5025 research outputs found
Sort by
Clostridium Septicum Aşılarında Potensin Vero Hücrelerinde Toksin Nötralizasyon Testi ile Belirlenmesi
No full textAmaç: Clostridial aşıların kontrolünde 4R prensipleri ile örtüşmeyen toksin nötralizasyon testi yerine Vero hücrelerde nötralizasyon analizinin uygulanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada Bornova Veteriner Kontrol Enstitüsü, Veteriner Biyolojik Ürünler Kontrol Laboratuvarına rutin “satış izni” için gelen farklı üreticilere ait 20 adet C.septicum alfa toksoid içeren aşı ve 10 adet bu komponentten yoksun (Clostridial ya da clostridial olmayan) aşı kullanılmıştır. Her bir aşı için daha önce hastalık ve aşılama geçmişi olmayan New Zealand White ırkı 10 adet tavşan immunizasyona alınmış ve serumları toplanmıştır. Serumlar eşit şekilde bölünerek Vero hücre hatlarında ve her serum için 15 adet farede TNT uygulaması yapılmıştır. Her iki testin sonuçları karşılaştırılarak yeni yöntemin TNT’ ye göre spesifite ve sensivitesi hesaplanmıştır.
Bulgular: TNT’ si yapılan 20 adet septicum içerikli aşının 16 tanesi “limit geçer” , 4 tanesi ise “limit altında” bulunmuştur. Septicum içermeyen 10 adet aşının tavşan serumlarında ise septicum toksine karşı antitoksin oluşmadığı için TNT’ de tüm fareler ölmüştür. Vero hücre hattı testinde de aynı aşıların TNT ile paralel sonuçları alınmıştır. Buna göre yeni yöntemin TNT’ ye göre Sensitivite = 16/ (16+0) x 100 = % 100 ve Spesifite = 14/ (14+0) x 100 = % 100 olarak aralarındaki kuvvetli ilişki ve validite görülmüştür.
Sonuç: Vero hücre nötralizasyon analizinde TNT ile benzer sonuçlar alınarak daha az zaman, maliyet ve daha stabil sonuçlar alındığı tespit edilmiştir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ix
RESİMLER DİZİNİ x
TABLOLAR DİZİNİ xi
ÖZET xii
ABSTRACT xiii
1.GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 6
2.1. Histotoksik enfeksiyonlarda Clostridium septicum Epidemiyolojisi 9
2.2. Clostridium septicum Toksinlerinin Rolü 10
2.3. Clostridium septicum alfa-toksin Yapısı 11
2.4. Clostridium septicum Enfeksiyonlarında Patogenez 12
2.5. Clostridium septicum Enfeksiyonlarında Klinik Belirtiler 14
2.6. Aşılar ve Aşı Üretimi 15
2.6.1. Aşı Prensipleri ve Türleri 15
2.6.2. Clostridial Aşılar ve Üretimi 16
2.6.3. Clostridial Aşıların Potens Kontrolü 17
3. GEREÇ ve YÖNTEM 19
3.1. Gereç 19
3.1.1. Aşılar 19
3.1.2. Hayvanlar 19
3.1.3. Standart Toksin ve Antitoksinler 19
3.1.3.1. Standart Clostridium septicum alfa Toksinin Hazırlanması 20
3.1.3.2. Standart Clostridium septicum alfa Antitoksinin Hazırlanması 20
3.1.4. Vero Hücre ve Olgunlaştırılması 21
3.2. Yöntem 21
3.2.1 Tavşan İmmunizasyon Süreci ve Serum Havuzunun Elde Edilmesi 21
3.2.2. Fare Toksin Nötralizasyon Testi (TNT) 23
3.2.3. Vero Hücre Kültüründe Toksin Nötralizasyon Testi 24
3.2.3.1. Reagentların Hazırlanması 24
3.2.3.2. Hücre Sayımı 24
3.2.3.3. Hücre Kültürü Pleyti Hazırlanması 27
3.2.3.4. Dilüsyon Pleytinin Hazırlanması 28
3.2.3.5. Dilüsyon Pleytinin Yerleşimi 28
3.2.3.6. Dilüsyon Pleytinden Hücre Kültürü Pleytine Yükleme 29
3.2.3.7. Hücre Kültürü Testinin Yorumlanması 30
3.3. İstatistiksel Analizler 31
4. BULGULAR 32
4.1. Vero Hücre Hattı Nötralizasyon Analizi Optimizasyon Bulguları 32
4.2. Mikroskobik Bulgular 33
4.3. Vero Hücre Analizi Bulguları 34
4.4. TNT ve Vero Hücre Toksin Nötralizasyon Sonuçlarının Karşılaştırılması 38
5. TARTIŞMA 41
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 46
7.KAYNAKLAR 48
EKLER 57
BİLİMSEL ETİK BEYANI 58
ÖZ GEÇMİŞ 5
Medikal Turizmde Teknoloji Kullanımının Klinik Performansa Etkisi: İzmir’deki Medikal Turizm Klinikleri Üzerine Bir Araştırma
Get PDFAmaç: Medikal turizm kliniklerinin kullandıkları teknolojinin klinik performansına etkisini
ölçmektedir.
Yöntem: Araştırma nitel araştırma yönteminin veri toplama tekniklerinden görüşme
tekniğiyle, İzmir’deki 15 klinikle alanında uzman kişiler ile görüşülerek gerçekleştirilmiştir.
Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu ile toplanmıştır. Verilerin
analizinde betimsel analiz kullanılarak özet tablolar çıkarılarak yapılmıştır.
Bulgular: Yapılan görüşmeler kapsamında özet tablolar oluşturularak hepsine ayrı ayrı
açıklama şeklinde elde edilen bulgular eklenmiştir. Genel itibariyle bakıldığında teknoloji
kullanımının olumlu etkiler bıraktığı saptanmıştır. Medikal turizm kliniklerinden alınan
görüşler üzerine, teknoloji kullanımının klinik performansı üzerinde de olumlu etkiler
bıraktığı saptanmıştır.
