5025 research outputs found
Sort by
Ergenlerde Siber Zorbalık, Siber Mağduriyet, Depresyon ve Başetme İlişkisi
Get PDFÖZET
ERGENLERDE SİBER ZORBALIK, SİBER MAĞDURİYET, DEPRESYON VE
BAŞETME İLİŞKİSİ
Boyar Ü, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ruh Sağlığı
ve Hastalıkları Hemşireliği Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023
Amaç: Bu çalışma Denizli Merkezefendi ilçesindeki lise öğrencilerinde siber zorbalık, siber
mağduriyet, depresyon ve başetme ilişkisini belirlemek amacıyla kesitsel olarak yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma evrenini Denizli ili Merkezefendi ilçesindeki ortaöğretim
kurumlarında bulunan 5686 öğrenci, örneklemi ise 466 öğrenci oluşturmuştur. Kayıplar
nedeniyle 445 öğrenci ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplamak için
Sosyodemografik Özelliklere İlişkin Soru Formu, Siber Zorbalık Ölçeği, Siber Mağduriyet
Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ve Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği
kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler; kategorik değişkenler için sayı ve yüzde, nicel
değişkenler için ortalama±standart, minimum, maksimum ve range olarak verilmiştir.
Verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile kontrol edilmiştir.
Ölçek toplam puanlarının bağımsız gruplar arası karşılaştırmalarında Mann-Whitney U testi,
Kruskall-Wallis H testi ve Tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Ölçek
toplam puanları arasındaki ilişkiler Spearman Korelasyon Analizi ile incelenmiştir. p˂0,05
değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların sosyodemografik özellikleri incelendiğinde % 58,4’ ünün (n=260)
kadın, % 41,6’ sının (n=185) erkek olduğu, yaş ortalamalarının ise 15,99±1,13 olduğu
belirlenmiştir. Katılımcıların cinsiyet, okul türü ve gelir düzeylerine göre Siber Zorbalık
Ölçeği toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (Sırasıyla:
p=0,003; p<0,001; p=0,049). Katılımcıların okul türüne göre Siber Mağduriyet Ölçeği
toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,001).
Katılımcıların cinsiyetine göre Beck Depresyon Ölçeği toplam puanları arasında istatistiksel
olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,001). Yapılan korelasyon analizinde Başa Çıkma
xi
Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği toplam puanı ile Siber Mağduriyet Ölçeği toplam puanı
arasında negatif yönde zayıf düzeyde (r= -0,103; p=0,031),Siber Zorbalık Ölçeği toplam
puanı ile Siber Mağduriyet Ölçeği toplam puanı arasında negatif yönde orta düzeyde (r= -
0,562; p<0,001),Siber Zorbalık Ölçeği toplam puanı ile Beck Depresyon Ölçeği toplam
puanı arasında pozitif yönde zayıf düzeyde(r= 0,209; p<0,001) ve Siber Mağduriyet Ölçeği
toplam puanı ile Beck Depresyon Ölçeği toplam puanı arasında negatif yönde zayıf düzeyde
anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r= -0,374; p<0,001).
Sonuç: Çalışmaya katılan erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre daha fazla siber zorbalık
davranışı gösterdikleri, öğrencilerin yaşları arttıkça siber zorbalık davranışının da arttığı,
siber zorbalığa uğrayan kız öğrencilerin daha fazla depresyon yaşadığı, kız öğrencilerin
daha fazla baş edebilme durumu olduğu, yaş arttıkça baş edebilme durumunun da arttığı
bulunmuştur. Anne eğitim durumu ve baba eğitim durumu ilkokul ve altı olanların daha az
siber zorbalık yaptıkları daha fazla siber mağduriyet yaşadıkları, bilgisayar kullanımı 5 saat
ve üzeri olanların siber zorbalık davranışı göstermelerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur.
Çalışmaya katılan ergenlerin büyük çoğunluğunun kendini çökkün ve mutsuz hissettiği
bulunmuştur. Ergenlerin siber mağduriyetleri arttıkça başetme becerilerinin azaldığı
belirlenmiş olup siber mağduriyete uğrayanların daha çok dini başetme yöntemini kullandığı
bulunmuştur. Ayrıca siber zorbalık yapan katılımcıların daha az siber mağduriyet
yaşadıkları saptanmıştır. Öğrencilere siber mağduriyete uğramaları durumunda ne tarz
başetme yöntemlerini kullanacakları ve hukuksal yollar konusunda eğitimler verilmesi
önerilir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ..................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER.......................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ..........................................................................vii
TABLOLAR DİZİNİ............................................................................................................viii
ÖZET....................................................................................................................................... x
ABSTRACT ..........................................................................................................................xii
1. GİRİŞ................................................................................................................................... 1
2. GENEL BİLGİLER............................................................................................................. 4
2.1. Ergenlik ............................................................................................................................ 4
2.1.1. Ergenlik Evreleri............................................................................................................ 4
2.1.1.1. Erken Ergenlik Dönemi.............................................................................................. 5
2.1.1.2. Orta Ergenlik Dönemi ................................................................................................ 5
2.1.1.3. Geç Ergenlik Dönemi ................................................................................................. 6
2.1.2. Ergenlerde Psikososyal Gelişim.................................................................................... 6
2.1.3. Ergenlerde Bilişsel Gelişim........................................................................................... 7
2.2. Zorbalık ............................................................................................................................ 7
2.3. Siber Zorbalık................................................................................................................... 9
2.3.1. Siber Zorbalık Çeşitleri ............................................................................................... 12
2.3.2. Siber Zorbalığın Etkileri.............................................................................................. 14
2.4. Siber Mağduriyet............................................................................................................ 15
2.5. Depresyon....................................................................................................................... 15
2.6. Baş Etme......................................................................................................................... 16
iv
2.7. Siber Zorbalık, Siber Mağduriyet, Depresyon ve Başetme İlişkisi ................................ 19
2.8. Siber Zorbalık, Siber Mağduriyet, Depresyon ve Baş Etme Konusunda Yurtdışında
Yapılmış Araştırmalar .................................................................................................. 20
2.9. Siber Zorbalık, Siber Mağduriyet, Depresyon ve Baş Etme Konusunda Yurtiçinde
Yapılmış Araştırmalar .................................................................................................. 21
2.10. Siber Zorbalık, Siber Mağduriyet ve Depresyon Olgularında Psikiyatri
Hemşiresinin Rolü........................................................................................................ 22
3. GEREÇ VE YÖNTEM...................................................................................................... 24
3.1. Araştırmanın Şekli .......................................................................................................... 24
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri ...................................................................... 24
3.3. Araştırmanın Zamanı ...................................................................................................... 24
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi................................................................................. 24
3.5. Araştırmaya Alınma ve Dışlanma Kriterleri................................................................... 25
3.5.1.Araştırmaya Alınma Kriterleri...................................................................................... 25
3.5.2. Araştırmadan Dışlanma Kriterleri ............................................................................... 25
3.6. Veri Toplama Araçları..................................................................................................... 25
3.6.1. Sosyodemografik Özelliklere İlişkin Soru Formu....................................................... 25
3.6.2. Siber Zorbalık Ölçeği (SZÖ)....................................................................................... 26
3.6.3. Siber Mağduriyet Ölçeği (SMÖ)................................................................................. 26
3.6.4. Beck Depresyon Envanteri (BDÖ).............................................................................. 27
3.6.5. Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (BÇTDÖ)........................................ 27
3.7. Araştırmanın Soruları ..................................................................................................... 28
3.8. Verilerin Toplanması....................................................................................................... 29
3.9. Verilerin Değerlendirilmesi ............................................................................................ 30
3.10. Araştırmanın Sınırlılıkları............................................................................................. 30
3.11. Araştırmanın Etik Yönü................................................................................................ 30
4. BULGULAR ..................................................................................................................... 32
v
5. TARTIŞMA ....................................................................................................................... 56
5.1. Katılımcıların Demografik Özelliklerine Göre Siber Zorbalık Ölçeği, Siber
Mağduriyet Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ve Başa Çıkma Tutumlarını
Değerlendirme Ölçeği Toplam Puan Ortalamalarının Karşılaştırılmasının
Tartışılması................................................................................................................... 56
5.2. Katılımcıların Anne Eğitim Durumu, Baba Eğitim Durumu ve Aile Tutumlarına Göre
Siber Zorbalık Ölçeği, Siber Mağduriyet Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ve Başa
Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği Toplam Puan Ortalamalarının
Karşılaştırılmasının Tartışılması .................................................................................. 60
5.3. Katılımcıların Bilgisayar, Sosyal Medya Kullanımı ve İnternet Kullanım Amaçlarına
Göre Siber Zorbalık Ölçeği, Siber Mağduriyet Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ve
Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği Toplam Puan Ortalamalarının
Karşılaştırılmasının Tartışılması .................................................................................. 61
5.4. Katılımcıların Çökkün Mutsuz Hissetme, Uzmana Başvurma, Baş Edebilme
Durumu, Siber Zorbalığa Uğradığını Ebeveynlere Söyleme ve Siber Zorbalığa
Uğrama Sonrası Yardım Alma Durumuna Göre Siber Zorbalık Ölçeği, Siber
Mağduriyet Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ve Başa Çıkma Tutumlarını
Değerlendirme Ölçeği Toplam Puan Ortalamalarının Karşılaştırılmasının
Tartışılması................................................................................................................... 64
5.5. Katılımcıların Siber Zorbalık Ölçeği ve Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme
Ölçeği ve Alt Ölçek Puanları Puan Ortalamaları Arasındaki İlişkinin Tartışılması..... 66
5.6. Katılımcıların Siber Mağduriyet Ölçeği ve Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme
Ölçeği ve Alt Ölçek Puanları Puan Ortalamaları Arasındaki İlişkinin Tartışılması..... 69
5.7. Katılımcıların Beck Depresyon Envanteri ve Başa Çıkma Tutumlarını
Değerlendirme Ölçeği ve Alt Ölçek Puanları Puan Ortalamaları Arasındaki İlişkinin
Tartışılması................................................................................................................... 71
5.8. Katılımcıların Siber Zorbalık, Siber Mağduriyet ve Beck Depresyon Toplam Puanları
Arasındaki Korelasyon Analizi Sonuçlarının Tartışılması........................................... 75
6. SONUÇ VE ÖNERİLER................................................................................................... 77
6.1. Sonuç .............................................................................................................................. 77
vi
6.2. Öneriler........................................................................................................................... 83
KAYNAKLAR ...................................................................................................................... 84
EKLER .................................................................................................................................. 96
Ek 1. Sosyodemografik Özelliklere İlişkin Soru Formu ....................................................... 96
Ek 2. Siber Zorbalık Ölçeği................................................................................................... 99
Ek 3. Siber Mağduriyet Ölçeği............................................................................................ 101
Ek 4. Beck Depresyon Envanteri......................................................................................... 102
Ek 5. Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği ( COPE)......................................... 106
Ek 6.Veli Onam Formu........................................................................................................ 110
Ek 7. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Etik Kurul Yazısı........... 112
Ek 8. Denizli İl Milli Eğitim Müdürlüğü Kurum İzin Yazısı .............................................. 113
Ek 9. Siber Zorbalık Ölçeği, Siber Mağduriyet Ölçeği Kullanım İzni................................ 114
Ek10. Beck Depresyon Ölçeği Kullanım İzni ..................................................................... 115
Ek11. Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği Kullanım İzni................................ 118
BİLİMSEL ETİK BEYANI................................................................................................. 119
ÖZ GEÇMİŞ........................................................................................................................ 12
kettlebell antrenmanlarının erkek basketbolcularda kuvvet ve anaerobik güce etkisi
No full textÖZET
KETTLEBELL ANTRENMANLARININ BASKETBOLCULARDA KUVVET VE ANAEROBİK GÜCE ETKİSİ
Plana E. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023.
