5025 research outputs found
Sort by
Feline Coronavirüs ile Enfekte Kedilerde Kobalamin ve Folat Seviyelerinin Belirlenmesi
Full text linkÖZET
FELİNE CORONAVİRÜS İLE ENFEKTE KEDİLERDE KOBALAMİN VE FOLAT
SEVİYELERİNİN BELİRLENMESİ
Çetinel C. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veterinerlik
İç Hastalıkları Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Kedi ve köpeklerde kobalamin ve folat değişimleri daha çok bağırsak emilim ve
geçirgenliğinden doğan yetmezliklerle ilişkilendirilmektedir. Hastalıklara göre her iki
parametrenin artma ve azalma durumları değişkenlik göstermektedir. Feline enterik
coronavirus (FECV) ile enfekte kedilerde görülen ishal ile koenfeksiyon dikkate alındığında ve
beraberinde mutajenik form olan feline infeksiyöz peritonitis (FIP)’in vaskulopati ile seyreden
değişimi kedilerde intestinal geçirgenliğin artışına ve bu intestinal biyobelirteçlerin azalmasına
neden olabilir. Bu tez çalışması ile FCoV ile enfekte kedilerde serum folat ve kobalamin
seviyelerinin belirlenmesi hedeflenmektedir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamında 22 FCoV ile enfekte ve 10 sağlıklı olmak üzere toplam
32 kedi dahil edildi. Kedilerde kobalamin, folat ve serum amiloid A (SAA) düzeyleri ELISA
metoduyla belirlendi.
Bulgular: FCoV ile enfekte kedilerde mukoza rengindeki değişim, iştahsızlık, halsizlik, kilo
kaybı ve anemi bulgularının anlamlı klinik bulgulardan olduğu görüldü (p<0,001). Enfekte
kedilerde hematolojik parametrelerden nötrofili (p=0,005), non-rejeneratif normositik
normokromik anemi (p=0,010) ve hafif düzeyde trombosit sayılarında azalma (p=0,025) ile
önemli değişimler saptanırken biyokimyasal parametrelerden yalnızca albümin değerindeki
azalma sağlıklılara kıyasla anlamlı (p=0,014) bulundu. Diğer taraftan enfekte kedilerde B12 ve
kobalamin düzeylerinde hafif bir artış görülmesine rağmen bu parametrelerin sağlıklılarla
benzer düzeyde olduğu tespit edildi (p>0,05).
Sonuç: FCoV ile enfekte olduğu belirlenen kedilerde serum folat ve kobalamin seviyelerinin
değişmediği bulundu.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY.………………………………………………………………….. i
TEŞEKKÜR.…………………………………………………………………………. ii
İÇİNDEKİLER……………………………………………………………………….. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ………………………………………….. vi
RESİMLER DİZİNİ………………………………………………………………….. xi
ŞEKİLLER DİZİNİ…………………………………………………………………... x
TABLOLAR DİZİNİ…………………………………………………………………. xi
ÖZET…………………………………………………………………………………. xii
ABSTRACT…………………………………………………………………………... xiii
1. GİRİŞ………………………………………………………………………………. 1
2. GENEL BİLGİLER………………………………………………………………... 3
2.1. Etiyolojisi…………………………………………………………........................
3
2.2. Epidemiyolojisi…………………………………………………………………... 3
2.3. Risk Faktörleri…………………………………………………………………… 4
2.4. Patofizyolojisi……………………………………………………………………. 7
2.5. Klinik Bulgular…………………………………………………………………… 9
2.5.1. Genel Klinik Bulgular………………………………………………………….. 9
2.5.2. Gastrointestinal Sistem Bulguları…………………………………………….... 11
2.5.3. Nörolojik Bulgular……………………………………………………………... 12
2.6. Tanı………………………………………………………………………………. 13
2.6.1. Eşkal ve Anamnez……………………………………………………………... 13
2.6.2. Hematolojik ve Biyokimyasal Değişimler………………………………........... 13
2.6.3. Efüzyon Analizi………………………………………………………………... 16
iii
2.6.4. Histopatoloji……………………………………………………………………. 17
2.6.5. Viral Nükleotid ve Antijen Tayini……………………………………………... 18
2.7. B12 Vitamini……………………………………………………………………... 23
2.8. Folat……………………………………………………………………………… 24
2.9. Kobalamin-Folat ve Coronavirüs İlişkisi………………………………………… 24
3. GEREÇ VE YÖNTEM…………………………………………………………….. 26
3.1. Gereç……………………………………………………………………………... 26
3.1.1. Kullanılan Malzemeler………………………………………………………… 26
3.1.2. Hayvan Materyali ve Gruplandırma…………………………………………… 26
3.2.Yöntem…………………………………………………………………………… 26
3.2.1. Örnekleme İşlemleri…………………………………………………………… 26
3.2.2. FCoV’un Belirlenmesi…………………………………………………………. 27
3.2.3. Tam Kan ve Tam Biyokimya Analizi………………………………………….. 28
3.2.4. SAA Analizleri………………………………………………………………… 29
3.2.5. Serum Kobalamim ve Folat Düzeylerinin Belirlenmesi……………………….. 29
3.2.6. Etik Onam……………………………………………………………………… 30
3.2.7. İstatistiksel Analizler…………………………………………………………... 30
4. BULGULAR……………………………………………………………………….. 31
4.1. Hayvanların Yaş, Cinsiyet ve Irk Dağılımları…………………………………… 31
4.2. Fiziksel Muayene Bulguları ve Klinik Bulgular…………………………………. 31
4.3. Tam Kan ve Tam Biyokimya Verileri…………………………………………… 34
4.4. Serum Kobalamin ve Folat Düzeyleri……………………………........................
35
4.5. Serum A/G, SAA düzeyleri ……………………………………………………... 36
5. TARTIŞMA………………………………………………………………………... 37
6. SONUÇ VE ÖNERİLER…………………………………………………………... 44
KAYNAKLAR……………………………………………………………………….. 45
iv
EKLER………………………………………………………………………………... 68
Ek 1 (ADÜ-HADYEK)………………………………………………………………. 68
BİLİMSEL ETİK BEYANI…………………………………………………………... 69
ÖZ GEÇMİŞ………………………………………………………………………….. 7
Öğretmen adaylarının sporda motivasyon ve sosyalleşme düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi : bir üniversite örneği
No full textAmaç: Bu araştırma, öğretmen adaylarının sporda motivasyon düzeyleri ile sosyalleşme
süreçleri arasındaki ilişkiyi ve bu değişkenlerin yaş, cinsiyet, spor yapma süresi, sıklığı ve
amacı gibi demografik faktörlere göre farklılıklarını incelemektedir. Sporda
motivasyonun bireylerin fiziksel aktivitelere katılımındaki güdülerini, sosyalleşmenin ise
sosyal becerilerini geliştirdiği varsayılmıştır. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Spor
Bilimleri ve Eğitim Fakültesi’nde öğrenim gören 400 öğretmen adayıyla yürütülen
çalışma, çevrim içi anket yoluyla veri toplamış ve kesitsel, ilişkisel tarama modeliyle
gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Veri analizleri SPSS 27.0 programında yapılmış; ölçeklerin
güvenilirliği Cronbach’s Alpha katsayısıyla doğrulanmıştır. Normal dağılım gösteren
verilere parametrik testler uygulanmıştır. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, grup
farklarını belirlemek için t-testi ve ANOVA, ilişkileri incelemek için Pearson korelasyon,
yordayıcı etkiyi test etmek için çoklu regresyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular
grafikler ve ısı haritalarıyla görsel olarak desteklenmiştir.
Bulgular: Bulgular, içsel motivasyon ve özdeşleşmiş düzenlemenin sporla sosyalleşmeyi
anlamlı ve olumlu etkilediğini; dışsal düzenleme türlerinin ise etkili olmadığını
göstermiştir. Motivasyonsuzluk ise düşük düzeyde de olsa sosyalleşmeyi yordayıcı
bulunmuştur. Erkekler, düzenli ve sık spor yapanlar ile mesleki kariyer amacıyla spor
yapan bireylerin içsel motivasyonlarının yüksek, motivasyonsuzluklarının düşük olduğu
belirlenmiştir. Ayrıca, Spor Bilimleri Fakültesi öğrencileri Eğitim Fakültesi öğrencilerine
kıyasla daha yüksek içsel motivasyon ve sosyal etkileşim düzeylerine sahiptir.
