5025 research outputs found
Sort by
Non-alkolik yağlı karaciğer hastalarının ultra işlenmiş besin tüketim durumlarının ve yeme bağımlılıklarının değerlendirilmesi
No full textAmaç: Bu çalışmada NAYKH olan bireylerin UİB tüketim durumları ve yeme bağımlılıklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Şubat-Ağustos 2023 tarihleri arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği'nde NAYKH tanısı alan 19 yaş ve üzeri 203 birey ile gerçekleştirilmiştir. Bireylere kişisel bilgi formu, besin tüketim sıklığı formu, Modifiye Edilmiş Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği Sürüm 2.0, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ-Kısa Form) uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26.0 programı kullanılarak, besin tüketim sıklığına dair veriler ise BeBiS 9.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: UİB tüketimi fazla olan bireylerin günlük aldığı toplam enerji, karbonhidrat ve yağlardan gelen enerji yüzdeleri, sakkaroz, fruktoz, doymuş yağ asiti, tekli doymamış yağ asiti, omega 3, omega 6, kolesterol alımları anlamlı olarak daha yüksek bulunurken proteinlerden gelen enerji yüzdelerinin anlamlı olarak daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). UİB tüketimi fazla olan bireylerin vücut ağırlığının anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca obez hastaların obez olmayanlara göre yeme bağımlılığı puanlarının daha yüksek olduğu, UİB tüketimi fazla olan bireylerin mYYBÖ 2.0 toplam puanları anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Çalışmanın sonucu, NAYKH olan bireylerde UİB tüketimi arttıkça yeme bağımlılığı düzeylerinin de arttığını göstermiştir.Bu tez Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından
SBF-23003 proje numarası ile desteklenmiştir.KABUL VE ONAY .................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER.......................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ..........................................................................vii
TABLOLAR DİZİNİ..............................................................................................................ix
ÖZET......................................................................................................................................xi
ABSTRACT ..........................................................................................................................xii
1. GİRİŞ................................................................................................................................... 1
1.1. Araştırmanın Amacı ......................................................................................................... 2
1.2. Araştırmanın Soruları ....................................................................................................... 3
2. GENEL BiLGiLER............................................................................................................. 4
2.1. Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı Tanımı ............................................................... 4
2.2. Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı Epidemiyolojisi ................................................. 6
2.3. Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı Etiyolojisi ve Risk Faktörleri ............................ 7
2.4. Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı Patogenezi ......................................................... 8
2.5. Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı Belirtileri ve Tanısı ......................................... 10
2.6. Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı Tedavi Yöntemleri .......................................... 11
2.6.1. Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığında YaĢam Tarzı DeğiĢikliği Müdahaleleri .. 12
2.7. Ultra İşlenmiş Besinler................................................................................................... 14
2.7.1. Ultra İşlenmiş Besin Tüketimi ve Non-Alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı ................ 15
2.8. Yeme Bağımlılığı ........................................................................................................... 16
3. GEREÇ VE YÖNTEM...................................................................................................... 18
3.1. Araştırmanın Türü, Yeri, Zamanı ve Örneklem Seçimi ................................................. 18
3.2. Verilerin Toplanması ve Değerlendirilmesi ................................................................... 19
3.2.1. Bireylerin Sosyo-demografik Özellikleri, Genel Sağlık Bilgileri ve Beslenme
Alışkanlıkları................................................................................................................ 19
3.2.2. Bireylerin Besin Tüketim Sıklığının Saptanması ve Diyet Kalitesinin
Değerlendirilmesi......................................................................................................... 20
3.2.3. Bireylerin Yeme Bağımlılığının Değerlendirilmesi .................................................... 21
3.2.4. Bireylerin Fiziksel Aktivitelerinin Değerlendirilmesi................................................. 22
3.2.5. Bireylerin Antropometrik Ölçümlerinin Değerlendirilmesi........................................ 23
3.2.6. Bireylerin Biyokimyasal Bulgularının ve Karaciğer Yağlanma Evrelerinin
Değerlendirilmesi......................................................................................................... 24
3.3. Verilerin İstatistiksel Analizi.......................................................................................... 25
3.4. Araştırmanın Sınırlılıkları .............................................................................................. 26
4. BULGULAR ..................................................................................................................... 27
4.1. Bireylerin Sosyo-Demografik Özellikleri ...................................................................... 27
4.2. Bireylerin Genel Sağlık Bilgileri.................................................................................... 28
4.3. Bireylerin Beslenme Alışkanlıkları ................................................................................ 29
4.4. Bireylerin Besin Tüketim Sıklıkları ............................................................................... 31
4.5. Bireylerin Yeme Bağımlılıkları...................................................................................... 35
4.6. Bireylerin Fiziksel Aktiviteleri....................................................................................... 35
4.7. Bireylerin Antropometrik Ölçümleri.............................................................................. 36
4.8. Bireylerin Biyokimyasal Bulguları................................................................................. 38
4.9. Bireylerin Karaciğer Yağlanma Evrelerine Göre Toplam Diyet Enerjisindeki UİB
Tüketim Yüzdelerinin ve Yeme Bağımlılığının Değerlendirilmesi ............................. 38
4.10. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimlerine Göre Sosyo-Demografik
Özelliklerinin Dağılımı ................................................................................................ 39
4.11. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimlerine Göre Genel Sağlık Bilgilerinin
Dağılımı ....................................................................................................................... 42
4.12. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimlerine Göre Beslenme AlıĢkanlıklarının
Dağılımı ....................................................................................................................... 45
4.13. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimlerine Göre Toplam Diyet Enerjisi ve
Makro Besin Ögesi Alımları ........................................................................................ 50
4.14. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimlerine Göre Mikro Besin Ögesi Alımları ..... 52
4.15. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimlerine Göre Yeme Bağımlılığı Bulguları ..... 54
4.16. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimlerine Göre Fiziksel Aktive Durumları ........ 54
4.17. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimlerine Göre Antropometrik Ölçümleri ......... 55
4.18. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimleri ile Yaş, Sigara İçme ve Bırakma
Süreleri, Ana ve Ara Öğün Sayıları ve Su Tüketimleri Arasındaki İlişkiye Ait
Bulgular........................................................................................................................ 57
4.19. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimleri ile Toplam Enerji ve Makro Besin
Ögesi Alımları Arasındaki İlişkiye Ait Bulgular ......................................................... 58
4.20. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimleri ile Diyet Kalitesi Arasındaki İlişkiye
Ait Bulgular.................................................................................................................. 59
4.21. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimleri ile Yeme Bağımlılığı Ölçek Toplam
Puanları Arasındaki İlişkiye Ait Bulgular.................................................................... 60
4.22. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimleri ile Fiziksel Aktiviteleri Arasındaki
İlişkiye Ait Bulgular..................................................................................................... 60
4.23. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimleri ile Antropometrik Ölçümleri
Arasındaki İlişkiye Ait Bulgular.................................................................................. 61
4.24. Bireylerin Ultra İşlenmiş Besin Tüketimleri ile Biyokimyasal Bulguları Arasındaki
İlişkiye Ait Bulgular..................................................................................................... 61
5. TARTIŞMA....................................................................................................................... 63
5.1. Sosyo-Demografik Özelliklerin Tartışılması.................................................................. 63
5.2. Genel Sağlık Bilgilerinin Tartışılması............................................................................ 64
5.3. Beslenme AlıĢkanlıklarının Tartışılması ........................................................................ 65
5.4. Toplam Enerji, Makro ve Mikro Besin Ögeleri Alımlarının Tartışılması...................... 66
5.5. Yeme Bağımlılığı Bulgularının Tartışılması .................................................................. 68
5.6. Fiziksel Aktivite Bulgularının Tartışılması.................................................................... 69
5.7. Antropometrik Ölçümlerin Tartışılması ......................................................................... 70
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .................................................................................................. 72
KAYNAKLAR...................................................................................................................... 75
EKLER .................................................................................................................................. 96
Ek 1. Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurul Onay Belgesi ............................ 96
Ek 2. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği
Çalışma Ġzni ................................................................................................................. 97
Ek 3. Olgu Rapor Formu ....................................................................................................... 98
Ek 4. Ölçek Kullanım İzinleri.............................................................................................. 111
Ek 5. mYYBÖ 2.0 Ölçek Kullanım İzni ............................................................................. 112
BİLİMSEL ETİK BEYANI ................................................................................................ 113
ÖZ GEÇMİŞ........................................................................................................................ 11
Fitness Egzersizi Yapan Bireylerin Serbest Zamanda Sıkılma Algıları, Serbest Zaman Tatmin, Egzersiz Bağımlılığı Düzeyleri ve İlişkili Faktörler
Get PDFAmaç: Bu araştırmada fitness egzersizi yapan bireylerin serbest zamanda sıkılma algıları, serbest zaman tatmin, egzersiz bağımlılığı düzeyleri ve ilişkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Veriler katılımcılara yüz yüze ulaştırılmış olup gönüllülük esas alınmıştır. Toplamda 440 fitnes egzersizi yapan katılımcıya ulaşılmış olup 5 anket formu aykırı uç değer gösterdiğinden değerlendirmeden çıkartılmıştır. Aykırı uç değer gösteren formlar çıkartıldıktan sonra toplamda 435 anket formu değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada kullanılan ölçme araçlarının birinci kısmında Araştırmacı tarafından hazırlanan 8 soruluk demografik bilgiler formu, ikinci kısımda Lichenstein ve ark. (2018) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlaması Dokuzoğlu ve ark. (2022) tarafından yapılan Gençlere Yönelik Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği, üçüncü kısımda so-Ahola ve Weissinger (1990) tarafındanso-Ahola ve Weissinger (1990) tarafından Kara ve diğerleri (2014) Serbest Zamanda Sıkılma Algısı Ölçeği ve son kısımda Beard ve Ragheb (1980) tarafından geliştirilen, Idyll Arbor, Inc. (1991) tarafından 24 madde olarak revizyon yapılan ve Türkçeye uyarlamasının Gökçe ve Orhan (2011) tarafından yapılan Serbest Zaman Tatmin (Doyum) Ölçeği oluşturmaktadır. Araştırmada elde edilen bulgular SPSS 25.0 paket programı ile %95 güven aralığında değerlendirilmiştir. Araştırmamızda verilerin normal dağılıma uygunluğu basıklık çarpıklık katsayılarıyla değerlendirilmiştir. Bu değerlerin ±2 arasında olduğu görülmüş ve verilerin normal dağılımdan geldiği tespit edilmiştir. (George ve Malley, 2003). Araştırmada Cronbach alpha katsayıları hesaplamaları, frekans ve yüzde hesaplamaları, İkili değişkenlerin betimsel analizinde Bağımsız Örneklem T Testi, ikiden fazla değişkenler için ise Tek Yönlü Anova Testi ve Bağımlı, Bağımsız Değişkenler arasındaki ilişkinin hesaplanmasında Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır.