Amaç: Bu çalışmanın amacı basketbolculara uygulanacak olan 8 haftalık kettlebell antrenmanlarının kuvvet ve anaerobik güce etkisinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Aydın ilinde bulunan Nazilli Büyükşehir Belediye Spor Kulübü ve Aydın Akademi Spor Kulübü'nde mücadele eden basketbolcular katıldı. Deney grubu (n=12) ve kontrol grubu (n=12) olarak ayrılmıştır. Katılımcıların antropometrik ölçümleri, kuvvet ve anaeorobik güç ölçümleri Kettlebell egzersizlerine başlamadan önce ön test olarak alınmıştır. Ardından sekiz hafta Kettlebell egzersizlerinden sonra son testler yapılmış ve aradaki fark istatistiksel açıdan incelenmiştir. Kontrol grubu katılımcılarına Kettlebell egzersizi yaptırılmamıştır.
Deney grubu ve kontrol grubu araştırma boyunca aynı basketbol antrenman programını uygulanmıştır. Kontrol grubunun haricinde deney grubu basketbol antrenmanlarına ilaveten 8 hafta süresince, haftada üç kez, bir saat boyunca Kettlebell egzersizi yapmıştır. Katılımcıların kuvvetlerini değerlendirmek için 1 maksimum tekrar squat ve 1 maksimum tekrar bench press testi uygulanmıştır. Anaerobik güçlerini belirlemek için dikey sıçrama testi uygulanmıştır.
Bulgular: Yapılan ön test ölçümleri ile deney ve kontrol grubu arasında uygulanan bağımsız örneklem t testi sonuçlarına göre dikey sıçrama, Bench press Repetition Maximum (RM) ve Squat RM testlerinde deney grubu lehine istatistiksel yönden anlamlı farklılığa rastlanılmamıştır (p<0.05). Yapılan deney grubunun dikey sıçrama ön test ve son test ölçümleri arasında farklılığı değerlendirmek için uygulanan bağımlı örneklem t testi sonuçlarına göre son test puanlar lehine istatistiksel yönden anlamlı farklılığa ulaşılmıştır (p<0.05). Yapılan deney grubunun Bench press RM ön test ve son test ölçümleri arasında farklılığı değerlendirmek için uygulanan bağımlı örneklem t testi sonuçlarına göre son test puanlar lehine istatistiksel yönden anlamlı farklılığa ulaşılmıştır (p<0.05). Kontrol grubunun Bench press RM ön test ve son test arasında farklılığı değerlendirmek için uygulanan bağımlı örneklem t testi sonuçlarında ise son test lehine istatistiksel yönden anlamlı farklılığa ulaşılmıştır (p<0.05). Yapılan deney grubunun Anaerobik Güç Watt ön test ve son test ölçümleri arasında farklılığı değerlendirmek için uygulanan bağımlı örneklem t testi sonuçlarına göre son test puanlar lehine istatistiksel yönden anlamlı farklılığa ulaşılmıştır (p<0.05).
Sonuç: Yapılan bu çalışmanın sonucunda Kettlebell egzersizlerinin basketbolcularda kuvve ve anaerobik güç gelişimi için anlamlı farklılıklar görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Anaerobik Güç, Basketbol, Kettlebell, Kuvvet.
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 1
1.1. Araştırmanın Amacı 2
1.2. Araştırmanın Problem Durumu 2
1.3. Araştırmanın Alt Problemi 2
1.4. Araştırmanın Hipotezleri 2
1.5. Araştırmanın Varsayımları 2
1.6. Araştırmanın Sınırlılıkları 3
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Basketbol 4
2.1.1. Basketbolun Tarihçesi 5
2.1.2. Basketbolun Dünya Ve Avrupa’daki Gelişimi 5
2.2. Basketbolda Fiziksel Özellikler 6
2.2.1. Boy Uzunluğu 7
2.2.2. Vücut Ağırlığı 7
2.3. Basketbolda Motorik Özellikler 8
2.3.1. Kuvvet 8
2.3.1.1. Kuvvet Sınıflandırılması 9
2.3.1.2. Maksimal Kuvvet 9
2.3.1.3. Çabuk Kuvvet 9
2.3.1.4. Kuvvette Devamlılık 10
2.3.1.5. Relatif Kuvvet 10
2.3.1.6. Güç 10
2.3.2 Sürat 11
2.3.3. Dayanıklılık 11
2.3.4. Koordinasyon 12
2.3.5. Hareketlilik 12
2.4. Basketbolda Fizyolojik Özellikler 13
2.4.1. Aerobik Dayanıklılık 13
2.4.2. Anaerobik Dayanıklılık 13
2.4.3. Anaerobik Güç 14
2.5. Basketbolda Kuvvet Antrenmanı 14
2.5.1. Kettlebell 15
2.5.2. Kettlebell Antrenman Programları 15
2.5.3. İlgili Çalışmalar 17
3. GEREÇ VE YÖNTEM 18
3.1. Araştırma yöntemi 18
3.2. Evren Örneklem 19
3.3. Veri Toplama Araçları 19
3.3.1. Antropometrik Ölçüm Araçları 19
3.3.2. Dikey Sıçrama Ölçüm Aracı 20
3.3.3. Maksimal Squat Testi 21
3.3.4. Maksimal Bench Press Testi 22
3.4. İstatiksel Analiz 22
4. BULGULAR 23
5. TARTIŞMA 27
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 31
KAYNAKLAR 32
EKLER 41
Ek 1. Etik Kurul Başvurusu 41
BİLİMSEL ETİK BEYANI 42
ÖZ GEÇMİŞ 43
Çocukluk Çağı Obezitesinde Anne Sütü Alım Süresi ve Ek Gıdalara Geçiş Sürecinin Metabolik Parametreler İle İlişkisi
Get PDFAmaç: Bu araştırmada çocukluk çağı obezitesinde anne sütü alım süresi ve ek gıdaya geçiş sürecinin metabolik parametreler üzerine etkisi incelenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Tez çalışması, Eylül 2022 – Mart 2023 tarihleri arasında Aydın Adnan
Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Anabilim Dalı Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı polikliniğine başvuran 6-18 yaş aralığında
obezite tanısı konmuş 240 çocuk hastalar ve ebeveynleri ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu, antropometrik ölçümler ve
biyokimyasal bulgular kullanılmıştır.
Bulgular: Anne sütü alım süresi parametresi dikkate alındığı zaman, çocukların %5,4’ü 0-2
ay aralığında, %8,8’i 3-5 ay aralığında, %16,7’si 6-12 ay aralığında ve %62,5’i 13 ay ve
üzeri sürede anne sütü aldığı tespit edilmiştir. Anne sütü alım süresine göre, 0-2 ay, 3-5 ay, 6-12 ay, 13 ay ve üzeri anne sütü ile beslenen çocukların sırasıyla %76,9’u, %71,4’ü, %80’i ve %82’si obez olduğu tespit edilmiştir. Analiz sonucunda anne sütü alım süresine göre obez olma veya fazla kilolu olma arasında herhangi bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05).