Sonuç: Bu araştırmada medikal turizmde teknoloji kullanımının klinik performansı üzerinde
olumlu etkiler sağladığı ve gelecekte de daha iyi seviyelere geldikçe daha da profesyonel bir
etkileşim sağlanacağı sonucuna ulaşılmıştır.KABUL VE ONAY ..................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ........................................................................................................................... İİ
İÇİNDEKİLER......................................................................................................................İİİ
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ..........................................................................Vİ
ŞEKİLLER DİZİNİ............................................................................................................. Vİİ
RESİMLER DİZİNİ........................................................................................................... Vİİİ
TABLOLAR DİZİNİ.............................................................................................................İX
ÖZET...................................................................................................................................... X
ABSTRACT ..........................................................................................................................Xİ
1. GİRİŞ................................................................................................................................... 1
1.1. Araştırmanın Problemi ve Önemi..................................................................................... 3
1.2. Araştırmanın Amacı.......................................................................................................... 3
2. GENEL BİLGİLER............................................................................................................. 4
2.1. Sağlık Turizmi .................................................................................................................. 4
2.1.1. Sağlık Turizmi ve Kavramları ....................................................................................... 5
2.1.2. Sağlık – Turizm İlişkisi ve Sağlık Turizmi.................................................................... 6
2.1.3. Dünyada ve Türkiye’de Sağlık Turizmi ........................................................................ 8
2.1.3.1. Dünyada Sağlık Turizmi............................................................................................. 8
2.1.3.2. Türkiye’de Sağlık Turizmi........................................................................................ 10
2.1.4. Sağlık Turizmi Türleri ................................................................................................. 13
2.1.4.1. Medikal Turizm ........................................................................................................ 13
2.1.4.2. Termal Turizm .......................................................................................................... 15
2.1.4.3. Engelli Turizm.......................................................................................................... 16
2.1.4.4. Üçüncü Yaş Turizmi ................................................................................................. 17
2.2. Sağlık Turizminde Teknoloji Kullanımı ve Performans................................................. 18
2.2.1. Sağlık Turizminde Teknoloji Kullanımı ...................................................................... 19
2.2.1.1. Arttırılmış Gerçeklik................................................................................................. 20
2.2.1.2. Sanal Gerçeklik ........................................................................................................ 24
2.2.1.3. Yapay Zeka Kullanımı.............................................................................................. 28
2.2.2. Sağlık Turizminde Performans.................................................................................... 31
2.2.2.1. Klinik Performansı ................................................................................................... 32
3. YÖNTEM .......................................................................................................................... 34
3.1. Araştırmanın Amacı........................................................................................................ 34
3.2. Araştırmanın Yöntemi .................................................................................................... 34
3.3. Evren ve Örneklemin Belirlenmesi ................................................................................ 35
3.4. Veri Toplama Aracı......................................................................................................... 36
3.4.1. Görüşme Tekniği ......................................................................................................... 36
3.4.2. Görüşmede kullanılan Soru Formunun Oluşturulması................................................ 38
3.4.3. Nitel Araştırmalarda Geçerlilik ve Güvenilirlik .......................................................... 38
3.5. Verinin Toplanması......................................................................................................... 39
3.6. Verinin Analizi................................................................................................................ 40
4. BULGULAR ..................................................................................................................... 42
4.1. Kullanılan Teknolojik Araç ve Uygulamalara ilişkin Bulgular...................................... 42
4.2. Hasta Güvenliği ve Memnuniyetini Artırmak için Kullanılan Teknolojik Uygulamalara
İlişkin Bulgular ............................................................................................................ 43
4.3. Teknoloji Kullanımındaki Avantajlar ve Dezavantajlara İlişkin Bulgular...................... 46
4.4. Medikal Turizm Kliniklerinde Teknoloji Kullanımın Klinik Performansa Etkisine
İlişkin Bulgular ............................................................................................................ 50
5. TARTIŞMA ....................................................................................................................... 56
6. SONUÇ VE ÖNERİLER................................................................................................... 59
7. KAYNAKLAR .................................................................................................................. 67
8. EKLER .............................................................................................................................. 83
BİLİMSEL ETİK BEYANI................................................................................................... 85
ÖZ GEÇMİŞ.......................................................................................................................... 8
Postpartum Depresyonun Anne-Bebek Bağlanması ve Annelik Rolü Başarısına Etkisi