Bulgular: Analiz sonucunda betimsel analizleri yapılan yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, meslek, spor geçmişi, haftalık spor yapma sıklığı, haftalık serbest zaman süresi, Boş zamanlarınızda en sık yaptığınız aktiviteleri ile serbest zamanda sıkılma algıları serbest zaman tatmin, egzersiz bağımlılığı arasında anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Katılımcıların serbest zamanda sıkılma algılarının orta düzeyde olduğu, serbest zaman tatmin düzeylerinin yüksek düzey olduğu egzersiz bağımlılığı düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Serbest zaman tatmini ile egzersiz bağımlılığı arasında düşük düzeyde anlamlı ve pozitif ilişki tespit edilmiştir. Serbest zaman tatmini ile serbest zamanda sıkılma arasında orta düzeyde anlamlı ve negatif ilişki tespit edilmiştir. Serbest zaman tatmini ile serbest zamanda doyum arasında orta düzeyde anlamlı ve pozitif ilişki tespit edilmiştir. Serbest zamanda sıkılma algısı ile egzersiz bağımlılığı arasında ise düşük düzeyde anlamlı ve pozitif ilişki tespit edilmiştir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
GRAFİKLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET x
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
1.1. Araştırmanın Amacı 2
1.2. Araştırma Soruları 2
1.3. Araştırmanın Varsayımları 4
1.4. Araştırmanın Sınırlılıkları 4
2. GENEL BİLGİLER 5
2.1. Egzersiz 5
2.1.1. Egzersizin Faydaları 5
2.1.2. Fitness Egzersizi 6
2.2. Zaman Kavramı 7
2.2.1. Serbest Zaman 8
2.2.1.1. Serbest Zaman Tatmini 9
2.2.2.2. Serbest Zaman Katılımını Etkileyen Faktörler 10
2.2.2.3. Serbest Zamanda Sıkılma Algısı 11
2.3. Bağımlılık 12
2.3.1. Bağımlılık Türleri 13
2.3.2. Bağımlılık Çeşitleri 13
2.3.2.1. Davranışsal Bağımlılık 13
2.3.2.2. Kumar bağımlılığı 14
2.3.2.3. İnternet Bağımlılığı 15
2.3.2.4. Madde Bağımlılığı 15
2.3.2.5. Egzersiz Bağımlılığı 16
2.3.3. Egzersiz Bağımlılığı Ölçümleri 18
2.3.3.1. Tek Boyutlu Ölçümler 18
2.3.3.2. Çok Boyutlu Ölçümler 19
2.3.4. Egzersiz Bağımlılığı Kriterleri 19
3. GEREÇ VE YÖNTEM 21
3.1. Araştırmanın Modeli 21
3.2. Araştırmanın Evren ve Örneklemi 21
3.3. Veri Toplama Araçları 22
3.3.1. Kişisel Bilgi Formu 22
3.3.2. Gençlere Yönelik Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği (GYEB) 22
3.3.3. Serbest Zamanda Sıkılma Algısı Ölçeği 23
3.3.4. Serbest Zaman Tatmin (Doyum) Ölçeği “LSS” (SZTÖ) 23
3.4. Araştırmanın Etik Yönü 24
3.5. İstatistiksel Değerlendirme 24
4. BULGULAR 25
5. TARTIŞMA 47
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 58
KAYNAKLAR 59
EKLER 70
Ek 1. Kişisel Bilgi Formu ve Anketler 70
Ek 2. Ölçek İzin Yazıları 75
Ek 3.Etik Kurulu İzni 76
BİLİMSEL ETİK BEYANI 77
ÖZ GEÇMİŞ 7
Comparative İnvestigation Of İntraoperative Analgesic Effects Of Ketoprofen, Meloxicam And Buprenorphine Used Before Orchiectomy İn Rabbits
No full textAmaç: Bu çalışmada tavşanlarda cerrahi bir prosedür olan orşiektomi öncesinde kullanılan ketoprofen, meloksikam ve buprenorfinin intraoperatif analjezik etkilerinin karşılaştırılmalı olarak araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma materyalini 8 ay-3 yaş arası, 2.5-5.5 kg ağırlığında, 24 adet erkek, Yeni Zelanda Beyaz tavşanı (Oryctolagus cuniculus) oluşturmuştur. Tavşanlar dört gruba ayrılmıştır. Birinci grup kontrol grubu olup herhangi bir analjezik madde kullanılmamıştır. İkinci gruptaki hayvanlara orşiektomiden 30 dakika önce meloksikam (1 mg/kg), üçüncü gruptaki hayvanlara ketoprofen (3 mg/kg) ve dördüncü gruptaki hayvanalara buprenorfin (0,025 mg/kg) kas içi olarak uygulanmıştır. Tavşanlar her bir analjezik maddelerin enjeksiyonundan 10 dakika sonra im olarak, 0.25 mg/kg dozunda medetomidin ve 35 mg/kg dozunda ketaminin kombine olarak uygulanmasıyla anesteziye alınmıştır. Çalışmada preoperatif, intraoperatif ve postoperatif olarak kalp frekansı (dakika-1), solunum frekansı (dakika-1), vücut sıcaklığı (°C) ve periferal oksijen satürasyonu (SpO2 (%)) ölçümlerinin yanında ağrı skorlaması da yapılmıştır. Çalışma sırasında ayrıca tavşanların marjinal kulak veninden, preoperatif olarak herhangi bir analjezik ve anestezik madde verilmeden önce, ketamine-medetomidine anestezisinden 10 dakika sonra, orşiektomi bitimini takiben ve postoperatif olarak 2., 4. ve 6. saatlerde ependorf tüplere yaklaşık 0,5-1 ml kan örnekleri alınmış ve serum kortizol düzeyleri ölçülmüştür. Bulgular: Kalp frekanslarında meydana gelen değişimlerin her bir operasyon ölçüm zamanı açısından gruplar arasında farklılık göstermediği bununla birlikte her bir uygulama grubunda operasyon zamanlarına göre meydana gelen değişimlerin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Solunum frekansının gruplar arasında her bir zaman diliminde anlamlı yönde değişim göstermediği buna karşın meloksikam uygulanan tavşanlarda preoperatif dönemde xvi gerçekleşen ölçümlerin intraoperatif döneme kıyasla anlamlı derecede (p=0,008) düşük olduğu tespit edilmiştir. Buprenorfin uygulanan gruptaki tavşanlarda preoperatif ölçümlere göre intraoperatif ve postoperatif dönemdeki ölçümlerin sırasıyla (p=0,020) ve (p=0,015) düzeylerinde anlamlı olarak farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir.Vücut sıcaklığında her bir ölçüm zamanı için gruplar arasında farklılığın bulunmadığı belirlenmiştir. Her bir grup için operasyonun farklı zamanlarında yapılan ölçümlerde ise meloksikam uygulanan grupta preoperatif-postoperatif ve intraoperatif-postoperatif dönemler arasında istatistiksel olarak anlamlı değişimlerin bulunduğu, buprenorfin grubunda ise preoperatif-postoperatif dönem arasında anlamlı değişimlerin bulunduğu belirlenmiştir. SpO2 değerleri açısından intraoperatif dönemde uygulama grupları içerisinde ketoprofen ve kontrol grubu ölçümlerinin buprenorfin ölçümlerine kıyasla anlamlı derecede düşük seyir ettiği belirlenmiştir. Her bir grubun kendi zaman diliminde meydana gelen değişimlerde kontrol grubu hayvanlarının preoperatif döneme kıyasla intraoperatif ve postoperatif dönemlerde SpO2 seviyelerinin daha düşük olduğu, ketoprofen uygulanan grupta ise preopoperatif dönem SpO2 seviyesinin postoperatif döneme göre anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte postoperatif dönemde meloksikam uygulanan hayvanların SpO2 değerleri ile ketoprofen ve buprenorfin uygulanan hayvanlar ile anlamlı düzeyde farklı olduğu belirlenmiştir. Preoperatif dönemde analjezik madde uygulaması ile orşiektomi operasyonu uygulanan hayvanların kortizol seviyelerindeki değişimlerin zaman, grup ve grup-zaman ilişkilerinin istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklı olduğu belirlenmiştir. Çalışmada kullanılan hayvan gruplarındaki ağrı skorları baz alındığında kontrol grubunda bulunan hayvanların ağrı skorunun ortanca değerinin 2, meloksikam ve ketoprofen grubunda ağrı skorunun ortanca değerinin 1, buprenorfin grubunda ağrı skorunun ortanca değerinin 0 olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Erkek tavşanlarda orşiektomi operasyonunun preemptif analjezi çalışmaları için uygun bir çalışma modeli olabileceği kanısına varılmıştır. Meloksikam ve buprenorfin gruplarındaki tavşanlarda rektal yoldan ölçülen preoperatif ve intraoperatif vücut sıcaklıkları değerlerinde ortalama 0,5°C istatistiksel olarak azalma gözlenmiş, çalışma sırasında tavşanlarda kalp frekansı ve solunum frekansında anesteziye bağlı bazı değişiklikler gözlemlenmiştir. Ağrı ve ağrıya verilen yanıtta akut bir biyobelirteç olan serum kortizol düzeyi baz alınarak tavşanlarda orşiektomi operasyonlarında çalışmada belirtilen doz ve uygulama yollarında buprenorfinin en kuvvetli ketoprofenin de en zayıf analjezik etkiye sahip analjezik madde olduğu sonucuna varılmıştır.