5025 research outputs found
Sort by
Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde Çalışan Hemşirelerin İlaç Uygulama Hatalarına Yönelik Algıları İle Tükenmişlik Düzeyleri Arasındaki İlişki
Amaç: Bu çalışma yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (YYBÜ) çalışan hemşirelerin ilaç uygulama hatalarına ilişkin algıları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma analitik-kesitsel bir çalışmadır. Veriler 25. 02. 2022- 25. 06. 2022 tarihleri arasında, yenidoğan yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelere, sosyal medya platformlarından ulaşılarak toplanmıştır. İlaç Uygulama Hatası Ölçeği ve Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu olmak üzere iki ölçek çevrim içi anket formu haline getirilerek uygulanmıştır. Çalışmaya toplam 289 yenidoğan yoğun bakım hemşiresi katılmıştır. Verilerin analizinde frekans ve yüzde analizi, ortalama ve standart sapma, t-testi, Anovave post hoc Tukey testi kullanılmıştır.
Bulgular: İlaç Uygulama Hatası Ölçeğinin “A bölümü” ortalaması 88,142±21,934, “B bölümü” ortalaması 54,401±15,040, “C bölümü” ortalaması 42,135±34,936 olarak saptanmıştır. Hemşirelerin “tükenmişlik” ortalaması 4,553±1,662 çok yüksek bulunmuştur.
Regresyon analizi sonucunda A bölümünün düzeyindeki genel değişim, %8,1'lik oranında (R²=0,081) tükenmişlik ile açıklanmaktadır. B bölümü seviyesindeki toplam değişimin % 5,2'si tükenmişlik ile açıklanmaktadır (R²=0,052). Tükenmişlik ile C bölümü arasındaki neden-sonuç ilişkisini belirlemek için yapılan regresyon analizi anlamlı bulunmadı (F=0,076; p>0,050).
Sonuç: A bölümünde en çok ‘Hata oluşmasına Yatkınlık’, ‘Sanayi’ alt faktörünün; en az ise ‘’Eczane’; B bölümünde en çok ‘İdari cevap’ alt faktörünün etki ettiği daha sonrasında sırayla ‘Korku’ ve ‘Hata Üzerine Anlaşmazlık’ alt faktörlerinin etkili olduğu belirlenmiştir.
C bölümünde ise doğru oranda ilaç uygulama hatalarının rapor edilmediğini düşündükleri saptanmıştır. Hemşirelerin tükenmişliğinin çok yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. İlaç uygulama hataları ile tükenmişlik düzeyleri arasında pozitif yönde zayıf ilişki vardır.KABUL VE ONAY…………………………………………………………………...….i
TEŞEKKÜR…………………………………………………………………………..…ii
İÇİNDEKİLER……………………………………………………………………….....iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ………………………………..……………vi
ŞEKİL DİZİNİ………………………………………………………………….......…..vii
TABLO DİZİNİ………………………………………………………………..……....viii
ÖZET……………………………………………………………………………......…..ix
ABSTRACT………………………………………………………………………….....xi
1.GİRİŞ
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi……………………………………………………...…1
1.2. Araştırmanın Amacı………………………………………………………..…...…...3
1.3. Araştırmanın Soruları……………………………………………………………......3
2.GENEL BİLGİLER
2.1. Tıbbi Hata……………………………………………………………………...…….4
2.2. İlaç uygulama Hataları……………………………………...……….……………....5
2.2.1 İlaç Uygulama Hata Çeşitleri………………………………………...……….…....7
2.3. Yenidoğan Ünitelerinde İlaç Uygulama Hataları………………………..….…..…...9
2.4. Yenidoğan Ünitelerinde İlaç Hatalarının Önlenmesinde Hemşirenin Rolü………...11
2.5. İlaç Hatalarının Tespiti ve Hata Bildirim Sistemleri………………….…….……...14
2.6. Tükenmişlik…………………………………………………….……...……..........15
2.6.1. Pediatri Hemşireliği ve Tükenmişlik……………………………………………..17
2.7. Pediatri Hemşirelerinde Şefkat Yorgunluğu ve Tükenmişlik……………..…….….18
2.7.1. Pediatri Hemşireliğinde Duygusal Tükenme …………………………..………...20
2.8. İlaç Uygulama Hatası ve Tükenmişlik Arasındaki İlişki İle İlgili Pediatri Alanında Çalışmalar….............................................................................................................................21
3.GEREÇ YÖNTEM
3.1. Araştırmanın Şekli………………………...………….………………….…...........23
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Zaman……………………………………………..23
3.3. Araştırmanın Evren ve Örneklemi………………………………………………….23
3.3.1. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri………………………………………..........24
3.3.2. Araştırmadan Çıkarılma Kriterleri…………………………………...………..…24
3.4. Araştırmanın Bağımlı/Bağımsız Değişkenleri………………………………….….24
3.5. Veri Toplama Araçları………………………………………………….………......25
3.5.1. İlaç Uygulama Hatası Ölçeği (Ek 1)…………………………….…………….…25
3.5.2. Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu (Ek 2)……………………………….……..….26
3.6. Verilerin Toplanması……………………………………...……………………….27
3.7.Verilerin İstatistiksel Analizi…….………………………………………………....28
3.8. Araştırmanın Etik Yönü………………………………………………...………….29
4.BULGULAR
4.1. Hemşirelerin Tanımlayıcı Özelliklerine Ait Bulgular………………...…………...31
4.2. İlaç Uygulama Hataları ve Tükenmişlik ölçekleri Puan Ortalamalarına Ait Bulgular……………………………………………………………….………………………33
4.3. İlaç Uygulama Hataları ve Tükenmişlik Puanları Arasındaki İlişkinin İncelenmesine Ait Bulgular ………...………………………………………….…………….………….……35
4.4. Tükenmişliğin İlaç Uygulama Hataları Üzerine Etkisine Ait Bulgular…………….37
4.5. Tükenmişlik Puanlarının Tanımlayıcı Özelliklere Göre Farklılaşma Durumuna Ait Bulgular …………………………………………………………………………………....…40
4.6. Hemşirelerin İlaç Uygulama Hataları Nedenleri (A Bölümü) Puan Ortalamalarının Tanımlayıcı Özelliklere Göre Farklılaşma Durumuna Ait Bulgular……….……………...….44
4.7. B Bölümü Puanlarının Tanımlayıcı Özelliklere Göre Farklılaşma Durumuna Ait Bulgular ………………………………………………….…………………………………...50
4.8. C Bölümü Puanlarının Tanımlayıcı Özelliklere Göre Farklılaşma Durumuna Ait Bulgular…………………………………………………………………………………....….55
5.TARTIŞMA
5.1. İlaç Hatalarının Rapor Edilme Nedenleri…………….………………………..……...59
5.2. İlaç Hatalarının Rapor Edilmeme Nedenleri, Edilme Oranları………………………..66
5.3.Tükenmişlik……………………...……………………………………….………….....69
5.4. İlaç Uygulama Hatası ve Tükenmişlik……………………………………...…….…....72
6.SONUÇ VE ÖNERİLER………………………………………………………………....75
KAYNAKLAR…………………………………...…………………………………….….80
EKLER…………………………………………………………………..………..……....102
İlaç Uygulama Hatası Ölçeği Anketi (Ek 1)…………………………………….…….…..102
Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu (Ek 2)……………………………………………….….112
İlaç Uygulama Hatası Ölçeği İzin Yazısı (Ek3)……………………………………….…..113
Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu İzin Yazısı (Ek 4)……………………………………...114
Kurum Ön Araştırma İzin Belgesi (Ek 5)………………………………………………....115
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Etik Kurul İzni (Ek 6)………………………….…..116
BİLİMSEL ETİK BEYANI………………………………………………...……………117
ÖZGEÇMİŞ…………………………………………...…………………………………11
The role and importance of health tourism travel agencies in the development of health tourism
ÖZET
SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞMESİNDE SAĞLIK TURİZMİ SEYAHAT ACENTELERİNİN ROLÜ VE ÖNEMİ
Berksoy F. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Sağlık Turizmi Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2022.