Sonuç: Bu araştırma, öğretmen adaylarının içsel motivasyonlarının sosyal beceriler ve
etkileşim üzerinde önemli bir rol oynadığını ve spora katılımın sadece fiziksel değil,
sosyal ve psikolojik açıdan da faydalı olduğunu göstermektedir. Öğretmen adaylarının
mesleki gelişimlerini desteklemek ve sosyal uyumlarını artırmak için spora katılım teşvik
edilmeli ve eğitim programlarına fiziksel etkinlik odaklı sosyal gelişim uygulamaları
dahil edilmelidir. Araştırma, eğitimde sporun çok yönlü katkılarını vurgulayan önemli bir
kaynaktır.Objective: This study examines the relationship between pre-service teachers' motivation
levels in sports and their socialization processes, as well as the differences in these
variables based on demographic factors such as age, gender, duration, frequency, and
purpose of sports participation. It is assumed that motivation in sports shapes individuals'
intrinsic and extrinsic drives for physical activity, while socialization enhances their\ud
social skills. The research, conducted with 400 pre-service teachers studying at the
Faculty of Sport Sciences and the Faculty of Education at Aydın Adnan Menderes
University, collected data through an online survey and was designed using a cross-
sectional and relational survey model.
Materials and Methods: Data analyses were conducted using SPSS 27.0, and the
reliability of the scales was verified with Cronbach's Alpha coefficient. Parametric tests
were applied to data showing a normal distribution. In addition to descriptive statistics, t-
tests and ANOVA were used to identify group differences, Pearson correlation was used
to examine relationships, and multiple regression analyses were conducted to test
predictive effects. The findings were visually supported with graphs and heatmaps.
Conclusion: The findings show that intrinsic motivation and identified regulation have a
significant and positive effect on socialization through sports, while external regulation
types have no significant impact. Moreover, amotivation was found to be a low-level yet
significant predictor of socialization. It was determined that males, individuals who
engage in regular and frequent sports, and those who participate in sports for career
purposes have higher intrinsic motivation and lower amotivation. Additionally, students
from the Faculty of Sport Sciences have higher levels of intrinsic motivation and social
interaction compared to students from the Faculty of Education.
Results:. This study demonstrates that pre-service teachers' intrinsic motivation plays a
significant role in their social skills and interactions, and that participation in sports is
beneficial not only physically but also socially and psychologically. To support the
professional development and enhance the social integration of pre-service teachers,
participation in sports should be encouraged, and social development activities focused on
physical engagement should be integrated into educational programs. The research serves
as an important source highlighting the multifaceted contributions of sports in education
TEMİZLİK PERSONELLERİNİN HASTANE TEMİZLİĞİ HAKKINDAKİ BİLGİ VE DAVRANIŞLARI: BİR HASTANE ÖRNEĞİ
No full textAmaç: Bu araştırmanın amacı COVID-19 pandemi servislerinde çalışmış olan temizlik personellerinin hastane temizliği hakkında bilgi ve davranışlarını, sosyodemografik özellikleri ve pandemi döneminde temizlik eğitimi alma durumlarıyla ilişkilendirerek değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel olup, 30.06.2023-30.12.2023 tarihleri arasında Prof. Dr. Feriha Öz Acil Durum Hastanesi COVİD-19 pandemi servislerinde çalışan, çalışmaya gönüllü olarak katılacak temizlik personellerinden oluşmaktadır (N:150). Örneklem seçimine gidilmeden 150 kişilik evrenin tamamına ulaşılmaya çalışılmış ve 108 kişiye ulaşılmıştır. Veriler, Kolmogorov Smirnov testi, Man Whitney U testi, Kruskal Wallis H ve Ki-kare testleriyle analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 20-55 yaş aralığında toplam 108 kişi katılmıştır. Katılımcıların kişisel koruyucu ekipman kullanımı durumları arasında (p<0,001), pandemi dönemimde hastane temizliği eğitimi alma durumları arasında (p<0,05), alınan eğitim öğretici olma durumları arasında (p<0,05) istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Üç bulguda da 0-5 yıl çalışanlar, 16 yıl ve üzerindekilerden yüksektir. Erkek katılımcılar kadın katılımcılara göre alınan eğitimi daha öğretici bulmaktadır.
Sonuç: Pandemi döneminde hastane temizliği eğitimi alanlar katılımcıların %83,3'ünün oluştururken almayanlar %16,7’dir. Eğitimin öğretici olup olmadığı sorusuna, katılımcıların %97,2'si evet, %2,8’i hayır yanıtını vermiştir. Anket sonuçları, sosyodemografik özelliklerin bilgi ve tutum puanları üzerinde belirgin bir etkisi olmadığını göstermektedir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vi
TABLOLAR DİZİNİ vii
ÖZET viii
ABSTRACT ix
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1 Enfeksiyon Tanımı ve Enfeksiyon Zinciri 3
2.2. Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonlar 4
2.3. COVID-19 Virüsü 6
2.4. Enfeksiyon Kontrol Komitesi 9
2.5. Ulusal Hastane Enfeksiyonları Sürveyans Ağı (UHESA) 9
2.6. Hastane Temizliği 10
2.7. El Hijyeni 11
2.7.1. El Yıkama Çeşitleri 12
2.7.1.1. Sosyal (Rutin) El Yıkama 12
2.7.1.2. Hijyen Amaçlı El Yıkama 13
2.7.1.3. El Antiseptiği Kullanılarak Yapılan Dezenfeksiyon 14
2.7.1.4. Cerrahi El Yıkama 14
2.8. İzolasyon ve İzolasyon Çeşitleri 14
2.8.1. Standart Önlemler 15
2.8.2. Bulaşma Yoluna Yönelik Önlemler 15
2.8.3. Damlacık Önlemleri 16
2.8.4. Hava Yolu Önlemleri 16
2.8.5. Temas Önlemleri 17
2.9. Kişisel Koruyucu Ekipmanlar 18
2.9.1. Eldiven 18
2.9.2. Önlük 18
2.9.3. Tıbbi Maske ve N95/Ffp2 19
2.9.4. Yüz Koruyucu Ya Da Gözlük 19
2.9.5. Kişisel Koruyucu Ekipman Giyme Sırası 20
2.9.6. Kişisel Koruyucu Ekipman Çıkarma Sırası 20
3. GEREÇ VE YÖNTEM 22
3.1 Gereç 22
3.2. Yöntem 23
4. BULGULAR 24
5. TARTIŞMA 33
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 35
KAYNAKLAR 36
EKLER 40
BİLİMSEL ETİK BEYANI 46
ÖZ GEÇMİŞ 4
Gebe Okuluna Devam Etmenin Gebelerin Sağlık Gereksinimlerini Karşılama Durumu ve Yaşam Kalitesine Etkisi
No full textÖZET
GEBE OKULUNA DEVAM ETMENİN GEBELERİN SAĞLIK
GEREKSİNİMLERİNİ KARŞILAMA DURUMU VE YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ
Arslan E. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik
Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın,2025.
Amaç: Bu çalışma, gebe okuluna devam eden ve etmeyen gebelerin sağlık gereksinimleri ile
yaşam kalitelerinin belirlenmesi ve gebe okuluna devam etmenin gebelikte sağlık
gereksinimleri ve yaşam kalitesine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma analitik-kesitsel tipte olup, 1 Temmuz 2024- 6 Ağustos 2025
tarihleri arasında Aydın Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi ve Söke Fehime Faik
Kocagöz hastanelerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini bu hastanelerin gebe okulu
eğitimlerine devam eden ve gebe okuluna katılmayıp, herhangi bir nedenle bu hastanelere
hizmet alımı için başvuran son trimester gebeler, örneklemini ise evrenden gelişigüzel
örnekleme ile seçilen, gebe okuluna devam eden 88, gebe okuluna devam etmemiş 88 olmak
üzere toplam 176 gebe oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında “Kişisel Bilgi Formu”,
“Maternal Sağlık Gereksinimleri Ölçeği” ve “Gebelikte Yaşam Kalitesi Ölçeği” kullanılmıştır.
Elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma) ile ifade
edilmiş, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, Mann Whitney U, ki-kare, korelasyon,
regresyon analizleri ile test edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya kapmasında gebe okuluna devam eden kadınların Maternal Sağlık
Gereksinimleri Ölçeği toplam puan ortalaması 101,71±9,48, devam etmeyenlerin ise
95,42±17,64 olarak bulunmuştur. Gebe okuluna devam eden gebelerin maternal sağlık
gereksinim puanları daha yüksek ve istatistiksel olarak gebe okuluna devam etmeyenlerden
farklı olarak belirlenmiştir. Gebe okuluna devam eden kadınların gebelikte yaşam kalitesinin
en çok %59,1’inin çok iyi ve %36,4’ünün mükemmel, devam etmeyenlerin en çok %69,3’ünün
çok iyi, %19,3’ünün mükemmel olduğu saptanmıştır. Gebe okuluna devam edenlerin yaşam
kalitelerinin mükemmel olma oranlarının devam etmeyenlere göre daha yüksek ve istatistiksel
x
olarak farklı olduğu hesaplanmıştır. Gebe okuluna devam etmenin Maternal Sağlık
Gereksinimleri Ölçeği toplam puanını yaklaşık %5 ve Gebelikte Yaşam Kalitesi Ölçeği’ne göre
mükemmel olma durumunu %42 yordadığı saptanmıştır.
Sonuç: Gebe okuluna devam eden ve etmeyen kadınların maternal sağlık gereksinimleri ile
yaşam kalitesi düzeyleri arasında fark olduğu belirlenmiştir. Gebe okuluna devam eden
kadınların devam etmeyenlere göre maternal sağlık gereksinimleri ve yaşam kalitesinin
mükemmel olma oranı daha fazla olduğu saptanmıştır. Gebe okuluna katılmanın maternal
sağlık gereksinimlerini ve gebelikte yaşam kalitesini yordadığı bulunmuştur.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ................................................................................................................... İİ
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................. İİİ
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ........................................................................... Vİİ
ŞEKİLLER DİZİNİ ............................................................................................................... Vİİİ
TABLOLAR DİZİNİ ................................................................................................................ İX
ÖZET ......................................................................................................................................... X
ABSTRACT ........................................................................................................................... Xİİ
1.GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1
2. GENEL BİLGİLER ................................................................................................................ 3
2.1. GEBE OKULLARI VE ÖZELLİKLERİ ............................................................................ 4
2.1.1. DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE DOĞUM EĞİTİMLERİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 4
2.1.2. GEBE OKULLARININ AMACI VE ÖNEMİ ................................................................ 5
2.1.3. GEBE OKULLARININ KAPSAMI ................................................................................ 9
2.2. MATERNAL SAĞLIK GEREKSİNİMLERİ ................................................................... 10
2.2.1. MATERNAL SAĞLIK GEREKSİNİMLERİNİ KARŞILAMADA EBELERİN
ROLLERİ ................................................................................................................................. 11
2.3. YAŞAM KALİTESİ .......................................................................................................... 12
v
2.3.1. GEBELİKTE YAŞAM KALİTESİ ................................................................................ 16
2.3.2. EBELERİN GEBELİKTE YAŞAM KALİTESİNİ ARTIRMADAKİ ROLLERİ ........ 16
3. GEREÇ VE YÖNTEM ........................................................................................................ 19
3.1. ARAŞTIRMANIN ŞEKLİ ................................................................................................ 19
3.2. ARAŞTIRMANIN YAPILDIĞI YER VE ÖZELLİKLERİ ............................................. 19
3.3. ARAŞTIRMANIN ZAMAN ÇİZELGESİ ........................................................................ 20
3.4. ARAŞTIRMANIN EVRENİ VE ÖRNEKLEMİ .............................................................. 21
3.5. ARAŞTIRMAYA ALINMA VE ARAŞTIRMADAN DIŞLANMA KRİTERLERİ ....... 22
3.6. VERİ TOPLAMA ARAÇLARI ........................................................................................ 23
3.7. VERİLERİN TOPLANMASI ........................................................................................... 24
3.8. İSTATİSTİKSEL ANALİZLER ....................................................................................... 25
3.9. ARAŞTIRMANIN ETİK YÖNÜ ...................................................................................... 26
4. BULGULAR ....................................................................................................................... 27
5. TARTIŞMA ......................................................................................................................... 38
5.1.GEBE OKULUNA DEVAM ETMENİN MATERNAL SAĞLIK GEREKSİNİMLERİNE
ETKİSİNİN TARTIŞILMASI .................................................................................................. 41
5.2. GEBE OKULUNA DEVAM ETMENİN GEBELİKTE YAŞAM KALİTESİNE
ETKİSİNİN TARTIŞILMASI .................................................................................................. 43
5.3. GEBE OKULUNA DEVAM ETMENİN MATERNAL SAĞLIK GEREKSİNİMLERİ
VE YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİNİN TARTIŞILMASI .................................................... 45
vi
5.4. ARAŞTIRMANIN SINIRLILIKLARI ............................................................................. 47
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ..................................................................................................... 48
6.1. SONUÇ .............................................................................................................................. 48
6.2. ÖNERİLER ....................................................................................................................... 49
7. KAYNAKLAR ..................................................................................................................... 50
8. EKLER ................................................................................................................................. 63
EK-1: GEBE OKULU VE DOĞUMA HAZIRLIK MERKEZİ GEBE EĞİTİM PLANI ....... 63
EK-2: KİŞİSEL BİLGİ FORMU .............................................................................................. 77
EK- 3: MATERNAL SAĞLIK GEREKSİNİMLERİ ÖLÇEĞİ .............................................. 81
EK- 4: GEBELİKTE YAŞAM KALİTESİ ÖLÇEĞİ .............................................................. 82
EK-5: AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ GİRİŞİMSEL OLMAYAN KLİNİK
ARAŞTIRMALAR ETİK KURUL ÖN ONAYI ..................................................................... 84
EK-6: AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ
YÖNETİM KURULU TEZ ÖNERİSİ ONAY KARARI ........................................................ 85
EK-7: AYDIN İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ ARAŞTIRMA İZNİ .......................................... 86
EK- 8: AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ GİRİŞİMSEL OLMAYAN KLİNİK
ARAŞTIRMALAR ETİK KURUL ONAYI ............................................................................ 87
9. BİLİMSEL ETİK BEYANI .................................................................................................. 88
10. ÖZ GEÇMİŞ ....................................................................................................................... 8
EFFECTS OF INTERMITTENT FASTING ON SOME BIOCHEMICAL PARAMETERS IN RATS WITH EXPERIMENTAL DIABETES
No full textAmaç: Bu çalışmada deneysel olarak Diabetes Mellitus oluşturulan ratlarda aralıklı oruç uygulanmasının bazı biyokimyasal parametreler üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu amaçla çalışmada 28 adet erişkin Sparque Dawley rat kullanıldı. Gruplar; 1- Sağlıklı Kontrol Grubu (n=7), 2-Diyabetik Grup (n=7), 3- Sağlıklı-Aralıklı Oruç Grubu ve 4-Diabetli-Aralıklı Oruç Grubu (n=7) olarak belirlendi. Grup 2 ve 4 de bulunan ratlara diyabet oluşturmak için 0,01 M sodyum sitrat tamponu (pH 4.5) içinde streptozosin 50mg/kg intraperitonal olarak uygulandı. Kontrol grubu hayvanlara 0.01 M sodyum sitrat verildi. Enjeksiyonu takiben 7 gün sonra hayvanlar 12 saat süre ile aç bırakılarak glukoz düzeyleri ölçüldü. Diyabet doğrulandıktan sonra 3 ve 4. gruptaki hayvanlara 6 hafta aralıklı oruç (16:8) uygulandı. Uygulamaları takiben anestezi altında kan örnekleri alınan ratlardan elde edilen serum ve plazmalardan glukoz, Hb A1c analizleri spektrofotometrik olarak; IL-1, IL-6, TNF- ve CRP analizleri rat spesifik ELISA kitleri ile ölçüldü.
Bulgular: Ortalama CRP,TNF-, IL-1 ve IL-6 düzeyleri arasında istatistik önemde bir fark belirlenemedi. Serum ortalama TNF- düzeyleri deneysel diyabet oluşturarak normal beslenen grupta diğer tüm deneme gruplarından yüksek olarak saptandı. Diyabetli normal beslenen grubun ortalama serum glukoz (P=0.000) ve HbA1c (P=0.014) konsantrasyonları diğer tüm gruplardan anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. Hem diyabet hemde sağlıklı gruplarda aralıklı oruç beslenmesinin serum glukoz konsantrasyonlarında anlamlı değişikliğe neden olmadığı belirlendi.