Anket çalışmasına katılan obez çocukların ebeveynlerine ek gıdaya geçiş süreci
sorgulandığı zaman, %0,4’ü 0-2 ay, %9,2’si 3-6 ay ve %90,4’ü 6. aydan sonra ek gıdaya
başladığı tespit edilmiştir. Çocuklara verilen ilk gıda çeşidi ile çocuklarda obezite görülme
olasılığı arasında istatistiksel bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Çalışma kapsamında
değerlendirilen katılımcıların ek gıdaya geçiş süreci ile antropometrik ölçümler arasında
anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Bu tez çalışmasında elde edilen sonuçlara göre, çocukluk çağı obezitesi ile
incelenen parametreler arasında anlamlı bir ilişki belirlenmemiştir. Sonraki dönemlerde
çocukluk çağı obezitesini etkileyen diğer parametrelerin de ele alındığı geniş bir çalışma
planlanmaktadır.KABUL VE ONAY ...............................................................................................................i
TEŞEKKÜR.........................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER.....................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ............................................................................vii
ŞEKİLLER DİZİNİ..............................................................................................................viii
TABLOLAR DİZİNİ..............................................................................................................ix
ÖZET....................................................................................................................................x
ABSTRACT ........................................................................................................................xii
1. GİRİŞ..............................................................................................................................1
2. GENEL BİLGİLER...........................................................................................................3
2.1. Obezite........................................................................................................................ 3
2.1.1. Obezitenin Tanımı .................................................................................................... 3
2.1.2. Obezitenin Epidemiyolojisi.........................................................................................4
2.1.3. Obezite Değerlendirilmesinde Kullanılan Antropometrik Ölçümler ve Diğer
Yöntemler............................................................................................................................5
2.1.3.1. Antropometrik Ölçümler..........................................................................................6
2.1.3.1.1. Çevre Ölçümleri ................................................................................................. 6
2.1.3.1.1.1. Bel Çevresi ......................................................................................................6
2.1.3.1.1.2. Bel/Kalça Çevresi Oranı...................................................................................7
2.1.3.1.1.3. Bel Çevresi/Boy Uzunluğu Oranı......................................................................7
2.1.3.1.1.4. Boyun Çevresi .................................................................................................7
2.1.3.1.1.5. Deri Kıvrım Kalınlığı .........................................................................................8
2.1.3.2. Beden Kitle İndeksi (BKİ)........................................................................................8
2.1.3.3. Biyoelektrik İmpedans Analizi (BİA)........................................................................8
2.1.3.4. Çift Enerjili X-Işığı Absorbsiyometri (DEXA) .......................................................... 9
2.1.3.5. Bilgisayarlı Tomografi, Magnetik Rezonans Görüntüleme (MRG) ve Ultrason .....10
2.1.3.6. Toplam Vücut Potasyum Ölçümü, 40K..................................................................10
2.1.3.7. İnvivo-Nötron Analizi..............................................................................................11
2.1.4. Obezitenin Nedenleri................................................................................................11
2.1.4.1. Genetik Etmenler...................................................................................................12
2.1.4.2. Çevresel ve Sosyo-Ekonomik Etmenler................................................................12
2.1.4.3. Perinatal Etmenler ................................................................................................12
2.1.4.4. Uyku .....................................................................................................................13
2.1.4.5. Fiziksel Aktivite......................................................................................................14
2.1.4.6. Psikolojik Etmenler ...............................................................................................15
2.1.4.7. Anne Sütünün Alımı ..............................................................................................15
2.1.4.8. İlaçlar.....................................................................................................................16
2.1.5. Obezitenin Sağlık Üzerine Etkileri............................................................................16
2.1.6. Obezitenin Tedavisi .................................................................................................17
2.2. Anne Sütü ...................................................................................................................20
2.2.1. Anne Sütünün Üretim Evreleri .................................................................................21
2.2.1.1. Kolostrum (Ağız Sütü) ..........................................................................................21
2.2.1.2. Geçiş Sütü (Transizyonel) ....................................................................................22
2.2.1.3. Mature Süt (Olgun süt)..........................................................................................22
2.2.2. Anne Sütünün İçeriği ve Yararları ............................................................................23
2.2.3. Anne Sütü ve Obezite Arasındaki İlişki.....................................................................26
2.2.4. Anne Sütü Alım Süresi ile Obezite Arasındaki İlişki .................................................27
2.2.5. Ek Gıdalara Geçiş Süreci ile Obezite Arasındaki İlişki.............................................28
3. GEREÇ VE YÖNTEM....................................................................................................30
3.1. Araştırmanın Yeri ve Zamanı.......................................................................................30
3.2. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi..............................................................................30
3.3. Araştırmanın Değişkenleri...........................................................................................30
3.4. Araştırmanın Etik Boyutu............................................................................................31
3.5. Veri Toplama Araçları..................................................................................................31
3.5.1. Anket Formu.............................................................................................................31
3.5.2. Antropometrik Ölçümler............................................................................................32
3.5.3. Biyokimyasal Bulgular..............................................................................................32
3.6. Araştırma Verilerinin İstatistiksel Analizi......................................................................33
3.7. Araştırmanın Sınırlılıkları.............................................................................................33
4. BULGULAR ...................................................................................................................34
4.1. Çalışmada İncelenen Çocukların Özellikleri................................................................34
4.2. Çalışmada İncelenen Ebeveynlerin Özellikleri ...........................................................35
4.3. Çalışmada İncelenen Obez Çocukların Anne Sütü ve Formül Mama Alım Özellikleri36
4.4. Anne Sütü Alım Süresinin Farklı Parametreler Üzerine Etkisi ...................................38
4.5. Obez Çocukların Ek Gıda Tüketim Özellikleri ...........................................................39
4.6. Obez Çocukların Anne Sütü Alım Süresinin ve Ek Gıdaya Geçiş Sürecinin
Antropometrik Ölçümler ile Kan Değerlerine Etkisi...........................................................42
5. TARTIŞMA ....................................................................................................................46
6. SONUÇ VE ÖNERİLER.................................................................................................52
KAYNAKLAR .....................................................................................................................54
EKLER ..............................................................................................................................67
Ek 1. Etik Kurul Kararı........................................................................................................67
Ek 2. Kurum İzni ................................................................................................................68
Ek 3. Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu........................................................................69
Ek 4. Çocuk Rıza Formu .................................................................................................. 71
Ek 5. Anket Formu .............................................................................................................73
BİLİMSEL ETİK BEYANI................................................................................................... 77
ÖZ GEÇMİŞ.......................................................................................................................7
Genotoksik Stres İndüklü Otofaji İlişkili Sekretom’un Doğal Öldürücü Hücre Aracılı Antitümör İmmün Yanıt Üzerine Etkisinin Araştırılması
Get PDFAmaç: Bu tezin amacı, kemoterapi ajanı etoposid ile indüklenen genotoksik stres aracılı otofajiye bağlı oluşan otofajik sekretomun karakterize edilmesi ve bu sekretom içeriğinin MCF-7 meme kanseri hücrelerine yönelik NK aracılı immün cevabı etkileyip etkilemediğinin araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada MCF-7, kontrol-NK92 ve DNAM1-NK92 hücre dizileri kullanılmıştır. Etoposid aracılı otofaji indüksiyonu, LC3I/II ve p62 western blot ve immünfluoresan analizleriyle ölçülmüştür. Hücrelerde apoptoz oranı Annexin V/7AAD analizi ile ölçülmüştür. Otofajik sekretom karakterizasyonu LC/MS-MS ve sitokin array analizleri ile yapılmıştır. Sitokinlerin validasyonu da ELISA analizi ile yapılmıştır. Kontrol-NK92 ve DNAM1-NK92 hücrelerinin MCF-7 hücrelerini hedefleme kapasitesi degranülasyon analizi ile belirlenmiştir.
Bulgular: 24 saat süre ile 150 μM Etoposid ile MCF-7 hücrelerinde otofajinin indüklendiği LC3I/II ve p62 gibi otofaji belirteçleri ile gösterilmiştir ve kemoterapi indüklü otofajinin apoptoza neden olmadığı tespit edilmiştir. LC/MS-MS sonuçları ile kemoterapi indüklü otofaji sırasında metabolik enzimlerin, tümör antijenlerinin, şaperonlar ve metastazla ilişkili proteinlerin salgılandığı tespit edilmiştir. Ayrıca, sitokin array analizi ile de sekretom içerisinde 41 farklı sitokin/kemokin ve büyüme faktörü tespit edilmiştir ve CCL5, TGFβ ve IL10 gibi bazı sitokin, kemokin ve büyüme faktörü için ELISA analizleri ile validasyon yapılmıştır. Son olarak, kontrol NK-92 ve DNAM1-NK92 hücrelerinin otofajik sekretomlarla muamele edilmesinin ardından, MCF-7 hücrelerini hedefleme kapasitesinde gruplar arasında farklılıklar olduğu görülmüştür.
