5025 research outputs found
Sort by
Doğumda Ebelerden Algılanan Desteğin Annenin Öz-Yeterliliği İle İlişkisi
No full textDOĞUMDA EBELERDEN ALGILANAN DESTEĞİN ANNENİN
ÖZ-YETERLİLİĞİ İLE İLİŞKİSİ
Tufan N. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023.
Amaç: Bu çalışma doğumda ebelerden algılanan desteğin, annenin öz-yeterliliği ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Analitik-kesitsel tipteki bu çalışma, Aydın İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi ile Aydın Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi’nde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 27 Ocak 2021-1 Kasım 2022 tarihleri arasında vajinal yolla doğum yapmış anneler, örneklemini ise evrenden dahil edilme kriterlerine uyan, gelişigüzel örnekleme ile belirlenen 285 anne oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında ‘Kişisel Bilgi Formu’ ile ‘Doğumda Verilen Destekleyici Bakıma İlişkin Kadının Algısı Ölçeği’ ve ‘Doğum Öz-Yeterlilik Ölçeği Kısa Formu’ kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler; tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) ile ifade edilmiş, korelasyon ve iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi ile test edilmiştir.
Bulgular: Araştırma kapsamındaki annelerin Doğumda Verilen Destekleyici Bakıma İlişkin Kadının Algısı Ölçeği toplam puan ortalaması 108,47±13,93, Doğum Öz-Yeterlilik Ölçeği Kısa Formu yeterlilik beklentisi alt ölçeği puan ortalaması 91,11±21,20, sonuç beklentisinin alt ölçeği puan ortalaması 106,38±27,15’tir. Doğumda Verilen Destekleyici Bakıma İlişkin Kadının Algısı Ölçeği toplam puanı ile yeterlilik beklentisi arasında pozitif yönde, anlamlı ve zayıf düzeyde (r=0,220, p<0,01), sonuç beklentisi arasında yine pozitif yönde orta düzeyde (r=0,225, p<0,01) istatistiksel ilişki saptanmıştır.
Sonuç: Doğumda ebelerden algılanan destek arttıkça annelerin öz-yeterliliği artmaktadır.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
TABLOLAR DİZİNİ vii
ÖZET viii
ABSTRACT ix
1.GİRİŞ 1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi 1
1.2. Araştırmanın Amacı 2
1.3. Araştırma soruları 3
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Doğum Desteği 4
2.1.1. Duygusal Destek 8
2.1.2. Fiziksel Destek 9
2.1.3. Bilgi Desteği 11
2.1.4. Savunma Desteği 13
2.2. Doğumda Destekleyici Bakımın Faydaları 13
2.3. Doğumda Ebelerden Algılanan Destek 15
2.4. Öz-Yeterlilik 17
2.5. Doğum Eyleminde Öz-Yeterlilik 18
2.6. Doğumda Ebelerden Algılanan Destek ve Öz-Yeterlilik İlişkisi 19
3. GEREÇ VE YÖNTEM 21
3.1. Araştırmanın Şekli 21
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri 21
3.3. Araştırmanın Zaman Çizelgesi 22
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 23
3.5. Araştırmaya Alınma ve Araştırmadan Dışlanma Kriterleri 23
3.6. Veri Toplama Araçları 24
3.7. Ön Uygulama 28
3.8. Verilerin Toplanması 28
3.9. İstatistiksel Analizler 29
3.10. Araştırmanın Etik Yönü 29
BULGULAR 31
4.1. Araştırmaya Katılan Annelerin Tanıtıcı ve Obstetrik Özellikleri 31
4.2. Doğumda Verilen Destekleyici Bakıma İlişkin Kadının Algısı Ölçeği ile Doğum Öz-Yeterlilik Ölçeği Kısa Formu Puanları ve Aralarındaki İlişki 33
5. TARTIŞMA 36
5.1. Araştırmanın Sınırlılıkları 38
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 39
6.1. Sonuçlar 39
6.2. Öneriler 39
KAYNAKLAR 40
EKLER DİZİNİ 52
EK 1. Kişisel Bilgi Formu 52
EK 2. Doğumda Verilen Destekleyici Bakıma İlişkin Kadının Algısı Ölçeği 56
Ek 3. Doğum Öz-Yeterlilik Ölçeği Kısa Formu 57
Ek 4. T.C. Sağlık Bakanlığı Aydın İl Sağlık Müdürlüğü İzin Yazıları 59
Ek 5. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu Onay Yazıları 61
BİLİMSEL ETİK BEYANI 64
ÖZ GEÇMİŞ 6
GEBELİK DÖNEMİNDE OPTİMALİTE DÜZEYİ İLE ANNE BEBEK BAĞLANMASI İLİŞKİSİ
Get PDFÖZET
GEBELİK DÖNEMİNDE OPTİMALİTE DÜZEYİ İLE ANNE BEBEK
BAĞLANMASI İLİŞKİSİ
Duman E.G. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik
Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023.
Amaç: Bu araştırma, gebelik döneminde optimalite düzeyinin anne bebek bağlanmasıyla
ilişkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve yöntem: Araştırma analitik-kesitsel tiptedir. T.C. Sağlık Bakanlığı Aydın Kadın
Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi’nde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini; rutin
gebelik izlemlerini yaptırmak üzere 01 Aralık 2021-01 Aralık 2022 tarihleri arasında
hastaneye başvuran gebeler oluşturmuştur. Örnekleme evrenden gelişigüzel örnekleme ile
seçilen, 20-42 haftalar arasında gebeliği olan, araştırmanın dahil edilme kriterlerine uyan, 75
primipar ve 75 multipar olmak üzere toplam 150 gebe alınmıştır. Veriler araştırmacılar
tarafından literatüre dayalı hazırlanan ‘Kişisel Bilgi Formu’, ‘Optimalite İndeksi Türkiye
Vaka Rapor Formu’nun Perinatal Özgeçmiş ve Doğum Öncesi Dönem Optimalite İndeksi
bölümleri’ ile ‘Prenatal Bağlanma Envanteri’ kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmadan elde
edilen veriler tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) ile ifade edilmiş;
ki-kare, bağımsız gruplarda iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, Mann-Whitney U
ve korelasyon analizleri ile test edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların Perinatal Özgeçmiş İndeksi %84,69, doğum öncesi dönem
optimalite indeksi %82,75’tir. Perinatal Özgeçmiş İndeksi primiparlarda %88,12 ve
multiparlarda %81,25 olup, aralarında istatistiksel açıdan fark saptanmıştır (t=-3,730, p<0,05).
Doğum öncesi dönem optimalite indeksi primiparlarda %82,55 ve multiparlarda %82,95’tir.
Katılımcıların Prenatal Bağlanma Envanteri puan ortalaması 59,31±9,23 olup, primiparlarda
60,72±9,49 ve multiparlarda 57,91±8,79’dur. Primipar ve multipar gebelerin doğum öncesi
dönem optimalite indeksi ve Prenatal Bağlanma Envanteri puanları arasında istatistiksel
açıdan fark saptanmamıştır (p>0,05). Perinatal Özgeçmiş İndeksi ile Prenatal Bağlanma
Envanteri puanları arasında istatistiksel açıdan tüm katılımcılarda zayıf (r=0,239, p<0,001) ve
primiparlarda orta düzeyde (r=0,397, p<0,001) ilişki saptanmıştır. Tüm katılımcılarda,
x
primiparlar ve multiparlarda doğum öncesi dönem optimalite indeksi ve Prenatal Bağlanma
Envanteri puanları arasında istatistiksel açıdan ilişki olmadığı belirlenmiştir (r=-0,072,
p>0,05; r=-0,004, p>0,05; r=-0,138, p>0,05).