Sonuç: Tüm bu veriler, aralıklı oruç modelinin diyabetin inflamatuvar ve metabolik komplikasyonları üzerinde düzenleyici bir etki oluşturabileceğine işaret etmektedir. Ancak, bazı parametrelerde istatistiksel anlamlılık elde edilememesi, bu etkinin sınırlı veya dolaylı olabileceğini düşündürmektedir.Bu tez Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından VTF-23036 proje numarası ile desteklenmiştir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY .................................................................................................................... i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER .......................................................................................................................... iii
KISALTMALAR DİZİNİ ........................................................................................................ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ................................................................................................................... ix
RESİMLER DİZİNİ ................................................................................................................... x
TABLOLAR DİZİNİ ................................................................................................................. xi
ÖZET ........................................................................................................................................ xii
ABSTRACT ............................................................................................................................ xiii
1. GİRİŞ ...................................................................................................................................... 1
2. GENEL BİLGİLER ................................................................................................................ 2
2.1. Diyabetes Mellitus ............................................................................................................... 2
2.2. Diyabetes Mellitus’un Tarihsel Süreci ................................................................................ 2
2.3. Diabetes Mellitüs’un Epidemiyolojisi ................................................................................. 4
2.3.1. Dünyada Diyabetes Mellitus ............................................................................................ 4
2.3.2. Türkiyede Diyabetes Mellitüs .......................................................................................... 6
2.4.Diyabetes Mellitus’un Teşhisi .............................................................................................. 6
2.5. Diyabetes Mellitus’un Sınıflandırılması .............................................................................. 8
2.5.1. Tip 1 Diyabetes Mellitus .................................................................................................. 9
2.5.2. Tip 2 Diyabetes Mellitus .................................................................................................. 9
2.5.3. Gestasyonel Diyabetes Mellitus ..................................................................................... 10
2.5.4. Spesifik Nedenlere Bağlı Diyabet .................................................................................. 11
2.6.Diyabetin Patogenezi .......................................................................................................... 11
iv
2.7. Diyabetes Mellitusa Bağlı Oluşan Komplikasyonlar ........................................................ 12
2.7.1. Akut Komplikasyonlar ................................................................................................... 13
2.7.1.1.Hipoglisemi .................................................................................................................. 13
2.7.1.2.Diyabetik Ketoasidoz ................................................................................................... 13
2.7.1.3. Laktik Asidoz Koması ................................................................................................. 14
2.7.1.4. Hiperosmolar Hiperglisemik Durum ........................................................................... 14
2.7.2. Kronik Komplikasyonlar ................................................................................................ 15
2.7.2.1.Mikrovasküler Komplikasyonlar .................................................................................. 15
2.7.2.1.1. Diyabetik Nefropati .................................................................................................. 15
2.7.2.1.2.Retinopati .................................................................................................................. 16
2.7.2.2.Nöropati ........................................................................................................................ 16
2.7.2.3.Diyabetik Ayak ............................................................................................................. 17
2.7.3. Diyabetin Makrovasküler Komplikasyonları ................................................................. 17
2.7.3.1.Kardiyovasküler Hastalıklar ......................................................................................... 17
2.7.3.2. Periferik Arter Hastalıkları .......................................................................................... 18
2.7.3.3. Serebrovasküler Hastalıklar ......................................................................................... 19
2.8.Diyabetes Mellitus Tedavi Yöntemleri .............................................................................. 20
2.8.1. İlaç Tedavisi ................................................................................................................... 20
2.8.2. Beslenme Tedavisi .......................................................................................................... 20
2.8.2.1. Diyabette Beslenme Tedavisi ve Programı ................................................................. 21
2.8.2.2.Karbonhidrat Sayımı ve Diyet Programı ...................................................................... 22
2.8.3.Beslenme Planında Dikkat Edilmesi Gerekenler............................................................. 22
2.8.4. Alternatif Tedavi ve Geleneksel Tedaviler ..................................................................... 23
2.9.Aralıklı Oruç ....................................................................................................................... 23
2.9.1. Aralıklı Oruç Çeşitleri .................................................................................................... 24
2.9.2. Zaman Kısıtlı Beslenme ................................................................................................. 24
v
2.9.3. Alternatif Gün Açlıkları ................................................................................................. 25
2.9.4. 5:2 Diyeti ........................................................................................................................ 25
2.9.5. Dini Oruç ........................................................................................................................ 26
2.10.Sirkadiyen Ritim ............................................................................................................... 26
2.11. Aralıklı Oruç ve Metabolizma ......................................................................................... 27
2.12. Aralıklı Oruç Metabolizması ........................................................................................... 30
2.13. Aralıklı Orucun Bazı Organlar Üzerine Etkisi ................................................................ 31
2.14. Aralıklı Açlığın Bazı Hastalıklarla İlişkisi ...................................................................... 32
2.14.1. Obezite .......................................................................................................................... 32
2.14.2.Diyabetes Mellitus ......................................................................................................... 33
2.15.Kardiyovaskuler Hastalıklar ............................................................................................. 34
2.16. Nörolojik Hastalıklar ....................................................................................................... 35
2.17. Otofaji-Kanser ................................................................................................................. 35
2.18. Yaşlanma ......................................................................................................................... 36
3.GEREÇ VE YÖNTEM .......................................................................................................... 38
3.1. Deney Hayvanı Materyali .................................................................................................. 38
3.2. Yöntem .............................................................................................................................. 38
3.2.1. Deneme Grupları ve Diabetes Mellitus Oluşturulması................................................... 38
3.2.2. Aralıklı Oruç Uygulanması ............................................................................................ 39
3.2.3. Serum Örneklerinin hazırlanması ................................................................................... 39
3.2.4. Biyokimyasal Analizler .................................................................................................. 39
3.2.4.1. Hemoglobin A1c Analizi ............................................................................................. 40
3.2.4.2.TNF-α (Tümor Nekroz Faktörü Alfa) Analizi ............................................................. 41
3.2.4.3.CRP Analizi .................................................................................................................. 42
3.2.4.4. IL-6 Analizi ................................................................................................................ 44
3.2.4.5. İnterlökin1β ( IL-1β ) Analizi ...................................................................................... 45
vi
3.3. İstatistiksel Analiz ............................................................................................................. 46
4. BULGULAR ........................................................................................................................ 47
5. TARTIŞMA .......................................................................................................................... 51
6.SONUÇ VE ÖNERİLER ...................................................................................................... 54
KAYNAKLAR ......................................................................................................................... 55
EKLER……………………………………………………………………………………..…68
Ek 1 (ADÜ-HADYEK)…………….…………….....………………………………………...68
BİLİMSEL ETİK BEYANI...................................................................................................... 69
ÖZ GEÇMİŞ ............................................................................................................................. 7
Salmonella Kentucky ile Aşılı Etlik Piliçlerde Probiyotik ve Postbiyotiklerin, Bağışıklık, Mikrobiyom ve Oksidatif Strese Etkisi
Full text linkAmaç: Kanatlı sektörü açısından oldukça bulaşıcı ve insana bulaşması ile ölümlere yol açan bir hastalık etkeni olan Salmonella Kentucky (S. Kentucky) suşundan hazırlanan inaktif S. Kentucky aşısı ile aşılanan etlik piliçlerin, bu aşıya ek olarak içme sularına Bacillus sp. sporlarından hazırlanan probiyotik ve postbiyotik katılması sonucu bu yardımcı maddelerin, karaciğer ve böbrek dokularında oksidatif hasar göstergesi olan antioksidan/oksidan parametrelerin belirlenmesi, bağırsak florasında meydana gelebilecek bakteriyel yük bakımından farklılıkların görülebilmesi için taze dışkı mikrobiyotasının incelenmesi ile antikor titrelerinin belirlenmesi ve aşıya ek olarak kullanılan organik maddelerin bağışıklık sistemi üzerine oluşturduğu etkilerin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Kanatlı Araştırma Birimi’nde yürütüldü. Denemede 130 adet etlik piliç (Ross 308) kullanıldı. Kontrol grubu hariç tüm civcivler, fakültemiz Mikrobiyoloji Anabilim Dalı tarafından hazırlanan Salmonella Kentucky inaktif aşısıyla 7. ve 21. günde (rapel doz) aşılandı. Rastgele seçilmek üzere toplamda 5 grup oluşturulup kontrol grubuna ve sadece aşı yapılan gruba, içine ekstra bir madde katılmamış içme suyu verilirken; diğer 3 gruptan birinin içme suyuna Bacillus subtilis’ten (B. subtilis) üretilen probiyotik, diğerinin içme suyuna B. subtilis’ten üretilen postbiyotik ve son grubun içme suyuna da yine B. subtilis’ten üretilen probiyotik ve postbiyotik karıştırılarak plastik yer suluklarına eklendi. Kan ve organ örneklerinin alınacağı 21. ve 42. günlerde, piliçlere anestezi (Ketamin) altında servikal dislokasyon yöntemi uygulandı. Antikor titresi açısından incelemek amacıyla boyun bölgelerinden kandan (2 ml) tüp aglüstinasyon testi yapıldı. Buna ek olarak kesim günlerindeki oksidatif stres parametrelerini değerlendirmek amacıyla, karaciğer ve böbrek dokularında total protein (TP), superoksitdismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon (GSH) ve malondialdehid (MDA) seviyeleri ölçüldü. Bağırsak
xii
mikrobiyotasında oluşan değişiklikleri değerlendirmek için gruplardan alınan taze dışkılardan mikrobiyom analizi yapıldı.