Sonuç: Tez kapsamında ilk kez kemoterapi ile indülenen otofajik sekretomun içeriği tümüye karakterize edilmiştir. İn vitro şartlarda, kemoterapiye bağlı otofaji indüksiyonunun NK hücre efektör fonksiyonlarını uyarıp uyarmadığını ve antikanser aktivitesine katkıda bulunan ilaç
xiv
kaynaklı stres türlerini nasıl algıladığını ve bunlara nasıl tepki verdiğini belirlemede önemli veriler elde edilmiştir.Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri birimi TPF-21017SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ viii
TABLOLAR DİZİNİ xii
ÖZET xiii
ABSTRACT xv
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Otofaji 3
2.1.1. Otofajinin Sınıflandırılması 4
2.1.1.1. Makrotofaji 4
2.1.1.2. Mikrotofaji 5
2.1.1.3. Şaperon Aracılı Otofaji (CMA) 5
2.1.2. Otofajinin Moleküler Mekanizması 6
2.1.2.1. İnisiyasyon 6
2.1.2.2. Nükleasyon 7
2.1.2.3. Fagofor Uzaması 8
2.1.2.4. Otofagozomun Lizozom ile Birleşmesi 9
2.2. Genotoksik Stres İndüklü Otofaji 10
2.3. Otofaji Kanser İlişkisi 12
2.3.1. Tümorogenezin Baskılanmasında Otofajinin Rolü 13
2.3.2. Tümorogenezin Gelişiminde Otofajinin Rolü 14
2.3.3. Kanserde Otofajinin Hedeflenmesi 16
2.4. Otofajik Sekretom 17
2.5. Otofaji ve İmmün sistem İlişkisi 19
2.6. Doğal Öldürücü Hücreler (Natural Killer: NK) 22
2.6.1. NK Hücre Biyolojisi 22
2.6.2. NK Hücre Aktivatör ve İnhibitör Reseptörleri 23
NK hücre aktivatör, inhibitör ve ko-reseptörleri 24
2.6.3. NK Hücre Aracılı Hücresel Sitotoksisite 24
2.6.4. NK Hücrelerinde Efektör İmmün Yanıt 26
2.6.5. NK Hücre Kaynakları 27
2.6.6. NK Hücrelerinde Genetik Modifikasyon ve Kanser İmmünoterapisinde Kullanımı 28
2.7. Otofajinin Doğal Öldürücü Hücreler (NK) Üzerindeki Etkisi 30
2.8. Çalışmanın Amacı 33
3. GEREÇ VE YÖNTEM 35
3.1. Gereç 35
3.1.1. Çalışmada Kullanılan Hücre Dizileri 35
3.1.2. Çalışmada Kullanılan Besiyeri ve Kimyasallar 35
3.1.3. Çalışmada Kullanılan Antikorlar 36
3.1.5. Kullanılan Kitler 37
3.1.6. Kullanılan Cihazlar ve Aletler 37
3.2. Yöntem 38
3.2.1. Hücre Kültürü Çalışmaları 38
3.2.2. Hücrelerin Pasajlanması 39
3.2.3. Hücrelerin Dondurulup Saklanması 39
3.2.4. Hücrelerin Çözdürülüp Kullanılması 39
3.2.5. Hücrelerin Sayım Yöntemi 40
3.2.6. MCF-7 Hücre Hattında Otofaji İndüksiyonu ve İnhibisyonu 40
3.2.6.1. MCF-7 Hücrelerinde Genotoksik Stres İndüksiyonu ve Modülasyonu Sonrası Otofaji Belirteçlerinin Western Blot Analizi ile Belirlenmesi 41
3.2.6.1.1. Protein İzolasyonu 41
3.2.6.1.2. Protein Miktar Tayini 42
3.2.6.1.3. Western Blot analizi 42
3.2.6.2. Annexin V/7AAD apoptozis testi 46
3.2.6.3. İmmünfluoresan Boyama ve Konfokal Mikroskopi 46
3.2.6.4. DCFDA ROS Analizi 47
3.2.7.1. Koşullandırılmış Ortam (Conditioned medium: CM) toplanması 47
3.2.7.2. LC-MS/MS Analizi 48
3.2.7.2.1. Protein Özütlerinin Hazırlanması 48
3.2.7.2.2. Proteinlerin Çözelti İçi Kesimi 48
3.2.7.2.3. Nano-sıvı Kromatografisi Kütle Spektrometrisi (nLC-MS/MS) Analizi 49
3.2.7.2.4. nLC-MS/MS Veri Analizi 50
3.2.7.2.5. Biyoinformatik Analizler 50
3.2.7.2.6. LC-MS/MS Sonuçlarının Analizi 51
3.2.7.3. Sitokin Array Analizi 51
3.2.7.4. ELISA Analizleri 51
3.2.8. Kemoterapi İndüklü Otofajinin, NK Hücrelerinin Anti-tümör İmmün Cevabına Etkisi 52
3.2.8.1. NK-92’nin Tümör Hücrelerini Hedefleme Kapasitesinin Belirlenmesi 52
3.2.8.1.1. Degranülasyon Analizi (Degranulation assay) 52
3.2.8.1.2. DNAM1 Ekspresyonunun Flow Sitometri ile Analizi 54
3.2.9. Grafiklerin Hazırlanışı ve İstatistiksel Analizlerin Belirlenmesi 55
4. BULGULAR 56
4.1. Genotoksik Stres Aracılı Otofaji İndüksiyonu ve Modülasyonu 56
4.1.1. MCF-7 Hücrelerinde Genotoksik Stres İndüksiyonu Sonrası Otofaji Belirteçlerindeki (LC3I/II ve p62) Değişim 56
4.1.2. MCF-7 Hücrelerinde Genotoksik Stres İndüklü Otofajide LC3 Punkta Oluşumunun Belirlenmesi 57
4.1.3. MCF-7 Hücrelerinde Genotoksik Strese Bağlı Hücre Ölümünün Belirlenmesi 58
4.1.4. MCF-7 Hücrelerinde Genotoksik Stres İndüklü Otofajinin Reaktif Oksijen Türleri (ROS) Düzeyine Etkileri 59
4.2. Genotoksik Stres Aracılı Otofaji İndüksiyonu ve Inhibisyonu Sonrası Otofajik Sekrotom Karakterizasyonu 61
4.2.1. %1 FBS Ortamının Hücre Ölümüne Etkileri 62
4.2.2. MCF-7 Hücrelerinde Genotoksik Stres İndüklü Otofajik Sekretom İçeriğinin LC-MS/MS ile Belirlenmesi 63
4.2.2.1. LC-MS/MS Verilerinin Biyoinformatik Analiz Sonuçları 66
4.2.3. Genotoksik Stes İndüklü Otofajik Sekretomda Sitokin/Kemokin ve Büyüme Faktörlerinin Belirlenmesi 71
4.2.3.1. Otofajik Sekretomda Öne Çıkan Sitokin/Kemokin ve Büyüme Faktörlerinin ELISA ile Validasyonu 80
4.3. MCF-7 Hücrelerinde Genotoksik Stres Aracılı Otofaji ve Otofajik Sekretomun NK Hücrelerinin Anti-tümör İmmün Cevabına Etkileri 81
4.3.1. MCF-7 Hücrelerinde Genotoksik Stres’in CD155 Ligandına Etkisi 81
4.3.2. Otofajik Sekretomla Muamele Edilen DNAM1-NK92 ve Kontrol-NK92 Hücrelerinin MCF-7 Hücrelerini Hedefleme Kapasitesinin Analizi 82
4.3.3. Otofajik Sekretomla Muamele Edilen DNAM1-NK92 ve Kontrol-NK92 Hücrelerinde DNAM1 İfadesinin Flow Sitometri ile Analizi 91
TARTIŞMA 93
5.1. MCF-7 Hücrelerinde Kemoterapi Aracılı Otofaji İndüksiyonu 94
5.2. MCF-7 Hücrelerinde Kemoterapi İndüklü Otofajik Sekretom 95
5.3. Kemoterapi İndüklü Otofaji ve Otofajik Sekretomun DNAM1-NK92 Hücreleri Üzerindeki Etkisi 99
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 103
KAYNAKLAR 105
BİLİMSEL ETİK BEYANI 120
ÖZ GEÇMİŞ 12
AN EXAMINATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN HEALTH LITERACY AND AWARENESS LEVEL OF THIRD-HAND TOBACCO SMOKE AMONG PREGNANT WOMEN
No full textGEBELERDE SAĞLIK OKURYAZARLIĞI DÜZEYİ İLE ÜÇÜNCÜ EL SİGARA DUMANI FARKINDALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİ
Durmuş M. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doğum-Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023.
Amaç: Bu çalışma, gebelerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile üçüncü el sigara dumanı hakkında farkındalık düzeyi ve aralarındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapıldı.
Gereç ve yöntem: Analitik ve kesitsel tipte yapılan bu araştırma, Haziran 2022-Kasım 2022 tarihleri arasında, İstanbul’da bir hastanenin gebe polikliniklerine başvuran 340 gebe ile yürütüldü. Veriler, kişisel bilgi formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği’ni içeren bir soru formu ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Kolmogorov Smirnov, Independent Sample T Testi, Paired Sample T Testi, One Way ANOVA Testi ve Pearson Korelasyon analizi kullanıldı.
Bulgular: Gebeler ortalama 28,46±5,36 yaşında olup, %32,6’sı lise mezunu, %57,6’sı 3.trimesterde, %51,2’sinin geliri giderinden az ve %29,1’inin ilk gebeliği idi. Gebelerin %11,2’si sigara içtiğini ve %84,4’ü yaşadığı evde sigara içildiğini ifade etti. Gebelerin sağlıkla ilgili en güvendikleri bilgi kaynakları sağlık çalışanları, aile üyeleri ve internet idi. Gebelerin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan ortalaması 109,85±14,50 ve Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği toplam puan ortalaması ise 37,09±7,10 olarak saptandı. Gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile üçüncü el sigara dumanı hakkında farkındalık düzeyleri arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki bulundu (r=0,245, p=0,001).
Sonuç: Bu çalışmada gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin ve üçüncü el sigara dumanı hakkında farkındalık düzeylerinin iyi düzeyde olduğu ve gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça, üçüncü el sigara dumanı hakkında farkındalık düzeyinin de arttığı sonuçlarına ulaşıldı.