Get PDFAmaç: Bu araştırma, postpartum depresyonun anne-bebek bağlanması ve annelik rolü başarısına etkisinin belirlenmesi amacıyla kesitsel olarak yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Kasım 2022-Aralık 2023 tarihleri arasında Aydın İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı Efeler İlçe Aile Sağlığı Merkezlerine sağlık hizmeti almaya gelen ve bebeği 1-12 aylık dönemde olan 300 anne ile yapılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında “Anne ve Bebeğine ait Bilgi Formu”, “Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği”, “Maternal Bağlanma Ölçeği” ve “Anlamsal Farklılık Ölçeği-Anne Olarak Ben” kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, dağılımın normalliği için Shapiro- Wilk testi, Mann Whitney U testi, Spearman Korelasyon, Ki-kare analizi ve Lojistik Regresyon analizi yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmada kadınların %26,0’ında postpartum depresyon riski olduğu belirlenmiştir. Kadınların Maternal Bağlanma Ölçeğinden aldıkları toplam puan ile Anlamsal Farklılık Ölçeği-Anne Olarak Ben ölçeğinden aldıkları toplam puan arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde ilişki olduğu saptanmıştır. Postpartum depresyon risk durumu ile Maternal Bağlanma Ölçeği toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır. Postpartum depresyon riski olan kadınların Anlamsal Farklılık Ölçeği-Anne Olarak Ben toplam puan ortalaması anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. Bu çalışmada, 26-34 yaş arasında olan kadınların depresyon riskinin daha yüksek olduğu ve bebeğinin cinsiyeti istediği gibi olan kadınların postpartum depresyon riskinin ise daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Yapılan Lojistik Regresyon analizi sonucuna göre Anne Olarak Ben Ölçeği puanı arttıkça postpartum depresyon riskinin 1,25 kat azalttığı belirlenmiştir.
Sonuç: Kadınlarda depresyon riskinin yaygın olduğu, postpartum depresyon riskinin annelik rolü başarısını olumsuz etkilediği ve anne-bebek bağlanması iyi düzeyde olan kadınların annelik rolü başarısının da iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ebeler, doğum sonrası izlem ve bakım hizmeti sunumunda postpartum depresyona yönelik geçerli ve güvenilir ölçme araçları ile değerlendirme yaparak anne-bebek sağlığının geliştirilmesine katkı sağlayabilirler.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY………………………………………………………………. i
TEŞEKKÜR………………………………………………………………………. ii
İÇİNDEKİLER……………………………………………………………………. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ………………………………………. vii
TABLOLAR DİZİNİ……………………………………………………………... viii
ÖZET……………………………………………………………………………… ix
ABSTRACT………………………………………………………………………. xi
1. GİRİŞ…………………………………………………………………………… 1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi…………………………………………………. 1
1.2. Araştırmanın Amacı………………………………………………………….. 4
1.3. Araştırmanın Soruları………………………………………………………… 5
2. GENEL BİLGİLER…………………………………………………………….. 6
2.1. Postpartum Depresyonun Tanımı ve Önemi…………………………………. 6
2.1.1. Postpartum Depresyon Beliritleri…………………………………………... 8
2.1.2. Postpartum Depresyon Taraması…………………………………………... 9
2.1.3. Postpartum Depresyon Görülme Sıklığı…………………………………… 12
2.1.4. Postpartum Depresyonun Risk Faktörleri………………………………….. 13
2.1.5. Postpartum Depresyonun Etiyolojisi………………………………………. 16
2.1.6. Postpartum Depresyonun Tedavisi………………………………………… 17
2.1.7. Postpartum Depresyonun Sonuçları………………………………………... 19
2.1.7.1. Postpartum Depresyon Anne Sağlığına Etkileri……………………….…. 19
2.1.7.2. Postpartum Depresyonun Bebek Sağlığına Etkileri……………………… 20
2.1.8. Postpartum Depresyonun Önlenmesinde ve Postpartum Depresyon Sürecinde Ebenin Rolü……………………………………………………. 21
2.2. Bağlanma………………………………………………………………….….. 24
2.2.1. Bağlanma Kuramı…………………………………………………….…….. 24
2.2.2. Bağlanma Stilleri…………………………………………………………… 26
2.2.2.1. Güvenli Bağlanma………………………………………………………... 26
2.2.2.2. Kaygılı Bağlanma………………………………………………………… 27
2.2.2.3. Kaçıngan Bağlanma……………………………………………………… 27
2.2.3. Anne-Bebek Bağlanması…………………………………………………… 27
2.2.4. Anne-Bebek Bağlanmasını Etkileyen Faktörler………………………….… 30
2.2.5. Anne-Bebek Bağlanmasında Ebenin Rolü…………………………………. 32
2.3. Annelik Rolü…………………………………………………………………. 33
2.4. Annelik Rolü Başarısı………………………………………………………... 34
2.4.1. Annelik Rolü Başarısı Evreleri…………………………………………….. 35
2.5. Annelik Rolü Başarısını Etkileyen Faktörler……………………………….. 36
2.6. Anne Rolü Başarısında Ebenin Rolü…………………………………………. 37
3. GEREÇ VE YÖNTEM………………………………………………………… 38
3.1. Araştırmanın Şekli……………………………………………………………. 38
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri…………………………………… 38
3.3. Araştırmanın Zamanı…………………………………………………………. 39
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi…………………………………………... 39
3.5. Araştırmaya Alınma ve Araştırmadan Dışlanma Kriterleri………………….. 40
3.6. Veri Toplama Araçları………………………………………………………... 41
3.6.1. Anne ve Bebeğine ait Bilgi Formu (EK-1)………………………………… 41
3.6.2. Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği (EK-2)…………………………. 41
3.6.3. Maternal Bağlanma Ölçeği (EK-3)………………………………………… 42
3.6.4. Anlamsal Farklılık Ölçeği-Anne Olarak Ben (EK-4)……………………… 43
3.7. Ön Uygulama………………………………………………………………… 44
3.8. Verilerin Toplanması…………………………………………………………. 44
3.9. Verilerin Değerlendirilmesi………………………………………………….. 44
3.9.1. Bağımlı Değişkenler………………………………………………………... 45
3.9.2. Bağımsız Değişkenler………………………………………………………. 46
3.9.3. Etki Değiştirici ya da Katkıda Bulunucu Değişkenler……………………... 46
3.10. Araştırmanın Güçlükleri……………………………………………………. 46
3.11. Araştırmanın Etik Yönü…………………………………………………….. 46
4. BULGULAR…………………………………………………………………… 48
4.1. Kadınların, Eş ve Bebeğinin Tanıtıcı Özelliklerine İlişkin Bulgular………… 48
4.2. Kadınların Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği, Maternal Bağlanma Ölçeği ve Anlamsal Farklılık Ölçeği-Anne Olarak Ben Puanlarına İlişkin Bulgular……………………………………………………………………… 52
4.3. Kadınların Sosyo-demografik, Obstetrik, Eş ve Bebek Özelliklerine Göre Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği Risk Durumunun Karşılaştırılmasına İlişkin Bulgular………………………………………….. 54
5. TARTIŞMA……………………………………………………………………. 63
5.1. Kadınların Sosyo-Demografik, Eş ve Bebeğe ait Özelliklerinin Tartışılması.. 63
5.2. Kadınların Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeğine İlişkin Bulgularının Tartışılması…………………………………………………………………… 68
5.3. Kadınların Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği, Maternal Bağlanma Ölçeği ve Anlamsal Farklılık Ölçeği-Anne Olarak Ben Puanlarına İlişkin Bulguların Tartışılması……………………………………………………….. 70
5.4. Kadınların Postpartum Depresyon Ölçeği Risk Durumu ile Sosyo-demografik, Eş, Obstetrik ve Bebek Özelliklerine İlişkin Bulgularının Tartışılması…………………………………………………………………… 72
6. SONUÇ VE ÖNERİLER………………………………………………………. 82
6.1. Sonuçlar………………………………………………………………….…… 82
6.2. Öneriler……………………………………………………………………….. 84
KAYNAKLAR…………………………………………………………………… 85
EKLER……………………………………………………………………………. 114
Ek 1. Anne ve Bebeğine ait Bilgi Formu…………………………………………. 114
Ek 2. Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği………………………………........ 118
Ek 3. Maternal Bağlanma Ölçeği ………………………………………………… 121
Ek 4. Anlamsal Farklılık Ölçeği-Anne Olarak Ben………………………………. 122
Ek 5. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu Yazısı Ön Onayı………………………... 124
Ek 6. Aydın İl Sağlık Müdürlüğü Kurum İzin Yazısı…………………………….. 125
Ek 7. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu………………………………………. 126
Ek 8. Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği Kullanım İzni…………………... 130
Ek 9. Maternal Bağlanma Ölçeği Kullanım İzni………………………………….. 131
Ek 10. Anlamsal Farklılık Ölçeği-Anne Olarak Ben Kullanım İzni …………….
Ek 11. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu Yazısı Son Onayı…………………………… 132
133
BİLİMSEL ETİK BEYANI……………………………………………………..... 134
ÖZGEÇMİŞ……………………………………………………………………… 135
Aile Sağlığı Merkezlerinde Çalışan Sağlık Profesyonellerinin Sağlık Okuryazarlığı Düzeyleri ve İlişkili Faktörler: Aydın İli Örneği