Sonuç: Gebelerin optimalite indekslerinin ve Prenatal Bağlanma Envanteri puan
ortalamalarının ölçeklerden alınabilecek en yüksek puana yakındır. Tüm katılımcılarda ve
primiparlarda Perinatal Özgeçmiş İndeksi arttıkça Prenatal Bağlanma Envanteri’nden alınan
puanlar artmaktadır. Doğum öncesi dönem optimalite indeksi ile Prenatal Bağlanma
Envanteri’nden alınan puanları arasında ilişki yoktur.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ....................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ...............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER.........................................................................................................................İİİ
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ..............................................................................vi
TABLOLAR DİZİNİ.............................................................................................................Vİİİ
ÖZET.........................................................................................................................................ix
ABSTRACT ..............................................................................................................................xi
1. GİRİŞ......................................................................................................................................1
1.1. Araştırmanın Amacı ............................................................................................................2
1.2. Araştırmanın Soruları ..........................................................................................................2
2. GENEL BİLGİLER................................................................................................................3
2.1.Perinatal Dönem ...................................................................................................................3
2.2. Gebelik Döneminde Kanıt Temelli Bakım Uygulamaları...................................................4
2.3. Optimalite Kavramı .............................................................................................................6
2.4. Perinatal optimalite..............................................................................................................6
2.4.1. Dünyada Perinatal Optimal Bakımın Sağlanmasında Uygulanan Programlar.................8
2.4.2. Türkiye’de Perinatal Optimal Bakımın Sağlanmasında Uygulanan Programlar............12
2.5. Bağlanma Kavramı............................................................................................................15
iv
2.6. Bağlanma Teorisi ve Bağlanma Stilleri.............................................................................16
2.7. Maternal Bağlanma............................................................................................................17
2.7.1. Anne-Bebek Bağlanmasını Etkileyen Faktörler.............................................................18
3. GEREÇ VE YÖNTEM.........................................................................................................19
3.1. Araştırmanın Şekli.............................................................................................................19
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri ........................................................................19
3.3. Araştırmanın Zaman Çizelgesi ..........................................................................................20
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi....................................................................................20
3.5. Araştırmaya Alınma ve Araştırmadan Dışlanma Kriterleri...............................................21
3.6. Veri Toplama Araçları.......................................................................................................22
3.6.1. Kişisel Bilgi Formu (Ek-1).............................................................................................22
3.6.2. Optimalite İndeksi Türkiye (Oİ-TR) Vaka Rapor Formu (Ek-2)...................................22
3.6.3. Prenatal Bağlanma Envanteri (PBE) (Ek-3)...................................................................23
3.7. Verilerin Toplanması.........................................................................................................23
3.8. Verilerin Analizi................................................................................................................24
3.9. Araştırmanın Güçlükleri....................................................................................................24
3.10. Araştırmanın Etik Yönü...................................................................................................24
4. BULGULAR ........................................................................................................................25
5. TARTIŞMA..........................................................................................................................33
5.1. Gebelik Döneminde Optimalite Düzeyinin Tartışılması...................................................33
5.2. Gebelik Döneminde Anne Bebek Bağlanması Düzeyinin Tartışılması ............................35
v
5.3. Gebelik Dönemindeki Optimalite Düzeyinin Anne Bebek Bağlanmasıyla İlişkisinin
Tartışılması...............................................................................................................................36
5.4. Araştırmanın Sınırlılıkları .................................................................................................37
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .....................................................................................................38
6.1. Sonuçlar.............................................................................................................................38
6.2. Öneriler..............................................................................................................................38
KAYNAKLAR.........................................................................................................................40
EKLER .....................................................................................................................................52
Ek-1: Kişisel Bilgi Formu ........................................................................................................52
Ek-2 Optimalite İndeksi –TR ...................................................................................................57
Ek-3: Prenatal Bağlanma Envanteri .........................................................................................60
Ek-4: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Girişimsel Olmayan
Klinik Araştırmalar Etik Kurulu Onayı....................................................................................62
Ek-5: T.C. Sağlık Bakanlığı Aydın İl Sağlık Müdürlüğü Resmi İzin Yazısı ........................... 63
BİLİMSEL ETİK BEYANI .....................................................................................................64
ÖZ GEÇMİŞ.............................................................................................................................6
900 MHz Radyasyona Maruz Bırakılan Bitkilerde Çimlenme, Köklenme, Gövde ve Yaprak Gelişimi
No full textBitkiler büyümek için su, toprak ve güneş ışığına ihtiyaç duyar. Güneş ışığı elektromanyetik spektrumun görünür bölgesini kapsamaktadır. Görünür bölgenin yanı sıra, iyonize olmayan elektromanyetik spektrum da bitki büyümesinde etkilidir. Bu nedenle, ticaret veya kamu hizmetlerinde kullanılan belirli bantlar araştırılmaya değerdir. Bu çalışma, özellikle 900 MHz mobil telefon frekansına odaklanarak, bu frekansa maruz bırakılan bitkilerin gelişimi sırasında fiziksel ve morfolojik özelliklerini nasıl etkilendiğini belirlemeyi amaçlamaktadır.
Dokuz farklı bitki türü (börülce, kabak, salatalık, nohut, mısır, karpuz, biber, domates ve susam) 900 MHz frekansına bir dalga kaynağı (~200 mV/m) aracılığıyla maruz bırakılmıştır. Kaptaki tohumlar, antenden 30 cm uzaklıkta eşit mesafede daire şeklinde yerleştirilmiştir ve tam ortada elektromanyetik dalga kaynağının anteni bulunmaktadır. Kontrol ve tahrik (radyasyon) gruplarını ayırmak için radyasyon koruyucu kumaş kullanılmıştır. Deney iki kez tekrarlanmıştır. Parametrelerdeki farklılıkları en aza indirmek için ortam kontrol altında tutulmuştur. Tohumların çimlenmesi, köklenme ve sürgün ile yaprak gelişimi, ekimden itibaren 24 günlük büyüme sürecinde nicel ve nitel olarak takip edilmiştir. Bu deneyler iki kez tekrarlanmıştır. İkinci deneyde sıcaklığın azalmasına bağlı olarak bitkilerin zarar görmemesi için sera kurulumu yapılmıştır.