Anahtar kelimeler: Gebelik, Sağlık okuryazarlığı, Sigara, Üçüncü el sigara dumanı.yokturKABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
RESİMLER DİZİNİ viii
TABLOLAR DİZİNİ ix
ÖZET x
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Sağlık Okuryazarlığı 4
2.1.1. Sağlık Okuryazarlığı Düzeyini Etkileyen Faktörler 5
2.1.2. Birey ve Toplum İçin Sağlık Okuryazarlığının Önemi 6
2.1.3. Dünyada ve Türkiye’de Sağlık Okuryazarlığı 7
2.1.4. Gebelikte Sağlık Okuryazarlığının Önemi 8
2.2. Üçüncü El Sigara Dumanı 9
2.2.1. Üçüncü El Sigara Dumanı Maruziyeti ve Sağlık Sonuçları 13
3. GEREÇ VE YÖNTEM 16
3.1. Araştırmanın Türü 16
3.2. Araştırmanın Yeri ve Tarihi 16
3.3. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 16
3.4. Araştırmaya Dâhil Edilme, Edilmeme ve Çıkarılma Kriterleri 17
3.5. Veri Toplama Aracı ve Verilerin Toplanması 17
3.6. Verilerin Değerlendirilmesi 19
3.7. Araştırmanın Etik İlkeleri 20
4. BULGULAR 21
4.1. Gebelerin Tanıtıcı Özellikleri 21
4.2. Gebelerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyleri 25
4.3. Gebelerin Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Düzeyleri 25
4.4. Gebelerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyleri ve Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Düzeyleri Arasındaki İlişki 28
5. TARTIŞMA 29
5.1. Gebelerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyleri 29
5.2. Gebelerin Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Düzeyleri 31
5.3. Gebelerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyleri ve Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Düzeyleri Arasındaki İlişki 34
5.4. Araştırmanın Sınırlılıkları 35
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 36
6.1. Sonuç 36
6.2. Öneriler 36
KAYNAKLAR 38
EKLER 51
Ek 1. Kişisel Bilgi Formu 51
Ek 2. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği 54
Ek 3. Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği 56
Ek 4. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurul Ön Onayı 57
Ek 5. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurul Son Onayı 58
Ek 6. T.C. İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü İzin Yazısı 59
BİLİMSEL ETİK BEYANI 60
ÖZ GEÇMİŞ 6
Rekreasyonel Amaçlı Ekstrem Spor Faaliyetlerine Katılan Bireylerin Kişilik Özellikleri, Risk Alma ve Heyecan Arayışları ve İlişkili Faktörler
No full textAmaç: Bu araştırmada Rekreasyonel Amaçlı Ekstrem Spor Faaliyetlerine Katılan Bireylerin Kişilik Özellikleri, Risk Alma ve Heyecan Arayışları ve İlişkili Faktörlerin İncelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın verileri katılımcılara yüz yüze ulaştırılmış ve katılımda gönüllülük esas alınmıştır. Toplamda 488 kişiye ulaşılmış ve eksiklik ya da hata görülen 58 anket formu analizden çıkartılmıştır. Analiz için 430 anket formu değerlendirmeye alınmıştır.Araştırma grubunu, rekreasyonel amaçlı yamaç paraşütü sporu yapanlar, kayak sporu yapanlar ve serbest ve tüplü dalış sporuyla uğraşan ve 18-55 yaş aralığındaki 498 katılımcı oluşturmaktadır. Çalışma verilerinin elde edilmesinde kişisel bilgi formuna ek olarak Gosling ve diğerleri (2003) tarafından geliştirilen ve Atak (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan 10 Maddelik Kişilik Ölçeği, Hoyle ve diğerleri (2002) tarafından geliştirilen ölçek, Çelik ve Turan (2016) tarafından Türk kültürüne uyarlanan Heyecan Arayışı Ölçeği (HAÖ) ve Weber ve diğerleri (2002) tarafından geliştirilen ve ölçeğin Blais ve Weber (2006) yılında 30 maddelik kısa formu oluşturulan, Dinç ve Tez (2016) tarafından Türk kültürüne uyarlanan DOSPERT (Alana Özgü Risk Alma) Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS 25,0 paket programı ve AMOS 21,0 paket programında %95 güven aralığında ve 0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek için basıklık (kurtosis) ve çarpıklık (skewness) değerleri kontrol edilmiştir. Verilerin analizinde, betimsel istatistikler, Amos ile Yapısal eşitlik modeli (Path analizi) ve Tek Yönlü MANOVA analizleri kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma sonucunda dağınık kişilik özelliklerine sahip katılımcıların heyecan arama, Sağlık, Özgüven, Psikolojik, Etik ve Devamlılık üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde bir etkisi olduğu görülmektedir (β: -1,974; -1,809; -1,552, -2,540, -1,931, -2,225 p<0.05). Dağınık kişilik özelliğindeki 1 birimlik artış heyecan arama üzerinde -1,974’lük azalışa, Sağlık üzerinde -1,809’luk azalışa, özgüven üzerinde -1,552’lik azalışa, psikoloji üzerinde -2,540’lık azalışa, etik üzerinde -1,931’lik azalışa ve devamlılık üzerinde -2,295’lik azalışa neden olmaktadır. Katılımcıların kişilik özelliklerinin heyecan arama ve risk almaya etkisi araştırılmak üzere oluşturulan modelde kararlı kişilik özelliklerine sahip katılımcıların heyecan arama, Sağlık, Özgüven, Psikolojik, Etik ve Devamlılık üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde bir etkisi olduğu görülmektedir (β: 2,365; 2,242; 2,468, 1,284, 1,332, 2,084 p<0.05). Dağınık kişilik özelliğindeki 1 birimlik artış heyecan arama üzerinde ,616’lık artışa, cihazdan yoksunluk üzerinde 1,194 lük artışa, İletişimi Kaybetme üzerinde ,774’lük artışa, çevrimiçi olamama üzerinde ,939’luk artışa neden olmaktadır. Bağımlı değişken olan heyecan aramanın %5.27’sini açıklamaktadır (R^2,527), sağlık üzerindeki değişimin %5,29’unu (R^2,529), özgüven üzerindeki değişimin %3,21’ini (R^2,321), psikolojik üzerindeki değişimin %7,89’unu (R^2,789), etik üzerindeki değişimin %6,39’unu (R^2,639) ve devamlılık üzerindeki değişimin %6,78’ini açıklamaktadır (R^2,678).KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET x
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
1.1. Araştırmanın Amacı 3
1.2. Araştırma Soruları 3
1.3. Araştırmanın Varsayımları 5
1.4. Araştırmanın Sınırlılıkları 5
2. GENEL BİLGİLER 6
2.1. Rekreasyon 6
2.1.1. Macera Rekreasyonu 8
2.1.2. Doğal Alan Rekreasyonu 9
2.1.3. Ekstrem Sporlar 14
2.1.3.1. Yamaç Paraşütü 16
2.1.3.2. Rüzgar Sörfü 17
2.1.3.3. Tüplü-Tüpsüz Dalış 18
2.1.3.4. Rafting 19
2.1.3.5. Kayak 20
2.1.3.6. Kaya Tırmanışı 21
2.2. Kişilik 22
2.2.1. Kişiliği Etkileyen Faktörler 23
2.2.1.1. Kalıtsal Faktörler 23
2.2.1.2. Çevresel Faktörler 24
2.2.2. Kişilik Kuramları 25
2.2.2.1. Psikoanalitik Kuram 25
2.2.2.2. Davranışsal/Sosyal Öğrenme Kuramı 28
2.2.2.3. Bilişsel Kuramlar 29
2.2.2.4. İnsancıl Hümanistik Kuram 29
2.2.3. Kişilik ve Spor 31
2.3. Risk 33
2.3.1. Algılanan Risk 33
2.4. Heyecan Arama 34
2.4.1. Heyecan Arayışının McCrae ve Costa'nın Beş Faktör Kişilik Kuramı ile Açıklanması 35
2.4.1.1. Sorumluluk 35
2.4.1.2. Uyumluluk 36
2.4.1.3. Dışa Dönüklük 36
2.4.1.4. Nörotiklik 36
2.4.1.5. Gelişime Açıklık 37
3. GEREÇ VE YÖNTEM 38
3.1. Araştırmanın Modeli 38
3.2. Evren ve Örneklem 38
3.2.1. Örneklem 39
3.3. Dahil Edilme ve Dışlanma Kriterleri 39
3.3.1. Dahil Edilme Kriterleri 39
3.3.2. Dışlama Kriterleri 39
3.4. Veri toplama araçları 40
3.4.1. Kişisel Bilgi Formu 40
3.4.2. Kişilik Özellikleri Ölçeği: 40
3.4.3. Heyecan Arayışı Ölçeği (HAÖ) 43
3.4.4. Alana Özgü Risk Alma Ölçeği (DOSPERT) 46
3.5. Araştırmanın Etik Yönü 49
3.6. İstatistiksel Değerlendirme 49
4. BULGULAR 50
5. TARTIŞMA 68
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 86
KAYNAKLAR 87
EKLER 107
Ek 1. Anket Formu 107
Ek 2. Etik Kurul Onay 110
Ek 3. İzin Belgesi 111
BİLİMSEL ETİK BEYANI 112
ÖZ GEÇMİŞ 11
DENEYSEL ATOPiK DERMATiTiN DERi LEZYONLARININ TEDAViSiNDE ARI ZEHiRiNiN TOPiKAL UYGULAMASININ TERAPOTiK ETKiSi
No full textDENEYSEL ATOPiK DERMATiTiN DERi LEZYONLARININ TEDAViSiNDE ARI ZEHiRiNiN TOPiKAL UYGULAMASININ TERAPOTiK ETKiSiMermer G. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veterinerlik Biyokimyası Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023.Amaç: Bu araştırmada, dinitroklorobenzen (DNBC) ile oluşturulan deneysel Atopik Dermatit modelinde, topikal Arı Zehri uygulamalarının etkisinin, sitokin salınımı ve histopatolojik bulgular ile ortaya koyulması amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Çalışma için 8-12 haftalık 25-30 gr ağırlığındaki 30 adet dişi BALB/c fareler kullanıldı. Farelerin sırt kısımları traş edildikten sonra AD benzeri deri lezyonları oluşturmak için DNCB ile traş edilen bölge duyarlılaştırıldı. Dorsal epilasyondan (yaklaşık 4 cm2) bir gün sonra, dorsal cilde 150 ml %1 DNCB aseton: zeytinyağı karışımı (3:1) 9 gün boyunca günlük olarak uygulandı. Dorsal epilasyondan 10 gün sonra, dorsal deriye (150 ml) % 0,2 DNCB aseton: zeytinyağı karışımı (3:1) 16 gün boyunca 7 kez uygulandı. Fareler 9 günlük duyarlılaştırma süresinden sonra her biri 6’şar fareden oluşan 5 gruba ayrıldı. Kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmadı. Aseton-zeytinyağı grubuna DNCB içermeyen aseton/zeytinyağı karışımı uygulandı. Aseton-zeytinyağı/Arı zehri (AZ) /Kortikosteroid gruplarına ajanlar 16 gün boyunca günlük 1 kez lokal olarak uygulandı. Tedavi sürecinin sonunda farelerden kan örnekleri alındı ve fareler uyutulduktan sonra alınan deri örnekleri %3,7 formalin içinde sabitlenerek hematoksilin / eosin çözeltisi ile boyanarak ışık mikroskobu ile histopatolojik olarak değerlendirildi. Kan serum örneklerinde fare spesifik ELİSA kitleri ile IgE, IL13, IL5, IFN-γ analizleri yapıldı.Bulgular DNCB grubunda hiperkeratoz, dermal papillada fibrosiz gözlendi. Aseton-Zeytinyağı grubunda hiperkeratoz, epitellerde vakuoler dejenerasyon ve dermisde mast hücreleri ile eozinofil lökosit infiltrasyonu gözlendi. AZ grubunda papillar dermada fibrozis, az sayıda eozinofil lökosit infiltrasyonu gözlendi. Kortikosteroid grubunda epidermiste ülserleşme ve nekroz gözlendi, mantar görüldü. Kontrol, DNCB, Aseton-Zeytin yağı, AZ ve kortikosteroid gruplarında IgE yoğunlukları sırasıyla 2,1±0,4 ng/L; 5,3±0,8 ng/L (p<0,05); 5,6±1,04 ng/L; 2,44±0,6 ng/L ve 3,5±0,8 ng/L olarak; IL-13 yoğunlukları sırasıyla 29,7±4,8
