz asit solüsyonlarının tercih edilmesi önerilmektedir.KABUL VE ONAY …………...………………………..…………….…….……… i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...………… ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….…. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….…………….… vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………...…… vii
TABLOLAR DİZİNİ ….………….…………………………...……………………. viii
ÖZET ……………………………………………………………………………..… ix
ABSTRACT ………………………………………………………………….…….. xi
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….…..….. 1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi …………………………………….….…………. 1
1.2. Araştırmanın Amacı …………………………………………..………….…….. 5
1.3. Araştırmanın Hipotezleri ……………….………………………..…………….. 5
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....….. 6
2.1. Ventilatör İlişkili Pnömoni …………..……………………….………………… 6
2.1.1. VİP Tanımı ..……….….…………………………..………………………….. 6
2.1.2. VİP Epidemiyolojisi ……...……….………………………………….…......... 6
2.1.3. VİP Etiyolojisi ...............................….………….....…………………….…… 7
2.1.4. VİP Patofizyolojisi ………….…………………………….………….............. 7
2.1.5. VİP Risk Faktörleri ………………………………………………..…………. 8
2.1.6. Tanı Yöntemleri ……………………………………..……………………….. 8
2.2. Ventilatör İlişkili Pnömoninin Önlenmesinde Hemşirelik Bakımı …….........….. 9
2.3. Ventilatör İlişkili Pnömoninin Önlenmesinde Ağız Bakımının Önemi ….……... 9
2.4. Ağız Bakımının Yönetimi ……………………………………………………… 10
2.4.1. Ağızın Değerlendirilmesi …………………………………………………….. 10
2.4.2. Ağız Bakımında Uygun Araç Gereç Seçimi ………………………………….. 11
2.4.3. Ağız Bakım Sıklığı …………………………………………………………… 11
2.4.4. Ağız Bakımında Kullanılan Solüsyonlar……………………………………... 12
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...…………………………………….…..…………. 14
3.1. Araştırmanın Amacı ……..………………………...………….....…...……….... 14
3.2. Araştırmanın Tipi ……………………………………………..….........….……. 14
3.3. Araştırmanın Yapıldığı Yer Ve Zaman ………..………………..…..….………. 14
3.4. Araştırmanın Evren Ve Örneklemi………..……………………….…………… 14
3.4.1. Basit Randomizasyon ………………………………………………………… 15
3.5. Yöntem ……………………..………………………………………………….. 16
3.5.1. Veri Toplama Araçları ……...…………...……………..…………...………... 17
3.5.2. Araştırmanın Uygulanması …………………………...….…………………... 18
3.6. Araştırmanın Etik Yönü …………….………………………………………….. 21
3.7. İstatistiksel Değerlendirme …………………………………………………….. 22
3.8. Araştırmanın Güçlü Yönleri ……………………………………………………. 22
3.9. Araştırmanın Sınırlılıkları ……………………………………………………… 22
4. BULGULAR ………………………………………………………………….….. 23
4.1. Hastalara Ait Tanıtıcı Özelliklere İlişkin Bulgular …………………….………. 23
4.2. Hastaların Oral Mukoz Membran Bütünlüğüne İlişkin Bulgular….….……….. 25
4.3. Hastaların Tanıtıcı Özellikleri İle Oral Mukoz Membran Bütünlüğü Arasındaki Bulgular………………………...…………………………………….……...……… 32
4.4. Hastaların Gruplara Göre VİP Ve Mikroorganizma Durumlarına İlişkin Bulgular …………………………………………………………….…….……….. 36
5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……………....…. 39
5.1. Hastaların Oral Mukoz Membran Bütünlüğüne İlişkin Bulgular ………………. 39
5.2. Hastaların VİP Durumlarına İlişkin Bulgular …………………………………... 41
5.3. VİP Tanısı Alan Hastalarda Görülen Mikroorganizma Türlerine İlişkin Bulgular 44