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ x
RESİMLER DİZİNİ xii
TABLOLAR DİZİNİ xiv
ÖZET xv
ABSTRACT xvii
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Ağrı 3
2.1.1. Ağrının Etimolojisi ve Tanımı 3
2.1.2. Ağrının Oluşum Mekanizması 4
2.1.3. Ağrının Algılanması 5
2.1.3.1. Transdüksiyon 6
2.1.3.2. Transmisyon 7
2.1.3.3. Modülasyon 8
2.1.3.4. Projeksiyon 8
2.1.3.5. Persepsiyon 9
2.1.4. Ağrının Sınıflandırılması 10
2.1.4.1. Nörofizyolojik Mekanizmasına Göre Ağrı 11
2.1.4.1.1. Nosiseptif Ağrı 11
2.1.4.1.2. Nöropatik Ağrı 11
2.1.4.1.3. Somatik Ağrı 13
2.1.4.1.4. Viseral Ağrı 14
2.1.4.2. Süresine Göre Ağrı 16
2.1.4.2.1. Akut ağrı 16
2.1.4.2.2. Kronik ağrı 16
2.1.4.2.3. Yaşayan Ağrı 17
2.1.5. Fizyolojik ve Patolojik Ağrı 18
2.1.5.1. Fizyolojik Ağrı 18
2.1.5.2. Patolojik Ağrı 18
2.1.6. Periferik ve Merkezi Duyarlılık 19
2.1.7. Tavşanlarda Ağrı 20
2.1.7.1. Tavşanlarda Ağrının Etkileri 21
2.1.7.2. Tavşanlarda Ağrının Belirlenmesi 21
2.1.7.3. Tavşanlarda Ağrının Değerlendirilmesi 22
2.1.7.4. Tavşanlarda Ağrı Ölçekleri 23
2.2. Analjezi 24
2.2.1. Analjezinin Tanımı 25
2.2.2. Analjezinin Sınıflandırılması 25
2.2.2.1. Preemptif Analjezi 25
2.2.2.2. Multimodal Analjezi 26
2.2.3. Analjezik Maddeler ve Tavşanlarda Kullanımları 27
2.2.3.1. Steroid Olmayan Antiinflamatuvar İlaçlar (NSAID’ler) 27
2.2.3.1.1. Etki Mekanizması 28
2.2.3.1.2. Yan Etkiler 30
2.2.3.1.3. Tavşanlarda Kullanılan Steroid Olmayan Antiinflamatuvar İlaçlar (NSAID’ler) 30
2.2.3.1.3.1. Meloksikam 30
2.2.3.1.3.2. Ketoprofen 32
2.2.3.1.3.3. Karprofen 33
2.2.3.2. Opioidler 34
2.2.3.2.1. Buprenorfin 34
2.3. Tavşanlarda Orşiektomi Operasyonu 36
2.3.1. Orşiektominin (Kastrasyon) Endikasyonları ve Cerrahi Öncesi Hususlar 36
2.3.2. Hastanın Konumlandırılması ve Hazırlanması 36
2.3.3. Yaklaşım 37
2.3.3.1. Skrotal Yaklaşım 37
2.3.3.2. Preskrotal Yaklaşım 38
2.3.3.3. Abdominal Yaklaşım 38
2.4. Tavşanlarda Fizyolojik Parametreler ve Monitörizasyon 38
2.4.1. Monitörizasyonun Önemi 38
2.4.2. Kardiyovasküler Sistemin Monitörizasyonu 39
2.4.3. Solunum Sisteminin Monitörizasyonu 39
2.4.3.1. Oksijen Satürasyonunun Monitörizasyonu 40
2.4.4. Vücut Sıcaklığının Ölçülmesi (Termometri) 41
2.4.5. Postoperatif Monitörizasyon 42
2.5. Tavşanlarda Serum Kortizol Düzeyi ve Ağrı İle İlişkisi 42
3. GEREÇ VE YÖNTEM 44
3.1. Gereç 44
3.1.1. Hayvan Materyali 44
3.1.2. Kullanılan Cihazlar ve Ekipmanlar 45
3.1.2.1. Hasta Başı Monitörü 45
3.1.2.2. Santrifüj Cihazı 46
3.1.2.3. Otomatik Pipet 46
3.1.2.4. Dijital Termometre 47
3.1.3. Kullanılan Anestezik ve Analjezikler 47
3.1.4. Laboratuvar Analizinde Kullanılan Cihaz ve Ekipmanlar 48
3.1.4.1. Tavşan Kortizol Kiti 48
3.1.4.2. ELİSA Mikroplate Okuyucu Cihazı 48
3.2. Yöntem 49
3.2.1. Tavşanların Gruplandırılması ve Analjezi Protokolü 50
3.2.2. Anestezi Protokolü 51
3.2.3. Çalışma Prosedürü 52
3.2.4. Orşiektomi Operasyonu 53
3.2.5. Ağrı Skoru 58
3.2.6. Tavşanların Monitörizasyonu 59
3.2.6.1. Hasta Başı Monitörü Problarının Yerleştirilmesi 59
3.2.6.2. Tavşanların Monitörizasyonunda Yapılan Ölçümler 59
3.2.7. Laboratuvar Analizleri 60
3.2.7.1. Kan Örneklerinin Alınması ve Serumun Elde Edilmesi 60
3.2.7.2. Serum Kortizol Düzeyinin Belirlenmesi 63
3.2.7.2.1. ELİSA Test Prensibi 63
3.2.7.2.2. Reaktiflerin Hazırlanması 63
3.2.7.2.3. Test Prosedürü 65
3.2.8. İstatistiksel Değerlendirme 68
4. BULGULAR 69
4.1. Kalp Frekansı 69
4.2. Solunum Frekansı 70
4.3. Vücut Sıcaklığı 72
4.4. SpO2 (%) 74
4.5. Kortizol (ng/ml) 75
4.6. Ağrı Skoru 78
5. TARTIŞMA 79
5.1. Analjezik Madde Seçimi 79
5.1.1. Meloksikam 79
5.1.2. Ketoprofen 81
5.1.3. Buprenorfin 82
5.2. Uygulama Yolları ve Doz Ayarlaması 83
5.3. Cerrahi Prosedürün Seçimi 83
5.4. Klinik parametreler 84
5.4.1. Vücut Sıcaklığı 84
5.4.2. Kalp Frekansı 86
5.4.3. Solunum Frekansı 87
5.4.4. SpO2 88
5.4.5. Kortizol 89
5.4.6. Ağrı skoru 90
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 91
KAYNAKLAR 92
EKLER 109
Ek-1. (ADÜ-HADYEK) 109
BİLİMSEL ETİK BEYANI 110
ÖZ GEÇMİŞ 11
EMÜLSİFİYE TAVUK KÖFTESİNDE ET İKAMESİ OLARAK ÇEKİRGE (Locusta Migratoria) PROTEİN TOZU KULLANIM OLANAKLARININ ARAŞTIRILMASI
Get PDFÖZET
EMÜLSİFİYE TAVUK KÖFTESİNDE ET İKAMESİ OLARAK ÇEKİRGE
(Locusta Migratoria) PROTEİN TOZU KULLANIM OLANAKLARININ
ARAŞTIRILMASI
Dinçer C. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda
Mühendisliği Programı, Yüksek Lisans Tezi,Danışman: Dr. Öğr. Üyesi. Aslı
ZUNGUR BASTIOĞLU, Aydın, 2024.
Tez çalışmasının amacı, çekirge (Locusta migratoria)’den protein eldesinde
mikrodalga destekli enzimatik özütleme işlemi ile verim baz alınarak optimum
ekstraksiyon koşullarının belirlenmesi, ekstraksiyonun ardından dondurarak kurutma
yöntemiyle toz protein üretimi ve et ikamesi olarak emülsifiye tavuk köftesi
formülasyonunda kullanım olanağının incelenerek depolama süresince ürünün kalite
özelliklerinin incelenmesidir. Çekirgeden protein tozu üretiminde mikrodalga destekli
enzimatik özütleme yöntemi kullanılmıştır. Ekstraksiyon işlem parametrelerinin
(sıcaklık, süre ve enzim oranı) protein verimi üzerindeki etkileri yanıt yüzey yöntemi
(RSM) ile incelenmiştir. Optimum koşullarda ekstrakt edilen proteinler ise dondurarak
kurutma ile toz forma dönüştürülmüş ve fizikokimyasal özellikleri analizleri
gerçekleştirilmiştir. Elde edilen tozlar, emülsifiye tavuk köftesine ilave edilerek ürünler
hazırlanmış ve depolama süresince lipit oksidasyonu, protein oksidasyonu ve in vitro
protein sindirilebilirliği incelenmiştir.Optimum işlem koşulları, 46 °C sıcaklık, 23 dakika
süre ve %0,71 enzim oranı olarak belirlenmiştir. İşlem sonucunda, mikrodalga destekli
enzimatik ekstraksiyon işlemi sonucunda, protein verimi %63 olarak ölçülmüştür.
Ultrases ön işlemi uygulanmış ekstraktta ise protein verimi %68,51’e yükselmiştir.