ng/L; 30,9±3,9 ng/L; 38,4±7,8 ng/L; 37,4±4,5 ng/L; 38,4±4,9 ng/L olarak; IL-5 yoğunlukları sırasıyla 60,5±3,7 ng/L; 57,2±8,5 ng/L; 53,4±7,8 ng/L; 58,3±7,8 ng/L; 60,2±5,8 ng/L olarak; IFN-γ yoğunlukları sırasıyla 278±38,3 ng/L; 284,8±29,6 ng/L; 280,2±53,6 ng/L; 390±101 ng/L; 298,2±67,4 ng/L olarak belirlendi. IgE yoğunluğu kontrol, AZ ve kortikosteroid gruplarında belirgin olarak düşük iken IFN-γ düzeyi AZ grubunda belirgin olarak yüksek olduğu belirlendi. Gruplar arasında IL-13 ve IL-5 düzeyleri bakımından farklılık belirlenmedi.Sonuç: Arı zehri, Atopik Dermatitte IgE yoğunluğunu belirgin olarak azaltmıştır. Atopik dermatit tedavisinde klasik tedavi yöntemi olan kortikosteroidlerin yan etkilerinin hiçbiri AZ grubunda görülmemiştir. Bu nedenle Atopik Dermatite karşı tedavide kullanılabilecek alternatif ajan kullanılabileceği belirlenmiştir.KABUL VE ONAY .................................................................................................................... iTEŞEKKÜR ............................................................................................................................. iiSİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ .................................................................................. viŞEKİLLER DİZİNİ .................................................................................................................. viiRESİMLER DİZİNİ ................................................................................................................ viiiTABLOLAR DİZİNİ .................................................................................................................. ixÖZET ....................................................................................................................................... xABSTRACT ............................................................................................................................ xii1. GİRİŞ ................................................................................................................................... 12.GENEL BİLGİLER ................................................................................................................ 32.1. Arı Zehri ............................................................................................................................ 32.1.1. Tarihsel Bağlam ............................................................................................................. 42.1.2 Kompozisyon .................................................................................................................. 52.1.3 Arı Zehrinin Biyolojik Aktiviteleri ...................................................................................... 92.1.4 Arı Zehri Kompozisyonu ............................................................................................... 102.1.4.1. Peptitler .................................................................................................................... 102.1.4.1.1. Melittin ................................................................................................................... 102.1.4.1.2. Apamin .................................................................................................................. 122.1.4.1.3. Mast Hücre Parçalayan Peptit................................................................................ 132.1.4.1.4. Minör Peptitler ....................................................................................................... 142.1.4.2. Enzimler ................................................................................................................... 162.1.4.2.1. Fosfolipaz A2 ......................................................................................................... 162.1.4.2.2. Hiyalüronidaz ......................................................................................................... 182.1.4.2.3. Diğer Enzimler ....................................................................................................... 182.1.5 Arı Zehrinin Biyolojik Aktiviteleri .................................................................................... 182.1.5.1 Antioksidan Aktivite .................................................................................................... 182.1.5.2 Antimikrobiyal etkinlik ................................................................................................ 192.1.5.3 Anti-inflamatuar Aktivite ............................................................................................. 212.1.5.4 Nöroprotektif Etkiler ................................................................................................... 222.1.5.5. Antitümör Etkileri ...................................................................................................... 232.1.5.6. Klinik Uygulamalar .................................................................................................... 242.1.6. Arı Zehri Üretimi ve Depolama..................................................................................... 252.2 Atopik Dermatit ................................................................................................................ 272.3. İmmünoglobulin E (İgE): ................................................................................................. 312.4. İnterferon-γ (IFN-γ): ........................................................................................................ 342.5. İnterlökin-5 (İL-5): ........................................................................................................... 352.6. İnterlökin–13 (IL-13):....................................................................................................... 363.GEREÇ VE YÖNTEM ........................................................................................................ 393.1.Arı Zehrinin Elde Edilmesi................................................................................................ 393.2.Deneysel Atopik Dermatitis ............................................................................................. 423.3.Sitokin analizleri .............................................................................................................. 433.3.1. Mouse Immunoglobulin E Elısa Kıt (BT-E0449Mo) ..................................................... 433.3.2. Mouse Interleukin 13, IL13. ELISA Kit (BT-E0019Mo) ................................................ 443.3.3. Mouse Interleukin 5, IL5. ELISA Kit (BT-E0050Mo) .................................................... 463.3.4. Mouse Interferon γ, IFN-γ ELISA Kit (BT-E0056Mo ) .................................................. 474.BULGULAR ........................................................................................................................ 494.1.Histopatolojik bulgular ..................................................................................................... 494.2.IgE ve Sitokin Sonuçları .................................................................................................. 525.TARTIŞMA .......................................................................................................................... 546.SONUÇ VE ÖNERİLER ..................................................................................................... 60KAYNAKLAR ......................................................................................................................... 61EKLER ................................................................................................................................... 97BİLİMSEL ETİK BEYANI ....................................................................................................... 98ÖZ GEÇMİŞ .......................................................................................................................... 9
KÜLTÜREL FAKTÖRLERİN YAŞAM BEKLENTİSİ VE ÇEVRE KİRLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİLERİ: G-7 ÜLKELERİ ÖRNEĞİ
Get PDFDal B. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Disiplinlerarası Çevre Sağlığı Programı, Yüksek Lisans, Aydın, 2023.
Amaç: Bu çalışma, G-7 ülkelerinde kültürel faktörlerin yaşam beklentisi ve çevre kirliliği üzerine etkilerini 1997-2019 dönemi yıllık verileriyle panel veri analizi yöntemi kullanarak araştırmayı amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada, G-7 ülkelerinde kültürel faktörlerin yaşam beklentisi ve çevre kirliliği üzerine etkileri iki farklı model kullanılarak ele alınmıştır. Çevre kirliliği ve yaşam beklentisi iki ayrı modelin bağımlı değişkenleri iken kültürel faktörler bağımsız değişken olarak modele alınmıştır. Ayrıca reel gelir, kentleşme ve enerji tüketimi modellere kontrol değişken olarak alınmıştır. Çalışmanın analizinde, ilk olarak değişkenlerde ve modelde yatay kesit bağımlılığının varlığı test edilmiştir ve bu test sonuçlarına göre serilerin durağanlığı CIPS (Cross-Sectionally Augmented IPS) birim kök testiyle sınanmıştır. PMG- ARDL (Pooled Mean Group/AR Distributed Lag Models) tahminci test sonuçlarına göre, uzun ve kısa dönem tahminleri yapılmıştır ve son olarak değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi incelemek için Panel nedensellik testi yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmanın PMG- ARDL tahminci sonuçlarına Model I’de uzun dönemde G-7 ülkelerinde kültürel faktörler, reel gelir ve kentleşmenin artmasının yaşam beklentisini artıracağı sonucuna ulaşılmıştır. Model II’de ise uzun dönemde G-7 ülkelerinde kültürel faktörlerdeki artışın çevre kirliliğini azaltacağı ancak kentleşme ve enerji tükeriminin çevre kirliliğini artıracağı sonucuna ulaşılmıştır. Dumitrescu Hurlin panel nedensellik sonuçlarına göre olasılık değerleri incelendiğinde yaşam beklentisinden; enerji tüketimine, kültürel faktörlere, CO2 emisyonlarına ve kentleşmeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin varlığı sonuçlarına ulaşılmıştır. CO2 emisyonlarından reel gelire tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Dahası kültürel faktörler ve kentleşmeden CO2 emisyonlarına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak Dumitrescu Hurlinpanel nedensellik analiz sonuçlarına göre tez kapsamında kurulan modellerdeki birçok değişken arasında nedensellik bağı bulunmaktadır.