5.4. Hastaların Tanıtıcı Özellikler ile VİP Durumlarına İlişkin Bulgular …………… 45
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ……………………………..…………..………….…... 46
KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….….. 48
EKLER ……………………………………………………………………………... 64
Ek 1 (Hasta Tanıtım Formu) ………………………………….………………….…. 64
Ek 2 (Ağız Değerlendirme Ölçeği) …..……………..……………...……….……….. 65
Ek 3 (Hasta İzlem Formu) …………………………………………………………... 66
Ek 4 (KPES İzlem Formu) ………………………………………………………….. 67
Ek 5 (Ağız Bakımı Uygulama Rehberi) …………………………………………….. 68
Ek 6 (T.C İzmir Bakırçay Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurul Karar Yazısı) ………………………………………………………………... 69
Ek 7 (Aydın Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Araştırma İzni Yazısı) ………………….. 70
Ek 8 (Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu) ………………………………………... 71
BİLİMSEL ETİK BEYANI ………………………………………………………… 72
ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………...…………………………… 7
ALT ÜRİNER SİSTEM ENFEKSİYONLU KEDİLERDE ÇOK YÖNLÜ ÇEVRE DÜZENLEMESİNİN İDRAR ANALİZLERİNE OLAN ETKİSİNİN BELİRLENMESİ
ALT ÜRİNER SİSTEM ENFEKSİYONLU KEDİLERDEÇOK YÖNLÜ ÇEVRE DÜZENLEMESİNİN İDRAR ANALİZLERİNE OLAN ETKİSİNİN BELİRLENMESİ
Halil Emre C. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veterinerlik Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu araştırma, FLUTD tanısı alan kedilerde, rutin sağaltım uygulamalarına ilaveten gerçekleştirilen çok yönlü çevresel düzenlemeler (MEMO) ile hastalığın seyri ve idrar muayenelerinde meydana gelen değişimlerin incelenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nde getirilen 15 hasta ve 10 sağlıklı kedi üzerinde gerçekleştirildi. Veriler, idrar muayeneleri ve MEMO kriterlerine göre toplandı. Elde edilen veriler, parametrik ve non-parametrik testlerle analiz edildi.
Bulgular: Araştırmada yer alan hasta kedilerin tamamı erkek, kısırlaştırılmış ve apartman ortamında yaşamaktaydı. %71,4’ü kısa tüylü ırklardan oluşurken, hiçbirinde tırnak sökme operasyonu ve ilaç kullanımı bulunmadığı belirlendi. MEMO kriterlerine dayalı çevresel düzenleme sonrası davranışsal belirtilerde anlamlı klinik iyileşmeler gözlemlendi. İdrar yaparken zorlanma, hematüri ve dizüri gibi alt üriner sistem semptomlarında azalma görüldü. İshal ve konstipasyon gibi sindirim sistemi ile ilişkili semptomlarda da düzelme kaydedildi. Stres kaynaklı davranış bozukluklarında genel bir azalma görüldü. Strip temelli idrar analizlerinde 1. ve 3. ölçümler arasında lökosit (p<0,002), protein (p=0,030) ve eritrosit (p=0,003) seviyelerinde anlamlı düşüşler belirlendi. Nitrit, glikoz, keton ve bilirubin düzeylerinde ise değişimlerin anlamlı olmadığı belirlendi. Kristal varlığında da anlamlı derecede belirgin bir azalma tespit edildi. MEMO kriterleri toplam skoru, hasta grupta sağaltım öncesi ortalama 24,35±2,83 iken, sağaltım sonrasında 14,50±1,67’ye geriledi. Sağlıklı gruptaki kedilerde ise bu değer ortalama 8,00±1,73 olarak belirlendi.
Sonuç: Bu çalışmada, kedi alt üriner sistem hastalıklarının yönetiminde MEMO kriterlerine dayalı çevresel düzenlemelerin klinik prognozu olumlu yönde etkilediğini ve çalışmanın klinik takip süresi boyunca herhangi bir nüks durumunun bulunmadığı sonucuna ulaşıldı.
