5025 research outputs found
Sort by
Köpeklerde Atopik Dermatitis, Leishmaniazis Ve Demodikoziste Klinik Skorlamaların Araştırılması
Get PDFAmaç: Bu tezde veteriner dermatoloji alanında klinik demodikozisli, canine viseral leishmaniazisli ve atopik dermatitli köpeklerde dermatolojik klinik skorlamaların uygulanması ve hastalık profilinin araştırılmasıyla primer ve seconder deri lezyonlarının klinik skorlamalarının hastalığın prognozun hakkında bize nasıl yol gösterdiğini ortaya koymaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu tez kapsamında farklı dermatolojik tutulumlu Küçük Hayvan Kliniklerimize başvuruda bulunan farklı ırk, yaş ve her iki cinsiyetteki köpekler arasından demodikozisli beş köpek, köpek visceral leishmaniazis (KVL) teşhis edilen on iki ve atopik dermatitis tanısı konulan dokuz hasta köpek araştırma kapsamına alındı. Her hastalık grubunda kabul gören klinik skorlamalar kullanıldı. Bu tez ve araştırmamızda veteriner dermatoloji alanında klinik demodikozisli, KVL ve köpek atopik dermatitis (KAD) dermatolojik klinik skorunu ve profilini araştırarak primer ve seconder deri lezyonlarının hastalığın prognozun hakkında bize nasıl yol gösterdiğini ortaya koymaya çalıştık. Fakültemize getirilen dermatolojik lezyonlu köpeklerde demodikozis, KVL ve KAD tanısı ve ayırıcı tanısının konulabilmesi amacıyla rutin değerlendirmede hematolojik ve biyokimyasal analizler, derinin fiziksel makroskobik muayenesi, deri kazıntısının mikroskobik muayenesi, serum hızlı test analizi (Snap Leishmania), lenf yumrusu aspiratı örneklerinin incelenmesi KVL için hızlı test kitlerinin pozitif olması veya lenf yumrusu aspiratının sitolojisinde amastigotların varlığı, demodikozis için nivea burun bandı ile lezyonlu bölgelerden alınan örneklerde demodeks etkenlerinin görülmesi ve atopik dermatitis için Favrot (2010) kriterlerinin sağlanması şartlarına uyan hastalara dermatolojik skorlamalar yapıldı.
Bulgular: KAD’ li 9 olgunun yapılan çalışmada skorlamaların ortalamaları alındıktan sonra lezyonlardan eritemin en yoğun görüldüğü bölge sağ ve sol aksillar, sağ ve sol kasık ve perineal bölge ile abdominal bölge olarak tespit edildi. En hafif görüldüğü bölge ise patiler, sağ ve sol metacarpus ile kulak içleri olarak tespit edildi. Likenifikasyon ise perineal, abdominal ve kasık bölgelerinde yoğun görülürken, açlık çukurlukları, kulak içleri ve kuyruk bölgesinde hafif olarak tespit edildi. Ekskoriasyon ve alopesi ise sağ ve sol aksillar, sağ ve sol kasık ve abdomende şiddetli iç kulak ve patilerde hafif tespit edildi.
KVL’li 12 adet köpeğin klinik skorlamaları yapıldıktan sonra hastalarda lenfodenomegali ve ornikogrifozis en yoğun klinik skor olarak, nodül ve üveitis en düşük yoğunluktaki skorlar olarak tespit edildi. Depigmentasyon klinik skorlamada tespit edilmedi.
Demodikozisli 5 olguda yapılan klinik skorlamalarda alopesi, papül, püstül ve kabuklanmanın en şiddetli olarak başta arkabacaklar sonra ön bacaklar ve daha sonraki sırada boyun ve thoraks bölgesinde olduğu tespit edildi. Eritem ise en şiddetli arka bacaklar ve boyun daha sonra thoraks bölgesinde tespit edildi.
Sonuç : Veteriner hekimler, teşhis ve tedavide dermatolojik klinik skorlamaları kullanarak yapılan veya yapılacak olan tedavinin ve iyileşme durumunun dereceli göstergesini elde edebilirler. Bu skorlamalar, dermatolojik durumları objektif bir şekilde değerlendirmek ve tedaviye verilen yanıtları izlemek için kullanılabilir. Bu sayede, veteriner hekimler hastalarının deri sağlığıyla ilgili detaylı bilgiler elde edebilir ve etkili tedavi stratejileri geliştirebilirler
Investigation of the association of ultra-processed food consumption with biochemical parameters and symptoms in women with polycystic ovary syndrome
No full textYazar, Yüksek Lisans eğitimi boyunca TÜBİTAK BİDEB tarafından verilern 2210-A kodlu eğitim bursundan yararlanmıştırGünay E. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2024.