Bulgular: Probiyotik ve postbiyotik takviyesi yapılan gruplarda bağışıklık parametrelerinde artış, mikrobiyal çeşitlilikte iyileşme ve oksidatif stres göstergelerinde azalma gözlenmiştir. Aşı uygulanan gruplarda bağışıklık yanıtında artış saptanmış, probiyotik ve postbiyotik takviyesi ile bu etkinin arttığı belirlenmiştir. Mikrobiyom analizlerinde faydalı bakteri oranlarında artış, zararlı bakteri oranlarında azalma tespit edilmiştir. Oksidatif stres parametrelerinde probiyotik ve postbiyotik uygulanan gruplarda MDA düşmüş, GSH düzeyleri ile antioksidan enzim aktiviteleri (SOD, CAT) artmıştır.
Sonuç: Aşıya ek olarak, etlik piliçlerin içme suyuna probiyotik ve postbiyotik olarak B. subtilis eklenmesinin hem bağışıklık sistemini ve mikrobiyomu düzenleyici hem de oksidatif stresi azaltıcı etkiler gösterdiği sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlar, probiyotik ve postbiyotiklerin aşı etkinliğini artırabileceğini ve etlik piliçlerin sağlığını korumada önemli destekleyiciler olabileceğini düşündürmektedir.KABUL VE ONAY
TEŞEKKÜR
İÇİNDEKİLER
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ
ŞEKİLLER DİZİNİ
RESİMLER DİZİNİ TABLOLAR DİZİNİ
ÖZET
ABSTRACT
1. GİRİŞ
2. GENEL BİLGİLER
2.1. Aşı
2.2. Salmonella spp.
2.2.1. Salmonella Kentucky
2.3. İmmün Sistem ve Mikrobiyom
2.4. Oksidatif Stres
2.4.1. SOD, CAT, GSH ve MDA
2.5. Probiyotik ve Postbiyotik
2.5.1. Probiyotik
2.5.2. Postbiyotik
2.6. Bacillus spp.
2.6.1. Probiyotik ve Postbiyotik Olarak Bacillus subtilis
3. GEREÇ VE YÖNTEM
3.1. Gereç
3.1.1. Hayvan Materyali
3.1.2. Cihazlar ve Gereçler
3.1.3. Kullanılan Kimyasal Maddeler
3.2. Yöntem
3.2.1. Deneme Gruplarının Oluşturulması, Bakım Koşulları
3.2.2. Su ve Rasyon
3.2.3. Aşının Hazırlanması ve Uygulanması
3.2.4. Bacillus subtilis içeren Probiyotiğin ve Postbiyotiğin Hazırlanması
3.2.5. Bacillus subtilis Probiyotiği ve Postbiyotiğinin Uygulanması
3.2.6. Deneyin Sonlandırılması
3.2.7. Tüp Aglütinasyon Testi
3.2.8. Mikrobiyom
3.2.9. Karaciğer ve Böbrek Dokularında Oksidan ve Antioksidan Parametre Analizi
3.2.10. İstatistiksel Değerlendirme Yöntemleri
4. BULGULAR
4.1. Büyüme Performansı
4.1.1. Canlı Ağırlık
4.1.2. Yem Tüketimi
4.1.3. Haftalık Yemden Yararlanma Oranı.
4.1.4. Karkas Ağırlıkları ve Randıman (%).
4.2. Oksidatif Stres Parametre Analizleri
4.2.1. Karaciğer ve Böbrek Dokusu Oksidan ve Antioksidan Parametre Analizleri
4.3. Aglütinasyon Testi ve Antikor Titresi
4.4. Mikrobiyota Analizi
4.4.1. Klinik Bulgular ve Patolojik Değişiklikler
4.4.2. Sekum Mikrobiyomu
5. TARTIŞMA
5.1. Performans Verileri ve Bağışıklık Sistemi Organlarının Değerlendirilmesi
5.2. Oksidatif Stres ve Bağışıklık Sistemi İlişkisi
5.2.1. Karaciğer Dokusunda Oksidatif Stres Parametrelerinin Değerlendirilmesi
5.2.2. Böbrek Dokusunda Oksidatif Stres Parametrelerinin Değerlendirilmesi
Salmonella Kentucky’ye Karşı Oluşan Antikor Seviyelerinin Değerlendirilmesi
5.4. Bağırsak Mikroflorası Üzerine Etkilerin Değerlendirilmesi
6. SONUÇ VE ÖNERİLER
KAYNAKLAR
EKLER
Ek 1 (AD-HADYEK)
BİLİMSEL ETİK BEYANI
ÖZ GEÇMİ
Kolibasillozisli broylerlerden aşılama öncesi ve sonrasında elde edilen kanatlı patojenik Escherichia coli izolatlarının filogenetik karakterizasyonunun incelenmesi
Full text linkÖZET
KOLİBASİLLOZİSLİ BROYLERLERDEN AŞILAMA ÖNCESİ VE
SONRASINDA ELDE EDİLEN KANATLI PATOJENİK ESCHERİCHİA COLİ
İZOLATLARININ FİLOGENETİK KARAKTERİZASYONUN İNCELENMESİ
Sur E. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Veterinerlik
Mikrobiyolojisi Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Ticari zayıflatılmış canlı Escherichia coli aşısı ile aşılanan broiler sürülerinden elde
edilen kanatlı patojenik E. coli (APEC) izolatlarının filogenetik gruplarındaki değişiklikleri,
aşının filogenetik çeşitlilik üzerindeki etkilerini ve broylerlerin yaşamlarının erken ve geç
dönemlerinde elde edilen APEC izolatlarının antibiyotik direnç profillerini karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın materyalini, 2022 yılı boyunca 15 çiftlikten, aşılama öncesinde
180 ve aşılama sonrasında 180 olmak üzere, toplam 360 E. coli izolatı oluşturdu. Bakteriyel
identifikasyon ve antibiyotik duyarlılık testleri otomatize mikrobiyoloji sisteminde (BD
Phoenix 100™) ve Gram-negatif identifikasyon kartı (NMIC/ID-433) kullanılarak yapıldı.
İzolatların filogenetik gruplandırması chuA, yjaA, TspE4.C2 ve arpA genlerini hedef alan
Clermont multipleks polimeraz zincir reaksiyonu yöntemine göre yapıldı. Filogenetik grupların
aşılama öncesi ve sonrası dağılımı Ki-kare (χ2) testi ile istatistiksel olarak karşılaştırıldı.
Bulgular: Aşılama öncesinde, izolatlar sırasıyla B1 (%22,8), F (%21,7), E (%21,1), C (%12,2)
ve D (%8,9) gruplarında yoğunlaşmıştır. Aşılama sonrasında ise grup A (%56,7) ve B1 (%27,2)
grupları baskın hale gelirken; C, D ve B2 gruplarının tamamen kaybolduğu gözlemlenmiştir.
Broylerlerin yaşamlarının erken döneminde, tetrasiklin ve penisilin grubu antibiyotiklere karşı
yüksek direnç oranları tespit edilirken, geç dönemlerinde tetrasiklin, penisilin, kinolon ve folat
grubu antibiyotiklere karşı direnç oranlarında belirgin bir artış gözlemlenmiştir.