Çekirge protein tozu, gelecekte gıda ürünlerinde fonksiyonel bir bileşen ve et ikamesi
olarak değerlendirilebilir. Çekirge protein tozu ilavesinin optimize edilmesi hem besin
değerini artırmak hem de raf ömrünü uzatmak açısından kritik öneme sahiptir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY .......................................................................................................... i
TEŞEKKÜR ..................................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER ................................................................................................................ iii
SİMGELER DİZİNİ ....................................................................................................... vii
KISALTMALAR DİZİNİ ............................................................................................... ix
ŞEKİLLER DİZİNİ .......................................................................................................... x
RESİMLER DİZİNİ ........................................................................................................ xi
ÇİZELGELER DİZİNİ ................................................................................................... xii
ÖZET……………. ........................................................................................................ xiv
ABSTRACT ................................................................................................................... xv
1. GİRİŞ….. ...................................................................................................................... 1
2. KAYNAK ÖZETLERİ ................................................................................................. 3
2.1. İnsan Sağlığı ve Beslenmesinde Proteinlerin Rolü ................................................... 3
2.2. Protein Gereksinimi ve Sürdürülebilirlik .................................................................. 4
2.3. Alternatif Protein Kaynakları .................................................................................. 12
2.3.1. Bitkisel protein kaynakları ................................................................................... 12
2.3.2. Böcekler ................................................................................................................ 14
2.3.2.1. Locusta migratoria ............................................................................................ 16
2.3.2.2. Beslenme profili bakımından böcekler .............................................................. 18
2.3.2.3. Protein ................................................................................................................ 19
2.3.2.4. Yağ .................................................................................................................... 21
2.3. Protein Ekstraksiyonu .............................................................................................. 23
2.4. Ultrafiltrasyon .......................................................................................................... 27
iv
2.5. Dondurarak Kurutma Yöntemi ................................................................................ 28
2.6. Böcek Proteinlerinin Et İkamesi Olarak Kullanımı ................................................. 29
3. MATERYAL VE YÖNTEM...................................................................................... 31
3.1. Materyal ................................................................................................................ 31
3.2. Yöntem ................................................................................................................ 31
3.2.1. Protein Tozu Üretimi ............................................................................................ 32
3.2.1.1. Çekirgelere uygulanan ön işlemler .................................................................... 32
3.2.1.2. Yağın ayrılması ................................................................................................. 33
3.2.1.4. Protein özütleme ................................................................................................ 34
3.2.1.4.1. Alkali yöntem ile özütleme............................................................................. 34
3.2.1.4.2. Mikrodalga destekli enzimatik özütleme ve ekstraksiyon işleminin sınır
koşullarının belirlenmesi ................................................................................................ 35
3.2.2. Mikrodalga destekli enzimatik özütleme işleminde ultrases ön işleminin etkisinin
değerlendirilmesi ............................................................................................................ 37
3.2.3. Ultrafiltasyon ile protein saflaştırma işlemi ......................................................... 38
3.2.4. Özütlerinkonsantre edilmesi ................................................................................. 38
3.2.5. Dondurarak kurutma ile protein tozu eldesi ......................................................... 39
3.2.6.Emülsifiye tavuk köftesi üretimi ........................................................................... 39
3.2.7. Emülsifiye tavuk köftesinin depolama denemeleri .............................................. 40
3.3. Çekirge ve Çekirge Protein Ekstrakt Analizleri ...................................................... 41
3.3.1. Toplam kuru madde .............................................................................................. 41
3.3.2. Toplam protein miktarı ......................................................................................... 41
3.3.3. Protein verimi ....................................................................................................... 42
3.3.4. Toplam kuru madde .............................................................................................. 42
3.4. Çekirge Protein Tozu Analizleri .............................................................................. 43
3.4.1. Su aktivitesi .......................................................................................................... 43
v
3.4.2. Toplam kuru madde .............................................................................................. 44
3.4.3. Su tutma kapasitesi ............................................................................................... 44
3.4.4. Yağ bağlama kapasitesi ........................................................................................ 44
3.4.5. Emülsiyon kapasitesi ............................................................................................ 45
3.4.6. Emülsiyon stabilitesi ............................................................................................ 45
3.4.7. Yığın ve sıkıştırılmış yığın yoğunluğu ................................................................. 45
3.4.8. Akabilirlik ............................................................................................................. 46
3.4.9. Partikül yoğunluğu ............................................................................................... 46
3.4.10. Islanabilirlik ........................................................................................................ 46
3.4.11. Dağılabilirlik ....................................................................................................... 47
3.4.12. Çözünebilirlik ..................................................................................................... 47
3.4.13. Toplam protein miktarı ....................................................................................... 48
3.4.14. Kitin analizi ........................................................................................................ 48
3.5. Emülsifiye Tavuk Köftesine Uygulanan Analizler ................................................. 49
3.5.1. Kimyasal kompozisyon ........................................................................................ 49
3.5.2. pH ......................................................................................................................... 49
3.5.3. Renk ...................................................................................................................... 49
3.5.4. Protein oksidasyonu .............................................................................................. 50
3.5.5. Lipit oksidasyonu ................................................................................................. 50
3.5.6. In-vitro protein sindirilebilirliği analizi ................................................................ 51
3.5.7. Doku profil analizi ................................................................................................ 51
3.6. İstatistiksel Analiz ................................................................................................... 52
4. BULGULAR VE TARTIŞMA ................................................................................... 53
4.1. Çekirge unlarına Uygulanan Ön İşlemler ................................................................ 53
4.2. Çekirge Protein Özütlemede İşlem Parametrelerin Etkilerinin Belirlenmesi ve
Optimizasyon Çalışmaları .............................................................................................. 54
vi
4.3. Mikrodalga Destekli Enzimatik Özütleme İşleminin Optimizasyonu ..................... 54
4.4. Mikrodalga Destekli Enzimatik Özütleme İşlem Parametrelerin Etkileri ve Yanıt
Yüzey Modeli 56
4.5. Mikrodalga Destekli Enzimatik Özütleme İşleminde Ultrases Ön İşleminin Etkisinin
Değerlendirilmesi ........................................................................................................... 60
4.6. Ultrafiltrasyon ile Protein Saflaştırma İşlemi .......................................................... 62
4.7. Çekirge Protein Tozunun Fonksiyonel ve Fizikokimyasal Özellikleri ................... 63
4.8. Emülsifiye Tavuk Köftesine Uygulanan Analizlerin Sonuçları .............................. 68
4.8.1. Kimyasal kompozisyon ........................................................................................ 68
4.8.2. pH ......................................................................................................................... 69
4.8.3. Doku profil analizi ................................................................................................ 70
4.8.4. Renk ...................................................................................................................... 72
4.8.5. Protein oksidasyonu .............................................................................................. 76
4.8.6. Lipit oksidasyonu ................................................................................................. 77
4.8.7. In-vitro protein sindirilebilirliği analizi ................................................................ 79
5. SONUÇ VE ÖNERİLER ............................................................................................ 82
KAYNAKLAR ............................................................................................................... 84
BİLİMSEL ETİK BEYANI ......................................................................................... 110
ÖZGEÇMİŞ .................................................................................................................. 11
Investigation of The Relationship Between Non-Verbal Intelligence Levels And Academic Achievement In Mathematics Among Gifted Students