İlk deneyde, çimlenme işlemi 3’üncü günden itibaren başlamıştır. Ortalama çimlenme oranı %56, kök uzunluğu ise yaklaşık 11 cm idi. Tekrar edildiğinde, sıcaklığın düşmesi çimlenme oranını artırdı (%74) ancak çimlenme bir hafta sonra başlamıştır. Saplar daha kalın, yapraklar daha büyük ve canlıydı. Kök uzunluğu ise yaklaşık 12 cm olmuştur. Saksı boyutunun büyütülmesi kök saçaklanmasını artırmıştır. Her deneydeki bitkiler kendi içerisinde değerlendirilmiştir. Bütün bitki türlerinde 900 MHz elektromanyetik radyasyona maruz bırakılmasının, genel olarak çimlenme, sürgün ve yaprak büyümesi ile kök uzunluğu üzerinde herhangi bir etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bilgi, bu frekansta çalışan cep telefonu operatörleri için büyük değer taşıyabilir. Bununla birlikte, bitkilerle benzer deneyleri faklı frekans bantlarında yapmak ve elde edilen sonuçların bitki verimliliğinin sağlanması ve istenilen zamanda hasat yapılması için kullanılması uygun olacaktır.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vi
RESİMLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET…… ix
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ… 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Elektromanyetik Dalgalar 3
2.1.1. Dalga boyu ve Frekans 3
2.1.2. Elektromanyetik Alan ile Madde İlişkisi 4
2.1.3. Elektromanyetik Spektrum 5
2.2. Oksidatif Stres 8
2.3. İyonlaştırıcı Olmayan Elektromanyetik Dalganın İnsanlar ve Hayvanlarda Etkisi 10
2.4. Bitkiler 13
2.4.1. İyonlaştırıcı Olmayan Elektromanyetik Dalgaların Bitkilerdeki Etkisi 14
2.4.2. Bitkilerde Oksidatif Stres 16
2.5. Faraday Kafesi Özellikli Örtü 17
3. GEREÇ VE YÖNTEM 19
3.1. Gereçler 19
3.1.1. Elektromanyetik Dalga Üretici 19
3.1.2. Elektromanyetik Alan Koruyucu Örtü 20
3.1.3. Bitki Tohumları 21
3.1.4. Viyol Özellikleri 22
3.1.5. Toprak 23
3.1.6. Sera 24
3.2. Yöntem 24
3.2.1. Deney Düzeneğinin Kurulması 25
3.2.2. Tohumların Ekilmesi 27
3.2.3. Bitkilerin Bakımı 27
3.2.3. Ölçüm Aralıkları 27
3.2.4. İstatistiksel Değerlendirme 28
4. BULGULAR 29
4.1. Çimlenme Etkisi 29
4.2. Bitki Büyümesi 36
4.3. Yaprak Büyümesi 48
4.4. Kök Büyümesi 55
5. TARTIŞMA 64
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 69
KAYNAKLAR 71
BİLİMSEL ETİK BEYANI 76
ÖZ GEÇMİŞ 7
INVESTIGATION OF THE POSSIBLE PROTECTIVE AND THERAPEUTIC EFFECTS OF HESPERIDIN IN THE EXPERIMENTAL MODEL OF COLITIS
Get PDFAmaç: Bu araştırma hesperidinin asetik asit ile kolit oluşturulmuş ratlarda olası koruyucu ve tedavi edici etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, ağırlıkları 250-350 g arasında değişen toplam 28 adet dişi Wistar Albino türü dişi rat kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ratlar rastgele 4 eşit gruba ayrılmıştır. Kontrol grubuna gavaj ile %0.5 karboksimetil selüloz diğer gruplar ile eşit hacimde uygulanmıştır. Kolit grubuna asetik asit ile kolit oluşturulmuş ve gavaj ile %0.5 karboksimetil selüloz diğer gruplar ile eşit hacimde uygulanmıştır. Koruyucu tedavi/Pretedavi grubuna asetik asit ile kolit oluşturulmadan önce 7 gün gavaj ile 150 mg/kg/gün hesperidin ve gavaj ile %0.5 karboksimetil selüloz diğer gruplar ile eşit hacimde uygulanmış ve 7 günün sonunda asetik asit ile kolit oluşturulmuştur. Tedavi/Posttedavi grubuna asetik asit ile kolit oluşturulduktan sonra 7 gün boyunca 150 mg/kg hesperidin uygulanmıştır. Kan örneklerinden uygun örnekler ile biyokimyasal analizler, kolon dokuları üzerinde histopatolojik değerlendirmeler yapılmıştır. Veri analizinde "tek yönlü varyans analizi" (one-way ANOVA) yöntemi uygulanmıştır. Değerlendirmelerde p<0,05 olan durumlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir, anlamlı çıkan verilerde post-hoc testi (Tukey) kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda; tedavi ve koruyucu gruplarında Oksidatif Stres İndeksi (OSİ) ve İnterferon-gama (IFN-γ) değerlerinde, sadece tedavi grubunda Total Oksidan Seviyede (TOS), sadece koruyucu grupta İnterlökin-6 (IL-6) değerinde azaltıcı şekilde istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar saptanmıştır (p<0.05). Hesperedin histopatojik iyileşme sağlamış ancak asetik asitin oluşturduğu doku hasarını anlamlı derecede azaltmamıştır.
Sonuç: Bu çalışmada hesperedinin antioksidan ve antiinflamatuvar etkinlik sergileyerek kolitin yarattığı oksidatif hasarı ve nispeten doku hasarını iyileştirebileceği sonucuna varılmıştır.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY..................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER.......................................................................................................................iii
SİMGELER KISALTMALAR DİZİNİ .................................................................................. v
ŞEKİLLER DİZİNİ...............................................................................................................vii
RESİMLER DİZİNİ .............................................................................................................viii
TABLOLAR DİZİNİ..............................................................................................................ix
ÖZET....................................................................................................................................... x
ABSTRACT ...........................................................................................................................xi
1. GİRİŞ................................................................................................................................... 1
2. GENEL BİLGİLER............................................................................................................. 4
2.1. İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları..................................................................................... 4
2.2. Ülseratif Kolit................................................................................................................... 5
2.2.1. Tanım............................................................................................................................. 5
2.2.2. Epidemiyoloji ................................................................................................................ 6
2.2.3. Etiyoloji ve Patofizyolojisi ............................................................................................ 6
2.2.4. Klinik Özellikler............................................................................................................ 7
2.2.5. Tanı ve Tedavi............................................................................................................... 7
2.3. Hesperidin......................................................................................................................... 9
3. GEREÇ VE YÖNTEM...................................................................................................... 11
3.1. Deney Hayvanları........................................................................................................... 11
3.2.1. Deney Grupları ............................................................................................................ 12
3.3. Yöntem ........................................................................................................................... 13
iv
3.3.1. Biyokimyasal Analiz Yöntemleri ................................................................................ 14
3.3.1.1. TAS ve TOS Ölçümleri (Toplam Antioksidan/Oksidan Kapasite Testleri)............. 14
3.3.1.2. İnterferon-gama ve İnterlökin-6 Ölçümleri .............................................................. 15
3.3.2. Histopatolojik Değerlendirme ..................................................................................... 16
3.3.4. İstatistiksel Değerlendirme .......................................................................................... 17
4. BULGULAR ..................................................................................................................... 18
4.1. Oksidan-Antioksidan Parametrelerine Ait Bulgular....................................................... 18
4.1.1. Total Antioksidan Seviye (TAS)................................................................................. 18
4.1.2. Total Oksidan Seviye (TOS) ....................................................................................... 19
4.1.3. Oksidatif Stres İndeks ( OSI)....................................................................................... 21
4.2. IFN-γ ve IL-6 Ait Bulgular............................................................................................. 22
4.2.1. IFN-γ............................................................................................................................ 22
4.2.2. IL-6 .............................................................................................................................. 23
4.3. Histopatolojik Bulgular: ................................................................................................. 25
4.3.1. Kontrol Grubunun Histopatolojik Bulguları................................................................ 26
4.3.2. Kolit Grubunun Histopatolojik Bulguları.................................................................... 26
4.3.3. Koruyucu Grubun Histopatolojik Bulguları................................................................ 27
4.3.4. Tedavi Grubunun Histopatolojik bulguları.................................................................. 28
5. TARTIŞMA....................................................................................................................... 30
6. SONUÇ VE ÖNERİLER................................................................................................... 34
KAYNAKLAR...................................................................................................................... 36
EKLER .................................................................................................................................. 43
EK1. Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu Kararı (Aydın ADÜHADYEK)………………43
BİLİMSEL ETİK BEYANI................................................................................................... 44
ÖZ GEÇMİŞ.......................................................................................................................... 4
Farklı Yoğunluğa Sahip Klorheksidin Solüsyonlarının Periferik Venöz Kateter İlişkili Enfeksiyonları Önlemede Etkisi
Get PDFÖZET
FARKLI YOĞUNLUĞA SAHİP KLORHEKSİDİN SOLÜSYONLARININ PERİFERİK VENÖZ KATETER İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARI ÖNLEMEDE
ETKİSİ
Cihanger F. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023.