Sonuç: Broylerlere uygulanan ticari canlı zayıflatılmış E. coli aşının filogenetik grupların
dağılımında dikkate değer değişikliklere neden olduğu, özellikle filogrup B1 hariç tüm
filogruplarda önemli etkiye sahip olduğu belirlendi. İzolatların yaygın kullanılan antibiyotiklere
karşı yüksek direnç oranlarına sahip olduğunu, ancak klinik açıdan kritik öneme sahip kolistin
gibi antibiyotiklere karşı düşük direnç seviyeleri saptanİÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ....................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ...............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER..........................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ.............................................................................vii
ŞEKİLLER DİZİNİ....................................................................................................................x
RESİMLER DİZİNİ.................................................................................................................xii
TABLOLAR DİZİNİ...............................................................................................................xiii
ÖZET.......................................................................................................................................xiv
ABSTRACT…………………………………………………………………………............xiv
1. GİRİŞ......................................................................................................................................1
2. GENEL BİLGİLER................................................................................................................3
2.1. Kanatlı Patojenik Escherichia coli ......................................................................................3
2.1.1. Patojenik E. coli'nin Sınıflandırılması..............................................................................4
2.1.2. Patogenez..........................................................................................................................6
2.1.3. E. coli Serotiplerinin Yaygınlığı.......................................................................................6
2.1.4. E. coli’nin Filogenetik Sınıflandırması ............................................................................7
2.1.5. Virulans Faktörleri............................................................................................................8
2.1.5.1. Adezinler .......................................................................................................................8
2.1.5.2. İnvazinler.......................................................................................................................9
2.1.5.3. Demir Kazanım Sistemleri ............................................................................................9
2.1.5.4. Protektinler ....................................................................................................................9
2.1.5.5. Toksinler……………………………………………………………………………...10
2.1.5.6. Quorum Sensing Sistemi……………………………………………………………..11
iv
2.1.5.7. Sekresyon Sistemleri…………………………………………………………............11
2.1.5.8. İki Bileşenli Sistemler .................................................................................................12
2.1.5.9. Transkripsiyonel Düzenleyiciler .................................................................................12
2.1.6. Zoonotik Potansiyel........................................................................................................14
2.1.7. Önlemeve Kontrol ..........................................................................................................14
2.1.7.1. Yönetim ve Biyogüvenlik Önlemleri ..........................................................................15
2.1.7.2. Antibiyotiklerin Kullanımı ve Direnç Sorunları..........................................................15
2.1.7.3. Aşılar ...........................................................................................................................17
2.1.7.3.1. Poulvac® E. coli Aşısı……………………………………………………………...18
2.1.7. 4. Probiyotikler...............................................................................................................19
2.1.7.5. Bakteriyofajlar.............................................................................................................21
2.1.7.6. Yeni Alternatif Yaklaşımlar………………………………………………………….22
2.1.8. Sorunlar ve Öneriler……………………………………………………………………22
2.1.9. Sonuçlar ve Gelecek Perspektifleri……………………………………………………..23
3. GEREÇ VE YÖNTEM……………………………………………………………………..25
3.1.GEREÇ……………………………………………………………………………………25
3.1.1. Cihazlar………………………………………………………………………………...25
3.1.2. Materyal..........................................................................................................................25
3.1.3. Referans Suşlar...............................................................................................................26
3.1.4. Besiyerleri.......................................................................................................................26
3.1.4.1. Eosin Methylene Blue Agar ........................................................................................26
3.1.4.2. MacConkey Agar.........................................................................................................26
3.1.4.3. Kanlı Agar ...................................................................................................................27
3.1.4.4. Nutrient Agar...............................................................................................................27
3.1.4.5. Nutient Broth …..........................................................................................................27
3.1.4.6. Brain Hearth Infusion Broth …...................................................................................27
v
3.1.5. Ayraç ve Boyalar............................................................................................................28
3.1.5.1. Gram Boyama ….........................................................................................................28
3.1.5.4. Oksidaz Test Kiti…....................................................................................................28
3.1.5.3. Hidrojen Peroksit.........................................................................................................28
3.1.5.4. Kovaks Ayıracı ….......................................................................................................29
3.1.6. Antibiyotik Duyarlılık Testi ...........................................................................................29
3.1.7. Polimeraz Zincir Reaksiyonu .........................................................................................29
3.1.7.1. Solüsyon ve Boyalar....................................................................................................29
3.1.7.1.1. Tris, borik asit, EDTA buffer ..................................................................................29
3.1.7.1.2. Yükleme tamponu ....................................................................................................30
3.1.7.2. 5x FirePol® Master Miks............................................................................................30
3.1.7.3. Primerler……………………………………………………………………………...31
3.1.7.4. Agaroz Jel....................................................................................................................32
3.1.7.5.Marker………………………………………………………………………………...32
3.1.7.6. Elektroforez .................................................................................................................32
3.1.7.7. Görüntüleme ve Değerlendirme ..................................................................................32
3.2. Yöntem ..............................................................................................................................33
3.2.1. İzolatların Saflaştırılması ve Saklanması .......................................................................33
3.2.2. İdentifikasyon ve Antibiyotik Duyarlılık Testleri ..........................................................33
3.2.3. DNA Ekstraksiyonu........................................................................................................34
3.2.4. Polimeraz Zincir Reaksiyonu .........................................................................................35
3.2.5. İstatistiksel Analiz ..........................................................................................................36
4. BULGULAR ........................................................................................................................37
4.1. İdentifikasyon ....................................................................................................................37
4.2. Antibiyotik Duyarlılık Testi ..............................................................................................38
4.2. 1. Çoklu Antibiyotik Direnci.............................................................................................41
vi
4.3. Filotiplendirme ..................................................................................................................42
4.4. İstatistiksel Analiz .............................................................................................................44
5. TARTIŞMA..........................................................................................................................46
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .....................................................................................................52
KAYNAKLAR.........................................................................................................................54
EKLER .....................................................................................................................................62
Ek 1. (ADÜ-HADYEK)..……………………………………………………………………..62
BİLİMSEL ETİK BEYANI .....................................................................................................6
Antrenör-Sporcu Arasındaki İlişki Kalitesinin Spora Bağlılığa Etkisinde İletişim Becerilerinin Aracı Rolü
Full text linkÖZET
ANTRENÖR-SPORCU ARASINDAKİ İLİŞKİ KALİTESİNİN SPORA BAĞLILIĞA
ETKİSİNDE İLETİŞİM BECERİLERİNİN ARACI ROLÜ
Karaca, S. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi
ve Spor Eğitimi Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu araştırmada, antrenör-sporcu arasındaki ilişki kalitesinin spora bağlılık üzerindeki
etkisi incelenmiş ve bu ilişkide iletişim becerilerinin aracı rolü olup olmadığı
değerlendirilmiştir. Antrenörlerin etkili iletişim becerileri sergilemesinin sporcuların
motivasyonu, psikolojik dayanıklılığı ve spora olan bağlılıklarını nasıl etkilediği araştırılmıştır.
Çalışma, antrenör-sporcu ilişkisinin kalitesinin artırılmasının, sporcuların spora uzun vadeli
katılımını nasıl güçlendirebileceğini anlamayı amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Türkiye genelinde farklı spor branşlarında faaliyet gösteren
lisanslı sporculardan oluşan bir evrenden, gönüllülük esasına dayalı olarak seçilen 385 sporcu
(253 erkek, 132 kadın) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Antrenör-Sporcu
İlişkisi Ölçeği (ASİÖ), İletişim Becerileri Değerlendirme Ölçeği (İBDÖ) ve Spora Bağlılık
Ölçeği (SBÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve HAYES Process eklentisi
kullanılarak tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve önyükleme (bootstrap)
yöntemiyle aracılık analizi gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Analiz sonuçları, ASİÖ ile İBDÖ arasında güçlü ve pozitif bir ilişki olduğunu (r =
0.636, p < 0.01) ve ASİÖ ile SBÖ arasında anlamlı bir ilişki bulunduğunu (r = 0.588, p < 0.01)
göstermiştir. Bu durum, antrenör-sporcu ilişkisinin kalitesinin, sporcuların iletişim becerileri ve
spora bağlılık seviyeleri üzerinde belirleyici bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca,
İBDÖ’nün ASİÖ ile SBÖ arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı değişken olduğu tespit edilmiştir.