No full textBu araştırmada, üstün yetenekli öğrencilerin sözel olmayan zekâ düzeyleri ile matematikteki akademik başarı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma için iki farklı örneklem grubu belirlenmiştir. İlk örneklem grubu, TONI-3 testinin 9. Sınıf düzeyi için geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasının yapılması için belirlenmiştir. İkinci örneklem grubu ise üstün yetenekli öğrencilerin sözel olmayan zekâ düzeyleri ile matematik dersindeki akademik başarı düzeylerini incelemek amacıyla belirlenmiştir. Araştırmamızın örneklem grubu; İzmir ilinde yer alan, üç bilim ve sanat merkezi, bir fen lisesi, üç Anadolu lisesi, iki mesleki ve teknik anadolu lisesi ve iki özel gereksinimli öğrencilere eğitim veren okul olmak üzere toplamda 11 kurumda 9. Sınıfta öğrenim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında tekil tarama ve korelasyonel model kullanılmıştır. TONI-3 güvenirlik analizlerinde TONI-3 testine ilişkin Cronbach Alpha .96, Spearman-Brown (p) .97, paralel form .71, test tekrar test .74 ve Guttman .97 güvenirlik katsayı değerleri bulunmuştur. TONI-3 testinin geçerliliğine ilişkin; TONI-3 ile RPM korelasyonu .58 orta düzeyde, pozitif yönde, TONI-3 ile matematik yazılı notları korelasyonu .83 yüksek düzeyde ve pozitif yönde olduğu saptanmıştır. Okul türüne göre TONI-3 sözel olmayan zekâ düzeyleri anova ile analiz edilmiştir. Fen lisesi ve bilim sanat merkezinde öğrenim gören öğrencilerin TONI-3 sözel olmayan zekâ testi puanlarının diğer okul türlerine göre manidar düzeyde yüksek olduğu ancak, fen lisesi ve BİLSEM öğrencilerinin TONI-3 sözel olmayan zekâ testi puanlarının benzerlik gösterdiği bulunmuştur. Bireylerin sözel olmayan zekâ düzeylerindeki değişkenliğin %34’ünü okul türü değişkeninin açıkladığı bulunmuştur. Okul türüne göre LGS Matematik doğru sayısı farklılığı anova ile analiz edilmiş, matematik puanlarındaki değişkenlerin %76’sını okul türü değişkeninin açıkladığı bulunmuştur. TONI-3 ile LGS başarısı arasındaki ilişki, orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Üstün yetenekli ve tipik gelişim gösteren öğrencilerin LGS matematik başarıları ve TONI-3 Sözel olmayan zekâ testi sonuçları farklılıklarında t testinden yararlanılmış, üstün yetenekli bireylerin tipik gelişim gösteren öğrencilere göre, matematik LGS puanlarının ve TONI-3 Sözel olmayan zekâ testi sonuçlarının manidar düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır. Bulgular, Tonı-3 Sözel Olmayan Zekâ testinin 9. Sınıfta öğrenim gören öğrencileri için geçerli ve güvenilir bir zekâ testi olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçları, üstün yetenekli öğrencilerin sözel olmayan zekâ düzeyleri ile matematikteki akademik başarıları arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir.The aim of this research is to examine the relationship between the non-verbal intelligence levels and the academic achievement in mathematics of gifted students. A descriptive research model was employed in this study. Two different sample groups were selected for the research. The first sample group was determined for the validity and reliability study of the TONI-3 test at the 9th-grade level. The second sample group was chosen to investigate the non-verbal intelligence levels and academic achievement in mathematics of gifted students. The sample group of our study consists of 9th-grade students from a total of 11 institutions in İzmir, including three science and art centers, one science high school, three Anatolian high schools, two vocational and technical Anatolian high schools, and two schools providing education for students with special needs. Single screening and correlational models were used for data collection. In the reliability analyses of the TONI-3, the Cronbach Alpha for the TONI-3 test was found to be .96, Spearman-Brown (p) .97, parallel form .71, test-retest .74, and Guttman .97. Regarding the validity of the TONI-3 test, a moderate positive correlation of .58 was found between the TONI-3 and RPM, and a high positive correlation of .83 was found between the TONI-3 and mathematics written exam scores. Non-verbal intelligence levels according to school type were analyzed with ANOVA. It was found that students attending science high schools and science and art centers had significantly higher scores on the TONI-3 non-verbal intelligence test compared to other school types, but the scores of science high school and BİLSEM students were similar. The variability in non-verbal intelligence levels of individuals was explained by 34% by the school type variable. The differences in the number of correct answers in LGS Mathematics according to school type were analyzed with ANOVA, and it was found that 76% of the variability in mathematics scores was explained by the school type variable. A moderate, positive, and significant relationship was found between the TONI-3 and LGS success. The differences in LGS mathematics achievement and TONI-3 non-verbal intelligence test results between gifted and typically developing students were examined using the t-test, and it was found that the mathematics LGS scores and TONI-3 non-verbal intelligence test results of gifted individuals were significantly higher than those of typically developing students. The findings indicate that the TONI-3 Non-Verbal Intelligence test is a valid and reliable intelligence test for 9th-grade students. The results of the analyses show that there is a relationship between the non-verbal intelligence levels of gifted students and their academic achievement in mathematicsİÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR iii
BİLİMSEL ETİK BEYANI v
KISALTMALAR DİZİNİ xi
ÇİZELGELER DİZİNİ xiv
EKLER DİZİNİ xvi
ÖZET xviii
ABSTRACT xx
1. GİRİŞ 1
1.1. Zekânın Ölçülmesi 3
1.2. Zekâ Testleri 4
1.3. Dünyada Kullanılan Zekâ Testleri 5
1.3.1. Goodenough-Harris Bir İnsan Çizme Testi 5
1.3.2. Stanford – Binet Zekâ Testi (SB) 6
1.3.3. Bilişsel Yetenekler Testi (Cognitive Assessment System – CAS) 7
1.3.4. Peabody Resim Kelime Testi (PPVT) 8
1.3.5. Leiter Uluslararası Performans Testi (Leiter-R) 8
1.3.6. Evrensel Sözel Olmayan Zekâ Testi [Universal Nonverbal Intelligence Test (UNIT)] 9
1.3.7. Naglieri Sözel Olmayan Zekâ Testi [(Naglieri Nonverbal AbilityTests (NNAT)] 10
1.4. Türkiye'de Kullanılan Zekâ Testleri 10
1.4.1. Wechsler Çocuklar için Zekâ Testi (WISC) 11
1.4.2. Anadolu Sak Zekâ Ölçeği (ASİS) 12
1.4.3. Bildiren Sözel Olmayan Zekâ Testi / Bildiren Nonverbal Ability Test (BNV) 13
1.4.4. Raven Progresif Matrisler Testi 14
1.4.5. Sözel Olmayan Zekâ Testi (TONI) 16
1.5. Sözel Olmayan Zekâ Testleri 18
1.6. Üstün Yetenek 20
1.7. Matematik Alanında Üstün Yetenek 23
1.8. Matematik Alanında Üstün Yetenekli Bireylerin Özellikleri 25
1.9. Üstün Yetenekli Bireylerin Tanılanması 27
1.9.1. Matematik Alanında Üstün Yetenekli Bireylerin Tanılanması 30
1.10. Üstün Yetenekli Öğrenciler İçin Eğitim Uygulamaları 32
1.10.1. Üstün Yeteneklilerin Eğitim Aldıkları Bilim ve Sanat Merkezleri 36
1.10.2. Matematikte Üstün Yetenekli Bireylerin Eğitimi 37
1.11. Akademik Başarı 38
1.11.1. Akademik Başarıyı Etkileyen Faktörler 39
1.11.2. Akademik Başarı ve Zekâ 41
1.12. Problem Durumu 48
1.13. Amaç ve Kapsam 50
1.14. Problem Cümlesi 51
1.15. Alt Problemler 51
1.16. Tanımlar 52
1.17. Sınırlılıklar 53
2. KAYNAK ÖZETLERİ 55
2.1. Matematik Alanında Yapılan Çalışmalar 55
3. MATERYAL ve YÖNTEM 65
3.1. Araştırmanın Modeli 65
3.2. Araştırma Evren ve Örneklemi 65
3.2.1. Araştırmaya Bireylerin Dâhil’ Edilme Kriterleri 67
3.2.2. Araştırmaya Bireylerin Dâhil’ Edilmeme Kriterleri 67
3.2.2. Araştırma Zamanı 67
3.3. Veri Toplama Araçları 68
3.3.1. TONI-3 Zekâ Testi 68
3.3.2.Raven Progresif Matrisler Testleri 69
3.3.3. Lise Geçiş Sistemi (LGS) 70
3.4. Verilerin Toplanması 72
3.5. Veri Analizi 73
3.6. Araştırmanın Güçlükleri 74
3.7. Araştırmanın Etik Yönü 74
4. BULGULAR 75
4.1. TONI-3 Testinin Güvenilirliğine İlişkin Bulgular 75
4.2. TONI-3 Testi Geçerliğine İlişkin Bulgular 76
4.3. Okul Türlerine Göre (Anadolu Lisesi, Meslek Lisesi, BİLSEM, Fen Lisesi) Sözel Olmayan Zekâ Düzeyleri Farklılığına İlişkin Bulgular 77
4.4. Okul Türlerine Göre LGS Matematik Doğru Sayısı Farlılığına İlişkin Bulgular 78
4.5. Sözel Olmayan Zekâ İle (Tonı-3) LGS Matematik Başarısına İlişkin Bulgular 79
4.6. Üstün Yetenekli Olan Ve Olmayan Öğrencilerin LGS Matematik Başarısına İlişkin Bulgular 79
4.7. Üstün Yetenekli Olan Ve Olmayan Öğrencilerin TONI-3 Zekâ Testi Puanlarına İlişkin Bulgular 80
5. TARTIŞMA, SONUÇ VE ÖNERİLER 81
5.1. Tartışma 81
5.2. Sonuç 94
5.2. Öneriler 95
KAYNAKLAR 97
EKLER 127
ÖZ GEÇMİŞ Hata! Yer işareti tanımlanmamış
Investigation of PISA Mathematical Literacy Proficiency Levels of University Exam Questions With MEB Approved Textbooks Within The Scope of Derivative Sub-Learning Area
No full textAmaç: Bu araştırma Ortaöğretim 12. sınıf Türev alt öğrenme alanı kapsamında MEB onaylı ders kitapları ile üniversite sınav sorularının PISA matematik okuryazarlığı yeterlik düzeylerini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Yöntem: Araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Türev alt öğrenme alanı kapsamında, Ortaöğretim Matematik 12 Ders Kitabı (OM12), Ortaöğretim Fen Lisesi Matematik 12 Ders Kitabı (OFLM12), 3 Adım AYT Matematik (3 Adım AYT) ve Matematik 12 Beceri Temelli Etkinlik Kitabı’ nda (M12BTE) yer alan sorular ile 2018- 2023 yılları arasında üniversite sınavlarında sorulmuş olan sorular (ÜSS), PISA 2018 matematik okuryazarlığı yeterlik ölçeğine göre analiz edilmiştir. Önce soruların materyal ve konulara göre dağılımları ile ders kitaplarındaki soruların içerik yapılarına göre dağılımlarına bakılmıştır. Ardından soruların yeterlik düzeylerinin soruların yer aldığı materyallere, Türev alt öğrenme alanındaki konulara ve ders kitaplarındaki içerik yapılarına göre nasıl farklılık gösterdiği karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
Bulgular: 3 Adım AYT ile ÜSS’ deki soruların, diğer materyallerdeki sorulara göre, konulara daha dengeli dağılım gösterdiği görülmektedir. Örnek, Alıştırma ve Ölçme- Değerlendirme içerik yapılarına her iki ders kitabında da yer verilirken, Sıra Sizde ve Teknoloji sorularına yalnız OFLM12 kitabında ve diğer içerik yapılarına kıyasla düşük oranlarda yer verilmiştir. OM12 kitabında 427, OFLM12 kitabında 339 soru incelenmiş olup, her iki ders kitabında da en çok Örnek sorular ve ardından Alıştırma soruları yer almaktadır.
Materyallere göre yapılan inceleme sonucunda alt düzey sorular yalnız OM12 ve OFLM12 ders kitaplarında ve yakın oranlarda bulunmaktadır. Orta düzey sorular en çok OM12 ders kitabında, en az M12BTE kitabında yer almaktadır. Üst düzey sorular en çok M12BTE kitabında ve ardından ÜSS’ de yer alırken, en az OM12 ders kitabında yer almaktadır.
Konulara göre yapılan inceleme sonucunda alt düzey sorular yalnız Limit ve Süreklilik ile Anlık Değişim Oranı ve Türev konularında bulunmakla birlikte, alt düzey sorulara Limit ve Süreklilik konusunda daha çok yer verilmiştir. Orta düzey sorular en çok Limit ve Süreklilik konusunda, en az Türevin Uygulamaları konusunda bulunmaktadır. Üst düzey sorular en çok Türevin Uygulamaları konusunda, en az Limit ve Süreklilik konusunda bulunmaktadır.
İçerik yapılarına göre yapılan inceleme sonucunda alt düzey sorular yalnız Örnek, Alıştırma ve Ölçme ve Değerlendirme içerik yapılarında bulunmaktadır. Alt düzey sorular en çok Örnek, en az Ölçme ve Değerlendirme içerik yapılarında bulunmaktadır. Orta düzey sorular Teknoloji dışındaki tüm içerik yapılarında bulunmaktadır. Orta düzey sorulara en çok Sıra Sizde, en az Ölçme ve Değerlendirme içerik yapılarında yer verilmiştir. Üst düzey sorulara en çok Teknoloji içerik yapısında (tamamı üst düzey), ardından Ölçme ve Değerlendirme içerik yapısında yer verilirken, en az Örnek ve Alıştırma içerik yapılarında yer verilmiştir. Örnek ve Alıştırma içerik yapılarında üst düzey soru oranları birbirine yakın olmakla birlikte, Alıştırma içerik yapısında üst düzey soru oranı daha fazladır.
Sonuç: Materyallere ve konulara göre 899, içerik yapılarına göre 766 soru üzerinde yürütülen veri analiz süreci sonucunda en çok üst düzey, en az alt düzey sorulara yer verildiği görülmüştür. Sorular en çok 5. düzeyde, ardından 4. düzeyde yer alırken, en az 1. düzey sorulara yer verilmiştir.
Materyallere göre yapılan inceleme sonucunda; M12BTE ve 3 Adım AYT kitaplarındaki orta ve üst düzey soru oranları, ders kitaplarına kıyasla ÜSS’ deki orta ve üst düzey soru oranlarına daha yakın olduğundan, bu materyallerdeki soruların ÜSS’ yi ders kitaplarına göre daha iyi yordadığı söylenebilir.
Konulara göre yapılan inceleme sonucunda; konular ilerlerken, konularda yer alan alt düzey soru oranlarının azaldığı, üst düzey soru oranlarının arttığı görülmüştür. Bu durumun konuların ilerledikçe zorlaşması ve soruların gerektirdiği matematiksel becerilerin karmaşıklaşması ve derinleşmesi ile ilgili olabileceği düşünülmektedir.
İçerik yapılarına göre yapılan inceleme sonucunda; Teknoloji ve Ölçme- Değerlendirme içerik yapılarında üst düzey soru oranları diğer içerik yapılarına kıyasla fazla olduğundan, bu içerik yapılarındaki soruların ÜSS’ yi diğer içerik yapılarına kıyasla daha iyi yordadığı söylenebilir.Objective: This research was conducted to examine the PISA mathematical literacy proficiency levels of MEB approved textbooks and university exam questions within the scope of the 12th grade Derivative sub-learning area of high school education.
Material and Method: Document analysis method was used in the research. Within the scope of the derivative sub-learning area, the questions in the High School Education Mathematics 12 Textbook (OM12), Science High School Mathematics 12 Textbook (OFLM12), 3 Steps AYT Mathematics (3 Steps AYT) and Mathematics 12 Skill-Based Activity Book (M12BTE) and the questions asked in university exams (ÜSS) between 2018 and 2023, were analyzed according to the PISA 2018 mathematical literacy proficiency scale.
First, the distribution of the questions according to materials and topics and the distribution of the questions in the textbooks according to their content structure were examined. Then, it was comparatively examined how the proficiency levels of the questions differ according to the materials in which the questions were included, the subjects in the Derivative sub-learning field, and the content structures of the textbooks.
Findings: It is observed that the questions in 3 Steps AYT and ÜSS have a more balanced distribution among the topics compared to the questions in other materials. While Example, Practice and Measurement- Evaluation content structures are included in both textbooks, It's Your Turn and Technology questions are included only in the OFLM12 book and at low rates compared to other content structures. 427 questions in the OM12 book and 339 questions in the OFLM12 book were examined, and both textbooks contain the most Sample questions followed by Practice questions.