Amaç: Bu araştırma, periferik venöz kateter ilişkili enfeksiyonları önlemede farklı yoğunluğa sahip klorheksidin glukonat solüsyonlarının antiseptik etkilerinin karşılaştırılması amacıyla randomize kontrollü, çift kör, deneysel olarak yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Nisan 2022-Nisan 2023 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Nazilli Devlet Hastanesi Anestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesi’nde yatan ve araştırma kriterlerine uyan 96 hasta araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Dahil edilme kriterlerini taşıyan hastalar; birinci grup (%1 klorheksidin glukonat), ikinci grup (%2 klorheksidin glukonat), üçüncü grup (%4 klorheksidin glukonat) ve dördüncü grup (%70 izo-propil alkol) olacak şekilde randomize edilerek gruplara ayrılmıştır. Verilerin toplanmasında hasta ile ilgili tanıtıcı bilgileri içeren “Hasta Tanıtım Formu”, kateterizasyon ile ilgili bilgileri içeren “Kateter Bilgi Formu” ve kateter enfeksiyonu izlemine ait bilgileri içeren “Gözlem Takip Formu” kullanılmıştır. Hastalardan periferik venöz kateter girişimi öncesinde kateterin uygulanacağı cilt üzerinden sürüntü örneği alınmış, gruplarına uygun şekilde antiseptik solüsyonlar uygulandıktan sonra, uygulama protokolü doğrultusunda periferik venöz kateterizasyon uygulanmış, girişim sonrası 1. ve 96. saatte tekrar cilt sürüntüsü örnekleri alınarak mikrobiyolojik değerlendirme yapılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamına alınan hastaların yaş ortalamaları 69,57±14,27 olup %65,6’sı erkektir. Hastalardan alınan cilt sürüntülerinde, 1. saatte %1 klorheksidin glukonat uygulanan hastaların %26,1’inde, %2 klorheksidin glukonat uygulanan hastaların %13’ünde, %4 klorheksidin glukonat uygulanan hastaların %8,7’sinde ve %70 alkol uygulanan hastaların
%29,6’sında üreme olduğu saptanmıştır. 96. saatteki cilt sürüntüleri incelendiğinde ise; %1 klorheksidin glukonat uygulanan hastaların %20’sinde, %2 klorheksidin glukonat uygulanan
hastaların %9,5’inde, %4 klorheksidin glukonat uygulanan hastaların %13,6’sında üreme olduğu ve %70 alkol uygulanan hastaların %58,3’ünde üreme olduğu tespit edilmiştir. Gruplar ile 96. saatteki mikrobiyal üreme arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,05). Periferik venöz kateter uygulaması öncesinde üremenin pozitif olduğu hastalarda mikrobiyal üremenin %98,7’ünü Gram (+) ve %1,3’ünü Gram (-) bakteriler oluşturmaktadır. Hastaların periferik venöz kateter uygulaması sonrası yapılan mikrobiyolojik değerlendirmeleri incelendiğinde; 1. saatte %1 klorheksidin glukonat, %2 klorheksidin glukonat ve %4 klorheksidin glukonat uygulanan hastaların tamamında Gram (+), %70 alkol uygulanan hastaların ise %87,5’inde Gram (+) ve %12,5’inde Gram (-) bakteriler tespit edilmiştir. 96. saatteki cilt sürüntüleri incelendiğinde ise; %1 klorheksidin glukonat, %2 klorheksidin glukonat ve %70 alkol uygulanan hastaların tamamında Gram (+), %4 klorheksidin glukonat uygulanan hastaların ise %66,7’sinde Gram (+) ve %33,3’ünde Gram (-
) bakteriler saptanmıştır. Gruplar ile mikrobiyal üreme türleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Farklı yoğunluğa sahip klorheksidin glukonat solüsyonlarının (%1, %2, %4) periferik venöz kateter ilişkili enfeksiyonları önlemede %70 alkol solüsyonuna göre daha etkili olduğu ve %2 yoğunluktaki klorheksidin glukonatın cilt asepsisini sağlamada en etkili antiseptik solüsyon olduğu sonucuna varılmıştır. Bu doğrultuda periferik venöz kateter ilişkili enfeksiyonları önlemek amacıyla cilt antisepsisinin %2 klorheksidin glukonat ile yapılması önerilmektedir.Bu tez Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından HF-22001 proje numarası ile desteklenmiştir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ……...………………………..………………….……….. i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………….…………... ii
İÇİNDEKİLER ..……………………………………….………...……….……. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..……………….………………. vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….……………………...……………….……... viii