Amaç: Turizm sektöründe yılın on iki ayında aktif işlevselliği olan sağlık turizmi, potansiyel olarak tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de milli geliri artırmada önemli bir turizm çeşidi olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla ülkemizde faaliyet gösteren sağlık turizmi seyahat acentelerinin rolü ve önemi bu noktada büyük önem arz etmektedir ve tezin amacını oluşturmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Küreselleşen dünyada sağlık turizmi alanında Türkiye’yi daha üst sıralara taşımak için sağlık turizmi seyahat acentelerinin görev ve sorumlulukları, faaliyetleri, faaliyet alanlarının geliştirilmesi için neler yapılabileceği, sorunları ve çözüm önerileri ise tezin yan amaçlarını oluşturmaktadır.
Bulgular: Araştırma nicel bir yöntemle ele alınarak, frekans analiziyle ve veriler anket yöntemiyle elde edilmiştir. Yapılan literatür taraması sonucunda, sağlık turizmi seyahat acentelerinin, sağlık turizminin her açıdan ülkemiz için büyük potansiyel oluşturduğu görülmüştür.
Sonuç: Bu kapsam doğrultusunda çalışmanın mevcut sağlık turizmi seyahat acentelerinin rolü ve önemi ortaya konulmuştur.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ ix
ÖZET.. x
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 1
1. SAĞLIK TURİZMİ KAVRAMINA GENEL BAKIŞ 1
1.1. Turizm 3
1.1.1. Turizmin Tanımı 4
1.1.2. Turizmin Tarihi Süreci 4
1.1.3. Turizm Çeşitleri 5
1.1.4. Turizmin Fonksiyonları 12
1.2. Sağlık Turizmi Kavramı 13
1.2.1. Sağlık Turizmi Tarihçesi 14
1.2.2. Sağlık Turizm Çeşitleri 17
1.2.2.1. Medikal Turizm 19
1.2.2.2. Termal Turizm 21
1.2.2.3. Spa-Wellness 22
1.2.2.4. Yaşlı Turizmi 23
1.2.2.5. Engelli Turizmi 27
1.2.3. Sağlık Turizminin Ekonomik Etkileri 29
1.2.4. Sağlık Turizminin Faydaları 30
1.2.5. Sağlık Turizmi Tercihindeki Nedenler ve Etkenler 30
1.2.6. Sağlık Turizminde Türkiye’nin Tercih Edilmesinin Sebepleri 32
1.3. Tezin Konusu ve Amacı 34
1.4. Tez Konusunun Önemi ve Beklenen Yararlar 35
2. GENEL BİLGİLER 36
2.1. Seyahat Acentası Kavramı, Rolü ve Görevi 36
2.1.1. Acente ve Seyahat Acenteciliği Kavramı 36
2.1.2. Seyahat Acenteciliğinin Dünyada ve Türkiye’de Tarihsel Gelişimi 37
2.1.3. Seyahat Acenteleri Birliği’nin Kuruluş Amacı, Görevleri 40
2.1.4. Seyahat Acentalarının Yükümlülükleri 40
2.1.5. Seyahat Acentelerinin Sınıflandırılması 42
2.2. Sağlık Turizminde Seyahat Acentelerinin Rolü ve Önemi 43
2.2.1. Sağlık Turizmi ve Seyahat Acenteciliği Faaliyetleri 44
2.2.2. Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluşu Yetkinlik Kriterleri 46
2.2.3. Sağlık Turizmi Seyahat Acentesi Devlet Teşvikleri 49
2.2.4. Dünyada Sağlık Turizmi Seyahat Acentelerinin Mevcut Durumu 54
2.2.5. Türkiye'de Sağlık Turizmi Mevcut Durumu 59
2.2.6. Sağlık Turizmi Seyahat Acenteleri Literatür Taramaları 68
3. GEREÇ VE YÖNTEM 72
3.1. Gereç 72
3.2. Yöntem 72
4. BULGULAR 74
4.1. Demografik Sorulara Ait Bulgular 74
4.2. Sağlık Turizmi İle İlgili Anket Formuna Ait Bulgular 75
5. TARTIŞMA VE SONUÇ 101
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 113
7. KAYNAKLAR 116
8. EKLER 130
EK 1. Araştırmada Kullanılan Anket Formu Örneği 130
BİLİMSEL ETİK BEYANI 133
ÖZ GEÇMİŞ 13
Ters-yüz sınıf öğretim yönteminin hemşirelik öğrencilerinin bilgi ve beceri düzeylerine etkisi
Amaç: Bu araştırma, ters-yüz sınıf öğretim yönteminin hemşirelik öğrencilerinin yaşam
bulgularına ilişkin bilgi ve beceri düzeylerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, randomize kontrollü deneysel olarak, 2021-2022 eğitimöğretim yılı bahar yarıyılında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi
Hemşirelik Esasları dersi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini deney
grubunda 74, kontrol grubunda 82 olmak üzere toplam 156 öğrenci oluşturmuştur.
Araştırmada yaşam bulgularına ilişkin ders konuları deney grubuna ters yüz sınıf öğretim
yöntemiyle, kontrol grubuna ise geleneksel öğretim yöntemiyle verilmiştir. Veriler, yaşam
bulgularına ilişkin, Öğrenci Tanıtıcı Bilgi Formu, Teorik Bilgi Değerlendirme Formu ve
Beceri Kontrol Listeleri ile toplanmıştır. Deney ve kontrol grubu öğrencileri bilgi ve beceri
öğrenme düzeyleri açısından karşılaştırılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler
Pearson ki-kare, Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortancası 19 olup, %66,7’si kadındır.
Öğrencilerin hemşirelik eğitimi için internet kaynaklarından faydalanma durumu deney
grubunda % 97,3, kontrol grubunda % 92,7’dir. Ters yüz sınıf öğretim yöntemi uygulanan
deney grubundaki öğrencilerin yaşam bulgularına ilişkin, teorik bilgi puan ortalaması
82,16/±8,74, beceri puan ortalaması 85,23/±10,19 ve genel başarı puan ortalaması
83,55/±8,52’dir. Kontrol grubundaki öğrencilerin yaşam bulgularına ilişkin, teorik bilgi puan
ortalaması 71,03/±11,78, beceri puan ortalaması 75,62±13,36 ve genel başarı puan ortalaması
73,43/±11,16’dır. Deney grubundaki öğrencilerin yaşam bulguları ünitesine ilişkin teorik
bilgi, beceri ve genel başarı puan ortalamalarının kontrol grubu öğrencilerinden istatistiksel
olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). Deney ve kontrol grubundaki
öğrencilerin tanıtıcı özelliklerine göre teorik bilgi, beceri ve genel başarı puanları arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Sonuç: Ters yüz sınıf öğretim yönteminin öğrencilerin teorik bilgi, beceri ve genel başarı
puanlarını arttırdığı sonucuna varılmıştır. Hemşirelik eğitiminde ters yüz sınıf öğretim
yönteminin kullanımının yaygınlaştırılması önerilmektedir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ................................................................................................................ i
TEŞEKKÜR .........................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER.......................................................................................................................ii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ..........................................................................vii
ŞEKİLLER DİZİNİ..............................................................................................................viii
RESİMLER DİZİNİ.............................................................................................................. ix
TABLOLAR DİZİNİ............................................................................................................... x
ÖZET................................................................................................................................... xi
ABSTRACT .......................................................................................................................xiii
1.GİRİŞ..................................................................................................................................