As a result of the examination of the materials, lower level questions are found only in OM12 and OFLM12 textbooks at similar rates. Medium-level questions are found at most in the OM12 textbook and at least in the M12BTE book. While higher- level questions are mostly included in the M12BTE book and then in ÜSS, they are least included in the OM12 textbook.
As a result of the examination conducted by topics, lower- level questions are found in the topics of Limits and Continuity and Instantaneous Rate of Change and Derivative. Lower- level questions were given more space in the topic of Limits and Continuity. Medium- level questions are found most in the topic of Limits and Continuity and least in the Applications of Derivative topic. High-level questions are found most in the topic of Applications of Derivative and least in the topic of Limits and Continuity.
As a result of the examination made according to the content structures, lower- level questions are found only in Example, Practice, and Measurement and Evaluation content structures. Lower- level questions are found mostly in Example content structures and least in Measurement and Evaluation content structures. Medium-level questions are found in all content structures except Technology. Medium-level questions were included most in the It's Your Turn content structure and least in the Measurement and Evaluation content structures. High-level questions are found most in Technology content structure (all high- level), followed by Measurement and Evaluation, and least in Example and Practice content structures. While the rates of high- level questions in Example and Practice are similar, the rate is higher in Practice content structure.
Conclusion: As a result of the data analysis process conducted on 899 questions by materials and topics, and on 766 questions by content structures, it was observed that high- level questions were the most and lower- level questions were the least included. Questions were mostly at level 5, followed by level 4, and least at level 1.
As a result of the examination made according to the materials; Since the rates of middle and high level questions in M12BTE and 3 Steps AYT books are closer to the rates of middle and high level questions in ÜSS compared to the textbooks, it can be said that the questions in these materials predict ÜSS better than the textbooks.
As a result of the examination made according to the subjects; It was observed that as the topics progressed, the rates of lower- level questions in the topics decreased and the rates of higher- level questions increased. It is thought that this may be related to the subjects becoming more difficult as they progress and the mathematical skills required by the questions becoming more complex and deepened.
As a result of the examination made according to the content structures; Since the rates of high- level questions in Technology and Measurement- Evaluation content structures are higher than in other content structures, it can be said that the questions in these content structures predict ÜSS better than other content structures.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR iii
BİLİMSEL ETİK BEYANI v
SİMGELER DİZİNİ ix
KISALTMALAR DİZİNİ xi
RESİMLER DİZİNİ xiii
ÇİZELGELER DİZİNİ xv
ÖZET xvii
ABSTRACT xxi
1. GİRİŞ 1
1.1. Problem Durumu 1
1.2. Araştırmanın Amacı ve Önemi 6
1.3. Problem Cümlesi ve Alt Problemler 7
1.4. Sınırlılıklar 7
1.5. Teorik Çerçeve 8
1.5.1. PISA ve Türkiye 8
1.5.2. PISA Matematik Okuryazarlığı 13
1.5.3. PISA Matematik Okuryazarlığı Değerlendirme Çerçevesi 13
1.5.3.1. Matematiksel Süreçler 14
1.5.3.2. Matematiksel İçerik Alanları 17
1.5.3.3. Genel İçerik Alanları 18
1.5.4. PISA Matematik Okuryazarlığı Yeterlik Düzeyleri 19
2. KAYNAK ÖZETLERİ 21
2.1. Matematik Okuryazarlığı ve PISA ile İlgili Çalışmalar 22
2.2. PISA Matematik Okuryazarlığı Yeterlik Ölçeğine Göre Ders Kitaplarındaki Soruların İncelendiği Araştırmalar 29
2.3. PISA Matematik Okuryazarlığı Yeterlik Ölçeğine Göre Liseye Geçiş Sınavlarındaki Soruların İncelendiği Araştırmalar 33
3. MATERYAL VE YÖNTEM 35
3.1. Araştırmanın Modeli 35
3.2. Araştırmanın Verisi, Veri Kaynağı Dokümanlar ve Verinin Toplanması 35
3.2.1. Araştırmanın Verisi 35
3.2.2. Veri Kaynağı Dokümanlara İlişkin Açıklamalar 36
3.2.3. Veri Kaynağı Dokümanlarda Yer Alan ve Veri Setine Dahil Edilen/ Edilmeyen Sorulara İlişkin Açıklamalar 38
3.2.4. Materyallerin Öğretim Programlarıyla Birlikte İncelenmesi 44
3.2.5. Verilerin Kodlanması 47
3.2.6. Soruların Materyallere ve Konulara Göre Dağılımları 48
3.2.7. Ders Kitaplarındaki Soruların İçerik Yapılarına Göre Dağılımları 50
3.3. Verilerin Analizi 51
3.4. Örnek Veri Analizi 57
3.5. Araştırmanın Niteliği 62
4. BULGULAR 65
4.1. Birinci Alt Probleme Ait Bulgular 65
4.2. İkinci Alt Probleme Ait Bulgular 82
4.3. Üçüncü Alt Probleme Ait Bulgular 88
5. TARTIŞMA, SONUÇ ve ÖNERİLER 97
5.1. Tartışma ve Sonuç 97
5.1.1. Birinci Alt Probleme Ait Tartışma ve Sonuç 97
5.1.2. İkinci Alt Probleme Ait Tartışma ve Sonuç 105
5.1.3. Üçüncü Alt Probleme Ait Tartışma ve Sonuç 108
5.2. Öneriler 112
KAYNAKLAR 113
ÖZ GEÇMİŞ 12
ORAL AND DENTAL HEALTH PERCEPTIONS OF DIFFERENT GENERATIONS, THEIR ATTITUDES, THEIR LEVEL OF IMPORTANCE TO HEALTH AND RELATED FACTORS
No full textFARKLI KUŞAKLARIN AĞIZ DİŞ SAĞLIĞI ALGILARI, TUTUMLARI, SAĞLIĞA VERDİKLERİ ÖNEM DÜZEYLERİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER
Ayhan B. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yaşlı Sağlığı ve Bakımı Programı Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2024.
Amaç: Bu çalışma farklı yaş grubundan oluşan bireylerin ağız diş sağlıklarına yönelik algıları ve tutumları ile birlikte sağlıklarına verdikleri önem düzeylerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma kesitsel-tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Aydın İl’inde bulunan Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi’nde Şubat 2023- Nisan 2023 tarihleri arasında yapılmıştır. Örneklem sayısı güç analizi yapılarak hesaplanmış ve araştırma toplam 339 birey ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri; ‘Birey Tanıtım Formu’, ‘Anket Soruları’, ‘Çok Boyutlu Ağız Diş Sağlığı Kontrol Odağı (ÇBASKO) Ölçeği’ ve ‘Sağlığın Önemi Ölçeği (SÖÖ)’ kullanılarak toplanmıştır.
Veri analizinde, Tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Bonferroni çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Sayısal değişkenler arası ilişkiye Pearson korelasyon analizi kategorik değişkenler arası ilişkiye Ki kare testi ile bakılmıştır.
Bulgular: Kuşaklara göre bireylerin ağız diş sağlıklarına yönelik algıları ve sağlıklarına verdikleri önem düzeyleri farklılık göstermektedir (p0,05). Farklı kuşaklarda yer alan bireylerin sağlığa verdikleri önem düzeyleri arasında bir farklılık bulunmamaktadır (p>0,05).
Farklı kuşakların ağız diş sağlığı algıları, tutumları ile sağlığa verdikleri önem düzeyleri arasında X ve Y kuşağında ki kişiler için, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktur (p>0,05). Ancak Z kuşağında yer alan bireyler için; bilgilenme odaklı alt boyut puanları ile (r:0,01; p<0,05) Alfa kuşağında yer alan bireyler için; uygulama odaklı alt boyut puanları ve Sağlığın Önemi Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde bir ilişki tespit edilmiştir (r:0,25; p<0,05).
Sonuç: Bu çalışmada ağız diş sağlığı algısının kuşaklar bazında farklılık gösterdiği görülmüştür. Sağlığın önemi açısından kuşaklar arasında farklılık yoktur. İyi bir sağlık değerine ulaşma konusunda, Z kuşağında bilgilendirilme, Alfa kuşağında ise uygulama odaklı ağız ve diş sağlığı yaklaşımları önemli ve pozitif bir ilişki sağlamaktadır.