Anahtar Kelimeler: FLUTD, İdrar Analizi, Kedi, MEMOKABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜRLER ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
RESİMLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Makroskobik İdrar Tahlilinin Yorumlanması 3
2.1.1. Renk 3
2.1.2. Koku 4
2.1.3. Hacim 5
2.1.4. İdrarın Özgün Ağırlığı 5
2.2. İdrarın Kimyasal İncelemesi 6
2.2.1. Üriner pH 7
2.2.2. Protein 7
2.2.3. Albümin 8
2.2.4. Glikoz 9
2.2.5. Keton 9
2.2.6. Bilirubin 9
2.2.7. Kan 10
2.3. İdrarın Mikroskobik İncelenmesi 10
2.3.1. Kırmızı Kan Hücreleri 11
2.3.2. Beyaz Kan Hücreleri 12
2.3.3. Epitel Hücreler 13
2.3.4. Mikroorganizmalar 14
2.3.5. Kristaller 17
2.3.5.1. Struvit 18
2.3.5.2. Kalsiyum Oksalat 19
2.3.5.3. Sistin 20
2.3.5.4. Ürik asit ve amonyum ürat taşları 21
2.3.5.5. Bilirubin 22
2.4. Alt Üriner Sistem Hastlıkları 22
2.4.1. Farmokolojik Tedavi Yaklaşım 25
2.4.2. Terapötik Bileşikler 26
2.5. Multimodal Çevresel Modifikasyon (MEMO) 27
3. GEREÇ VE YÖNTEM 28
3.1. Gereç 28
3.1.1. Hayvan Materyali ve Grupların Dizaynı 28
3.2. Yöntem 28
3.2.1. Klinik Değerlendirme 28
3.2.2. Hasta Sahiplerine Çevresel Modifikasyon Amaçlı Önerilen Uygulamaların Gerçekleştirilmesi 31
3.2.2.1. Hasta Sahibinin Bilgilendirilmesi 31
3.2.2.2. Yaşam Ortamının Düzenlenmesi 31
3.2.2.3. Tuvalet Ortamının Düzenlenmesi 32
3.2.2.4. Diyetin Düzenlenmesi 32
3.2.2.5. Sosyalleşme ve Genel Aktivitenin Düzenlenmesi 33
3.2.3. Sağaltım Uygulamaları 33
3.2.4. Örnekleme İşlemleri 34
3.2.5. Laboratuvar Analizleri 34
3.2.5. İstatistiksel Analizler 35
4. BULGULAR 36
5. TARTIŞMA 43
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 48
KAYNAKLAR 49
EKLER 63
Ek 1 (ADÜ-HADYEK) 63
BİLİMSEL ETİK BEYANI 64
ÖZ GEÇMİŞ 6
Gingivostomatitli Kedilerde Feline Calicivirus Seroprevalansı
GİNGİVOSTOMATİTLİ KEDİLERDE FELİNE CALİCİVİRUS SEROPREVALANSI
Keskin E. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları
(Veteriner), Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu çalışmanın amacı, gingivostomatitli (GS) kedilerde Feline calicivirus (FCV)
enfeksiyonunun prevalansını belirlemek ve FCV enfeksiyonunun GS etiyolojisindeki rolünü
değerlendirmektir. Ayrıca, FCV seropozitifliği ile cinsiyet, ırk ve yaş arasındaki ilişkilerin
incelenmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya farklı yaş, ırk ve her iki cinsiyetten 100 GS’li kedi dahil edildi.