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi ........................................................................................ 1
1.2. Araştırmanın Amacı ......................................................................................................... 4
1.3. Araştırmanın Hipotezleri .............................................................................................. 4
2. GENEL BİLGİLER........................................................................................................... 5
2.1. Hemşirelik Eğitimi ........................................................................................................ 5
2.2. Öğrenme Teorileri ........................................................................................................ 9
2.2.1. Davranışçı Öğrenme Teorisi...................................................................................... 9
2.2.2. Bilişsel Öğrenme Teorisi.......................................................................................... 10
2.2.3. Sosyal Öğrenme Teorisi ......................................................................................... 11
2.2.4. Hümanistik Öğrenme Teorisi .................................................................................. 11
2.2.5. Yaşantısal Öğrenme Teorisi ................................................................................... 12
2.2.6. Beyin Temelli Öğrenme Teorisi............................................................................... 12
2.2.7. Yapılandırmacı Öğrenme Teorisi............................................................................. 13
2.3. Beceri Eğitimi..............................................................................................................14
2.4. Öğretim Yöntemleri.................................................................................................... 15
2.4.1. Düz Anlatım Yöntemi ............................................................................................. 16
2.4.2. Tartışma ................................................................................................................. 16
2.4.3. Beyin Fırtınası ........................................................................................................ 16
2.4.4. Soru-Cevap ............................................................................................................ 17
2.4.5. Demostrasyon (Gösteri).......................................................................................... 17
2.4.6. Gösterip Yaptırma .................................................................................................. 17
2.4.7. Vaka İncelemesi (Örnek Olay)................................................................................ 18
2.4.8. Role-Play (Rol Yapma) .......................................................................................... 18
2.4.9. Benzetişim (Benzetim, Simülasyon) ...................................................................... 18
2.4.10. Mikro Öğretim....................................................................................................... 19
2.4.12. Koçluk .................................................................................................................. 19
2.4.13. Yaratıcı Drama ..................................................................................................... 20
2.4.14. İstasyon Yöntemi.................................................................................................. 20
2.4.15. Altı Şapkalı Düşünme........................................................................................... 20
2.4.16. Eğitsel Oyunlar..................................................................................................... 21
2.4.17. Probleme Dayalı Öğrenme .................................................................................. 21
2.4.18. Bireysel Çalışma.................................................................................................. 21
2.4.19. Bilgisayar destekli öğretim................................................................................... 22
2.5. Ters Yüz Sınıf Öğretim Yöntemi ............................................................................... 22
2.5.1. Sınıf Dışı Aktiviteler ............................................................................................... 23
2.5.2. Sınıf İçi Aktiviteler................................................................................................... 24
2.5.3. Ters Yüz Sınıf Öğretim Yönteminin Tarihsel Gelişimi ............................................ 25
2.5.4. Hemşirelik Eğitiminde Ters Yüz Sınıf Öğretim Yöntemi......................................... 26
2.6. Günümüz Öğrencilerinin Kuşak Özellikleri ve Öğrenme Gereksinimleri .................. 27
2.6.1. Gelenekselciler (Kurucular) Kuşağı ....................................................................... 28
2.6.2. Baby Boomers (Bebek Patlaması Kuşağı)............................................................. 28
2.6.3. X Kuşağı................................................................................................................. 29
2.6.4. Y Kuşağı................................................................................................................. 29
2.6.5. Z Kuşağı ................................................................................................................ 30
2.6.6. Alfa Kuşağı............................................................................................................. 31
3. GEREÇ VE YÖNTEM.................................................................................................. 32
3.1. Araştırmanın Amacı .................................................................................................. 32
3.2. Araştırmanın Tipi ...................................................................................................... 32
3.3. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Zamanı....................................................................... 32
3.4. Araştırmanın Evren ve Örneklemi.............................................................................. 33
3.4.1. Randomizasyon ..................................................................................................... 33
3.5. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri ........................................................................... 35
3.6. Araştırmanın Dışlama Kriterleri...................................................................................35
3.7. Veri Toplama Formları................................................................................................ 35
3.7.1. Öğrenci Tanıtıcı Bilgi Formu ................................................................................... 35
3.7.2. Teorik Bilgi Değerlendirme Formu........................................................................... 36
3.7.3. Beceri Kontrol Listeleri............................................................................................ 36
3.8. Araştırmanın Bağımlı ve Bağımsız Değişkenleri........................................................ 37
3.9. Araştırmanın Uygulanması......................................................................................... 37
3.9.1. Hazırlık Aşaması .................................................................................................... 37
3.9.1.1. Ders Materyallerinin Oluşturulması ..................................................................... 37
3.9.2. Uygulama Aşaması................................................................................................. 43
3.9.2.1. Kontrol Grubu Uygulamaları................................................................................ 43
3.9.2.2. Deney Grubu Uygulamaları................................................................................. 43
3.9.3. Değerlendirme Aşaması ........................................................................................ 45
3.10. Araştırmanın Etik Yönü............................................................................................ 48
3.11. İstatistiksel Değerlendirme ...................................................................................... 48
3.12. Araştırmanın Sınırlılıkları......................................................................................... 49
3.13. Araştırmanın Güçlü Yanları ..................................................................................... 49
4. BULGULAR ................................................................................................................. 50
5. TARTIŞMA................................................................................................................... 61
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .............................................................................................. 64
6.1. Sonuçlar.................................................................................................................... 64
6.2. Öneriler...................................................................................................................... 65
KAYNAKLAR.................................................................................................................... 66
EKLER ............................................................................................................................ 82
Ek 1. Öğrenci Tanıtıcı Bilgi Formu................................................................................... 82
Ek 2. Teorik Bilgi Değerlendirme Formu ......................................................................... 84
Ek 3. Beceri Kontrol Listeleri .......................................................................................... 94
Ek 4. Yaşam Bulguları Ünite Planı ................................................................................. 100
Ek 5. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Girişimsel Olmayan
Araştırmalar Etik Kurul İzni ............................................................................................ 103
Ek 6. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Araştırma İzni ............ 106
Ek 7. Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu.................................................................... 107
BİLİMSEL ETİK BEYANI................................................................................................ 109
ÖZ GEÇMİŞ................................................................................................................... 11
Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği'nin Türk Kültürüne Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması
“MERHAMETLİ BAKIM DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ”NİN TÜRK KÜLTÜRÜNE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”
Tanrıkulu E. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Esasları Yüksek Lisans Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023.
Amaç: Bu araştırmada, “Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği”nin Türkçe formunun hazırlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışmasının gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini Ankara ilinde bulunan bir kamu hastanesinin dahili ve cerrahi kliniklerinde yatmakta olan 300 yetişkin hasta oluşturmuştur. Araştırma verileri, Bilgi Formu ve ‘Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği’ ile toplanmıştır.