Anahtar kelimeler: Kuşaklar, Ağız ve diş sağlığı, Geriatri, Algı-tutum, Sağlık algısı, Sağlığın önemiİÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
SİMGELER ve KISALTMALAR DİZİNİ iii
TABLOLAR DİZİNİ iv
ŞEKİLLER DİZİNİ v
EKLER DİZİNİ vi
ÖZET vii
ABSTRACT ix
1. GİRİŞ 1
1.1. Araştırmanın Amacı ve Önemi 3
1.2. Araştırma Soruları 3
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Sağlığın Tanımı 4
2.2. Sağlığın Boyutları 7
2.3. Sağlığın Tanımına İlişkin Modeller 8
2.4. Sağlık Hizmetlerinin Sınıflandırılması 10
2.5. Ağız Diş Sağlığı 15
2.6. Ağız Diş Sağlığını Etkileyen Faktörler 15
2.7. Ağız Diş Sağlığı ve Yaşam Kalitesi 16
2.8. Kuşak Kavramı 17
2.9. Kuşak Teorisi ve Sınıflandırma 18
2.10. Çoklu Kuşak Kuramı 19
2.10.1. Sessiz Kuşak (Silent Generation) 1925-1945 20
2.10.2. Bebek Patlaması (Baby Boomers) 1946-1964 21
2.10.3. X Kuşağı (Generations X) 1965-1979 21
2.10.4. Y Kuşağı (Generations Y) 1980-1999 22
2.10.5. Z Kuşağı (Generations Z) 2000 ve sonrası 23
2.10.6. Alfa Kuşağı (Generations Alpha) 2010 ve sonrası 23
3. GEREÇ ve YÖNTEM 24
3.1. Araştırmanın Türü 24
3.2. Araştırmanın Yeri ve Zamanı 24
3.3. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 24
3.4. Araştırmaya Dâhil Etme ve Dışlama Kriterleri 25
3.5. Verilerin Toplanması 25
3.5.1. Veri Toplama Araçları 25
3.5.1.1. Birey Tanıtım Formu (Ek-2): 26
3.5.1.2. Anket Soruları (Ek-3): 26
3.5.1.3. Çok Boyutlu Ağız Diş Sağlığı Kontrol Odağı (ÇBASKO) Ölçeği (Ek-4): 26
3.5.1.4. Sağlığın Önemi Ölçeği (SÖÖ) (Ek-5): 27
3.5.2. Veri Toplama Tekniği 27
3.6. Verilerin İstatistiksel Değerlendirilmesi 28
3.7. Araştırmanın Sınırlılıkları 29
3.8. Araştırmanın Etik İlkeleri 29
4. BULGULAR 30
Tablo 3. Birey Tanıtım ve Anket Sorularına İlişkin Dağılımlar 30
Tablo 4. Birey Tanıtım ve Anket Sorularına İlişkin Dağılımlar 32
Tablo 5. Kuşaklara Göre Tanımlayıcı Veriler 35
Tablo 6. Kuşaklara Göre Tanımlayıcı Veriler 36
Tablo 7. Normallik Dağılımına İlişkin Bulgular 40
Tablo 8. Ölçek Puanlarının Kuşaklara Göre Karşılaştırılmasına İlişkin Bulgular 41
Tablo 9. X, Y, Z ve Alfa Kuşaklarının Çok Boyutlu Ağız Diş Sağlığı Kontrol Odağı Ölçeği ile Sağlığın Önemi Ölçek Puanları Arası İlişkiye Yönelik Bulgular 44
Tablo 10. Sağlığın Önemi Ölçeği Maddelerinin Kuşaklara Göre Karşılaştırılmasına İlişkin Bulgular 46
5. TARTIŞMA 48
5.1.Sağlık Önemi Ölçeği Puanları ve Kuşaklara Göre Analizi 48
5.2.Çok Boyutlu Ağız Diş Sağlığı Kontrol Odağı Ölçeği ve Alt Boyutlarının Kuşaklara Göre Analizi 50
5.3.Çok Boyutlu Ağız Diş Sağlığı Kontrol Odağı Ölçeği ile Sağlığın Önemi Ölçek Puanları Arası İlişkisi 52
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 54
KAYNAKLAR 57
EKLER 64
EK- 1. BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMU 64
EK- 2. BİREY TANITIM FORMU 65
EK- 3. ANKET SORULARI 67
EK- 4. ÇOK BOYUTLU AĞIZ DİŞ SAĞLIĞI KONTROL ODAĞI ÖLÇEĞİ 68
EK- 5. SAĞLIK ÖNEMİ ÖLÇEĞİ (SÖÖ) 71
EK- 6. ETİK KURUL İZNİ 73
EK- 7. ÖLÇEK İZİNLERİ 75
BİLİMSEL ETİK BEYANI 76
ÖZGEÇMİŞ 7
REJENERATİF VE NONREJENERATİF ANEMİLİ KÖPEKLERDE SERUM HEPSİDİN KONSANTRASYONUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ
Get PDFÖZET REJENERATİF VE NONREJENERATİF ANEMİLİ KÖPEKLERDE SERUM HEPSİDİN KONSANTRASYONUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ Kocaman B. Aydın Adnan Menderes ÜnDversDtesD, Sağlık BDlDmlerD EnstDtüsü, VeterDner FakültesD, Yüksek LDsans TezD, Aydın, 2024. Amaç: Hepsidin, demir metabolizmasının düzenlenmesindeki temel hormondur. Bu çalışmada anemili köpeklerde serum hepsidin konsantrasyonun durumunun belirlenmesi, rejeneratif ve nonrejeneratif anemili köpeklerde bu hormonun serum konsantrasyonunun karşılaştırılması ve retikülosit sayısı ve aneminin şiddeti ile serum hepsidin konsantrasyonu arasındaki ilişkilerin ortaya konulması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmada, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Hastanesi’ne getirilen 20 sağlıklı (kontrol) ve verileri dikkate alınan 47 anemili toplam 67 köpek değerlendirildi. Klinik muayenede anemi ile ilişkili bulgular gösteren hastaların hemogram sonuçlarından aneminin varlık ve şiddeti; absolut retikülosit sayısı değerlendirilerek aneminin tipi (rejeneratif ve nonrejeneratif) belirlendi. Serum hepsidin konsantrasyonu tür spesifik ELISA kiti ile ölçüldü. Belirtilen parametrelerin ölçümü bir kez yapıldı. Gruplar arası karşılaştırmalar ve korelasyonlar, uygun parametrik ve nonparametrik testlerle gerçekleştirildi. Bulgular: Rejeneratif anemi grubunun ortalama HCT değeri (%23,4) nonrejeneratif anemi grubu köpeklerin değerinden (%27,7) düşük, ortalama absolut retikülosit sayısı ise yüksek bulundu (i35,2 xi03 /µL vs. 49,9 xi03 /µL). Sağlıklı (7i,00 ng/mL) ile anemik (70,70 ng/mL) ve rejeneratif (68,82 ng/mL) ile nonrejeneratif anemili (7i,60 ng/mL) köpeklerin ortanca serum hepsidin konsantrasyonları arasındaki farklar istatistiksel anlamlı değildi. Rejeneratif anemili köpeklerde serum hepsidin konsantrasyonu ve absolut retikülosit sayısı arasında pozitif zayıf korelasyon (r=0,48) olduğu belirlendi. Sonuç: Köpeklerde serum hepsidin konsantrasyonun aneminin tipi ve şiddetine göre anlamlı farklılıklar göstermediği, rejeneratif anemide serum hepsidin konsantrasyonu ve absolut retikülosit sayısı arasında pozitif zayıf korelasyon dışındaki korelasyonların göz ardı xii edilebilecek düzeyde olduğu belirlendi. Köpeklerde serum hepsidin konsantrasyonun aneminin tipi ve şiddetine göre durumunun, serumda akut faz proteinler ve proinflamatuar sitokin konsantrasyonları altında değerlendirilmesinin yararlı olacağı kanısına varıldı.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY.....................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ...............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER..........................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ...............................................................................v
ŞEKİLLER DİZİNİ.................................................................................................................viii
RESİMLER DİZİNİ ..................................................................................................................ix
TABLOLAR DİZİNİ..................................................................................................................x
ÖZET.........................................................................................................................................xi
ABSTRACT ............................................................................................................................xiii
1. GİRİŞ......................................................................................................................................1
2. GENEL BİLGİLER................................................................................................................2
2.i. Aneminin Tanımı.................................................................................................................2
2.2. Aneminin Patofizyolojisi.....................................................................................................3
2.3. Anemilerin Sınıflandırılması ...............................................................................................4
2.3.i. Kemik İliği Yanıtına Göre Sınıflandırma.........................................................................5
2.3.2. Morfolojik Sınıflandırma..................................................................................................6
2.3.3. Patofizyolojik Sınıflandırma...........................................................................................i0
2.3.3.i. Rejeneratif Anemiler ...................................................................................................i0
2.3.3.2. Nonrejeneratif Anemiler..............................................................................................i2
2.4. Aneminin Klinik Özellikleri..............................................................................................i5
2.5. Anemilerde Laboratuvar Bulguları....................................................................................i6
2.6. Demir Metabolizması ........................................................................................................i8
iv
2.6.i. Demirin Fizyolojik Rolü.................................................................................................i9
2.6.2. Vücutta Dağılımı ............................................................................................................i9
2.6.3. Demir Regülasyonu ........................................................................................................20
2.6.4. Demir Profilinin Değerlendirilmesi................................................................................2i
2.7. Hepsidin.............................................................................................................................24
2.8. Demir Metabolizma Bozukluklarında Profil .....................................................................29
2.9. Köpeklerde Önceki Hepsidin Çalışmaları .........................................................................3i
3. GEREÇ VE YÖNTEM.........................................................................................................35
3.i. Hayvan Materyali ..............................................................................................................35
3.2. Yöntem ..............................................................................................................................37
3.2.i. Muayene Protokolü ve Alt Gruplandırma ......................................................................37
3.2.2. Laboratuvar Analizler.....................................................................................................38
3.3. İstatistiksel Değerlendirme ................................................................................................42
4. BULGULAR ........................................................................................................................44
5. TARTIŞMA..........................................................................................................................54
6. SONUÇ VE ÖNERİLER......................................................................................................6i
KAYNAKLAR.........................................................................................................................62
EKLER .....................................................................................................................................76
Ek i. ADÜ- HADYEK Raporu ................................................................................................76
Ek 2. Bilgi Onam Formu ..........................................................................................................77
EK 3. Hasta Gözlem Formu .....................................................................................................78
BİLİMSEL ETİK BEYANI......................................................................................................79
ÖZ GEÇMİŞ.............................................................................................................................8
İInvestigation of Digital Marketing Channels of Health Institutions With Health Tourism Authorization Certificate in Turkey: The Case of Aegean Region
No full textAmaç: Çalışmanın ana amacı Ege Bölgesi’nde bulunan “Sağlık Turizmi Yetki Belgesi’’ almaya hak kazanmış sağlık kuruluşlarının web siteleri ve sosyal medya hesapları gibi dijital pazarlama kanallarına verdiği önemi saptamaktır. Türkiye’de “Sağlık Turizmi Yetki Belgesine’’ sahip sağlık kuruluşları içerisinde, Ege Bölgesi’nde faaliyet gösteren işletmelerin dijital pazarlama kanallarının mevcudiyeti, aktifliği, erişilebilirliği ve ulaşılabilirliği ise çalışmanın alt amacını oluşturmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada hem nitel hem de nicel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın verileri toplanırken ikincil veri kaynaklarından yararlanılmış ve içerik analizi yöntemiyle veriler analiz edilmiştir. Araştırma kapsamına Temmuz 2023 tarihinde Sağlık Bakanlığı’nın web sitesinde yayınlanan ‘’Sağlık Turizmi Yetki Belgesi’’ almaya hak kazanan ve Ege Bölgesi’nde yer alan Google üzerinde en yüksek yorum sayısına ve 4 puan üzeri değerlendirmeye sahip ilk 20 kuruluş girmektedir. Dijital pazarlama kanalları, 25.09.2023 ile 19.10.2023 tarihleri arasında incelenmiştir.
Bulgular: Belirlenen kriterlerden; “mevcut medikal teknolojiler: 2”, “performans bilgileri: 3”, “sağlık turizmi sekmesi: 1”, “dilek şikâyet bölümü: 4”, “yabancı hastalara özel bilgi: 1”, “ödeme bilgisi: 1” ve “hasta hak ve sorumlulukları: 4”, kuruluşun web sitesinde bulunmaktadır. Ayrıca; “branşlar/hizmet türü: 1”, “yabancı dil desteği: 2”, “hekim listesi: 3”, “sertifika ve belge bilgisi: 9” ve “hasta memnuniyet anketi: (0) hiçbir kuruluşta” bulunmamaktadır. Araştırmada sosyal medya entegrasyonu ve hesabı olmayan: 1’er kuruluş tespit edilmiştir. Facebook puan ve yorum değerlendirmesinin 6 kuruluşta aktif olmadığı tespit edilmiştir. Facebook uygulamasında 4 ve Instagram uygulamasında 3 kuruluşun 1 hesap üzerinden farklı dillerde ortak paylaşım yaptığı belirlenmiştir. Facebook’da 10 ve Instagram’da 9 kuruluş yabancı dilde içerik bulundurmamaktadır. Canlı destek hizmeti 12 kuruluş tarafından verilmekte olup, bu kuruluşlardan 8’i WhatsApp, 2’si web sitesi ve 2’si ise hem WhatsApp hem web sitesi üzerinden hizmet vermektedir.