ASİÖ’nün SBÖ üzerindeki toplam etkisi (B = 0.2587, p < 0.001) bulunmuş ve bu etkinin büyük
ölçüde İBDÖ aracılığıyla gerçekleştiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar, sporcuların spora
bağlılıklarını artırmada antrenörlerinin iletişim becerilerinin kritik bir rol oynadığını
göstermektedir.
x
Sonuç: Araştırma bulguları, antrenör-sporcu ilişkisinin spora bağlılık üzerinde anlamlı bir
etkisi olduğunu ve iletişim becerilerinin bu ilişkide güçlü bir aracılık rolü oynadığını ortaya
koymuştur. Spor ortamlarında güçlü antrenör-sporcu ilişkilerinin kurulması ve etkili iletişim
stratejilerinin benimsenmesi, sporcuların motivasyonunu artırarak onların spora olan bağlılığını
güçlendirmektedir. Antrenörlerin iletişim becerilerini geliştirmesi, sporcuların psikolojik iyi
oluşunu artırarak performanslarını olumlu yönde etkilemektedir. Bu bağlamda, antrenörlerin
sporcularla güvene dayalı bir iletişim ortamı oluşturması, yalnızca sporcuların bireysel
gelişimini desteklemekle kalmayıp, takım dinamiklerini ve genel spor başarısını da olumlu
yönde etkilemektedir. Çalışma, spor psikolojisi ve antrenörlük bilimleri alanında önemli
bulgular sunarak, antrenörlerin sporcularıyla kurdukları ilişkinin niteliğinin spora bağlılık
açısından kritik bir değişken olduğunu vurgulamaktadır.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ......................................................................................................................... i
TEŞEKKÜR ....................................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER...............................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ.................................................................................vi
ŞEKİLLER DİZİNİ.......................................................................................................................vii
TABLOLAR DİZİNİ...................................................................................................................viii
ÖZET ..............................................................................................................................................ix
ABSTRACT ...................................................................................................................................xi
1. GİRİŞ ........................................................................................................................................... 1
1.1. Problemin Tanımı .................................................................................................................... 3
1.2. Araştırmanın Amacı................................................................................................................. 3
1.3. Araştırmanın Önemi ................................................................................................................ 4
1.4. Araştırmanın Hipotezleri ......................................................................................................... 4
1.5. Sınırlılıklar ve Varsayımlar..................................................................................................... 5
2. GENEL BİLGİLER .................................................................................................................... 6
2.1. Antrenör Kavramı ve Önemi................................................................................................... 6
2.1.1. Antrenörün Kişilik Özellikleri ............................................................................................. 8
2.1.1.1. Özgüven ............................................................................................................................. 9
2.1.1.2. Liderlik ve Otorite ............................................................................................................. 9
2.1.1.3. İletişim Becerileri ............................................................................................................ 10
2.1.1.4. Tutku ve Motivasyon....................................................................................................... 10
2.1.1.5. Sabır ve Kararlılık............................................................................................................ 10
2.1.2. Antrenörlük İlkeleri ............................................................................................................ 11
2.1.2.1. Disiplin ve Adalet............................................................................................................ 11
2.1.2.2. Motivasyon....................................................................................................................... 11
2.1.2.3. Liderlik ve İletişim ........................................................................................................122
2.1.2.4. Empati ve Duygusal Zeka ............................................................................................... 12
2.1.2.5. Sürekli Gelişim ve Eğitim............................................................................................... 12
2.1.2. Antrenörlük Liderlik Tarzları...........................................................................................133
2.1.2.1. Otoriter Tarz..................................................................................................................... 13
2.1.2.2. Demokratik Tarz .............................................................................................................. 14
iv
2.1.2.3. Serbest Tarz...................................................................................................................... 15
2.1.2.4. Laissez-Faire Antrenör..................................................................................................166
2.1.3. Antrenör Tipleri ve Özellikleri .......................................................................................... 16
2.1.3.1. Aşırı Disiplinli ve Otoriter Antrenör ............................................................................177
2.1.3.2. Uysal ve İyi Huylu Antrenör........................................................................................... 17
2.1.3.3. Gergin ve Hareketli Antrenör .......................................................................................188
2.1.3.4. Gevşek Antrenör.............................................................................................................. 18
2.1.3.5. İş Yapar Görünüşlü Antrenör........................................................................................199
2.2. Sporcu Kavramı ve Psikolojik Özellikleri..........................................................................199
2.3. Antrenör – Sporcu İlişkisi ve Önemi ..................................................................................211
2.3.1. Antrenör – Sporcu İlişkisinin Teorik Modelleri ............................................................... 23
2.3.1.1. Wylleman Modeli (Wylleman, 2000)...........................................................................244
2.3.1.2. Mageau ve Vallerand’ın Motivasyon Modeli (2003).................................................... 24
2.3.1.3. Poczwardowski’nin Modeli (2002) ..............................................................................255
2.3.1.4. Jowett’in 3 + 1C’nin Modeli (2007) ……………………………………………………………………….26
2.4. Spora Bağlılık Kavramı.......................................................................................................277
2.5. İletişim Becerilerinin Sporda Rolü .....................................................................................288
2.6. İletişim Tarzları ve Antrenör-Sporcu İlişkisi .....................................................................311
3. GEREÇ VE YÖNTEM...........................................................................................................344
3.1. Gereç.....................................................................................................................................344
3.1.1. Araştırmanın Modeli.........................................................................................................344
3.2. Yöntem .................................................................................................................................355
3.2.1. Araştırmanın Evren ve Örneklemi...................................................................................355
3.2.2. Verilerin Toplanması........................................................................................................355
3.2.3. Veri Toplama Araçları......................................................................................................366
3.2.3.1. Kişisel Bilgi Formu .......................................................................................................366
3.2.3.2. Antrenör Sporcu İlişkisi Ölçeği ....................................................................................366
3.2.3.3. İletişim Becerileri Değerlendirme Ölçeği ....................................................................377
3.2.3.4. Spora Bağlılık Ölçeği ....................................................................................................377
3.2.4. Verilerin Toplanması ve İstatiksel Analizi......................................................................388
4. BULGULAR ............................................................................................................................. 40
4.1. Katılımcıların Demografik Özellikleri ................................................................................. 40
4.2. Araştırmanın Ölçeklerine Ait Bulgular ..............................................................................444
4.2.1. Tanımlayıcı İstatistik ve Pearson Korelasyon Analizi ...................................................444
v
4.2.2. Hipotez Testleri.................................................................................................................444
5. TARTIŞMA.............................................................................................................................488
6. SONUÇ VE ÖNERİLER........................................................................................................522
6.1. Sonuç ....................................................................................................................................522
6.2. Öneriler.................................................................................................................................533
KAYNAKLAR............................................................................................................................555
EKLER.........................................................................................................................................633
BİLİMSEL ETİK BEYANI ………………………………………………………………………………………………..68
ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………...…………………………………………………………………………
Üniversite Öğrencilerinin Spor Farkındalık Düzeyleri İle Spora Özgü Başarı Motivasyon Düzeylerinin Belirlenmesi
No full textGezgin V. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu araştırmada,Üniversite Öğrencilerinin Spor Farkındalık Düzeyleri ile Spora Özgü Başarı Motivasyon Düzeylerinin Belirlenmesiamaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada, betimsel araştırma yöntemlerinden biri olan genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nde eğitim gören 374 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama araçları üç bölümden oluşmaktadır. Birinci kısım araştırmacıların hazırladığı “Kişisel Bilgi Formu’’, ikinci kısım Willis vd. (1982) tarafından geliştirilen Türkiye’deki geçerlilik ve güvenilirlik çalışması da Tiryaki ve Gödelek tarafından yapılan (1997) “Spora Özgü Başarı Motivasyonu Ölçeği” ve üçüncü kısım Uyar (2019) tarafından geliştirilen “Spor Farkındalığı Ölçeği” şeklindedir. Araştırmada elde edilen bulgular SPSS 25.0 paket programı ile %95 güven aralığında değerlendirilmiştir. Çalışmada veri toplama araçlarının güvenilirliği Cronbach alpha ile tespit edilmiştir. Verilerin normal dağılımdan gelip gelmediği hem Kolmogrov Smirnov analiziyle hem de basıklık çarpıklık katsayılarına bakılarak karar verilmiş ve verilerin normal dağılım sağlamadığı görülmüştür. Bağımlı ve bağımsız değişken arasındaki ilişkinin belirlenmesinde spearman korelasyon testi uygulanmıştır. Betimsel verilerin analizinde İstatistiksel açıdan üçten az kategorilerde Mann Witney U analizi, üç ve üçten fazla kategorilerde Kruskal Wallis H testi, frekans analizi, yüzde hesaplamaları yapılmıştır. Analiz yapılırken %95 güven aralığına göre analiz yapılmıştır.