Verilerin değerlendirilmesinde frekans, yüzde, korelasyon analizi, Cronbach Alpha Analizi, Açıklayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada, ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Ölçeğin KMO değerinin 0,902 olduğu, Barlett Küresellik Testi sonucu elde edilen ki- kare değerinin manidar olduğu saptanmıştır (χ2(153) = 1779,100 p<0,01). Varimax rotasyonu ile yapılan açıklayıcı faktör analizi sonucu ölçek maddelerinin öz değeri birden büyük üç faktör altında toplandığı saptanmıştır. Ölçekte binişiklik gösteren maddeler analiz dışı bırakılmış ve 18 maddeli, üç faktörlü ideal bir yapı elde edilmiştir. Bu faktörler “Mesleki Yeterlilik”, “Manevi Boyut ve “İletişim” olarak adlandırılmıştır. Açıklayıcı faktör analizi sonuçlarına dayalı olarak ortaya çıkan faktör yapısının geçerliğini değerlendirmek amacıyla yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin üç faktörlü yapıyı doğruladığı ve maddeler ile alt faktörlerin ölçekle ilişkili olduğu saptanmıştır. Ölçeğin Cronbach Alpha katsayıları incelendiğinde hastanın merhametli bakım faktörü algısı yönü için 0,742, alt faktörler için 0,632- 0,707 arasında olduğu, hemşirenin sunduğu merhametli bakımın değerlendirilmesi yönü için 0,872, alt faktörler için 0,749- 0,798 arasında olduğu, ölçeğin genel Cronbach Alpha katsayısının ise 0,914 olduğu saptanmıştır. Ölçeğin test tekrar test ölçüm korelasyon katsayıları en düşük 0,758; en yüksek 0,933 olarak bulunmuştur.
Sonuç: Tümü likert tipi olan, ölçeğin Türkçe formunun 18 madde ve üç faktör yapısı ile geçerli ve güvenilir olduğu belirlenmiştir. Ölçek merhametli bakımın değerlendirmesinde kullanılabilir bir ölçme aracı olarak Türk toplumuna kazandırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Geçerlik, Güvenirlik, Hemşirelik, Merhamet, Merhametli Bakım.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ viii
ŞEKİLLER DİZİNİ x
TABLOLAR DİZİNİ xi
ÖZET xiii
ABSTRACT xv
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Merhamet Kavramı 4
2.1.1. Merhamet Kavramı ile Karıştırılan Diğer Kavramlar 6
2.2. Hemşirelikte Merhamet ve Merhametli Bakım 8
2.2.1. Merhametli Bakımın Yararları 10
2.2.2. Merhametli Bakımı Etkileyen Faktörler 12
2.2.3. Merhametli Bakım Davranışları ve Uygulamaları 13
2.3. Ölçme Araçlarının Türkçeye Uyarlanması 15
2.3.1. Ölçeğin Psikolinguistik (Dil Uyarlaması) Özelliklerinin İncelenmesi 16
2.3.1.1. Çeviri-Geri Çeviri 16
2.3.1.2. Uzman Görüşü Alınması/ Uzman Grup İncelemesi 17
2.3.2. Pilot Çalışma (Ön Uygulama) 18
2.3.3. Ölçeklerin Psikometrik (Güvenirlik ve Geçerlik) Özelliklerin İncelenmesi 18
2.3.3.1. Güvenirlik (Reliability) 19
2.3.3.1.1. Test-Tekrar Test Güvenirliği 19
2.3.3.1.2. İç Tutarlılık 20
2.3.3.1.3. Eşdeğer Formlar Yöntemi 21
2.3.3.1.4. İki Yarıya Bölme Güvenirliği 21
2.3.3.1.5. Madde Çözümlemesi 22
2.3.3.2. Geçerlik 22
2.3.3.2.1. İçerik/ Kapsam Geçerliği 23
2.3.3.2.2. Faktör Analizi 24
2.3.3.2.2.1. Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) 25
2.3.3.2.2.2. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) 25
2.3.4. Ölçek Uyarlama Çalışmalarında Etik İlkeler 26
3. GEREÇ VE YÖNTEM 28
3.1. Araştırmanın Tipi 28
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri 28
3.3. Araştırmanın Zamanı 28
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 28
3.5.Araştırmaya Dahil Edilme ve Araştırmadan Dışlanma Kriterleri 29
3.6. Veri Toplama Araçları 30
3.6.1. Bilgi Formu (Ek 1) 30
3.6.2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği (MBDÖ) (Compassionate Care Assessment Tool- CAAT) (Ek 2) 30
3.7. Araştırma Planı ve Takvimi 32
3.8. Verilerin Toplanması 32
3.9. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği’nin Geçerlik Çalışması 33
3.9.1. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği’nin Dil Geçerliği 34
3.9.2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Kapsam Geçerliği 34
3.10. Pilot Çalışma 34
3.11. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi 35
3.11.1. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Yapı Geçerliği 35
3.11.1.1. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Madde Ayırt Ediciliği İndeksi Hesaplaması 36
3.11.2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Güvenirlik Çalışması 36
3.11.2.1. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği İç Tutarlılık Analizleri 36
3.11.2.2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Madde Toplam Korelasyon 36
3.12. İstatistiksel Değerlendirme 37
3.13. Araştırmanın Sınırlılıkları 37
3.14. Araştırmanın Etiği 38
4. BULGULAR 39
4.1. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Dil Geçerliği Bulguları 39
4.2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Kapsam (İçerik) Geçerliği Bulguları 40
4.3. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Pilot Uygulama Bulguları 41
4.4. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Geçerlik ve Güvenirlik Bulguları 46
4.4.1. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Geçerlik Bulguları 48
4.4.1.1. Açıklayıcı Faktör Analizi 48
4.4.1.2. Doğrulayıcı Faktör Analizi 51
4.4.2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Güvenirlik Bulguları 62
4.4.2.1. İç Tutarlılık Analizleri 62\ud
4.4.2.2. İki Yarıya Bölme Güvenirlik Analizine İlişkin Bulgular 64
4.4.2.3. Zamana Göre Değişmezlik Güvenirlik Analizine İlişkin Bulgular 64
5. TARTIŞMA 66
5.1. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği’nin Dil Geçerliğine İlişkin Bulguların Tartışılması 66
5.2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Kapsam (İçerik) Geçerliğine İlişkin Bulguların Tartışılması 67
5.3. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Pilot Uygulamasına İlişkin Bulguların Tartışılması 69
5.4. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Geçerlik ve Güvenirliğine İlişkin Bulguların Tartışılması 69
5.4.1. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Yapı Geçerliğine İlişkin Bulguların Tartışılması 70
5.4.1.1. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği’nin Açıklayıcı Faktör Analizinin (AFA) Değerlendirilmesi 70
5.4.1.2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği’nin Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) Değerlendirilmesi 72