Sonuç: Literatürde kültürel faktörlerin çevre ile ilişkisini anlatan kısıtlı sayıda çalışma bulunurken kültürel faktörlerin yaşam beklentisi üzerindeki etkisini inceleyen çalışma yok denecek kadar azdır. Kullanılan ülke grubu ve güncel ekonometrik modellerin kullanıldığı bu çalışmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca politika yapıcılar ve karar alıcılar açısından bu analiz sonuçlarının yararlı olacağı kanaatindeyiz.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY SAYFASI ............................................................................................iii TEŞEKKÜR .......................................................................................................................... iv SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ........................................................................ v ŞEKİLLER DİZİNİ.............................................................................................................. vi TABLOLAR DİZİNİ........................................................................................................... vii ÖZET ................................................................................................................................... viii ABSTRACT ........................................................................................................................... x 1.GİRİŞ................................................................................................................................... 1 2. GENEL BİLGİLER .......................................................................................................... 5 2.1. Kültürel Faktörler ............................................................................................................. 5 2.1.1. Toplumsal Yapı ............................................................................................................. 7 2.1.2. Sosyo- Kültürel Yapı ................................................................................................... 13 2.2. Yaşam Beklentisi............................................................................................................ 22 2.2.1. Doğum Oranları ........................................................................................................... 23 2.2.2. Ölüm Oranları.............................................................................................................. 25 2.2.3. Doktor Sayısı ............................................................................................................... 27 2.2.4. Sosyo-Kültürel Yapı .................................................................................................... 27 2.3. Çevre Kirliliği................................................................................................................. 34 2.3.1. Küresel Isınma ve İklim Değişikliği............................................................................ 35 2.3.2. Çevre Kirliliğinin Ekonomik Belirleyicileri................................................................ 36 2.3.3. Çevre Kirliliğinin Sosyo-Kültürel Belirleyicileri ........................................................ 43 2.3.4. Çevre Kirliliğini Önleyici Uluslararası Anlaşmalar .................................................... 47 3. GEREÇ VE YÖNTEM ................................................................................................... 52 3.1. İlgili Literatür Özeti........................................................................................................ 52 3.1.1. Kültürel Faktörler ve Yaşam Beklentisi İlişkisi .......................................................... 52
i
3.1.2. Kültürel Faktörlerin Çevre Kirliliği İlişkisi................................................................. 57 3.2. Veri Seti ve Model.......................................................................................................... 66 3.3. Ekonometrik Yöntem ..................................................................................................... 72 3.3.1. Yatay Kesit Bağımlılığı............................................................................................... 73 3.3.2. Panel Birim Kök Sınaması .......................................................................................... 74 3.3.3. PMG-ARDL Tahminci Yaklaşımı .............................................................................. 76 3.3.4. Dumitrescu Hurlin Panel Nedensellik testi ................................................................. 77
4. BULGULAR ............................................................................................................... 79
5. TARTIŞMA ................................................................................................................ 85
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ........................................................................................... 87
KAYNAKLAR ..................................................................................................................... 9
Serebral Palsili Çocuğu Olan Ebeveynlere Uygulanan Kolcaba Konfor Kuramı'na Göre Yapılandırılmış Destekleyici Yaklaşımın Çocuğun Konfor, Yaşam Kalitesi Ve Ebeveynin Öz Etkinliğine Etkisi
Get PDFAmaç: Bu çalışma serebral palsili çocukların ebeveynlerine Kolcaba Konfor Kuramı'na göre verilen yapılandırılmış destekleyici yaklaşımın çocuğun konfor, yaşam kalitesi ve ebeveynin öz etkinliğine etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma randomize kontrollü deneysel, tek kör bir çalışmadır. Araştırma, 11 Ekim 2021 – 11 Kasım 2022 tarihleri arasında randomize kontrollü olarak rehabilitasyon merkezlerine eğitim-terapi almak amacıyla gelen, 8-16 yaş arası SP’li çocukların ebeveynleri ile yapıldı. Örneklem, çalışma grubu (n=35), ve kontrol grubu (n=38) olmak üzere 73 ebeveynden oluştu. Çalışma grubundaki ebeveynlere Serebral Palsili Çocuğu Olan Ebeveyn Eğitim-Destek Kitapçığı’nda yer alan eğitim başlıklarında tanımlanan gereksinimlere uygun olarak eğitim-destek verildi. Kontrol grubuna merkezlerin rutinlerinde yer alan uygulamalar yapıldı. Araştırma verileri Çocuk ve Ebeveyn Bilgi Formu, Gereksinimleri Belirleme Formu, Konfor Davranışları Kontrol Listesi (KDKL), Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği Ebeveyn Formu (ÇİYKÖ) ve Öz Etkinlik Ölçeği ile toplandı. Çalışma grubundaki çocukların konfor ve yaşam kalitesi ile ebeveynlerin öz etkinliği eğitimden önce, eğitimin dördüncü haftası ve eğitimden iki ay sonra değerlendirildi. Kontrol grubunun verileri çalışma grubu ile aynı zamanda toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson ki-kare, Fisher kesin ki-kare, Student-t ve ANOVA testi kullanıldı.
Bulgular: Çalışma grubundaki çocukların eğitimin dördüncü haftasındaki ve iki ay sonraki KDKL puan ortalamaları, kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (p0,001) ve zaman (F=1,525; p>0,001) etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulundu. Ancak grup zaman etkileşimi (F=10,48; p0,001) etkisi açısından anlamlı fark bulunmadı.
Sonuç: Serebral palsili çocuğu olan ebeveynlere Kolcaba Konfor Kuramı'na göre verilen yapılandırılmış destekleyici yaklaşımın çocukların konforunu, yaşam kalitesini ve ebeveynlerin öz etkinliğini arttırdığı görüldü. Kolcaba’nın Konfor Kuramı’na göre verilen yapılandırılmış destekleyici yaklaşımın özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim-terapi alan SP’li çocukların ebeveynlerine uygulanması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik bakımı, konfor, kuram, öz etkinlik, serebral palsi, yaşam kalitesi.ADÜ BAPKABUL VE ONAY …………...………………………..…………………………... i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………….……………….. ii
İÇİNDEKİLER ..………………………………………….………...……….….…. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….………….…. vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...…………….……… viii
RESİMLER DİZİNİ ….………….………………………………………………… ix
TABLOLAR DİZİNİ ….………….……………………...……………………...….. x
ÖZET ……………………………………………………………………………..… xi
ABSTRACT ……………………………………………………………….………. xiii
1. GİRİŞ …………………….……………….………………………….…….…….. 1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi ………………………………….….…………… 1
1.2. Araştırmanın Amacı ………………………………………..………….……… 4
1.3. Araştırmanın Hipotezleri ……………….……………………………………… 4
2. GENEL BİLGİLER ……………………..………………………………....…..… 5
2.1. Serebral Palsinin Tanımı …………………………………………………..…… 5
2.2. Serebral Palsinin Sıklığı ve Etiyolojisi………………………………………… 5
2.3. Serebral Palsinin Fizyopatolojisi ………….……….……….…………….…….. 6
2.4. Serebral Palsinin Klinik Sınıflaması........……….....…………………….……. 7
2.4.1. Spastik Tip Serebral Palsi …………………………….………….................... 8
2.4.2. Diskinetik Tip Serebral Palsi …………………………………..……………... 9
2.4.3. Ataksik Tip Serebral Palsi …………..……………………………...………… 9
2.4.4. Miks Tip Serebral Palsi …………………………………………...………….. 10
2.5. Serebral Palsiye Eşlik Eden Bozukluklar….…………………..……………....... 10
2.6. Serebral Palsinin Tanısı ve Tedavisi …………………………………….….… 19
2.6.1. Serebral Palsinin Tanısı ……………………………………………………… 19
2.6.2. Serebral Palsinin Tedavisi ……………………………………………………. 21
2.7. Serebral Palsili Çocuğun Hemşirelik Bakımı ………………………………….. 23
2.8. Kolcaba Konfor Kuramı…………………………..…………..……...………… 24
2.8.1. Konfor Kavramı …………………………..…………..………….…….….… 24
2.8.2. Kolcaba Konfor Kuramı’nın Düzeyleri ve Boyutları ……………………….. 24