TABLOLAR DİZİNİ ….………….……………………...…………………….. ix
ÖZET …………………………………………………………………………... x
ABSTRACT …………………………………………………………….……... xii
1. GİRİŞ …………………….……………...………………………….…….… 1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..……………………………....…... 4
2.1. Periferik Venöz Kateter ……...……………………………………………. 4
2.2. Periferik Venöz Kateter Tarihçesi .……….….……………………………. 4
2.3. Periferik Venöz Kateter Kullanım Amacı ve Önemi ………….………….. 5
2.4. Periferik Venöz Kateterlerin Kullanım Süresi .............................….…....... 5
2.5. Periferik Venöz Kateter Türleri …………………………….……............... 5
2.6. Periferik Venöz Kateter İlişkili Komplikasyonlar…………………………. 7
2.6.1. Periferik Venöz Kateter İlişkili Lokal Komplikasyonlar ……………….. 8
2.6.2. Periferik Venöz Kateter İlişkili Sistemik Komplikasyonlar ……...……... 10
2.7. Periferik Venöz Kateter İlişkili Enfeksiyonlar ……………………………. 10
2.7.1. Periferik Venöz Kateter İlişkili Enfeksiyonlarda Tanı ………………….. 12
2.7.2. Periferik Venöz Kateter İlişkili Enfeksiyonlarda Tedavi ……………….. 12
2.7.3. Periferik Venöz Kateter İlişkili Enfeksiyonları Önleme …………..……. 13
2.7.3.1. Personel Eğitimi ………………………………………………………. 13
2.7.3.2. Kateterizasyon Bölgesinin Seçimi …………………………………….. 14
2.7.3.3. El Hijyeni Ve Aseptik Teknik ………...……...……………..………… 15
2.7.3.4. Deri Temizliği ……………………………………...….……………… 16
2.7.3.4.1. Deri Temizliğinde Sık Kullanılan Antiseptik Solüsyonlar ……….…. 16
2.7.3.4.1.1. %70 Alkol …………………………………………………………. 17
2.7.3.4.1.2. Klorheksidin Glukonat ……………….…………………………… 17
2.7.3.4.1.3. Sodyum Bikarbonat ……………………………………………….. 18
2.7.3.4.1.4. %10 Povidon İyot ……………...………………………………….. 19
2.7.3.4.1.5. %1 Oktenidin ……………………………………………….……... 19
2.7.3.5. Periferik Venöz Kateter Stabilizasyonu ………………………………. 20
2.7.3.6. Periferik Venöz Kateter Değerlendirmesi ……………………………. 21
2.7.3.7. Periferik Venöz Kateterin Vende Kalış Süresi ………………………... 21
2.7.3.8. Setlerin Bakım ve Değişimi …………………………………………… 21
2.7.3.9. Hasta Eğitimi ………………………………………………………….. 22
2.7.3.10. Önleme Paketleri …………………………………………………….. 22
2.7.4. Periferik Venöz Kateter Uygulamalarında Hemşirenin Rol ve Sorumlulukları …………………………………………………………...
23
3. GEREÇ VE YÖNTEM …………………………………………………….... 25
3.1. Araştırmanın Amacı .……………………………………………………… 25
3.2. Araştırmanın Tipi …………………………………………………………. 25
3.3. Araştırmanın Hipotezleri ………………………………………………….. 25
3.4. Araştırmanın Değişkenleri ………………………………………………… 26
3.5. Araştırmanın Yeri ve Zamanı ……………………………………………... 26
3.6. Araştırmanın Evren ve Örneklemi ………………………………………… 26
3.6.1. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri ……………………………………. 28
3.6.2. Araştırmadan Dışlanma Kriterleri ………………………………………. 28
3.7. Veri Toplama Araçları …………………………………………………….. 28
3.7.1. Olgu Rapor Formu ………………………………………………………. 29
3.7.2. Cilt Antiseptiklerinin Hazırlanmasında Kullanılan Araçlar …………….. 29
3.7.3. Periferik Venöz Kateterizasyon İşleminde Kullanılan Araçlar ……......... 30
3.7.4. Numune Alma ve Takip Aşamasında Kullanılan Araçlar ………………. 31
3.8. Araştırmanın Uygulanması ………………………………………………...
3.8.1. Verilerin Toplanması …………………………………………………… 32
32
3.8.1.1. Hazırlık Aşaması ……………………………………………………... 32
3.8.1.1.1. Solüsyonların Hazırlığı …………………………………………… 32
3.8.1.1.2. Hasta Gruplarının Oluşturulması …………………………………… 33
3.8.1.2. Uygulama Aşaması …………………………………………………… 33
3.9. Verilerin Değerlendirilmesi ……………………………………………...... 37
3.10. Araştırmanın Etik Yönü………………………………………………….. 37
3.11. Araştırmanın Güçlü Yönleri ve Sınırlılıkları……………………………... 37
4. BULGULAR………………………………………………………………… 39
4.1. Hastalara Ait Tanıtıcı Özelliklere İlişkin Bulgular………………………... 39
4.2. Hastaların Periferik Venöz Kateterizasyon Özelliklerine İlişkin Bulgular…………………………………………………………..............
42
4.3. Hastaların Yaşamsal Bulgularına İlişkin Bulgular………………………… 44
4.4. Hastaların Lokal Enfeksiyon Belirti ve Bulgularına İlişkin Bulgular……... 48
4.5. Hastaların Mikrobiyolojik İzlemlerine İlişkin Bulgular………………….... 54
5. TARTIŞMA ………………………………………………………………… 57
6. SONUÇ VE ÖNERİLER …………………………………………………… 64
KAYNAKLAR ………………………………………………………………... 65
EKLER ………………………………………………………………………… 79
Ek 1. Olgu Rapor Formu ………………………………………………………. 79
Ek 2. Protokoller ……………………………………………………………….. 82
Ek 2.1. Antiseptik Solüsyonları Hazırlama ve Uygulama Protokolü ………….. 82
Ek 2.2. Periferik Venöz Kateter Uygulama Protokolü ………………………… 83
Ek 2.3. Cilt Sürüntüsü Örneği Alma Protokolü ………………………………... 85
Ek 2.4. Cilt Sürüntüsü Değerlendirme Protokolü …………………………….... 86
Ek 3. T.C. İzmir Bakırçay Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmaları Etik Kurul Karar Yazısı ………………………………………………….
87
Ek 4. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü Araştırma İzni Yazısı ……………………………..
88
Ek 5. Aydın Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Araştırma İzni Yazısı ………………. 89
Ek 6. Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu …………………………………... 90
Ek 7. Eczacı Beyanı ……………………………………………………………. 92
BİLİMSEL ETİK BEYANI…………………………………………………… 94
ÖZGEÇMİŞ …………………………………………………………………… 9
YENİDOĞAN YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE ÇALIŞAN HEMŞİRELERİN İLAÇ UYGULAMA HATALARINA YÖNELİK ALGILARI İLE TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
No full textAmaç: Bu çalışma yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (YYBÜ) çalışan hemşirelerin ilaç uygulama hatalarına ilişkin algıları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma analitik-kesitsel bir çalışmadır. Veriler 25. 02. 2022- 25. 06. 2022 tarihleri arasında, yenidoğan yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelere, sosyal medya platformlarından ulaşılarak toplanmıştır. İlaç Uygulama Hatası Ölçeği ve Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu olmak üzere iki ölçek çevrim içi anket formu haline getirilerek uygulanmıştır. Çalışmaya toplam 289 yenidoğan yoğun bakım hemşiresi katılmıştır. Verilerin analizinde frekans ve yüzde analizi, ortalama ve standart sapma, t-testi, Anovave post hoc Tukey testi kullanılmıştır.
Bulgular: İlaç Uygulama Hatası Ölçeğinin “A bölümü” ortalaması 88,142±21,934, “B bölümü” ortalaması 54,401±15,040, “C bölümü” ortalaması 42,135±34,936 olarak saptanmıştır. Hemşirelerin “tükenmişlik” ortalaması 4,553±1,662 çok yüksek bulunmuştur.
Regresyon analizi sonucunda A bölümünün düzeyindeki genel değişim, %8,1'lik oranında (R²=0,081) tükenmişlik ile açıklanmaktadır. B bölümü seviyesindeki toplam değişimin % 5,2'si tükenmişlik ile açıklanmaktadır (R²=0,052). Tükenmişlik ile C bölümü arasındaki neden-sonuç ilişkisini belirlemek için yapılan regresyon analizi anlamlı bulunmadı (F=0,076; p>0,050).
Sonuç: A bölümünde en çok ‘Hata oluşmasına Yatkınlık’, ‘Sanayi’ alt faktörünün; en az ise ‘’Eczane’; B bölümünde en çok ‘İdari cevap’ alt faktörünün etki ettiği daha sonrasında sırayla ‘Korku’ ve ‘Hata Üzerine Anlaşmazlık’ alt faktörlerinin etkili olduğu belirlenmiştir.
C bölümünde ise doğru oranda ilaç uygulama hatalarının rapor edilmediğini düşündükleri saptanmıştır. Hemşirelerin tükenmişliğinin çok yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. İlaç uygulama hataları ile tükenmişlik düzeyleri arasında pozitif yönde zayıf ilişki vardır.KABUL VE ONAY…………………………………………………………………...….i
TEŞEKKÜR…………………………………………………………………………..…ii
İÇİNDEKİLER……………………………………………………………………….....iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ………………………………..……………vi
ŞEKİL DİZİNİ………………………………………………………………….......…..vii
TABLO DİZİNİ………………………………………………………………..……....viii
ÖZET……………………………………………………………………………......…..ix
ABSTRACT………………………………………………………………………….....xi
1.GİRİŞ
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi……………………………………………………...…1
1.2. Araştırmanın Amacı………………………………………………………..…...…...3
1.3. Araştırmanın Soruları……………………………………………………………......3
2.GENEL BİLGİLER
2.1. Tıbbi Hata……………………………………………………………………...…….4
2.2. İlaç uygulama Hataları……………………………………...……….……………....5
2.2.1 İlaç Uygulama Hata Çeşitleri………………………………………...……….…....7
2.3. Yenidoğan Ünitelerinde İlaç Uygulama Hataları………………………..….…..…...9
2.4. Yenidoğan Ünitelerinde İlaç Hatalarının Önlenmesinde Hemşirenin Rolü………...11
2.5. İlaç Hatalarının Tespiti ve Hata Bildirim Sistemleri………………….…….……...14
2.6. Tükenmişlik…………………………………………………….……...……..........15
2.6.1. Pediatri Hemşireliği ve Tükenmişlik……………………………………………..17
2.7. Pediatri Hemşirelerinde Şefkat Yorgunluğu ve Tükenmişlik……………..…….….18
2.7.1. Pediatri Hemşireliğinde Duygusal Tükenme …………………………..………...20
2.8. İlaç Uygulama Hatası ve Tükenmişlik Arasındaki İlişki İle İlgili Pediatri Alanında Çalışmalar….............................................................................................................................21
3.GEREÇ YÖNTEM
3.1. Araştırmanın Şekli………………………...………….………………….…...........23
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Zaman……………………………………………..23
3.3. Araştırmanın Evren ve Örneklemi………………………………………………….23
3.3.1. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri………………………………………..........24
3.3.2. Araştırmadan Çıkarılma Kriterleri…………………………………...………..…24
3.4. Araştırmanın Bağımlı/Bağımsız Değişkenleri………………………………….….24
3.5. Veri Toplama Araçları………………………………………………….………......25
3.5.1. İlaç Uygulama Hatası Ölçeği (Ek 1)…………………………….…………….…25
3.5.2. Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu (Ek 2)……………………………….……..….26
3.6. Verilerin Toplanması……………………………………...……………………….27
3.7.Verilerin İstatistiksel Analizi…….………………………………………………....28
3.8. Araştırmanın Etik Yönü………………………………………………...………….29
4.BULGULAR
4.1. Hemşirelerin Tanımlayıcı Özelliklerine Ait Bulgular………………...…………...31
4.2. İlaç Uygulama Hataları ve Tükenmişlik ölçekleri Puan Ortalamalarına Ait Bulgular……………………………………………………………….………………………33
4.3. İlaç Uygulama Hataları ve Tükenmişlik Puanları Arasındaki İlişkinin İncelenmesine Ait Bulgular ………...………………………………………….…………….………….……35
4.4. Tükenmişliğin İlaç Uygulama Hataları Üzerine Etkisine Ait Bulgular…………….37
4.5. Tükenmişlik Puanlarının Tanımlayıcı Özelliklere Göre Farklılaşma Durumuna Ait Bulgular …………………………………………………………………………………....…40
4.6. Hemşirelerin İlaç Uygulama Hataları Nedenleri (A Bölümü) Puan Ortalamalarının Tanımlayıcı Özelliklere Göre Farklılaşma Durumuna Ait Bulgular……….……………...….44
4.7. B Bölümü Puanlarının Tanımlayıcı Özelliklere Göre Farklılaşma Durumuna Ait Bulgular ………………………………………………….…………………………………...50
4.8. C Bölümü Puanlarının Tanımlayıcı Özelliklere Göre Farklılaşma Durumuna Ait Bulgular…………………………………………………………………………………....….55
5.TARTIŞMA
5.1. İlaç Hatalarının Rapor Edilme Nedenleri…………….………………………..…...59
5.2. İlaç Hatalarının Rapor Edilmeme Nedenleri, Edilme Oranları……………………..66
5.3.Tükenmişlik……………………...……………………………………….………...69
5.4. İlaç Uygulama Hatası ve Tükenmişlik……………………………………...……...72
6.SONUÇ VE ÖNERİLER……………………………………………………………..75
KAYNAKLAR…………………………………...…………………………………….80
EKLER…………………………………………………………………..………..…..102
İlaç Uygulama Hatası Ölçeği Anketi (Ek 1)…………………………………….……..102
Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu (Ek 2)……………………………………………….112