Get PDFAmaç: Bu çalışma Aydın iline bağlı aile sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık profesyonellerinin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmış bir çalışmadır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma analitik- kesitsel tipte olup, Mart 2023-Mart 2024 tarihleri arasında Aydın ili aile sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık çalışanları ile yapılmıştır. Çalışma evreni 682 sağlık profesyonelinden oluşmaktadır. Evreni bilinen örneklem hesaplama formülü kullanılarak örneklem büyüklüğü 240 kişi olarak hesaplanmış olup, araştırmaya 259 kişi dahil edilmiştir. Veriler Kişisel Bilgi Formu ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırma öncesi Aydın Valiliği’nden, Aydın İl Sağlık Müdürlüğü’nden ve Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan resmi izinler alınmıştır. Gönüllülerden sözlü onam ve araştırmada kullanılan ölçeklerle ilgili araştırmacılardan gerekli izinler alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistiksel analizler (Aritmetik Ortalama, standart sapma, sıklık, yüzdelik), Student-t testi, Mann-Whitney U Kruskal Wallis-H, Pearson Correliation, Kolmogorov-Smirnov, Spearman's rho testleri kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza katılan aile sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık çalışanlarının Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 puan ortalaması 37,53±7,86 olarak yeterli düzeyde olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %41,7’ sinin sorunlu – sınırlı sağlık okuryazarlığı seviyesinde olduğu görülmüştür. Katılımcıların %84,6’sı (n=219) kadın, %15,4’ü erkek (n=40) olup yaş ortalaması 40,72±10,22’dir. Katılımcıların %75,3’ü evli (n=195), %40,2’si ebe (n=104), %59,8’i geliri giderine denk (n=155), %47,1’i ilçede yaşamakta (n=122), %90,7’si çekirdek aileye sahip olup (n=235), %68,7’sinin eğitim durumu lisans (n=178) düzeyindedir. Erkeklerin, bekâr ve boşanmışların, hekimlerin, lisans eğitim düzeyinde olanların, sağlık durumunu orta ve üstünde değerlendirenlerin, kitap/gazete okumayı sevenlerin ve sosyal statüsünü yüksek değerlendirenlerin sağlık okuryazarlığı düzeyi yüksek bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Aile sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık profesyonellerinin yarısından fazlasının sağlık okuryazarlığı düzeyinin istenilen düzeyde olduğu görülmüştür. Aile sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık profesyonellerinin sağlık okuryazarlığı konusundaki bilgi ve becerilerini geliştirmeye yönelik etkinlikler yapılabilir.KABUL VE ONAY
TEŞEKKÜR
İÇİNDEKİLER
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ
ŞEKİLLER DİZİNİ
TABLOLAR DİZİNİ
ÖZET
ABSTRACT
1. GİRİŞ
2. GENEL BİLGİLER
2.1 Sağlık Okuryazarlığı Kavramının Tarihçesi ve Tanımı
2.2 Sağlık Okuryazarlığı Türleri
2.2.1 Fonksiyonel (İşlevsel) Sağlık Okuryazarlığı
2.2.2 İnteraktif (Etkileşimli) Sağlık Okuryazarlığı
2.2.3 Eleştirel (Kritik) Sağlık Okuryazarlığı
2.3 Sağlık Okuryazarlığının Kavramsal Modelleri
2.4 Sağlık Okuryazarlığının Alt Boyutları
2.5 Sağlık Okuryazarlığının Önemi
2.6 Sağlık Okuryazarlığını Etkileyen Faktörler
2.7 Sağlık Okuryazarlığı Ölçüm Yöntemleri
2.8 Türkiye’de ve Dünyada Sağlık Okuryazarlığı
3. GEREÇ VE YÖNTEM
3.1. Araştırmanın Tipi
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Zaman
3.3. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi
3.4. Araştırmaya Alınma Kriterleri
3.5. Araştırmaya Alınmama Kriterleri
3.6. Araştırma Soruları
3.7. Araştırmada Kullanılan Veri Toplama Araçları
3.7.1. Kişisel Bilgi Formu
3.7.2. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı - 32 Ölçeği (TSOY - 32 )
3.8. Araştırmanın Uygulama Planı
3.9. Araştırmanın Etik Yönü
3.10. Araştırmanın İstatistiksel Değerlendirmesi
4. BULGULAR
5. TARTŞMA
6. SONUÇ VE ÖNERİLER
6.1. Sonuçlar
6.2. Öneriler
6.2.1. Genel Öneriler
6.2.2. Bireysel Öneriler
KAYNAKLAR
EKLER
EK 1. Anket Formu
EK 2. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği
EK 3. Etik Kurul İzin Yazısı
EK 4. Valilik İzin Yazısı
EK 5. Kurum İzin Yazısı
EK 6. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği İzin Yazısı
EK 7. Bilgilendirilirmiş Gönüllü Onam Formu
BİLİMSEL ETİK BEYANI
ÖZGEÇMİ
Aydın ili Didim ilçesi koşullarında sulamanın gemlik zeytininin fizyolojisi, verimi ve kalitesine etkisi üzerine bir araştırma
No full textBirim alandan elde edilen verimi ve ürün kalitesini arttırmaktır. Farklı sulama aralığı ve
sulama miktarları uygulanarak elde edilen veriler toplanarak sulama suyunun verime ve
kaliteye olan etkisi araştırılmıştır. Çalışma Aydın İli Didim İlçesi Batıköy’de Tanmanlar
Zirai İşletmesinde 550 da zeytin bahçesinde gerçekleşmiştir. Çeşit olarak gemlik türü zeytin
seçilmiştir ve ağaçlar ortama olarak 15 yaşındadır. Sulamada kullanılacak su, menderes
nehrinden alınmıştır. Söz konusu arazide sulu tarım yapılmaktadır. Çalışmanın yapılacağı
alan yükseltisi ortalama olarak 50 m’dir. Didim ilçe merkezine 23 km uzaklıkta
bulunmaktadır. Çalışma alanı iklim özellikleri olarak Akdeniz iklimi görülmektedir. Aydın
koşullarında Gemlik çeşidi zeytinde damla sulama yönteminin uygulanması durumunda en
uygun sulama programı normal ve kısıtlı su koşullarına göre belirlenmiş olacağından,
bölgede ekonomik olarak önemli değere sahip ürünümüz olan zeytin de büyük oranda
sulama yapılmadığından, doğru sulanan zeytinin verim artışı göstermesi gözlemlenmiştir.
Özellikle de zeytinde sulama yapılan ve kontrol olarak alacağımız ağaçların kıyaslanmasına
dayanarak meyvede oluşan yağ oranındaki artışın belirlenmesi, meyve büyüklük
miktarlarının saptanması ağaç başı verimde oluşacak değişimlerin gözlenmesi amacıyla bu
çalışmanın bölgenin hakim çeşidi olan gemlik çeşidi zeytinde yapılması sonuçların üreticiye
bilimsel olarak yansıtılması açısından oldukça önemli olduğu bir gerçektir. Yeterli ve
istenilen miktarda zeytine sulama yapılırsa verimde kalitede artışın olduğu periodisteyi
durdurduğu gözlemlenmiştir.To increase the yield and product quality obtained from the unit area. The data obtained by
applying different irrigation intervals and irrigation amounts were collected and the effect of
irrigation water on yield and quality was investigated. The study was carried out in the
Tanmanlar Agricultural Enterprise in the Didim District of Aydın, Batıköy, in 550 da olive
orchards. Gemlik type olive was chosen as a variety and the trees are approximately 15
years old. The water used for irrigation was taken from the meander river. Irrigated
agriculture is practiced on the land in question. The elevation of the area where the work
will be done is 50 m on average. It is 23 km away from Didim town centre. Mediterranean
climate is seen as the climate characteristics of the study area. In Aydın conditions, when
the Gemlik variety olive is irrigated with the drip irrigation method, the most suitable
irrigation program has been determined according to normal and limited water conditions,
and since the olive, which is an economically important product in the region, is not
irrigated to a large extent, it has been determined that the olives with correct irrigation show
an increase in yield. In particular, based on the comparison of the irrigated and control trees
in olives, it is very important to determine the increase in the oil rate in the fruit, the amount
of fruit size, the changes in the yield per tree, to carry out this study on the olive, the
dominant variety of the region, and to reflect the results to the producer scientifically. is a
fact. It has been observed that if sufficient and desired amount of olives are irrigated, it
stops the periodontitis, where there is an increase in yield and quality
Sıçanlarda Deneysel Sipermetrin Toksisitesinde İntravenöz Lipid Emülsiyonunun Etkisinin Araştırılması
No full textAmaç: Bu çalışmanın amacı, sıçanlarda sipermetrin (CYP) toksikasyonunda intravenöz lipid emülsiyonu (ILE) tedavisinin bazı toksikolojik, patolojik, biyokimyasal ve hematolojik parametreler üzerine etkilerinin araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: 32 adet yetişkin erkek Sprague dawley sıçan kontrol, sipermetrin (CYP), sipermetrin+intravenöz lipid emülsiyonu (CYP+ILE) ve sipermetrin+genel tedavi (CYP+GT) olmak üzere dört gruba ayrıldı. CYP toksikasyonu tek doz 450 mg/kg doz sipermetrin oral yolla indüklendi. CYP+ILE grubuna %20 ILE 12,4 ml/kg I.V. yolla 10 dakika süreyle uygulandı. CYP+GT grubuna etkin kömür 1-3 mg/kg ve magnezyum sülfat 1g/kg oral yolla, atropin 2 mg/kg İ.P. verildi. İlaç uygulamasından 24 saat sonra anestezi altındaki sıçanlardan kan örnekleri ve ötenazilerini takiben karaciğer ve böbrek dokusu örnekleri alındı.