Amaç: Bu araştırmanın amacı polikistik over sendromu olan kadınların ultra işlenmiş gıda tüketim puan ortalamalarını saptayarak, antropometrik ölçümler, biyokimyasal, hormonal parametreler ve mFG skorları ile ilişkisini saptamaktır.
Gereç ve Yöntem: Analitik ve kesitsel olarak planlanan çalışma, Erzurum Şehir Hastanesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine, Şubat 2023- Kasım 2023 tarihleri arasında başvuran polikistik over sendromu tanısı almış gönüllü bireyler ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri “Kişisel Bilgi Formu” ve “Besin Tüketim Sıklığı” ve “Modifiye Ferriman-Gallwey Görsel Skorlama” formu ile birlikte bireylerin biyokimyasal ve hormonal tahlil sonuçları toplanmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından antropometrik ölçümleri alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesi parametrik testlerden bağımsız t testi, Pearson Korelasyon Testi, parametrik olmayan testlerden ise Kruskall Wallis- H testi, Spearman’s Korelasyon Testi kullanılmıştır. İstatistiksel olarak p<0,05 düzeyindeki değerler anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırma, yaş ortalaması 26,44 ± 7,09 yıl olan toplamda 181 PKOS hastası ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin %60,20’ si bekâr, %48’i lisans mezunu, %72,9’ u çalışmıyor ve %68,5’i sigara kullanmamaktadır. Ayrıca %75,1’i düzenli bir fiziksel aktivite yapmadığını belirtmiştir. Bireylerin yaklaşık yarısı ailelerinde PKOS olduğunu belirtimiştir. En sık görülen PKOS belirti ve bulgularının adet düzensizliği (%87,8), daha sonra saç dökülmesi (%79), yorgunluk (75,1) ve tüylenme (%68,5) olduğu görülmüştür. Katılımcıların %47’si normal beden kütle indeksine sahipken, %21,5’i fazla kilolu ve %23,2’si ise obez olarak bulunmuştur. Toplamda %62,4’ünün bel çevresi risk veya yüksek risk grubunda ve %72,9’unun ise bel/kalça çevresi oranları risk grubunda olarak değerlendirilmiştir. NOVA gıda sınıflandırmasına göre PKOS’lu bireylerin grup 3 (işlenmiş) ve grup 4 (ultra işlenmiş) besinleri daha sık tükettikleri görülmüştür. Ultra işlenmiş gıda tüketim puan ortalamaları ise vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, yağsız vücut kütlesi, yağ yüzdesi, bel çevresi, bel/kalça oranı ve bel /boy oranı ile arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişki saptanmıştır (sırasıyla r=0,305, p0,05), estrodiol (t=-1,698, p>0,05), serbest testesteron (t=-0,792, p>0,05) ve DHEAS (t=-0,418, p>0,05) değerleri ile anlamlı farklılık bulunamamıştır.
Sonuç: Polikistik over sendromuna sahip hastaların ultra işlenmiş gıda tüketimleri ile bazı antropometrik ve biyokimyasal bulguları arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Gelecek çalışmalarda daha güçlü çalışma düzenleri ve farklı toplum grupları kullanılırsa, ultra işlenmiş gıdaların tüketimiyle istenmeyen sağlık sonuçları arasındaki ilişkiler, polikistik over sendromu etiyolojisine kritik bir iç görü sağlayabilir. Bu durumun dünya çapında PKOS’ u kontrol ve tedavi etmeyi amaçlayan halk sağlığı programlarının ve politikalarının geliştirilmesine yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Beslenme Değerlendirmeleri, Beslenme Durumu, Polikistik Over Sendromu
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR vii
TABLOLAR DİZİNİ… x
ÖZET… xi
ABSTRACT xiii
1. GİRİŞ 1
1.1. Araştırmanın Amacı 3
1.2. Araştırmanın Soruları 3
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Polikistik Over Sendromu (PKOS) ve Tarihçesi 4
2.1.1. Tanı Kriterleri ve Prevelansı 5
2.1.2. Etyopatogenez 7
2.1.3. Klinik Bulgular 10
2.1.3.1. Klinik Hiperandrojenizm 10