GS tanısı, palatoglossal kıvrımların lateralindeki oral mukozadaki hafiften şiddetli dereceye
kadar değişen inflamasyonun belirlenmesi ile konuldu. GS’li kedilerden kan ve tükürük
örnekleri alındı. Alınan tükürük örnekleri, ticari Ag hızlı tanı test kiti (GENBODY, Güney
Kore) kullanılarak FCV enfeksiyonu yönünden test edildi. Antikoagulanlı tüplere alınan kan
örneklerinden ise tam kan sayımları yapılarak hematolojik bulguları kaydedildi. GS’li kedilerde
FCV seropozitifliği ile ırk, yaş ve cinsiyet arasındaki ilişki Fisher’s Kesin Ki-kare testi ile
değerlendirildi.
Bulgular: 100 GS’li kediden 5 (%5)’i FCV pozitif bulundu. FCV seropozitifliği ile ırk, yaş ve
cinsiyet arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı. GS’li FCV pozitif kedilerdeki
nötrofil sayısı, FCV negatif kedilere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu.
Değerlendirilen diğer tam kan sayımı parametreleri arasında gruplar arasında bir fark yoktu.
Sonuç: Bu çalışma, GS’li kedilerde FCV enfeksiyonu prevalansının araştırma örneklemelerinin
yapıldığı bölgede %5 olduğunu, FCV’nin GS etiyolojisinde rol oynadığını ve FCV pozitifliği
ile ırk, yaş ve cinsiyet arasında ilişki olmadığını ortaya koymaktadır. Çalışmadaki GS’li
kedilerde görülen FCV pozitiflik oranın düşük olmasında, virüsün genetik ve mutajenik
özellikleri gibi çeşitli faktörlerin yanı sıra, kullanılan tanı yönteminin de etkili olduğu
düşünüldü. FCV’nin GS etiyolojisindeki rolünün daha iyi anlaşılabilmesi için, virüsün genetik
varyasyonlarını da belirleyebilen RT-PZR gibi sensitivitesi yüksek tanı yöntemleri ile daha
geniş örneklem büyüklüğüne sahip çalışmaların yapılması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Calicivirüs, Gingivostomatitis, Kedi, Kronik, Stomatitis.
SEROPREVALENCE OF FELİNE CALİCİVİRUS IN CATS WITH
GİNGİVOSTOMATİTİS
Keskin, E. (2025). Aydın Adnan Menderes University, Institute of Health Sciences,
Department of Internal Medicine (Veterinary), Master's Thesis. Aydın, 2025.
Objective: This study aimed to determine the prevalence of Feline calicivirus (FCV) infection
in cats with gingivostomatitis (GS) and evaluate the role of FCV infection in the aetiology of
GS. It also aims to investigate the relationships between FCV seropositivity and gender, breed
and age.
Methods: The study included 100 cats with GS of different ages, breeds and both sexes. GS
was diagnosed by detecting mild to severe inflammation in the oral mucosa lateral to the
palatoglossal folds. Blood and saliva samples were taken from cats with GS. The saliva samples
were tested for FCV infection using commercial Ag rapid diagnostic test kits (GENBODY,
Korea). Complete blood counts were performed from blood samples taken in anticoagulant
tubes, and haematological findings were recorded. The relationship between FCV positivity and
breed, age and sex in cats with GS was evaluated using Fisher’s Exact Chi-square test.
Results: 5 (5%) out of 100 cats with GS were FCV positive. No statistically significant
relationship was found between FCV seropositivity and breed, age, and gender. Neutrophil
counts in FCV positive cats with GS were statistically significantly lower than in FCV negative
cats. There was no difference between the groups in other complete blood count parameters
evaluated.
Conclusion: This study revealed that the prevalence of FCV infection in cats with GS was 5%
in the region where research sampling was conducted, that FCV plays a role in the aetiology of
GS, and that there is no relationship between FCV positivity and breed, age, and gender. It was
thought that the low FCV positivity rate seen in cats with GS in the study was due to various
factors, such as the genetic and mutagenic properties of the virus, as well as the diagnostic
method used. To better understand the role of FCV in the aetiology of GS, it is recommended
that studies with larger sample sizes be conducted using highly specific diagnostic methods
such as RT-PZR, which can also determine genetic variations of the virus.