Bulgular: Dokulara ait oksidatif stres parametreler değerlendirildiğinde, karaciğer dokusunda CYP grubu ile karşılaştırıldığında, CYP+ILE grubunda süperoksit dismutaz aktiviteleri, glutatyon seviyeleri ve katalaz aktiviteleri istatistiksel olarak yüksek, malondialdehit ve myeloperoksidaz seviyeleri istatistiksel olarak daha düşük bulundu. Böbrek dokusunda ise CYP grubu ile karşılaştırıldığında, CYP+ILE grubunda sadece süperoksit dismutaz aktiviteleri ve glutatyon seviyeleri istatistiksel olarak yüksek bulundu, diğer parametreler arasında anlamlı fark bulunamadı. CYP ile oluşturulan DNA hasarına bakıldığında, CYP+ILE grubunda kuyruk momenti ve kuyruk yoğunluğunun anlamlı olarak düşük olduğu belirlendi. Serum örneklerinden elde edilen biyokimyasal parametreler değerlendirildiğinde, ALT ve üre değerlerinde CYP grubu ile CYP+ILE grubu arasında anlamlı fark tespit edildi, ancak diğer biyokimyasal parametrelerde anlamlı bir fark bulunamadı. Hematolojik parametreler incelendiğinde, K grubu ile karşılaştırıldığında CYP grubunda hematokrit (%), hemoglobin (g/dl), eritrosit (ml/mm3) ve değerleri istatistiksel olarak düşük, CYP grubu ile karşılaştırıldığında, CYP+ILE grubunda trombosit (103/mm3) değeri istatistiksel olarak yüksek bulundu. Diğer hematolojik parametreler arasında anlamlı fark bulunamadı. Karaciğer ve böbrek dokusunun histopatolojik değerlendirilmesinde, CYP grubunda konjesyonlar görülürken, CYP+ILE grubunda sınırlı patolojik değişiklikler tespit edilmiştir. İmmunohistokimyasal parametreler değerlendirildiğinde ise, karaciğer ve böbrek Bcl-2 immunoreaktivitesinin CYP+ILE grubunda önemli ölçüde pozitif olduğu belirlenmiştir. Karaciğer kaspaz-3 immunoreaktivitesinde en yüksek skor CYP+ILE grubunda görülürken, böbrek kaspaz-3 immunoreaktivitesinde en yüksek skorun CYP+GT grubunda olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Çalışmamız sonucunda elde edilen veriler, ILE’nin sipermetrinin olumsuz etkilerine karşı etkili olabileceğini ortaya koymuştur.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ viii
RESİMLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ xi
ÖZET xiv
ABSTRACT xvi
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Pestisitler 3
2.1.1. İnsektisitler 5
2.1.2. Sentetik Piretroitler 6
2.1.3. Sipermetrin 7
2.2. İntravenöz Lipid Emülsiyonu (ILE) 9
2.2.1. ILE’nin Tarihçesi 10
2.2.2. ILE’nin Etki Mekanizması 10
2.2.2.1. Miyokardiyal Performansı Artırıcı Etkisi 11
2.2.2.2. Lipid Sink Teorisi 11
2.2.2.3. İyon Kanalı Teorisi 12
2.2.3. ILE’nin Yan Etkileri 12
2.2.4. ILE’nin Uygulama Şekli ve Dozu 13
3. GEREÇ VE YÖNTEM 17
3.1. Gereç 17
3.1.1. Cihazlar, Araç ve Gereçler 17
3.1.2. Kullanılan Kimyasal Maddeler 18
3.1.3. Hayvan Materyali 19
3.2. Yöntem 22
3.2.1. Karaciğer ve Böbrek Dokusu Oksidan ve Antioksidan Parametrelerin Analizi. 22
3.2.1.1. Dokuların Homojenizasyonu 22
3.2.1.2. Süperoksit Dismutaz (SOD) Analizi . 23
3.2.1.3. Katalaz (CAT) Analizi 24
3.2.1.4. Glutasyon (GSH) Analizi 25
3.2.1.5. Malondialdehit (MDA) Analizi 25
3.2.1.6. Myeloperoksidaz (MPO) Analizi 26
3.2.1.7. Total Protein Analizi 27
3.2.2. Biyokimyasal Parametrelerin Analizi 27
3.2.3. Hematolojik Parametrelerin Analizi 28
3.2.4. Patolojik Değerlendirme 28
3.2.4.1. Histopatoloji 28
3.2.4.2. İmmunohistokimya 29
3.2.5. Comet Analizi 30
3.3. İstatistiksel Değerlendirme 33
4. BULGULAR 34
4.1. Deneysel Grupların Canlı Ağırlıkları34
4.2. Deneysel Gruplara ait Hematolojik Parametre Sonuçları 34
4.3. Bazı Serum Biyokimyasal Parametre Sonuçları 38
4.4. Deneysel Grupların COMET Analiz Sonuçları 40
4.5. Karaciğer Dokusu Antioksidan ve Oksidan Parametre Sonuçları 42
4.6. Böbrek Dokusu Antioksidan ve Oksidan Parametre Sonuçları 45
4.7. Deneysel Gruplara Ait Histopatolojik Bulgular 47
4.8. Deneysel Gruplara Ait İmmunohistokimyasal Bulgular 59
5. TARTIŞMA 71
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 83
KAYNAKLAR 85
EK (ADÜ-HADYEK) 101
BİLİMSEL ETİK BEYANI 102
ÖZ GEÇMİŞ 10
DAMASCUS, KİLİS, HATAY VE KIL KEÇİ IRKLARINDA GENETİK KARAKTERİZASYONUN mtDNA-D LOOP DİZİ ANALİZİ İLE BELİRLENMESİ
Get PDFBu çalışmada, Damascus (DMS), Kilis (KLS), Hatay (HTY) ve Kıl (KIL) keçi
ırklarında mitokondriyal DNA çeşitliliğinin D-loop üzerinde 598 bç uzunluğundaki bölgenin
DNA dizi analizi ile ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmanın hayvan materyalini T.C.
Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü tarafından
yürütülen “Halk Elinde Hayvan Islahı” ülkesel projesi kapsamında yetiştirilen keçiler
oluşturmuştur. Bu amaçla toplamda 84 baş keçiden kan örnekleri alınmış ve DNA dizi analizi
ile değerlendirmeler yapılmıştır.
Dört farklı ırk ve toplamda 84 baş keçide 65 haplotip, 95 polimorfik bölge ve 64
parsinomik bölge tespit edilmiştir. Haplotip çeşitliliği en yüksek Damascus (H=0,9890,019)
ve en düşük ise Hatay (H=0,9440,028) keçilerinde hesaplanmıştır. Nükleotid çeşitliliği
bakımından en yüksek ve düşük değerler sırasıyla Damascus (=0,026350,00336) ve Kıl
(=0,017340,00109) keçi ırklarında olduğu gözlenmiştir. Popülasyon genelinde 80 baş
hayvanın A haplogrubunda, dört baş hayvanın ise G haplogrubunda olduğu belirlenmiştir.