İlaç Uygulama Hatası Ölçeği İzin Yazısı (Ek3)………………………………………..113
Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu İzin Yazısı (Ek 4)…………………………………..114
Kurum Ön Araştırma İzin Belgesi (Ek 5)……………………………………………...115
Aydın Adnan Mederes Üniversitesi Etik Kurul İzni (Ek 6)………………………..…..116
BİLİMSEL ETİK BEYANI………………………………………………...…………117
ÖZGEÇMİŞ…………………………………………...………………………………11
Madde Kullanım Bozukluğunda Bilişsel Davranışçı Yaklaşım Temelli Psikoeğitimin Bağımlılık Profili, Öz Yeterlilik ve Bağımlılık Seyrine Etkisinin İncelenmesi: Randomize Kontrollü Deneysel Çalışma
Get PDFMADDE KULLANIM BOZUKLUĞUNDA BİLİŞSEL DAVRANIŞÇI YAKLAŞIM
TEMELLİ PSİKOEĞİTİMİN BAĞIMLILIK PROFİLİ, ÖZ YETERLİLİK VE
BAĞIMLILIK SEYRİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ: RANDOMİZE
KONTROLLÜ DENEYSEL ÇALIŞMA
Kocairi C. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ruh Sağlığı
ve Hastalıkları Hemşireliği Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2023.
Amaç: Bu araştırma, madde kullanım bozukluğu olan hastalara uygulanan bilişsel
davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitimin bağımlılık profili, öz yeterlilik ve bağımlılık
seyrine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada ön test-son test randomize kontrollü deneysel yöntem
kullanılmıştır. Araştırma İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nde Aralık
2022- Ocak 2023 tarihleri arasında alkol ve madde kullanım bozukluğu olan bireyler ile
yürütülmüştür. Araştırma örneklemine randomizasyon yöntemi ile belirlenen 50 (Deney:25
ve Kontrol:25) hasta alınmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Bağımlılık Profil İndeksi
Klinik Formu, Öz Yeterlilik Ölçeği ve Bağımlılık Seyir İndeksi kullanılarak toplanmıştır.
Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ile Ki-Kare Testi, Fisher Ki-Kare Testi,
bağımsız iki örneklem t testi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada deney grubu hastalarının son test bağımlılık seyri puan
ortalamalarının, kontrol grubu hastalarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük
olduğu bulunmuştur (p=0.004). Deney grubu hastalarının son test öz yeterlilik puan
ortalamalarının, kontrol grubu hastalarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek
olduğu saptanmıştır (p=0.003). Deney ve kontrol gurubu hastalarının son test bağımlılık
profil indeksi puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p=0.263).
Sonuç: Bu çalışmada madde kullanım bozukluğu olan hastalara verilen bilişsel davranışçı
yaklaşım temelli psikoeğitimin, hastaların öz yeterliliklerini artırdığı ve bağımlılık
seyirlerini azalttığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Madde kullanım bozukluğu olan hastaların
tedavisinin, bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitim ile desteklenmesi önerilmiştir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ....................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ...............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER..........................................................................................................................iv
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ..............................................................................vi
ŞEKİLLER DİZİNİ..................................................................................................................vii
TABLOLAR DİZİNİ...............................................................................................................viii
ÖZET.........................................................................................................................................ix
ABSTRACT ..............................................................................................................................xi
1.GİRİŞ.......................................................................................................................................1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi ...............................................................................................1
1.2. Araştırmanın Amacı ............................................................................................................5
1.3. Araştırmanın Hipotezleri.....................................................................................................5
2. GENEL BİLGİLER................................................................................................................7
2.1. Madde Kullanım Bozukluğunun Tanımı.............................................................................7
2.2. Madde Kullanım Bozukluklarının Tanı ve Sınıflandırılması..............................................7
2.3. Madde Kullanım Bozukluğunun Sıklık ve Yaygınlığı......................................................10
2.4. Madde Kullanım Bozukluğunun Etiyolojisi......................................................................12
2.4.1. Biyolojik Faktörler .........................................................................................................12
2.4.2. Psikolojik Faktörler ........................................................................................................14
2.4.3. Sosyokültürel Faktörler ..................................................................................................17
2.5. Madde Kullanım Bozukluğunun Tedavisi.........................................................................17
2.6. Bilişsel Davranışçı Yaklaşım.............................................................................................22
2.7. Madde Kullanım Bozukluğunda Bilişsel Davranışçı Yaklaşım........................................24
2.8. Öz Yeterlilik ......................................................................................................................25
2.9. Madde Kullanım Bozukluğu ve Psikiyatri Hemşiresi Yaklaşımları .................................27
3. GEREÇ VE YÖNTEM.........................................................................................................31
3.1. Araştırmanın Türü .............................................................................................................31
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri........................................................................31
3.3. Araştırmanın Evren ve Örneklemi.....................................................................................32
3.4. Katılımcıların Araştırmaya Dahil Edilme, Dışlanma ve Çıkarılma Kriterleri...................33
v
3.4.1 Araştırmaya dahil edilme kriterleri: ................................................................................33
3.4.2. Araştırmadan dışlanma kriterleri:...................................................................................33
3.4.3. Araştırmadan çıkarılma kriterleri ...................................................................................33
3.5. Randomizasyon ve Körleme..............................................................................................33
3.6. Araştırmanın Zamanı.........................................................................................................34
3.7. Araştırmanın Metodu.........................................................................................................34
3.7.1. Veri Toplama Araçları....................................................................................................36
3.7.2. Bilişsel Davranışçı Yaklaşım Temelli Psikoeğitim İçeriğinin Hazırlanması ve
Uygulama Süreci ......................................................................................................................41
3.8. Araştırmanın Değişkenleri.................................................................................................44
3.9. Ön Uygulama.....................................................................................................................44
3.10. Verilerin İstatistiksel Değerlendirilmesi..........................................................................44
3.11. Araştırmanın Etik Yönü...................................................................................................45
4. BULGULAR ........................................................................................................................46
5. TARTIŞMA..........................................................................................................................54
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .....................................................................................................62
6.1. Sonuçlar.............................................................................................................................62
6.2. Öneriler..............................................................................................................................62
KAYNAKLAR.........................................................................................................................64
EKLER .....................................................................................................................................80
Ek 1. Bağımlılık Profil İndeksi Klinik Formu Kullanım İzni...................................................80
Ek 2. Bağımlılık Seyir İndeksi Kullanım İzni.........................................................................81
Ek 3. Öz Yeterlilik Ölçeği Kullanım İzni.................................................................................82
Ek 4. Tanıtıcı Bilgi Formu .......................................................................................................83
Ek 5. Bağımlılık Profil İndeksi Klinik Formu..........................................................................85
Ek 6. Bağımlılık Seyri İndeksi .................................................................................................92
Ek 7. Öz Yeterlilik Ölçeği........................................................................................................93
Ek 8. Bilişsel Davranışçı Yaklaşım Temelli Psikoeğitim Programının İçeriği........................95
Ek 9. Etik Kurul İzni ..............................................................................................................104
Ek 10. Kurum İzni ..................................................................................................................105
Ek 11. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu (Deney ve Kontrol Grubu için).......................106
BİLİMSEL ETİK BEYANI....................................................................................................113
ÖZ GEÇMİŞ...........................................................................................................................11
The Effect of Using Multimedia Materials on Students’ Academic Achievements and Disaster Awareness Levels in Teaching of Meteorological Disasters in Social Studies
No full textDoğal afetler, insanlık tarihi boyunca oldukça yıkıcı sonuçlar ortaya çıkarmıştır.