5.4.2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Güvenirliğine İlişkin Bulguların Tartışılması 74
5.4.2.1. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği Test Tekrar Test Yöntemi Güvenirlik Analizinin Değerlendirilmesi 75
5.4.2.2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği’nin İki Yarıya Bölme Güvenirlik Analizi Sonuçlarının Değerlendirilmesi 76
5.4.2.3. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği’nin Cronbach Alpha Katsayısı Sonuçlarının Değerlendirilmesi 77
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 80
KAYNAKLAR 82
EKLER 95
Ek 1. Bilgi Formu 95
Ek 2. Merhametli Bakım Değerlendirme Ölçeği’nin Orijinal Hali 97
Ek 3. Kapsam Geçerliğinin Sağlanabilmesi İçin Uzmanlara Sunulan Ölçek 99
Ek 4. Ölçek Kullanım İzni 101
Ek 5. Görüşlerine Başvurulan Uzmanlar 102
Ek 6. Etik Kurul İzni 103
Ek 7. Kurum İzni 1 104
Ek 8. Kurum İzni 2 105
Ek 9. Kurum İzni 3 106
BİLİMSEL ETİK BEYANI 107
ÖZ GEÇMİŞ 10
Birth experiences of women with physical and sensory disabilities
Amaç: Bu çalışma, fiziksel ve duyusal engelli kadınların doğuma yönelik deneyim, duygu, düşünce ve gereksinimlerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, nitel olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini; dahil edilme kriterlerine uygun 7 fiziksel engelli, duyusal engelli grubunda bulunan 6 işitme engelli ve 5 görme engelli kadın oluşturmuştur. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu tekniği kullanılarak araştırmaya alınmıştır. Veriler, Kasım 2020- Mayıs 2022 tarihleri arasında engelli kadınların sosyo-demografik ve obstetrik özellikleri ile doğuma yönelik duygu, düşünce, deneyim ve gereksinimlerini belirlemek için araştırmacılar tarafından literatüre dayalı olarak hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmeler internet üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler yazıya dökülerek MAXQDA 2022 Programı kullanılarak içerik analizi ile raporlanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan engelli kadınlar 26 ile 64 yaş arasında, 15’i evli, 3’ü bekar, 8’i gelir getiren bir işte çalışmaktadırlar. Kadınların doğumlarından 1’i sağlık ocağında, 1’i de evde ve 16’sı da hastanede gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular 5 ana tema ve 15 alt temadan oluşmaktadır. Ana temalar; doğum tercihini etkileyen durumlar, doğum sürecinde yaşananlar, bebek ile karşılaşma, değiştirmek istenen durumlar ve engelli bireylerin doğum gereksinimleri olarak bulunmuştur. Sonuç: Engelli kadınların doğum sürecinde olumlu deneyimleri; sağlık personellerinden ilgi ve destek almaları, doğumlarında annelik duygusunu hissetmeleri ve heyecan duymaları, kurumlarda hizmetli tercüman desteği bulundurmaları ve emzirme desteği almalarıdır. Sağlık personelleri tarafından ilgisiz kalmaları, engellilikleri sebebiyle dışlanma, iletişim problemleri, zor doğum, doğumda korku yaşamaları, deneyimsiz sağlık personeli ile karşılaşmaları ve çocuğunun da engelli olacağı düşünceleri de olumsuz deneyimler arasında yer almaktadır. Engelli kadınlar, sağlık personellerinin eğitimli ve bilinçli olmasını, gebelik, doğum ve doğum sonrası süreçte yeterli bilgilendirilmelerini, doğum alanının ve muayene araç gereçlerinin kendilerine uygun olmasını, kurumlarda gerekli anlatım desteği ve tercüman bulundurulmasına ihtiyaç duyduklarını ifade etmişlerdir. Engelli kadınlar sağlık personelleri tarafından ilgi ve destek gördüklerinde doğumlarından memnun olmaktadırlar
The effect of planned section caesarean on postpartum early milk release and breastfeeding success
PLANLI SEZARYENİN DOĞUM SONRASI ERKEN SÜT SALINIMI VE
EMZİRME BAŞARISINA ETKİSİ
Uğurer Y. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ebelik
Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023.
Amaç: Bu araştırmada planlı sezaryen doğumların doğum sonrası erken süt salınımı ve
emzirme başarısına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kohort çalışma olarak Şubat-Ekim 2022 tarihlerinde ve Aydın
ilinde doğum sonrası dönemdeki 90 anne (planlı sezaryen: 30, acil sezaryen: 30, vajinal
doğum: 30) ile yapılmıştır. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, LATCH Emzirme Tanılama Ölçeği
ve Laktasyon Değerlendirme Formu ile toplanmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare,
ANOVA ve Kruskal Wallis testleri ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmada planlı sezaryen olan kadınların doğum hafta ortalamalarının (38,30 ±
0,60; min-max: 37-39) istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde acil sezaryen (39,00 ± 1,23; min max: 37-41) ve vajinal doğum (39,17 ± 1,18; min-max: 37-41) gruplarınkinden daha küçük
olduğu belirlenmiştir (F: 11,109; p= 0,004). Vaginal doğum yapan annelerin bebeklerinin ten
tene temas yapılma oranının (%63,3) planlı (%6,7) ve acil (%3,3) sezaryenlerinkinden daha
yüksek olduğu ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (χ²= 36,939; p=
0,001). Doğum sonrası bebeğin ilk 30-60 dakika içerisinde anne sütü ile beslenme oranları
bakımından üç grup arasındaki fark anlamlı idi (planlı sezaryen: %6,7; acil sezaryen: %36,7;
vaginal doğum: %93,3) (χ²= 46,859; p= 0,001). Planlı sezaryen olan annelerde doğum sonrası
bebeğin sadece anne sütü ile beslenme oranının (%6,7) istatisksel olarak anlamlı bir şekilde
vaginal doğum (%93,3) ve acil sezaryen (%36,7) olanlarınkinden daha düşük olduğu
saptanmıştır. Yine LATCH ölçek puan ortalamalarının anlamlı bir şekilde planlı sezaryen
yapanlarda en düşük (5,33±2,02; min-max: 2-10), acil sezaryenlerde orta (8,16±1,41; min max: 4-10) ve vajinal doğum yapanlarda daha yüksek (8,93 ± 1,04; min-max: 7-10) olduğu
saptanmıştır (K-W: 41,128; p< 0,001).
xii
Sonuç: Bu araştırmada planlı sezaryenin, bebeklerin ten tene temas, ilk 30-60 dakika
içerisinde emzirilme, sadece anne sütü ile beslenme ve emzirme başarısını olumsuz etkilediği
sonuçlarına ulaşılmıştır. Planlı sezaryen oranlarının azaltılması yolu ile doğum sonrası erken
dönemde bebek sağlığının geliştirilmesine katkı sağlanabilir.