Daha önce literatürde yer almayan Hatay keçilerinin A ve G haplogruplarında olduğu tespit
edilmiş, aynı zamanda Damascus keçilerinde ise G haplogrubu ilk kez bu çalışmada
belirlenmiştir. Nötralite test sonuçlarına göre özellikle Hatay keçi popülasyonunda Fu ve
Li'nin D ile F testi sonuçlarının, nadir allellerin azlığına ve popülasyonda dar boğazın hafif
etkilerine işaret ettiği görülmektedir. Nei’nin genetik uzaklık matrisine göre çizdirilen
dendogram, Kilis keçilerinin bölgedeki Kıl keçi ve Damascus keçileri ile kontrolsüz şekilde
xxiv
melezlendiğini, bununla birlikte Hatay keçilerinin ise Kilis ve Kıl keçisi ile melezlenerek
ortaya çıktığı bilgisini desteklemektedir.
Sonuç olarak, üzerinde çalışılan ırklar bakımından mitokondriyal DNA D-loop
bölgesinin ve yapılan analizlerin genetik varyasyonu ortaya koyması açısından yeterli olduğu
söylenebilir. Elde edilen bulguların literatüre önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.This study aims to investigate the mitochondrial DNA diversity in Damascus (DMS),
Kilis (KLS), Hatay (HTY), and Kıl (KIL) goat breeds through DNA sequence analysis of the
598 bp D-loop region. The animal material for this study comprised goats raised under the
national project “On-Farm Animal Breeding,” conducted by the General Directorate of
Agricultural Research and Policies of the Ministry of Agriculture and Forestry of the
Republic of Türkiye. For this purpose, blood samples were collected from a total of 84 goats,
and evaluations were carried out through DNA sequence analysis.
In four distinct breeds and a total of 84 goats, 65 haplotypes, 95 polymorphic regions,
and 64 parsimony-informative regions were identified. The highest haplotype diversity was
observed in the Damascus breed (H=0,989±0,019), while the lowest haplotype diversity was
recorded in the Hatay goats (H=0,944±0,028). In terms of nucleotide diversity, the highest
and lowest values were observed in the Damascus (π=0,02635±0,00336) and Kıl
(π=0,01734±0,00109) goat breeds, respectively. Across the population, 80 animals were
found to belong to haplogroup A, while four animals belonged to haplogroup G. It was
determined that the Hatay goats, which were not previously documented in the literature,
belonged to both haplogroups A and G. Additionally, haplogroup G was identified in the
Damascus goats for the first time in this study. According to the neutrality test results,
especially in the Hatay goat population, the outcomes of Fu and Li's D and F tests indicate a
deficiency of rare alleles and imply a slight bottleneck effect within the population.
xxvi
According to the Phylogram tree constructed based on Nei's genetic distance matrix,
the results support the idea that Kilis goats have been uncontrollably mated with local Kıl
and Damascus goats. Additionally, the data support the idea that Hatay goats have emerged
through mating with Kilis and Kıl goats.
In conclusion, the mitochondrial DNA D-loop region and the analyses conducted were
sufficient to reveal the genetic variation among the studied breeds. The findings are expected
to make significant contributions to the existing literature
Aydın İlinde Kedi ve Köpeklerde Dirofilaria Türlerinin Moleküler Yöntemlerle Belirlenmesi
Get PDFAmaç: Dirofilaria immitis ve Dirofilaria repens, zoonotik filarial nematodlardır ve evcil hayvanlar başta olmak üzere insanlar da dahil birçok memeli türünü enfekte edebilmektedirler. Bu parazitlerin bulaşması, mikrofiler taşıyan kan emici sivrisinekler aracılığıyla gerçekleşmektedir. Bu parazitler, genellikle pulmoner arterlerde ve sıklıkla kalbin sağ tarafında bulunmaktadırlar ve bu sebeple "kalp kurdu" adının verilmesine sebep olmaktadırlar.
Gereç ve Yöntem: Çalışma Aydın İli’nin çeşitli ilçelerindeki kedi ve köpeklerde Dirofilaria immitis ve Dirofilaria repens'in yaygınlığını ve coğrafi dağılımını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla Efeler, Kuşadası, Nazilli ve Didim ilçelerinden 200 köpek ve 150 kediden, toplamda 350 hayvandan, kan örnekleri alınmış, moleküler bir yöntem olan PZR ile Dirofilaria tür tayini yapılarak dirofilariasis açısından değerlendirilmiştir.
Bulgular: Elde edilen sonuçlara göre 200 köpeğin 12’sinde (%6), 150 kedinin 3’ünde (%2) Dirofilaria immitis pozitif bulunmuş olup Dirofilaria repens gözlemlenmemiştir. Toplamda 350 hayvandan 15 tanesi Dirofilaria immitis pozitif bulunmuş olup, dirofilariasisin Aydın’daki prevelans değeri %4,29 olarak ölçülmüştür.
Sonuç: Dirofilaria immitis enfeksiyonları, hem köpek hem de kediler için önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. Çalışma, sivrisinek popülasyonlarının kontrolünün, hayvanların düzenli veteriner hekim kontrolünün ve profilaktik tedbirlerin uygulanmasının, enfeksiyonların yayılmasını önlemek için kritik olduğunu vurgulamaktadır.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
RESİMLER DİZİNİ viii
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xi
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Diroflaria’nın Sınıflandırılması 3
2.2. Tarihçe 4
2.3. Morfoloji 5
2.3.1. Dirofilaria immitis 5
2.3.2. Dirofilaria repens 7
2.4. Konaklar ve Yaşam Çemberi 8
2.4.1. Dirofilaria immitis’in Gelişimi 10
2.4.2. Dirofilaria repens’in Gelişimi 13
2.5. Dirofilariasisin Yaygınlığı 14
2.6. Patojenez ve Klinik Belirtiler 23
2.7. Tanı 28
2.8. Tedavi ve Kontrol 31
3. GEREÇ VE YÖNTEM 35
3.1. Gereç 35
3.1.1. Kan Örneklerinin Toplanması 36
3.2. Yöntem 37
3.2.1. DNA Ekstraksiyonu 37
3.2.2. Polimeraz Zincir Reaksiyonu 40
4. BULGULAR 44
5. TARTIŞMA 53
6. SONUÇ 59
KAYNAKLAR 61
EKLER 82
Ek 1. Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurul Kararı 82
BİLİMSEL ETİK BEYANI 83
ÖZ GEÇMİŞ 8
Etlik Piliç Rasyonlarına Lignoselüloz Katılmasının, Büyüme Performansı, Et Kalitesi Ve Ayak Tabanı Yangısı Oluşumu İle Bağırsak Histomorfolojisi Üzerine Etkileri
No full textÖZET
ETLİK PİLİÇ RASYONLARINA LİGNOSELÜLOZ KATILMASININ,
BÜYÜME PERFORMANSI, ET KALİTESİ VE AYAK TABANI YANGISI
OLUŞUMU İLE BAĞIRSAK HİSTOMORFOLOJİSİ ÜZERİNE
ETKİLERİ
Erinöz S. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hayvan
Besleme ve Beslenme Hastalıkları Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2024
Amaç: Yapılan araştırma etlik piliçlerin rasyonlarına %0, %0,4 ve %0,8 düzeyinde
lignoselüloz katılmasının büyüme performansı, et kalitesi, bağırsak histomorfolojisi ile ayak
tabanı yangılarının oluşum sıklığı ve şiddeti üzerine etkilerinin incelenmesi amacıyla
yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Kanatlı
Araştırma Birimi’nde Kasım- Aralık 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Toplam 270
adet günlük yaştaki Ross 308 etlik civciv, her bölmede 15 hayvan içeren altı tekrar grubundan
oluşan üç deneme grubuna rastgele dağıtılmıştır. Deneme gruplarının rasyonları %0, %0,4 ve
%0,8 düzeyinde lignoselüloz (Arbocel, JRS) katılarak katalogda belirtilen değerlere göre
formüle edildi. Çalışmanın verileri, One Way ANOVA ve Ki- Kare testleri kullanılarak
değerlendirilmiştir.