Günümüzde, küresel ısınma ve iklim değişikliğine bağlı olarak artış gösteren meteorolojik
afetler, dikkat edilmesi gereken en önemli sorunlardan biri haline gelmiştir. Küresel ısınma,
iklim değişikliği ve doğal afetler gibi konuları bünyesinde barındıran sosyal bilgiler dersinde;
öğrencilerin bu konuları doğru ve etkili olarak öğrenmeleri gerekir. Böylelikle öğrenciler, afet
öncesinde, sırasında ve sonrasında yapılması gerekenleri öğrenmekle birlikte, afetleri
azaltmak için yapılması gerekenleri de öğrenmiş olur. Bu noktada sosyal bilgiler dersine
büyük bir sorumluluk düşmektedir. Ülkemizde yapılan çalışmalar dikkate alındığında;
öğretmenlerimizin büyük bir bölümünün yapılandırmacı yaklaşımın aksine genellikle anlatım
yöntemini ve ders kitabı etkinliklerini tercih ettikleri görülmektedir. Ancak gelişen
teknolojiye bağlı olarak hem öğrenciler hem de eğitim-öğretimde kullanılan yöntem, teknik
ve materyaller değişmektedir. Değişimin bir sonucu olarak sosyal bilgilerde çoklu ortam
materyallerinin kullanılması, dersi günümüz öğrencilerine daha uygun hale getirecek;
meteorolojik afetler, küresel ısınma ve iklim değişikliği gibi konuların daha doğru ve etkili
öğrenilmesini sağlayacaktır.
Bu araştırmada, ortaokul 5. sınıf öğrencilerine, sosyal bilgiler dersinde meteorolojik
afetlerin çoklu ortam materyalleri kullanılarak aktarılmasının öğrencilerin akademik
başarılarına ve afet bilinci düzeylerine etkisi incelenmiş ve öğrenci görüşleri alınmıştır.
Karma yöntem modellerinden yakınsayan paralel desenin kullanıldığı bu araştırma, 2022-
2023 eğitim ve öğretim yılında, İzmir’de bir ortaokulda 30 deney, 30 kontrol grubu olmak
üzere 60 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Toplam 6 hafta boyunca “İnsanlar, Yerler ve
Çevreler” öğrenme alanında yer alan meteorolojik afetlere ilişkin konular, deney grubuna
çoklu ortam materyalleri ile işlenirken kontrol grubuna ise ders kitabındaki etkinlikler
kullanılarak işlenmiştir. Veriler, uygulama öncesinde ve sonrasında Meteorolojik Afetler
Akademik Başarı Testi, Afet Bilinci Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu
kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizi, SPSS ve MAXQDA programları
kullanılarak ve betimsel analiz yapılarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel açıdan
anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ancak etki boyutu incelendiğinde deney grubu
öğrencilerinin kontrol grubuna kıyasla daha başarılı olduğu ve afet bilinci düzeyinin daha
yüksek olduğu görülmüştür. Öğrenci görüşleri incelendiğinde ise öğretimde çoklu ortam
materyallerinin kullanılmasının dersi daha bilgilendirici, eğlenceli ve heyecanlı kıldığı
sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, öğretimde farklı materyallerin kullanılması ve alanyazında
meteorolojik afetlere ilişkin boşluğu doldurması açısından önem arz etmektedir. Çoklu ortam
materyallerinin; meteorolojik afetlerin öğretiminde, farklı konularda ve farklı derslerde
kullanılarak daha fazla test edilmesi, meteorolojik afetler konusunda farklı çalışmaların