Sonuç: Araştırmanın ana amacı kapsamında incelenen işletmelerin web sitesi ve sosyal medya hesaplarına yeterli önem vermediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde özellikle uluslararası sağlık turizmi alanında dijital pazarlama kanallarının yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır. İncelenen işletmelerin sosyal medya hesaplarının yabancı dil kullanımı açısından yetersiz düzeyde olduğu ve bu sebeple uluslararası sağlık turizmi açısından erişilebilir durumda olmadığı tespit edilmiştir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLLER DİZİNİ viii
RESİMLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xi
ABSTRACT xiii
1. GİRİŞ 1
1.1. Araştırmanın Problemi 2
1.2. Literatür Taraması 2
1.3. Araştırmanın Amacı ve Önemi 4
2. GENEL BİLGİLER 5
2.1. Sağlık Turizmi Kavramı 5
2.1.1. Sağlık Turizmi Çeşitleri 8
2.1.1.1. Termal Turizm 8
2.1.1.2. Medikal Turizm 10
2.1.1.3. Üçüncü Yaş Turizmi (Yaşlı Turizmi-İleri Yaş Turizmi) 11
2.1.1.4. Engelli Turizmi (Erişilebilir Turizm) 12
2.1.2. Dünyada Sağlık Turizmi 13
2.1.3. Türkiye’de Sağlık Turizmi 15
2.1.4. Türkiye’de Sağlık Kuruluşlarının “Sağlık Turizmi Yetki Belgesi” Alma Kriterleri 22
2.2.Dijital Pazarlama 23
2.2.1. Dijital Pazarlamanın Ortaya Çıkışı 23
2.2.2. Dijital Pazarlama Tanım ve Kavram 24
2.3. Sağlık Turizmi ve Dijital Pazarlama 34
2.3.1. Turizmde Dijital Pazarlama 34
2.3.2. Sağlık Turizminde Dijital Pazarlama 35
3. GEREÇ VE YÖNTEM 36
3.1. Araştırmanın Yöntemi 36
3.2. Verilerin Analizi 39
3.3. Araştırmanın Sınırlılıkları 40
3.4. Araştırmanın Geçerliliği ve Güvenilirliği 41
3.5. Araştırmanın Geçerliliği 41
3.6. Araştırmanın Güvenilirliği 41
3.7. Araştırmanın Varsayımları 42
4. BULGULAR 43
4.1. Web Sitesi İncelemesi 44
4.1.1. Genel Bilgiler 46
4.1.2. Hedef Grup ve Paydaş Bilgisi 48
4.1.3. Çevrimiçi Hizmet Bilgisi 49
4.1.4. Sağlık Bilgisi 50
4.2. Facebook İncelemesi 54
4.3. Instagram İncelemesi 57
5. TARTIŞMA 61
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 73
KAYNAKLAR 76
EKLER 88
BİLİMSEL ETİK BEYANI 8
Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği'nin Çocuk Hemşirelerinde Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Get PDFEker, H. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk
Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2024.
Amaç: Bu araştırma ile hemşirelerde profesyonel yası değerlendiren “Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği (The Grief traits and State Scale for Nurses)’nin çocuk hemşirelerinde Türkçe uyarlanması yapılarak ülkemize kazandırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipteki bu araştırma 30 Mart – 2 Temmuz 2023 tarihleri arasında, çocuk kliniklerinde en az 1 yıl çalışma tecrübesi olan ve hasta kaybı yaşamış çalışmaya katılmaya gönüllü 205 çocuk hemşiresi ile yapılmıştır. Araştırma verileri Tanıtıcı Bilgi Formu ve Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği kullanılarak, Google Form üzerinden online veri formuna dönüştürülerek toplanmıştır. Verilerin analizinde sayı/yüzde, t testi, korelasyon analizi, Cronbach α güvenirlik katsayısı ve faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır.
Bulgular: Ölçeğin tüm maddeleri ile her iki bölüm ve alt boyutlarının Kurtosis ve Skewness değerleri incelenmiş ve normal dağılım gösterdiği bulunmuştur. Ölçeğin birinci bölümü için KMO=0.791, AFA Toplam Varyans=%74.462 ve cronbach alfa değeri 0,803 olarak bulunmuştur. Ölçeğin ikinci bölümü için KMO=0.873, AFA Toplam Varyans=%61.108 ve cronbach alfa değeri 0,871 olarak saptanmıştır. Her iki bölüm ve alt boyutları için standardize edilmiş katsayılar incelenmiş faktör yüklerinin yüksek, standart hata değerlerinin düşük, t değerlerinin anlamlı ve faktör analizine alınan değişkenler arasında ilişkinin olduğu (p=0.000<0.05) belirlenmiştir. Ölçeğin kompozit güvenirlik (CR) ve Ortalama Açıklanan Varyans (AVE) değerlerinin anlamlı Tukey Toplanabilirlik Testinin p<0,05’ten küçük olduğu sapanmıştır. Ölçeğin her iki bölümü için Alt %27 ile Üst %27 grupları arasında anlamlı farklılık gösterdiği (p<0,05) ve ayırt edici hassas ölçüm yaptığı saptanmıştır. Hemşirelerin birinci bölüm puan ortalaması 18,634±5,523 (Min=7; Maks=35), ikinci bölüm puan ortalaması 29,010±7,443 (Min=12; Maks=50) ve toplam puan ortalaması 47,644±11,551 (Min=22; Maks=81), olarak tespit edilmiştir.
Sonuç: Verilerin analizi sonucunda Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Türk kültürü için geçerli ve güvenilir bir araç olduğu bulunmuştur. Ülkemizdeki hemşirelerde yas düzeyini değerlendirmek için kullanılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Çocuk Hemşireliği, Geçerlik, Güvenirlik, Yas, Yas Ölçeği.KABUL VE ONAY
TEŞEKKÜR
İÇİNDEKİLER
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ
ŞEKİLLER DİZİNİ
TABLOLAR DİZİNİ
ÖZET
ABSTRACT
1. GİRİŞ
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi
1.2. Araştırmanın Amacı
1.3. Araştırma Soruları
2. GENEL BİLGİLER
2.1. Yas Kavramı
2.2. Yas Süreci
2.3. Yas Sürecini Etkileyen Faktörler
2.4. Yasla İlgili Yaklaşımlar
2.4.1. Devam Eden Bağlar Yaklaşımı
2.4.2. Anlamı Yeniden Yapılandırma Yaklaşımı
2.5. Yas Modelleri
2.5.1. Klasik Psikoanalitik Yas Modeli
2.5.2. Bağlanma Kuramı
2.5.3. Beş Aşamalı Yas Süreci Modeli
2.5.4. Yas Görevleri Modeli
2.5.5. İki Boyutlu Yas Modeli
2.6. Yas Türleri ve Yas Tepkileri
2.6.1. Patolojik Yas
2.6.2. Kronik yas
2.6.3. Abartılmış yas (Hipertrofik yas)
2.6.4. Gecikmiş yas
2.6.5. Maskelenmiş yas
2.6.6. Haklarından Mahrum Bırakılmış Yas
2.7. Hemşirelerde Yas
2.8. GSSN Ölçeğinin Geliştirilmesi
3. GEREÇ VE YÖNTEM
3.1. Araştırmanın Tipi ve Amacı
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Zaman
3.3. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi
3.4. Araştırmaya Alınma Kriterleri
3.5. Araştırmaya Alınmama (Dışlama) Kriterleri
3.6. Araştırmada Kullanılan Veri Toplama Araçları
3.6.1. Tanımlayıcı Bilgi Formu (EK-4)
3.6.2. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği (HYKDÖ) (The Grief traits and State Scale for Nurses, GSSN) (EK- 5) (EK - 6)
3.7. Araştırmanın Uygulanması
3.8. Araştırmanın Ön Uygulaması
3.9. The Grief traits and State Scale for Nurses (GSSN) Ölçeğinin Türkçeye Uyarlama Aşamaları
3.10. HYKDÖ (GSSN) Ölçeğinin Geçerlik Aşamaları
3.10.1. HYKDÖ (GSSN) Ölçeğinin Dil Geçerliliği
3.10.2. HYKDÖ (GSSN) Ölçeğinin Kapsam Geçerliliği
3.10.3. HYKDÖ (GSSN) Ölçeğinin Görünüş Geçerliliği
3.10.4. HYKDÖ (GSSN) Ölçeğinin Yapı Geçerliliği
3.11. HYKDÖ (GSSN) Ölçeğinin Güvenirlik Aşamaları
3.11.1. HYKDÖ (GSSN) Ölçeğinin İç Tutarlılık Analizi
3.11.2. HYKDÖ (GSSN) Ölçeğinin Madde Analizi
3.12. Araştırmanın İstatistiksel Değerlendirilmesi
3.13. Araştırmanın Etik Yönü
3.14. Araştırmanın Akış Şeması
4. BULGULAR
4.1. Tanımlayıcı Özellikler
4.2. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Geçerlik Bulguları
4.2.1. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Kapsam Geçerliği
4.2.2. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Yapı Geçerliği
4.3. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Güvenirlik Bulguları
4.3.1. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Cronbach Alpha Güvenirlik Katsayıları
4.3.2. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Tukey Toplanabilirlik Testi Sonuçları
4.3.3. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Madde Analizi
4.3.4. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Ayırt Ediciliği
4.3.5. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği ile Alt Boyut ve Bölümlerinin Birbirleriyle Korelasyonları
4.4. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Puan Ortalamaları ve Dağılımları
5. TARTIŞMA
5.1. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Geçerlik Analiz Sonuçları
5.2. Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği’nin Güvenirlik Analiz Sonuçları
6. SONUÇ VE ÖNERİLER
KAYNAKLAR
EKLER
EK - 1: Etik Kurul Onayı
EK - 2: Yazar İzni
EK - 3: Çocuk Hemşireliği Derneği İzni
EK - 4: Tanımlayıcı Bilgi Formu
Ek-5: Hemşirelerde Yas Bağlamında Kişilik Özellikleri ve Durum Ölçeği (HYKDÖ)
EK - 6 : The Grief Traits and State Scale for Nurses (GSSN)
BİLİMSEL ETİK BEYANI
ÖZ GEÇMİŞ
AKADEMİK YAYINLA