2.8.3. Kolcaba Konfor Kuramı’nın Gelişmesinde Etkili Olan Faktörler ……………. 25
2.8.4. Kolcaba Konfor Kuramı’nın Temel Kavramları …………………...……… 26
2.8.5. Kolcaba Konfor Kuramı’nın Temel Varsayımları …………………..……….. 26
2.9. Serebral Palsili Çocuklarda Kolcaba Konfor Kuramı’na Temellenmiş Destekleyici Yaklaşım………………………………...…….….……………. 27
2.9.1. Serebral Palsili Çocuklarda Kolcaba Konfor Kuramı’nın Fiziksel Alt Boyutu 27
2.9.2. Serebral Palsili Çocuklarda Konfor Kuramı’nın Psikospiritüel Alt Boyutu..... 31
2.9.3. Serebral Palsili Çocuklarda Konfor Kuramı’nın Sosyokültürel Alt Boyutu....... 32
2.9.4. Serebral Palsili Çocuklarda Konfor Kuramı’nın Çevresel Alt Boyutu ………. 34
2.10. Serebral Palsili Çocuklarda Konfor …………………………………………… 34
2.11. Serebral Palsili Çocuklarda Yaşam Kalitesi………………………...........……. 35
2.12. Serebral Palsili Çocuğu Olan Ebeveynlerde Öz Etkinlik ……………………… 36
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...…………………………………...….………….… 38
3.1. Gereç …………………………………………………………………………… 38
3.1.1. Araştırmanın Tipi …………………………………………………………….. 38
3.1.2. Araştırmanın Yapıldığı Zaman ………………………………………………. 38
3.1.3. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri...……...…………………………... 38
3.1.4. Araştırmanın Evren ve Örneklemi ……...……………………..........………… 39
3.1.5. Araştırmaya Alınma, Araştırmadan Dışlanma ve Çıkarılma Kriterleri ….....… 41
3.1.5.1. Araştırmaya Alınma Kriterleri …………………………………...………… 41
3.1.5.2. Araştırmadan Dışlanma Kriterleri …………………………………..……… 41
3.1.5.3. Araştırmadan Çıkarılma Kriterleri ………………………………………… 42
3.1.6. Veri Toplama Araçları ……...……………………….………….….................. 44
3.1.6.1. Çocuk ve Ebeveyn Bilgi Formu (EK 1) ……...…………………………….. 44
3.1.6.2. Gereksinimleri Belirleme Formu (EK 2) ……...…………………….……… 44
3.1.6.3. Konfor Davranışları Kontrol Listesi (KDKL) (EK 3) ……...………...……... 45
3.1.6.4. Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği Ebeveyn Formu (ÇİYKÖ) (EK 4) …... 45
3.1.6.5. Öz Etkinlik Ölçeği (EK 5) ……...……………………………………...….. 46
3.1.6.6. Serebral Palsili Çocuğu Olan Ebeveyn Eğitim-Destek Kitapçığı (EK 6) …. 46
3.2. Yöntem ………………………………………………………………………… 48
3.2.1. Araştırmanın Uygulanması……………………... …………………………… 48
3.2.2. Ön Uygulama ………………………................................................................ 48
3.2.3. Çalışma Grubu ………………………………………………………………... 48
3.2.4. Kontrol Grubu ………………………………………………………………... 50
3.2.4.1. Eğitim İçeriği ……………………………………………………………….. 51
3.2.5. Araştırmanın Bağımlı ve Bağımsız Değişkenleri ………………….………… 55
3.2.5.1. Bağımlı Değişkenler ……………………………………………………….. 55
3.2.5.2. Bağımsız Değişkenler ……………………………………………………… 55
3.2.6. Araştırmanın Etik Yönü ……………………………………..……..………… 55
3.2.7. Araştırmanın Güçlükleri ……………...……………………………………… 56
3.2.8. Verilerin Değerlendirilmesi ………………………..………………………… 57
4. BULGULAR ………………………………………………………………...….... 58
4.1. SP’li Çocukların Tanımlayıcı Özellikleri …………………………..................... 59
4.2. SP’li Çocuğu Olan Ebeveynlerin Tanımlayıcı Özellikleri ………….................... 61
4.3. SP’li Çocukların Gereksinimlerine İlişkin Bulgular …......................................... 63
4.4. SP’li Çocukların KDKL Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması………..……… 65
4.5. SP’li Çocukların ÇİYKÖ Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması ……….......…. 67
4.6. SP’li Çocukların Ebeveynlerinin Öz Etkinlik Ölçeği Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması..............................................................................................…. 69
5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……..............…... 72
5.1. SP’li Çocukların KDKL Puan Ortalamalarına İlişkin Bulguların Tartışılması..... 72
5.2. SP’li Çocukların ÇİYKÖ Puan Ortalamalarına İlişkin Bulguların Tartışılması.... 74
5.3. SP’li Çocuğu Olan Ebeveynlerin Öz Etkinlik Ölçeği Puan Ortalamalarına İlişkin Bulguların Tartışılması ........................................................................................ 76
5.4. Araştırmanın Sınırlılıkları ……..…………..………….….…………...……….... 78
6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER ……………………......………….….………….… 79
6.1. Sonuçlar ……...………………………………..……………..…..……………... 79
6.2. Öneriler ……...………………………………..………………..…..…………… 79
KAYNAKLAR ..………………………………...……...…………………...……… 8
Milli Takım Deneyimi Bulunan Güreşçilerin Akıldışı Performans İnançları Ve İlişkili Faktörler
No full textAmaç: Bu araştırmaMilli takım deneyimi bulunan bir grup kadın ve erkek güreşçinin akıl dışı performans inançlarının ve bununla ilişkili faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 18-37 yaş aralığında 70 kadın, 117 erkek toplam 187 milli güreşçi gönüllü olarak katılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak 6 soruluk demografik bilgi formu ile birlikte Turner ve Allen (2018) tarafından geliştirilen, Türkçe geçerlik-güvenirlik çalışması Urfa ve Aşçı (2018) tarafından gerçekleştirilen “Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2” kullanılmıştır. Envanter 5’li likert tipi bir ölçektir ve 20 maddeden oluşmaktadır. Faktörlerden ve toplamdan alınan yüksek puan, yüksek akıl dışı inanç anlamına gelmektedir. Katılımcılardan elde edilen veriler Shapiro-Wilk testi sonuçlarına göre normal dağılım göstermediğinden, verilerin değerlendirilmesinde non-parametrik testler kullanılmıştır. SPSS 25.0 paket programında yer alan tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra gruplar arası karşılaştırmalar için Mann-Whitney U testi ve Kruskal–Wallis testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki korelasyonun belirlenmesinde Spearman analizi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: 187katılımcının ortalama yaşı 24,25±4,50 yıl, kadınların 22,01±3,39 yıl, erkeklerin 25,59±4,56 yıl olarak tespit edilmiştir. Cinsiyet ayrımı yapılmadan bakıldığında, katılımcıların akıl dışı inanç puan ortalaması 70,95±14,70 olarak belirlenmiştir. Erkek katılımcıların puanı 71,35±14,74 olarak, kadın katılımcıların ise 70,27±14,79 olarak belirlenmiştir. Cinsiyete göre yapılan karşılaştırma sonucunda toplam puanda ve hiçbir alt boyutta anlamlı fark çıkmamıştır.
Sonuç:Yapılan karşılaştırma test sonuçlarına göre cinsiyet, spor yaşı ve eğitim durumu değişkenlerine göre gruplar arası anlamlı fark çıkmazken sadece sportif başarı değişkeninde gruplar arası anlamlı fark çıkmıştır.KABUL VE ONAY SAYFASI i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER i
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ iii
TABLOLAR DİZİNİ iv
ÖZET v
ABSTRACT vi
1. GİRİŞ 1
1.1 Araştırmanın Amacı 2
1.2. Problemin Tanımı ve Önemi 3
1.3. Çalışmanın Varsayımları 3
1.4. Çalışmanın Sınırlılıkları 3
1.5. Çalışmanın Hipotezleri 3
2. GENEL BİLGİLER 5
2.1. Akıl Dışı İnançlar 5
2.1.1. Akıl Dışı İnançlar ile Diğer Psikolojik Yapıların İlişkisi 9
2.2. Akılcı (Rasyonel) İnançlar 11
2.3. Akılcı Duygusal Davranışsal Terapi (ADDT) Kuramı 12
2.3.1. ABCDE Modeli 14
2.3.2. Spor Alanında Akılcı Duygusal Davranışçı Terapi Çalışmaları 15
2.4. Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2 (APİE-2) ve Spor Alanında Kullanımı 16
3. GEREÇ ve YÖNTEM 18
3.1. Araştırma Modeli 18
3.2. Evren ve Örneklem 18
3.3. Veri Toplama Araçları 19
3.4. İstatistiksel Analizler 20
4. BULGULAR 21
Katılımcıların Spor Yaşlarının Dağılımı 21
Katılımcıların Cinsiyet Değişkenine Göre Spor Yaşlarının Dağılımı 21
Katılımcıların Eğitim Durumlarının Dağılımı 22
Katılımcıların Cinsiyet Değişkenine Göre Eğitim Durumlarının Dağılımı 22
Katılımcıların Turnuvalarda Elde Ettiği En Yüksek Derecelerin Dağılımı 23
Katılımcıların Turnuvalarda Elde Ettiği En Yüksek Derecelerin Cinsiyet Değişkenine Göre Dağılımı 24
Katılımcıların Başarı Elde Ettiği Turnuvaların Dağılımı 25
Katılımcıların Başarı Elde Ettiği Turnuvaların Cinsiyet Değişkenine Göre Dağılımı 25
Katılımcıların Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2’den Elde Ettiği Toplam Ortalama Puan ve Alt Boyut Puanlarının Tanımlayıcı İstatistikleri (N=187) 26
Katılımcıların Cinsiyet Değişkenine Göre Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2’den Elde Ettiği Puanlarının Tanımlayıcı İstatistikleri ve Puanların Karşılaştırılması (Mann-Whitney U testi) 26
Katılımcıların Spor Yaşı Değişkenine Göre Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2’den Elde Ettiği Puanlarının Tanımlayıcı İstatistikleri ve Puanların Karşılaştırılması (Kruskal-Wallis Testi) 27
Katılımcıların Eğitim Durumu Değişkenine Göre Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2’den Elde Ettiği Puanlarının Tanımlayıcı İstatistikleri ve Puanların Karşılaştırılması (Kruskal-Wallis Testi) 28
Katılımcıların Başarı Değişkenine Göre Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2’den Elde Ettiği Puanlarının Tanımlayıcı İstatistikleri ve Puanların Karşılaştırılması (Kruskal-Wallis Testi) 29
Katılımcıların Başarı Durumları ile Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2’den Elde Ettiği Puanların İlişkisi (Nokta Çift Serili Korelasyon Analizi) 32
Katılımcıların Başarı Dereceleri ile Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2’den Elde Ettiği Puanların İlişkisi (Nokta Çift Serili Korelasyon Analizi) 32
5. TARTIŞMA 34
6. SONUÇ ve ÖNERİLER 41
KAYNAKLAR 44
EKLER 48
EK-1. Kişisel Bilgi Formu 48
Ek-2. Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2 48
Ek-3. Etik Kurul Raporu 50
Ek-4. Akıldışı Performans İnançları Envanteri-2 Kullanım İzni 51
Ek-5. Türkiye Güreş Federasyonu Resmi İzin Yazısı 52
BİLİMSEL ETİK BEYANI 53
ÖZGEÇMİŞ 5