yapılması önerilmektedir.KABUL VE ONAY SAYFASI
BİLİMSEL ETİK BİLDİRİM SAYFASI
ÖZET
ABSTRACT
TEŞEKKÜR
İÇİNDEKİLER
ŞEKİLLER DİZİNİ
TABLOLAR DİZİNİ
EKLER DİZİNİ
KISALTMALAR DİZİNİ
GİRİŞ
1. BÖLÜM
1. KURAMSAL ÇERÇEVE
1.1. Afet Kavramı ve Türleri
1.2. Jeolojik Kökenli Afetler
1.2.1. Deprem
1.2.2. Kaya Düşmesi
1.2.3. Volkanik Patlamalar
1.2.4. Çamur Akıntıları
1.2.5. Tsunami
1.3. Meteorolojik Karakterli Afetler
1.3.1. Kuraklık
1.3.2. Sel
1.3.3. Orman Yangını
1.3.4. Çığ
1.3.5. Heyelan
1.3.6. Fırtına
1.3.7. Hortum
1.3.8. Dolu
1.3.9. Aşırı Kar Yağışı
1.4. Meteorolojik Afetleri Etkileyen Unsurlar ve Önleme Çalışmaları
1.4.1. Küresel Isınma ve İklim Değişikliği
1.4.2. Küresel Isınma ve İklim Değişikliğini Önleme Çalışmaları
1.4.3. Meteorolojik Afetler Önlenebilir Mi?
1.5. Afet Eğitimi
1.5.1. Türkiye’de Afet Eğitimi
1.5.2. Sosyal Bilgiler ve Meteorolojik Afetler
1.5.3. Meteorolojik Afetlerin Eğitimi
1.5.4. Meteorolojik Afetlerin Eğitiminde Mevcut Durum
1.5.5. Meteorolojik Afetlerin Eğitiminde Karşılaşılan Güçlükler
1.5.6. Meteorolojik Afetlerin Eğitiminde Öğretmen Faktörü
1.5.7. Meteorolojik Afetlerin Eğitiminde Materyal Eksiklikleri
2. BÖLÜM
2. ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE İLGİLİ ARAŞTIRMALAR
2.1. Çoklu Ortam Materyalleri
2.1.1. Afet Eğitiminde Çoklu Ortam Materyalleri
2.1.2. Meteorolojik Afetlerin Öğretiminde Çoklu Ortam Materyalleri
2.2. İlgili Araştırmalar
3. BÖLÜM
3. YÖNTEM
3.1. Araştırmanın Modeli
3.2. Çalışma Grubu
3.3. Veri Toplama Araçları
3.3.1. Meteorolojik Afetler Akademik Başarı Testi (MAABT)
3.3.2. Afet Bilinci Ölçeği
3.3.3. Görüşme Formu
3.4. Uygulama Süreci
3.5. Araştırmacının Rolü
3.6. Verilerin Analizi
3.7. Geçerlik ve Güvenirlik
4. BÖLÜM
4. BULGULAR VE YORUM
4.1. Verilerin Normallik Testine İlişkin Bulgular
4.2. Araştırmanın Birinci Problemine İlişkin Bulgular
4.3. Araştırmanın İkinci Problemine İlişkin Bulgular
4.4. Araştırmanın Üçüncü Problemine İlişkin Bulgular
4.5. Araştırmanın Dördüncü Problemine İlişkin Bulgular
4.6. Araştırmanın Beşinci Problemine İlişkin Bulgular
4.7. Araştırmanın Altıncı Problemine İlişkin Bulgular
4.8. Araştırmanın Yedinci Problemine İlişkin Bulgular
5. TARTIŞMA VE SONUÇ
6. KAYNAKLAR
7. EKLER
ÖZGEÇMİ
Sustainability of external debt: BRICST countries
No full textDış borçların sürdürülebilirliği konusu, hem borç alan ülkeleri hem de borç veren ülkeleri yakından ilgilendirmektedir. Çünkü borcun geri ödenmesi noktasında sorun oluşması, sadece borçlu ülkeyi değil aynı zamanda alacaklı ülkeyi de zora sokacaktır. Bu yüzden dış borçlanmanın hangi yolla yapılacağı, hangi ihtiyacı gidermekte kullanılacağı ve alınan dış borcun nasıl geri ödeneceği gibi hususlar önceden netleştirilmeli ve süreç titizlikle takip edilmelidir. Özellikle, ekonomik ve finansal açıdan entegre bir hal almış mevcut küresel sistemde, bir ülkede meydana gelebilecek bir dış borç krizinin diğer pek çok ülkeyi etkisi altına alması kaçınılmazdır. Bu sebeple, son yıllarda önemi giderek artan ve gelecekte küresel ekonomiyi domine etmesi beklenen BRICST (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika ve Türkiye) ülkelerinde dış borçların sürdürülebilirliği konusu yalnızca bu ülkeleri değil, tüm dünyayı ilgilendiren bir konudur. Bu tez çalışmasının ana amacı, küresel ekonomi açısıdan önemli bir konumda bulunan BRICST ülkelerinde dış borçların sürdürülebilirliğini analiz etmektir. Bu kapsamda, dış borçların sürdürülebilirliğine ilişkin yedi farklı gösterge ele alınmış ve bu göstergelerin her biri BRICST ülkelerinin 1994-2020 dönemi verileri kullanılarak incelenmiştir. Analiz sürecinde altı farklı birim kök testinden yararlanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'da dış borçların sürdürülemez, Türkiye'de ise sürdürülebilir olduğu görülmüştür. Bu çalışma; ele alınan göstergelerin ve uygulanan testlerin çeşitliliği, kullanılan verilerin güncelliği ve incelenen ülkelerin küresel ekonomideki yeri göz önünde bulundurulduğunda ekonomi literatürüne önemli bir katkı sunmaktadır.The issue of sustainability of external debt concerns both debtor countries and creditor countries. In case of a problem at the repayment of the debt, not only the debtor country but also the creditor country will be put in trouble. Therefore, topics such as the way in which external borrowing will be made, which need it will be used to meet, and how the external debt will be repaid should be clarified in advance and the process should be followed meticulously. Especially in the current global system, which has become economically and financially integrated, it is inevitable that an external debt crisis that may occur in one country will affect many other countries. For this reason, the sustainability of external debt in the BRICST (Brazil, Russia, India, China, South Africa and Turkey) countries, whose importance has increased in recent years and is expected to dominate the global economy in the future, is an issue that concerns not only these countries, but the whole world. The main purpose of this thesis is to analyze the sustainability of external debt in the BRICST countries, which are in an important position in terms of the global economy. In this context, seven different indicators related to the sustainability of external debts were discussed and each of these indicators was examined using the data of the BRICST countries for the period of 1994-2020. Six different unit root tests were used in the analysis process. According to the findings obtained in the study, it was seen that external debt is unsustainable in Brazil, Russia, India, China and South Africa, while it is sustainable in Turkey. This study makes significant contributions to the economics literature considering the diversity of the indicators and tests applied, the up-to-dateness of the data used and the position of the examined countries in the global economy
Problems and solutions on educational supply and demand in Turkish educational system
No full textBu çalışmanın amacı, Türk eğitim sisteminde eğitim arz ve eğitim talebinde yaşanan sorunları ortaya çıkarmak ve çözüm önerileri getirmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseninden yararlanılmıştır. Araştırmaya üç farklı okul türü ve bu okullarda okuyan öğrenci, bu okullarda öğrencisi bulunan veliler, öğretmenler ve yöneticiler katılmışlardır. Araştırmanın verileri 2021-2022 eğitim-öğretim yılında toplanmıştır. Araştırmaya, bir İmam Hatip Lisesi, bir Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve bir Genel Liseden öğretmen, veli, öğrenci ve okul yöneticisi olmak üzere toplam 21 katılımcı dâhil olmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı-yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde Moustakas'ın olgubilim veri analiz süreci izlenmiştir. Verilerin analizinde nitel araştırma analiz programı MAXQDA-11 kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, eğitim talebi en fazla toplumun ve bireylerin eğitim ihtiyacı olarak; eğitim arzı ise devletin verdiği eğitim hizmeti olarak tanımlanmıştır. Ayrıca eğitim talebi bağlamında en önemli belirleyici etmenlerin aileler, kolay yoldan meslek sahibi olma isteği, eğitim sistemine bağlı sınav sistemi ve iyi bir yükseköğretime gidebilme isteği olduğu anlaşılmıştır. Okulun sahip olduğu kaynakların, sosyal çevrenin ve öğretmen kaynağının eğitim talebi açısından önemli birleyici etmenler oldukları anlaşılmıştır. Eğitim arzına ilişkin ise olumsuz anlamda en fazla görüş eğitime ayrılan bütçeye yönelik gelmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda okullaşma oranlarında talebin dikkate alınması, öğretmen mesleki gelişimi, ailelerin bilinçlendirilmesi, okul rehberlik servislerinin okul tercihinde ailelere ve öğrencilere destek noktasında etkili çalışmaları, eğitimde niteliğe artırmaya yönelik daha fazla bütçe sağlanması gibi öneriler getirilmiştir.The aim of this study is to reveal the problems experienced in the education supply and education demand in the Turkish education system and to offer solutions. The phenomenology pattern, one of the qualitative research methods, was used in the study. Three different types of schools and students studying in these schools, teachers, administrators and parents who have students in these schools participated in the research.The data of the research were collected in the 2021-2022 academic year. 21 participants, including teachers, parents, students and school administrators from an Imam Hatip High School, a Vocational and Technical Anatolian High School and a General High School, were included in the study in total. The data were obtained with a semi-structured interview form developed by the researcher. In the analysis of the data, Moustakas' phenomenological data analysis process was followed. Qualitative research analysis program MAXQDA-11 was used in the analysis of the data. According to the results obtained from the research, the demand for education was defined as the education need of the society and individuals; education supply is defined as the education service provided by the state. In addition, it was understood that the most important determining factors in the context of education demand are families, the desire to have a profession easily, the examination system connected to the education system and the desire to go to a good higher education. Regarding the education supply, the most negative opinion was towards the budget allocated to education. In line with the results obtained from the research, suggestions were made such as taking into account the demand in schooling rates, professional development of teachers, raising awareness of families, effective work of school guidance services in supporting families and students in school preference, providing more budgets to increase the quality of education