Bulgular: Elde edilen performans değerleri değerlendirildiğinde 10. günde yapılan
ölçümlerde canlı ağırlık değerleri %0,8 düzeyinde lignoselüloz ilavesi yapılmış deneme
grubunda diğer gruplara göre daha yüksek (p<0,05) bulunur iken denemenin 24. ve 42
günlerinde canlı ağırlık bakımından fark önemsiz bulunmuştur. Karkas randımanı
değerlendirmesinde ise deneme grupları arasında fark bulunamamıştır. Altlık kalite özellikleri
(pH, nem, sıcaklık) değerlendirildiğinde ise deneme grupları arasındaki fark önemsiz
bulunmuştur. Rasyonlarda farklı seviyelerde lignoselüloz kullanılması göğüs eti renginde,
pişme kaybında ve su tutma parametrelerinde herhangi bir değişikliğe neden olmamıştır.
Göğüs eti pH'sı değerlendirildiğinde ise %0,8 düzeyinde lignoselüloz ile beslenen deneme
12
grubunun 24. saatte yapılan ölçümlerde daha düşük pH değerine (p<0,05) sahip olduğu
görülür iken 72. saatte yapılan ölçümlerde ise gruplar arasında fark görülmemiştir.
Rasyonlarda farklı düzeyde lignoselüloz kullanılması bağırsak viskozitesinde değişikliğe yol
açmamıştır. Rasyonlarda farklı düzeyde lignoselüloz eklenmesi bazı bağırsak histomorfolojisi
parametrelerinde önemli değişikliklere yol açmıştır. Duedonumda villus yüksekliği ve villus
genişliğinde gruplar arasında fark görülmez iken %0,8 düzeyinde lignoselüloz eklenmiş
deneme grubunun duedonum kript derinliğinin daha fazla (p<0,05) olduğu görülmüştür.
Lignoselüloz ilavesi yapılmış grupların ileum villus yüksekliği, villus genişliği ve kript
derinliği kontrol grubuna göre daha yüksek (p<0,05) bulunmuştur. Villus yüksekliğinin kript
derinliğine oranı değerlendirildiğinde ise ileumda anlamlı bir fark görülmez iken duedonumda
%0,8 düzeyinde lignoselüloz ilavesi yapılmış grubunun villus yüksekliğinin kript derinliğine
oranı en düşük (p<0,05) seviyede bulunmuştur. Ayak tabanı yangısı görülme sıklığı ve şiddeti
lignoselüloz ilavesi yapılmış deneme gruplarında kontrol grubuna göre daha düşük (p<0,05)
bulunmuştur.
Sonuç: Antinutrisyonel olarak kabul edilen lignoselülozun ticari etlik piliç yetiştiriciliğinde
kullanılmasının performans parametrelerini ve göğüs eti kalitesini olumsuz yönde
etkilemediği, bağırsak histomorfolojisinin bazı parametrelerinde iyileşmeler sağladığı, altlık
kalitesinin stabil kaldığı ve FPD oluşma sıklığının azaldığı sonucuna varılmıştır.İÇİNDEKİLER
KABUL ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ iii
ŞEKİLLER DİZİNİ v
RESİMLER DİZİNİ vi
TABLOLAR DİZİNİ vii
ÖZET viii
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Lifli Maddeler (Karbonhidratlar) 4
2.2. Lignoselüloz 7
2.3. Kanatlılar İçin Altlık Kalitesinin Önemi 10
2.4. Kanatlılarda Et kalitesini Belirleyen Unsurlar 12
3. GEREÇ VE YÖNTEM 15
3.1. Gereç 15
3.1.1. Hayvan 15
3.1.2. Yem 15
3.1.3. Lignoselüloz kaynağı 17
3.2. Yöntem 17
3.2.1. Deneme Deseni 17
3.2.2. Deneme Hayvanlarının Bakımı 18
3.2.3. Canlı Ağırlık ve Canlı Ağırlık Artışının Belirlenmesi 19
3.2.4. Yem Tüketimi ve Yemden Yararlanma Oranının Belirlenmesi 19
3.2.5. Kesim İşlemi 20
3.2.6. Sıcak Karkas Randımanının Belirlenmesi 20
3.2.7. Göğüs Eti ile İlgili Bazı Parametrelerin İncelenmesi 20
5
3.2.8. İleal Viskozitenin İncelenmesi 22
3.2.9. Bağırsak Histomorfolojisinin Belirlenmesi 22
3.2.10. Altlık Özelliklerinin İncelenmesi 23
3.2.11. Ayak Tabanı Yangısının İncelenmesi 24
3.2.12. İstatistiksel Analizler 24
4. BULGULAR 25
4.1. Yem Analizleri 25
4.2. Büyüme Performansı 25
4.2.1. Canlı Ağırlık 26
4.2.2. Canlı Ağırlık Artışı 26
4.2.3 Yem Tüketimi 27
4.2.4. Yemden Yararlanma Oranı 27
4.3. Karkas Randımanı 28
4.4 Bağırsak Histomorfolojisi 28
4.5. Bağırsak Viskozitesi 30
4.6. Altlık Kalite Özellikleri 30
4.7. Ayak Tabanı Yangısı Görülme Oranı 31
4.8.Göğüs Eti kalite Özellikleri 33
4.8.1. pH 33
4.8.2. Renk 33
4.8.3. Su Tutma Kapasitesi 34
4.8.4. Pişirme Kaybı 34
5. TARTIŞMA 36
5.1 Büyüme Performansı 36
5.2 Karkas Randımanı 41
5.3 Bağırsak Viskozitesi 44
5.4. Bağırsak Histomorfolojisi 46
5.5. Ayak Tabanı Yangısı Skorlaması 50
5.6. Altlık Kalite Özellikleri 52
5.7. Göğüs Eti Kalite Özellikleri 54
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 56
KAYNAKLAR 58
EKLER 80
EK-1 Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurul Kararı (ADÜ HADYEK) 80
BİLİMSEL ETİK BEYAN 81
6
ÖZ GEÇMİŞ 8
Comparative Efficiency of The Application of Sexed Semen In Dairy Cows and Heifers
No full textAmaç: Bu çalışma sütçü inekler ve düvelerde cinsiyeti belirlenmiş sperma kullanımının karşılaştırmalı etkinliğini araştırmak için tasarlandı.
Gereç ve Yöntem: Sunulan çalışma ticari sütçü bir çiftlikte gerçekleştirildi. Bu çalışmada sütçü inekler (n=25) ve düveler (n=25) kullanıldı. Tüm hayvanlar progesteron ile kombine edilmiş ovsynch protokolü ile senkronize edildi (GnRH–Progesteron–7g–PGF2α–2g–GnRH–16s–ST). Senkronize edilen hayvanlar cinsiyeti belirlenmiş sperma ile tohumlandı. Gebelik oranları ve embriyonik kayıplar trans-rektal ultrasonografi ile sırasıyla suni tohumlamadan 35 ve 65 gün sonrasında belirlendi. Ayrıca doğum öncesi ve doğum sırasındaki fötal kayıplar kayıt altına alındı. Bütün veriler SPSS istatistik programı ile analiz edildi. Sütçü inekler ve düvelere ait parametreler Ki-kare testi ile karşılaştırıldı.