Anahtar kelimeler: Anne sütü, Emzirme, Emzirme sorunları, Sezaryen doğum, Vaginal
doğumİÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
RESİMLER DİZİNİ viii
TABLOLAR DİZİNİ ix
ÖZET x
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi 1
1.2. Araştırmanın Amacı 3
1.3. Araştırmanın Hipotezleri 4
2. GENEL BİLGİLER 5
2.1. Sezaryen Doğum 5
2.1.1. Sezaryen Doğumun Tanımı ve Tarihçesi 5
2.1.2. Dünyada ve Türkiye’de Sezaryen Doğum Oranlarındaki Gelişmeler 11
2.1.3. Sezaryen Doğumun Endikasyonları 14
2.1.4. Sezaryen Doğumun Kontrendikasyonları 19
2.1.5. Sezaryen Operasyonun Türleri 19
2.1.5.1. Acil Sezaryen 19
2.1.5.2. Planlı Sezaryen 20
2.1.6. Sezaryen Doğumların Anne ve Bebek Sağlığına Etkisi 21
2.2. Sezaryen ve Emzirme 23
2.2.1. Emzirme Sürecinin Başlatılması 23
2.2.2. Emzirmede Görev Alan Hormonlar 25
2.2.3. Emzirme Sıklığı ve Süresi 26
2.2.4. Emzirmenin Yararları 28
2.2.4.1. Emzirmenin Anne Açısından Yararları 29
2.2.4.2. Emzirmenin Bebek Açısından Yararları 30
2.2.4.3. Emzirmenin Toplumsal Yararları 31
2.2.5. Emzirme Yeterliliğinin Değerlendirilmesi 32
2.2.6. Sezaryen Doğumların Emzirmeye Etkisi 34
2.2.7. Emzirme Yeterliliği ve Başarısının Değerlendirilmesi ve Sürdürülmesinde Ebe ve Hemşirenin Rolü 34
2.3. Konuya İlişkin Yapılan Çalışmalar ve Sonuçları 37
3. GEREÇ VE YÖNTEM 40
3.1. Araştırmanın Şekli 40
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri 40
3.3. Araştırma Zamanı 41
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 42
3.5. Araştırmaya Alınma ve Araştırmadan Dışlanma Kriterleri 42
3.5.1. Araştırmaya Dahil Olma Kriterleri 42
3.5.2. Araştırmadan Dışlanma Kriterleri 43
3.6. Veri Toplama Araçları 43
3.6.1.Tanıtıcı Bilgi Formu 43
3.6.2. LATCH Emzirme Tanılama Ölçeği 44
3.6.3. Laktasyon Değerlendirme Formu 44
3.7. Ön Uygulama 45
3.8. Veri Toplama Süreci 45
3.9. Araştırmanın Etik Yönü 46
3.10. Verilerin Analizi 46
3.11. Değişkenler 47
3.11.1. Bağımlı Değişkenler 47
3.11.2 Bağımsız Değişkenler 47
3.12. Araştırma Sırasında Yaşanan Güçlükler 47
4. BULGULAR 48
5. TARTIŞMA 57
6. SONUÇ ve ÖNERİLER 61
KAYNAKLAR 63
EKLER 76
EK 1: Anket Formu 76
EK 2: LATCH Emzirme Tanılama Ölçeği ve Laktasyon Değerlendirme Formu 79
EK 3: Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu 80
EK 4: Etik Kurul Onayı 83
EK 5: Kurum İzin Yazısı (Aydın Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi) 84
EK 6: Kurum İzin Yazısı (Nazilli Devlet Hastanesi) 85
EK 7: LATCH Ölçeği İçin İzin Yazısı 88
EK 8: Laktasyon Değerlendirme Formu İçin İzin Yazısı 89
EK 9: Etik Kurul Sonuç Onayı 90
BİLİMSEL ETİK BEYANI 91
ÖZ GEÇMİŞ 9
Geleneksel Elazığ Mutfağı Yemeklerinin Besin Değerlerinin İncelenmesi Ve Karbon Ayak İzinin Tespit Edilmesi
Amaç: Bu çalışma Geleneksel Elazığ Mutfağı yemeklerinin besin değerlerini incelemek ve karbon ayak izlerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı türde olan bu çalışma, Elazığ Mutfağı’nı temsilen 10 farklı yemek grubundan (çorbalar, ana yemekler, köfteler, dolmalar, pilavlar, diğer yemekler, hamur işi, tatlılar, diğer tatlılar ve içecekler) toplam 71 adet yemek, karbon ayak izi ve besin içerikleri bakımından değerlendirilmiş. Türkiye’ye özgü besinlerin karbon ayak izi faktörleri bulunmadığından karbon ayak izi hesaplamaları, CCaLC2 programı kullanılarak hesaplanmıştır. Verilerin besin değerlerinin incelenmesinde ise Bebis programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve spearman korelasyon testi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmada; tüm yemek gruplarında değerlendirilen 71 yemeğin bir porsiyonunun enerji ortalaması 365,5±204,4 kkal, karbonhidrat içeriği 40,7±29,2 g, protein içeriği 12,5±11,2 g ve yağ içeriği 16,6±13,5 g ve karbon ayak izi değeri ortalaması 0,39 CO2 eşdeğeri/kg olarak belirlenmiştir. En yüksek enerji içeriği hamur işi 586,1±119,1 kkal olarak belirlenmiştir. Karbon ayak izi değeri en yüksek yemek grubu ana yemekler 1,36 CO2 eşdeğeri/kg, karbon ayak izi değeri en düşük yemek grubu diğer tatlılar 0,09 CO2E/kg olarak belirlenmiştir. Besinlerin enerji (r=0,449), protein içeriği (r=0,708) arttıkça karbon ayak izi değerinin arttığı saptanmıştır (p<0,001).
Sonuç: Elazığ Mutfağı'ndaki yemeklerde genel olarak hayvansal içerik fazla olduğu için yüksek karbon ayak izine sahiptir. Bu yemekler, yüksek enerji, kolesterol ve doymuş yağ içeriğiyle sağlıklı bir seçenek olmayabilir. Ancak, mutfak aynı zamanda kurubaklagil, tahıl ürünleri, sebzeler ve meyveler gibi besinleri içermektedir, bu da mutfak için zengin bir besin içeriği sağlamaktadır ve karbon ayak izini azaltmaya katkıda bulunmaktadır.TEŞEKKÜR i
İÇİNDEKİLER ii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ iv
ŞEKİLLER DİZİNİ vi
TABLOLAR DİZİNİ vii
ÖZET viii
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Türk Mutfağı’nın Tarihçesi 4
2.2. Türk Mutfağı’nın Genel Özellikleri 9
2.3. Elazığ’ın Tarihi 11
2.4. Elazığ Mutfak Kültürü 13
2.5. Elazığ Yemeklerinin Genel Özellikleri 17
2.6. Sürdürülebilirlik ve Sürdürülebilir Beslenme 18
2.7. Karbon Ayak İzi 20
3. GEREÇ VE YÖNTEM 22
3.1. Elazığ Mutfağından Yemekler 22
3.2. Elazığ Mutfağı’nın Karbon Ayak İzinin Tespit Edilmesi 24
3.3. Elazığ Mutfağı’nın Besin Değerlerinin İncelenmesi 26
3.4. Verilerin İstatistiksel Olarak Değerlendirilmesi 26
4. BULGULAR 27
4.1. Elazığ Mutfağı’na Özgü Tariflerin Besin Değerlerine İlişkin Bulgular 27
4.2. Elazığ Mutfağı’na Özgü Yemeklerin Besin Ögesi Gereksinimlerini Karşılama Durumu 38
4.3. Elazığ Mutfağı’na Özgü Yemeklerin Karbon Ayak İzi Değerine İlişkin Bulgular 43
5. TARTIŞMA 45
5.1. Yemeklerin Besin Ögesi İçeriklerinin Değerlendirilmesi 45
5.2 Yemeklerin Karbon Ayak İzinin Değerlendirilmesi 48
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 53
EKLER 63
Ek 1 (Elazığ Mutfağı Yemekleri’ nin Tarifleri, Karbon Ayak İzi, Enerji ve Besin Ögeleri Hesaplamaları) 63
BİLİMSEL ETİK BEYANI 118
ÖZ GEÇMİŞ 11
ŞEHİR HASTANELERİNİN SAĞLIK TURİZMİ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI
ŞEHİR HASTANELERİNİN SAĞLIK TURİZMİ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI
Batmaz O. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Turizmi (Disiplinlerarası), Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023.
Amaç: Bu çalışma, şehir hastanelerinin sağlık turizmi açısından karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Şehir hastanelerinin sağlık turizmi açısından karşılaştırılması amacıyla yapılan bu çalışmada hem doküman incelemesi hem de durum çalışması yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmanın örneklemi ölçüt örnekleme tekniğine göre belirlenen şehir hastanelerinde görev yapan 15 personelden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında elde edilen verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu ile dokümanlardan yararlanılmıştır. Verilerin toplanması için etik izin alındıktan sonra veriler Kasım(2022) ayına kadar toplanmıştır. Bu çalışma kapsamındaki veriler bünyesinde sağlık turizmi birimi bulunduran ve farklı bölgelerde yer alan 6 şehir hastanesinde çalışan 15 personelden görüşme yoluyla toplanmıştır. Yapılan görüşmelerden ortaya çıkan veriler betimsel analiz ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Sağlık turizmi birimi yönetim yapısı ve işleyişine ilişkin katılımcıların görüşleri “birim yönetim yapısı ve işleyişi ilgili mevzuata göre yapılmakta” başlığı altında toplanmıştır. Şehir hastanelerinin sağlık turizmi biriminin tanıtımına yönelik yapılan faaliyetlere ilişkin katılımcıların görüşleri ise, her şehir hastanesinden katılımcı web site üzerinden tanıtım faaliyeti yapıldığını ifade etmiştir. Sağlık turizmi kapsamında şehir hastanelerinin tamamında cerrahi bölümler/branşların (Genel cerrahi, beyin cerrahi, plastik cerrahi, çocuk cerrahisi, kalp damar), göz ve ortopedi polikliniklerin tercih edildiği bulunmuştur. Çalışma kapsamında incelenen altı şehir hastanesinin tamamında da aracı acentenin bulunmadığı görülmüştür.