Bulgular: Araştırma bulgularında spora özgü başarı motivasyonu ile spor farkındalığı ölçek ortalaması arasında zayıf yönlü anlamlı ve pozitif ilişki olduğu tespit edilirken, katılımcıların spor farkındalığının spor bilgisi ve bilgiyi ayırt etme alt boyutu ile yaş değişkeni arasında zayıf yönlü anlamlı ve pozitif ilişki olduğu, spor farkındalığının sosyal ve bireysel fayda alt boyutu ile yaş değişkeni arasında çok zayıf yönlü anlamlı ve pozitif ilişki olduğu, spor farkındalığı ortalama puanı ile yaş değişkeni arasında çok zayıf yönlü anlamlı ve pozitif ilişki olduğu, katılımcıların spora özgü başarı motivasyonları ile spor geçmişleri arasında sadece başarıyı yakalama güdüsü alt boyutunda çok zayıf yönlü anlamlı ve pozitif ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Gerçekleştirilen analiz sonucunda; bu çalışmada spor farkındalığı ve spora özgü başarı motivasyonları arasında anlamlı ilişkiler ve farklılıklar tespit edilmiştir. Spor farkındalığının sosyal ve bireysel fayda alt boyutlarında 2. sınıf öğrencilerinin 4. sınıf öğrencilerinden daha yüksek puanlar aldığı, ancak genel başarı motivasyon düzeylerinde anlamlı bir farklılık gözlemlenmediği bulunmuştur. Ayrıca, serbest zaman değerlendirme biçimine göre spor farkındalığı ve spor bilgisi arasında anlamlı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar, spor farkındalığı ve başarı motivasyonunun, eğitim sürecindeki sınıf düzeyi ve serbest zaman aktiviteleri ile ilişkilendirilebileceğini, ancak bu ilişkilerin detaylı bir şekilde incelenmesi gerektiğini göstermektedir.
Anahtar kelimeler: Spor, Farkındalık, Başarı, Motivasyon.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 1
1.1. Problemin Tanımı 3
1.2. Araştırmanın Amacı 3
1.3. Araştırmanın Önemi 4
2. GENEL BİLGİLER 5
2.1. Spor 5
2.2. Farkındalık Kavramı 6
2.3. Spor Farkındalığı 8
2.3.1. Spor Farkındalığının Önemi 9
2.3.2. Spor Farkındalığının İlişkilendirildiği Teoriler 10
2.3.2.1. Psikolojik Süreç Modeli (PCM) 10
2.3.2.1.1. Farkındalık 11
2.3.2.1.2. Çekim 11
2.3.2.1.3. Bağlılık 11
2.3.2.1.4. Sadakat 11
2.3.2.2. Bloom Taksonomisi 12
2.3.2.2.1. Bilgi 12
2.3.2.2.2. Kavrama 12
2.3.2.2.3. Uygulama 13
2.3.2.2.4. Analiz 13
2.3.2.2.5. Sentez 13
2.3.2.2.6. Değerlendirme 13
2.3.2.3. Bilişsel Alan 14
2.3.2.4. Duyuşsal Alan 14
2.3.2.5. Devinişsel Alan 15
2.3.3. Spor Farkındalığını Etkileyen Faktörler 15
2.3.3.1. Kişisel İlgi ve Motivasyon 15
2.3.3.2. Aile ve Sosyal Çevre 16
2.3.3.3. Eğitim ve Bilinçlendirme 16
2.3.3.4. Medya ve Reklam 16
2.3.3.5. Sosyal ve Kültürel Normlar 16
2.3.3.6. Altyapı ve Erişim 17
2.3.3.7. Sağlık ve Yaşam Tarzı 17
2.4. Başarı ve Motivasyon 17
2.4.1. Başarı 17
2.4.2. Motivasyon 18
2.4.2.1. Motivasyon Çeşitleri 19
2.4.2.1.1. İçsel Motivasyon 19
2.4.2.1.2. Dışsal Motivasyon 20
2.4.2.1.3. Motivasyonsuzluk 21
2.5. Sporda Motivasyon 22
2.6. Başarı Motivasyonu 22
2.7. Sporda Başarı Motivasyonu 24
3. GEREÇ VE YÖNTEM 26
3.1. Gereç 26
3.1.1. Araştırmanın Modeli 26
3.2. Yöntem 26
3.2.1. Araştırmanın Evren ve Örneklemi 26
3.3. Veri Toplama Araçları 27
3.3.1. Kişisel Bilgi Formu 27
3.3.2. Spora Özgü Başarı Motivasyonu Ölçeği 27
3.3.3. Spor Farkındalığı Ölçeği 28
3.4. Verilerin Toplanması ve İstatiksel Analizi 28
4. BULGULAR 29
4.1. Araştırma Grubu 29
5. TARTIŞMA 37
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 42
6.1. Sonuç 42
6.2. Öneriler 43
KAYNAKLAR 45
EKLER 57
Ek 1. Google anket formunun ilk sayfası. 57
Ek 2. Ölçek izin mailleri. 58
Ek 3. Demografik bilgiler. 59
Ek 4. Ölçeğin ölçek soruları. 60
Ek 5. Etik kurul onayı. 62
BİLİMSEL ETİK BEYANI 63
ÖZ GEÇMİŞ 6
İneklerde Vitamin ve Mineral Uygulamasıyla Kombine Edilen Modifiye Ovsynch Senkronizasyon Programının Fertilite Üzerine Etkisi
No full textAmaç: Bu tez çalışmasında yem katkı maddesi olarak kullanılan, içeriğinde A vitamini, β- karoten, selenyum, manganez, çinko, bakır, palm yağı ve kestane ekstratı bulunan bolusun modifiye ovsynch senkronizasyonu yapılan sütçü ineklerde kullanımının döl verimi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Elde edilen sonuçlar ile kullanılan vitamin ve mineral takviyelerinin fertiliteyi artırması hedeflenmektedir.
Gereç ve Yöntem: Tez materyalini doğum sonrası sağlıklı postpartum süreç geçiren 64 inek oluşturmaktadır. İnekler rastgele bolus (Grup I, n=32) ve kontrol (Grup II, n=32) olmak üzere 2 gruba ayrılmıştır. Sağlıklı postpartum süreç geçiren inekler Grup I’e dâhil edilerek en erken postpartum 50. günde vitamin mineral bolus oral uygulanmıştır. Bolus uygulamasını takip eden 7. günde Grup II ve Grup I ’e dahil edilen hayvanlara ovulasyon senkronizasyon programı olarak modifiye ovsynch senkronizasyonu uygulanmıştır. Sıfırıncı gün gonadotropin salgılatıcı hormon (GnRH), 7. gün ve 8. gün prostaglandin F2α, 9. gün GnRH, 16-24 saat sonra suni tohumlama yapılmıştır. Suni tohumlama uygulanmasından sonraki 30-35. günlerde transrektal ultrasonografi ile gebelik tanısı yapılarak istatistiksel olarak incelenmiştir.
Bulgular: Elde edilen verilere bakılarak suni tohumlama öncesi bolus uygulamasının istatistiksel olarak anlamlı artışa sebep olduğu bulundu.
Sonuç: Bu çalışmada uygulanan vitamin mineral bolusun gebelik oranını ve fertiliteyi artırarak işletme ekonomisine katkı sağladığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İnek, Senkronizasyon, Bolus, Vitamin ve Mineral, Gebelik Oranı.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vi
RESİMLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 2
2.1. Fertilite Parametreleri 2
2.2. İneklerde ve Düvelerde Reprodüktif Fizyoloji 3
2.2.1.Pubertas 3
2.2.2. Seksüel Sikluslar 4
2.2.2.1. Östrus Siklusunun Hormonal Düzeni 4
2.2.2.2. Östrus Siklusu Boyunca Foliküler Dalgalar 6
2.2.2.3. Östrus Siklusunun Evreleri 8
2.2.3. Postpartum Dönem Yönetimi 9
2.2.4. Sığırlarda Senkronizasyon Programları 10
2.2.4.1. Ovsynch Protokolü 11
2.3. Vitamin ve Minerallerin Fertilite Üzerine Etkileri 12
2.3.1. Mineraller 12
2.3.1.1. Selenyum 13
2.3.1.2. Manganez 13
2.3.1.3. Bakır 14
2.3.1.4. Çinko 15
2.3.1.5. İyot 16
2.3.2. Vitamin 17
2.3.2.1. Vitamin A 17
2.4. Palm Yağı 18
2.5. Kestane Ekstratı 18
3. GEREÇ VE YÖNTEM 19
3.1. Gereç 19
3.1.1. Hayvan Materyali ve Grupların Oluşturulması 19
3.1.2. Kullanılan Ticari Ürünler 20
3.1.3. Kullanılan Ekipman ve Sarf Malzemeleri 20
3.2. Yöntem 20
3.2.1. Anamnez 20
3.2.2. Vitamin Mineral Bolusun Uygulanması 20
3.2.3. Modifiye Ovsynch Protokolü 21
3.2.4. Suni Tohumlama 22
3.2.5. Gebelik Muayenesi 22
3.2.6. İstatistiksel Değerlendirme 23
4. BULGULAR 24
4.1. Gebelik Muayenesi 24
5. TARTIŞMA 25
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 28
KAYNAKLAR 29
EKLER 37
Ek-1. ADÜ-HADYEK. 37
BİLİMSEL ETİK BEYANI 38
ÖZ GEÇMİŞ 3