Bulgular: Gebelik oranlarının sütçü inek (%52) ve düvelerde (%72) benzer olduğu belirlendi (p>0.05). Benzer şekilde, embriyonik kayıp oranları açısından sütçü inekler (%7,7) ve düveler (%5,6) arasında istatistiksel bir fark olmadığı görüldü. Doğumdan önce ve doğum sırasında gerçekleşen fötal kayıplar sırasıyla düve (%5,9; %12,5) ve ineklerde (%8,3; %9,1) tespit edildi (p>0.05). Cinsiyeti belirlenmiş spermanın güvenirlik oranının %82,8 olduğu belirlendi.
Sonuç: Sütçü inekler ve düvelerde cinsiyeti belirlenmiş sperma kullanımı belirtilen koşullar altında benzer sonuçlar sağladı.Objective: This study was designed to investigate the comparative efficacy of the use of sexed semen in dairy cows and heifers.
Material and Methods: The present study was performed in a commercial dairy farm. Dairy cows (n=25) and heifers (n=25) were used in this study. All the animals were synchronized with progesterone combined ovsynch protocol (GnRH–Progesterone–7d–PGF2α–2d–GnRH–16h–AI). Synchronized animals were inseminated with sexed semen. Conception rates and embryonic losses were determined with trans-rectal ultrasound respectively 35 and 65 days after artificial inseminations. Moreover, fetal losses were recorded before and during parturition in heifers and cows. All the data was analyzed SPSS statistical software. The parameters belong to dairy cows and heifers were compared with Chi-square test.
Results: Pregnancy rates were determined similar in dairy cows (52%) and (72%) heifers (p>0.05). Similarly, embryonic loss rates were not found statistically different between dairy cows (7.7%) and heifers (5.6%). Fetal loss rates were detected before parturition and during parturition in heifers (5.9%; 12.5%) and cows (8.3%; 9.1%) respectively (p>0.05). The reliability of sexed semen was defined as 82.8%.
Conclusion: The use of sexed semen in dairy cows and heifers were provided similar results under the present conditions.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY .................................................................................................................... i TEŞEKKÜR ............................................................................................................................... ii İÇİNDEKİLER .......................................................................................................................... iii SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ............................................................................... v RESİMLER DİZİNİ .................................................................................................................. vi TABLOLAR DİZİNİ ............................................................................................................... vii ÖZET ....................................................................................................................................... viii ABSTRACT .............................................................................................................................. ix 1.GİRİŞ ...................................................................................................................................... 1 2. GENEL BİLGİLER ................................................................................................................ 3
2.1. Cinsiyeti Belirlenmiş Sperma Teknolojisi .......................................................................... 3
2.1.1. İmmunolojik Yöntemle Spermatozoonlarda Cinsiyet Tayini .......................................... 3
2.1.2. Yüzdürme Yöntemi ile Spermatozoonlarda Cinsiyet Tayini ........................................... 3
2.1.3. Baş Bölgesi Hacimsel Farklarından Yararlanarak Spermatozoonlarda Cinsiyet Tayini 4
2.1.4. Elektrofrez Yöntemi ile Spermatozoonlarda Cinsiyet Tayini ......................................... 4
2.1.5. Yoğunluk Farkı ile Spermatozoonlarda Cinsiyet Tayini .................................................. 4
2.1.6. Laminar Akış Altında Yüzdürme Yöntemi ile Spermatozoonlarda Cinsiyet Tayini ....... 4
2.1.7. Perkol Dansite Gradient ile Spermatozoonlarda Cinsiyet Tayini ................................... 4
2.1.8. Akış Sitometri Yöntemi ile Spermatozoonlarda Cinsiyet Tayini .................................... 5
2.1.9.Cinsiyeti Belirlenmiş Sperma ile Yapılan Saha Çalışmaları ............................................. 6
2.1.10. Cinsiyeti Belirlenmiş Sperma Kullanımının Avantajları ............................................... 6
2.1.11. Cinsiyeti Belirlenmiş Sperma Kullanımının Dezavantajları .......................................... 7
2.2. Sığırlarda Östrüs Siklusu ..................................................................................................... 8
2.2.1. Proöstrüs ........................................................................................................................... 8
2.2.2. Östrus ............................................................................................................................... 8
2.2.3. Metöstrus .......................................................................................................................... 9
2.2.4. Diöstrus ............................................................................................................................ 9
2.3. Sığırlarda Foliküler Dinamik .............................................................................................. 9
2.4. Sığırlarda Östrus Senkronizasyon Yöntemleri .................................................................. 10
2.4.1. Sığırlarda Prostaglandinler ile Östrus Senkronizasyonu ................................................ 10
iv
2.4.2. GnRH ve Prostaglandinler ile Östrus Senkronizasyonu ................................................ 11
2.4.3. Progesteronlar ile Östrus Senkronizasyonu .................................................................... 11 3. GEREÇ VE YÖNTEM ........................................................................................................ 12
3.1. Gereç ................................................................................................................................. 12
3.1.1. Cihazlar .......................................................................................................................... 12
3.1.2. Hayvan Materyali ........................................................................................................... 12
3.1.3. Cinsiyeti Belirlenmiş Dondurulmuş Sperma .................................................................. 12
3.2. Yöntem .............................................................................................................................. 13
3.2.1. Östrus Senkronizasyonları .............................................................................................. 13
3.2.2. Cinsiyeti Belirlenmiş Dondurulmuş Spermaların Çözdürülmesi ................................... 14
3.2.3. Suni Tohumlamalar ........................................................................................................ 14
3.2.4. Gebeliklerin ve Embriyonik Kayıpların Tespiti ............................................................. 15
3.2.5. Cinsiyeti Belirlenmiş Spermanın Güvenirlik Oranının Tespiti ...................................... 15
3.2.6. Düve ve İneklerde Gerçekleşen Fötal Ölümlerin Tespiti ............................................... 15
3.2.7. Doğum Sırasında Gerçekleşen Yavru Kayıplarının Tespiti ........................................... 15
3.2.8. İstatistiksel Değerlendirme ............................................................................................. 16 4. BULGULAR ........................................................................................................................ 17
4.1. Düvelerden ve İneklerden Elde Edilen Gebelik ve Embriyonik Kayıp Oranlarının Karşılaştırılması ....................................................................................................................... 17
4.2. Cinsiyeti Belirlenmiş Spermanın Güvenirlik Oranı ......................................................... 17
4.3. Düve ve İneklerdeki Fötal Kayıp Oranlarının Karşılaştırılması ....................................... 17
4.4. Düve ve İneklerde Doğum Sırasında Gerçekleşen Yavru Kayıplarının Karşılaştırılması 18 5. TARTIŞMA ......................................................................................................................... 19 6. SONUÇ VE ÖNERİLER ..................................................................................................... 21 KAYNAKLAR ......................................................................................................................... 22 BİLİMSEL ETİK BEYANI ..................................................................................................... 27 ÖZ GEÇMİŞ ............................................................................................................................ 2