Sonuç: Şehir hastanelerinin sağlık turizmi açısından karşılaştırıldığında; şehir hastanelerinin mevcut durumları, gelecekteki hedefleri ve karşılaşılan sorunları başlıklarıyla ortaya konmuştur. Bu başlıklara bakıldığında şehir hastanelerinin durumlarının genel olarak aynı başlıklar altında toplandığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Anahtar kelimeler: Karşılaştırma, Sağlık, Şehir Hastaneleri, Turizm.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
TABLOLAR DİZİNİ v
ÖZET… vi
ABSTRACT viii
1. GİRİŞ 1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi 2
2. GENEL BİLGİLER 8
2.1. Şehir Hastaneleri 8
2.1.1. Şehir Hastaneleri Modelinin Genel Yapısı 8
2.1.2. Şehir Hastaneleri Yönetimi 9
2.1.3. Şehir Hastanelerinin Önemi 10
2.1.4. Şehir Hastanelerinin Avantaj ve Dezavantajları 11
2.2. Sağlık Turizmi 12
2.2.1. Sağlık Turizmi Kavramı 12
2.2.2. Sağlık Turizmi Tarihçesi 22
2.2.3. Sağlık Turizmi Çeşitleri 25
2.2.3.1. Termal Turizm 26
2.2.3.2. Medikal Turizm 27
2.2.3.3. Üçüncü Yaş Turizmi 27
2.2.3.4. Engelli Turizmi 28
2.3. Türkiye’de ve Dünyada Sağlık Turizmi 29
2.3.1. Türkiye’de Sağlık Turizmi 29
2.3.2. Dünyada Sağlık Turizmi 30
2.4. İlgili Araştırmalar 31
3. GEREÇ VE YÖNTEM 36
3.1. Araştırma Modeli 36
3.2. Çalışma Grubu 36
3.3. Veri Toplama Araçları 37
3.4. Verilerin Toplanması ve Analizi 37
4. BULGULAR 39
4.1. Şehir Hastanelerinin Sağlık Turizmi Açısından Mevcut Durumlarının Karşılaştırılmasına İlişkin Bulgular 39
4.2. Şehir Hastanelerinin Sağlık Turizmi Açısından Gelecekteki Hedeflerinin Karşılaştırılmasına İlişkin Bulgular 45
4.3. Şehir Hastanelerinin Sağlık Turizmi Açısından Karşılaşılan Sorunlarına İlişkin Bulgular. 49
5. TARTIŞMA 52
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 58
KAYNAKLAR 61
BİLİMSEL ETİK BEYANI 70
ÖZ GEÇMİŞ 7
YAŞAMIN SON DÖNEMİNDEKİ HASTALARIN YAKINLARINA UYGULANAN AFFETME PSİKOEĞİTİMİNİN AFFETME, ÖLÜM KAYGISI VE BAKIM YÜKLERİNE ETKİSİ
Amaç: Bu araştırma yaşamın son dönemindeki hastaların yakınlarına uygulanan affetme psikoeğitiminin, hasta yakınlarının affetme, ölüm kaygısı ve bakım yüklerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada ön test, son test, bir aylık ve üç aylık izlem randomize kontrollü deneysel yöntem kullanılmıştır. Araştırma İzmir İl Merkezi'ne bağlı Bergama Necla-Mithat Öztüre Devlet Hastanesi'nde, Haziran 2021-Haziran 2022 tarihleri arasında yatan yaşamın son dönemindeki hastaların yakınları ile yürütülmüştür. Araştırma örneklemine randomizasyon yöntemi ile belirlenen 56 (Deney:28 ve Kontrol:28) hasta yakını alınmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Heartland Affetme Ölçeği, Thorson Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği ve Bakım Verme Yükü Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra Ki-Kare Testi, Fisher Ki-Kare Testi, bağımsız örneklem t testi ve tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada deney grubu hasta yakınlarının son test, birinci ay ve üçüncü ay affetme puan ortalamaları, kontrol grubu hasta yakınlarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur (p=0.000). Deney grubu hasta yakınlarının son test, birinci ay ve üçüncü ay ölüm kaygısı ve bakım verme yükü puan ortalamalarının, kontrol grubu hasta yakınlarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu bulunmuştur (p=0.000).
Sonuç: Bu çalışmada yaşamın son dönemindeki hastaların yakınlarına verilen affetme psikoeğitiminin, hasta yakınlarının affetme eğilimlerini artırdığı, ölüm kaygısı ve bakım yüklerini azalttığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Yaşamın son dönemindeki hastaların yakınlarına, palyatif bakım birimlerinde belli aralıklarla grup ya da bireysel affetme psikoeğitimlerin planlanması önerilmiştir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ viii
ŞEKİLLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xi
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi 1
1.2. Araştırmanın Amacı 5
1.3. Araştımanın Hipotezleri 6
2. GENEL BİLGİLER 7
2.1. Yaşam Sonu Bakım 7
2.1.1. Yaşam Sonu Bakım ile İlgili Tanımlar ve Temel Bilgiler 7
2.1.2. Yaşam Sonu Bakımın Amaçları 8
2.1.3. Yaşam Sonu Bakımda Hasta Yakınlarının Önemi 8
2.2. Affetme 10
2.2.1. Affetme ile İlgili Tanımlar ve Temel Bilgiler 10
2.2.2. Affetmenin Boyutları 12
2.2.2.1. Kendini Affetme 12
2.2.2.2. Başkalarını Affetme 12
2.2.2.3. Durumu Affetme 13
2.2.3. Affetme Modelleri 13
2.2.3.1. Worthington Affetme Modeli 13
2.2.3.2. Enright Affetme Süreç Modeli 14
2.2.3.3. Gordon ve Baucom Affetme Modeli 16
2.2.3.4. Hargrave Affetme Modeli 16
2.2.4. Affetmeyi Etkileyen Faktörler 17
2.2.4.1. Özür, Empati, Zararın Şiddeti 17
2.2.4.2. Kişilik Özellikleri 18
2.2.4.3. Dindarlık 18
2.2.4.4. Cinsiyet 19
2.2.4.5. Yaş 20
2.2.4.6. Kültür 20
2.2.5. Affetmenin Ruh Sağlığı Üzerine Etkileri 21
2.2.6. Affetme ile İlgili Yapılmış Ulusal ve Uluslararası Çalışmalar 22
2.3. Ölüm Kaygısı 26
2.3.1. Ölüm Kaygısı ile İlgili Tanımlar ve Temel Bilgiler 26
2.3.2. Ölüm Kaygısını Açıklamaya Yönelik Kuramlar 28
2.3.2.1. Psikanalitik Kuram 28
2.3.2.2. Varoluşçu Kuram 28
2.3.2.3. Bilişsel Kuram 29
2.3.2.4. Dehşet Yönetim Kuramı 29
2.3.3. Ölüm Kaygısına Karşı Geliştirilen Savunma Mekanizmaları 30
2.3.3.1. Kültürel (Sosyolojik) Savunmalar 30
2.3.3.2. Bireysel (Psikolojik) Savunmalar 30
2.3.4. Ölüm Kaygısını Etkileyen Değişkenler 31
2.3.4.1. Yaş 31
2.3.4.2. Cinsiyet 32
2.3.4.3. Medeni Durum 32
2.3.4.4. Fiziksel Hastalık 32
2.3.4.5. Ruhsal Hastalık 33
2.3.4.6. Yaşam Olayları 33
2.3.4.7. Kişilik Özellikleri 34
2.3.4.8. Sosyokültürel Özellikler ve Din 34
2.3.5. Ölüm Kaygısı ile İlgili Yapılmış Ulusal ve Uluslarası Çalışmalar 35