Keywords: Cat, Calicivirus, Chronic, Gingivostomatitis, Stomatitis.İÇİNDEKİLER
KABUL ve ONAY ...................................................................................................................... i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER .......................................................................................................................... iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ .............................................................................. vi
ŞEKİLLER DİZİNİ .................................................................................................................. vii
RESİMLER DİZİNİ ................................................................................................................ viii
TABLOLAR DİZİNİ ................................................................................................................. ix
ÖZET .......................................................................................................................................... x
ABSTRACT ............................................................................................................................ xiii
1. GİRİŞ ...................................................................................................................................... 1
2. GENEL BİLGİLER ................................................................................................................ 2
2.1. Feline Gingivostomatitis ..................................................................................................... 2
2.1.1. Etiyoji ............................................................................................................................... 2
2.1.1.1. Irk ve Cinsiyet ............................................................................................................... 2
2.1.1.2. Çevresel faktörler .......................................................................................................... 3
2.1.1.3. Bakteriler ....................................................................................................................... 3
2.1.1.4. Virüsler .......................................................................................................................... 4
2.1.2. Patogenez .......................................................................................................................... 5
2.1.3. Prevalans ........................................................................................................................... 6
2.1.4. Klinik Bulgular ................................................................................................................. 7
2.1.5. Tanı ................................................................................................................................... 7
2.1.6. Tedavi ............................................................................................................................... 8
2.1.6.1. Ağrı Yönetimi ................................................................................................................ 9
2.1.6.2. Cerrahi Tedavi ............................................................................................................... 9
iv
2.1.6.3. Medikal Tedavi ............................................................................................................ 10
2.1.6.3.1. Kortikosteroid……………………………………………………………………...10
2.1.6.3.2. Rekombinant Feline İnterferon Omega…………………………………………….10
2.1.6.3.3. Siklosporin…………………………………………………………………..……..11
2.1.6.3.4. Mezenkimal Kök Hücreler…………………………………………………………11
2.2. Feline Calicivirus Enfeksiyonu ......................................................................................... 12
2.2.1. Etiyoloji .......................................................................................................................... 12
2.2.2. Epidemiyoloji ................................................................................................................. 15
2.2.3. Patogenez ........................................................................................................................ 17
2.2.4. Klinik Bulgular ............................................................................................................... 19
2.2.4.1. Akut Oral ve Üst Solunum Yolu Hastalığı .................................................................. 19
2.2.4.2. Kedilerde Kronik Gingivostomatit .............................................................................. 20
2.2.4.3. Topallama Sendromu ................................................................................................... 22
2.2.4.4. Pençe ve Ağız Hastalığı ............................................................................................... 22
2.2.4.5. Virülent Sistemik Feline Calicivirus Enfeksiyonu ...................................................... 23
2.2.5. Tanı ................................................................................................................................. 25
2.2.6. Tedavi ............................................................................................................................. 27
2.2.6.1. Akut Üst Solunum Yolu veya Oral Hastalığı Olan Kedilerin Tedavisi ...................... 27
2.2.6.2. Akut Üst Solunum Yolu Hastalığının Antiviral Tedavisi ........................................... 28
3. GEREÇ VE YÖNTEM ......................................................................................................... 30
3.1. Gereç .................................................................................................................................. 30
3.1.1. Hayvan Materyali ........................................................................................................... 30
3.2. Yöntem .............................................................................................................................. 31
3.2.1. Laboratuvar Analizi ........................................................................................................ 31
3.3. İstatistiksel Değerlendirme ................................................................................................ 32
4. BULGULAR ........................................................................................................................ 33
5. TARTIŞMA .......................................................................................................................... 40
v
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ..................................................................................................... 46
KAYNAKLAR ......................................................................................................................... 47
ÖZGEÇMİŞ .............................................................................................................................. 6