2.4. Bakım Yükü 36
2.4.1. Bakım Yükü ile İlgili Tanımlar ve Temel Bilgiler 36
2.4.2. Bakım Yükünü Etkileyen Faktörler 37
2.4.2.1. Yaş 37
2.4.2.2. Cinsiyet 37
2.4.2.3. Sosyal Destek Alma Durumu 37
2.4.2.4. Sağlık 37
2.4.2.5. Sosyoekonomik Durum 38
2.4.3. Bakım Yükü ile İlgili Yapılmış Ulusal ve Uluslararası Çalışmalar 38
2.5. Yaşamın Son Dönemindeki Hasta Yakınlarında Affetmeyi Arttırmada, Ölüm
Kaygısı ve Bakım Yükünü Azaltmada Psikiyatri Hemşiresinin Rolü 40
3. GEREÇ VE YÖNTEM 43
3.1. Araştırmanın Tipi 43
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri 43
3.3. Araştırmanın Zamanı 44
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 44
3.5. Araştırmaya Alınma, Dışlanma ve Çıkarılma Kriterleri 45
3.5.1. Alınma Kriterleri 45
3.5.2. Dışlanma Kriterleri 45
3.5.3. Çıkarılma Kriterleri 45
3.6. Randomizasyon 46
3.7. Affetme Psikoeğitiminin Hazırlanması Süreci 49
3.7.1. Pilot Çalışma 50
3.7.2. Affetme Psikoeğitiminin Uygulanma Süreci 51
3.8. Araştırmanın Değişkenleri 54
3.9. Veri Toplama Araçları 54
3.9.1. Kişisel Bilgi Formu (Ek 2) 54
3.9.2. Heartland Affetme Ölçeği (HAÖ) (Ek 2) 54
3.9.3. Thorson Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği (TPÖKÖ) (Ek 2) 55
3.9.4. Bakım Verme Yükü Ölçeği (BVYÖ) (Ek 2) 56
3.10. Araştırma Verilerinin Değerlendirilmesi ve Uygulanan İstatistiksel Analizler 56
3.11. Araştırmanın Etik Yönü 57
4. BULGULAR 58
5. TARTIŞMA 70
5.1. Araştırmanın Sınırlılıkları 72
5.2. Araştırmada Karşılaşılan Güçlükler 73
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 74
6.1. Sonuçlar 74
6.2. Öneriler 74
KAYNAKLAR 76
EKLER 100
Ek 1. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu (Deney ve Kontrol Grubu için) 100
Ek 2. Anket Formu 110
Ek 3. Heartland Affetme Ölçeği Kullanım İzni 116
Ek 4. Thorson Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği Kullanım İzni 117
Ek 5. Bakım Verme Yükü Ölçeği Kullanım İzni 118
Ek 6. Etik Kurul İzni 119
Ek 7. Etik Kurul Değişiklik Sonrası Onayı 120
Ek 8. Kurum İzni 122
Ek 9. Affetme Psikoeğitim Programının İçeriği 124
BİLİMSEL ETİK BEYANI 135
ÖZ GEÇMİŞ 13
Computed tomography (CT) examinatıon of the soft palate in brachiocephalic dogs
Amaç: Bilgisayarlı tomografi varlığında görüntüleme ile endotrakeal tüp olmadan brakisefalik
köpeklerde nazo- ve orofarengeal bölgede bulunan yumuşak ve kemik dokular üzerinde
ölçümler yapılarak bu ölçümlerin birbirleri arasındaki korelasyon varlığı ve BOHS’nin klinik
şiddeti ile ilişkilendirilmesi hakkında bilgi verilmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Cerrahi
Anabilim Dalı Küçük Hayvan Kliniği’ne getirilen farklı ırk, yaş ve cinsiyetteki; horlama,
solunum güçlüğü, egzersiz intoleransı ve senkop gibi BOHS’ın dört ana semptomundan en az
birine sahip olan on iki brakisefalik köpek ile gerçekleşmiştir. Çalışmanın verileri, bilgisayarlı
tomografi cihazı ile endotrakeal tüp olmaksızın servikal/farengeal bölgeden elde edilen sagittal,
dorsal ve transversal kesitsel görüntüler ile oluşturulmuştur.
Bulgular: Şiddetli derecede brakisefalik hava yolu sendromuna sahip köpeklerin yumuşak
damak kalınlığı (P<0,05), hafif ve orta şiddetteki köpeklere kıyasla önemli ölçüde kalın
bulunmuştur. İngiliz Bulldog ırkı köpeklerde yumuşak damak boyutları (uzunluk ve kalınlık),
Pug ve Fransız Bulldog’lara kıyasla daha büyük olarak belirlenmiştir. Sendromun şiddeti ile
yumuşak damak uzunluğunun %25’i ve %50’si seviyesindeki yumuşak damak kalınlıkları (K2
ve K3) arasındaki ilişki, istatistiksel olarak önemli (P<0,05) bulunmuştur. Farklı şiddetlerde
brakisefalik sendroma sahip köpeklerde yumuşak damak uzunluğu açısından anlamlı bir fark
bulunmamıştır.
Sonuç: Bu çalışmadaki en anlamlı sonuç, yumuşak damak kalınlıklarındaki artışın, brakisefalik
obstruktif havayolu sendromunun şiddetini arttırdığı ve yumuşak damak uzunluğunun, her
zaman klinik şiddetle ilişkili olmadığıdır.Objective: It is aimed to provide information about the existence of correlation between these
measurements and the clinical severity of BOAS by performing measurements on soft and bone
tissues in the naso and oropharyngeal region in brachycephalic dogs without endotracheal tube
with imaging in the presence of computed tomography.
Materials and Methods: The research performed in different races, ages and genders brought
to Aydın Adnan Menderes University, Faculty of Veterinary Medicine, Department of Surgery
Small Animal Clinic, twelve brachycephalic dogs with at least one of the four main symptoms
of BOAS, such as snoring, difficulty breathing, exercise intolerance, and syncope. The data of
the study were created with sagittal, dorsal and transversal cross-sectional images obtained from
the cervical/pharyngeal region with a computed tomography device without an endotracheal
tube.
Results: Dogs with severe brachycephalic airway syndrome had a significantly thicker soft
palate (P<0.05) compared to mild and moderate dogs. Soft palate sizes (length and thickness)
were determined to be larger in English Bulldog breed dogs compared to Pugs and French
Bulldogs. The relationship between the severity of the syndrome and the soft palate thicknesses
(K2 and K3) at 25% and 50% of the soft palate length was found to be statistically significant
(P<0.05). There was no significant difference in soft palate length in dogs with different severity
of brachycephalic syndrome.
Conclusion: The most significant result in this study is that the increase in soft palate thickness
increases the severity of brachycephalic obstructive airway syndrome and the soft palate length
is not always associated with clinical severity