2.1.3.2. Mensturel Düzensizlik 11
2.1.3.3. Hirsutizm 12
2.1.3.4. Androjenik Alopesi 13
2.1.3.5. Akne 13
2.1.3.6. Akontozis Nigrikans 14
2.1.3.7. Polikistik Over Morfolojisi (PKOM) 14
2.1.4. Uzun Dönem Riskleri ve İlişkili Durumlar 15
2.1.4.1. Obezite 15
2.1.4.2. İnsülin Rezistansı ve Tip 2 Diyabetes Mellitus 17
2.1.4.3. İnfertilite 18
2.1.4.4. Dislipidemi ve Kardiyovasküler Hastalıklar 19
2.1.4.5. Metabolik Sendrom 21
2.1.4.6. Kanser 22
2.1.5. PKOS Tedavisi 23
2.1.5.1. Tıbbi İlaç tedavisi 24
2.1.5.2. Cerrahi Tedavisi 25
2.1.5.3. Tıbbi Beslenme Tedavisi 26
2.1.5.3.1. Makro Besin Ögeleri 27
2.1.5.3.2. Mikro Besin Ögeleri 30
2.2. Gıda Tanımı ve Gıda İşleme 33
2.2.1. NOVA Gıda Sınıflandırma Sistemi 35
2.2.1.1. Grup 1: İşlenmemiş veya Minimal İşlenmiş Gıdalar 37
2.2.1.2. Grup 2: İşlenmiş Mutfak (Yemek) Malzemeleri 37
2.2.1.3. Grup 3: İşlenmiş Gıdalar 37
2.2.1.4. Grup 4: Ultra İşlenmiş Gıdalar ve İçecek Ürünleri 38
3. GEREÇ VE YÖNTEM 40
3.1. Araştırmanın Amacı ve Türü 40
3.2. Araştırmanın Yeri ve Zamanı 40
3.3. Araştırmanın Evren ve Örneklem Seçimi 40
3.4. Araştırmanın Alınma ve Araştırmadan Dışlanma Kriterleri 41
3.5. Verilerin Toplanması ve Değerlendirilmesi 42
3.5.1. Sosyodemografik Özellikler ve Sağlık Bilgileri 42
3.5.2. Antropometrik Ölçümlerin Alınması 42
3.5.3. Ferriman Gallwey Skorlaması 44
3.5.4. Biyokimyasal Parametreler 44
3.5.5. Besin Tüketim Sıklığının Alınması 45
3.5.6. Verilerin Değerlendirilmesi 45
4. BULGULAR 46
4.1. Bireylerin Genel Özellikleri 46
4.2. Bireylerin Antropometrik Ölçümleri 47
4.3. Bireylerin Biyokimyasal, Hematolojik Parametreleri ve mFG Skorları 49
4.4. NOVA Gıda Sınıflandırmasına Göre Besin Tüketim Sıklık Puanlarının Değerlendirilmesi 52
4.5. Ultra İşlenmiş Gıda Tüketim Puanlarının Değerlendirilmesi 52
4.6. Ultra İşlenmiş Gıda Tüketim Puanlarının Antropometrik Ölçümler ve mFG Puanı İle Değerlendirilmesi 54
5. TARTIŞMA 61
5.1. NOVA Gıda Sınıflandırmasına Göre Ultra İşlenmiş Gıda Tüketim Puanlarının Bireylerin Genel Özelliklerine Ait Bulguları ile Değerlendirilmesi 62
5.2. NOVA Gıda Sınıflandırmasına Göre Ultra İşlenmiş Gıda Tüketim Puanlarının Bireylerin Antropometrik Ölçümleri, Vücut Bileşimleri ve mFG Skorları İle Değerlendirilmesi 66
5.3. NOVA Gıda Sınıflandırmasına Göre Ultra İşlenmiş Gıda Tüketim Puanlarının Bireylerin Biyokimyasal ve Hematolojik Parametreleri ile Değerlendirilmesi 74
5.4. Araştırmanın Sınırlılıkları ve Karşılaşılan Güçlükler 82
6. SONUÇ ve ÖNERİLER 84
6.1. Sonuçlar 84
6.2. Öneriler 85
KAYNAKLAR 87
7. EKLER 140
Ek 1. Etik Kurul Onayı 140
Ek 2. Erzurum İl Sağlık Müdürlüğü Bilimsel Araştırma İzin Belgesi 141
Ek 3. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu 142
Ek 4. Veri Toplama Formu 148
BİLİMSEL ETİK BEYANI 153
ÖZ GEÇMİŞ 15
INVESTIGATION OF THE MOBILE COLISTIN RESİSTANCE GENE-1 IN AVIAN PATHOGENIC ESCHERICHIA COLI
No full textAmaç: Bu çalışma, kanatlı patojenik Escherichia coli (APEC) izolatlarında plazmit aracılı
kolistin direnci sağlayan mobilize kolistin direnç geni 1 (mcr-1) varlığının belirlenmesi ve
kolistin dirençli izolatların antibiyotik direnç profillerinin incelenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada, kolibasillozis şüpheli 200 broyler karaciğer örneği materyal
olarak kullanıldı. E. coli izolasyonları klasik konvansiyonel yöntemler ile gerçekleştirildikten
sonra identifikasyonlar ve antibiyotik duyarlılık testleri otomatize mikrobiyoloji sistemi (BD
Phoenix 100TM, ABD) sistemi yardımı ile yapıldı. Fenotipik olarak kolistin dirençli olduğu
tespit edilen izolatlarda mcr-1 gen varlığı polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) ile incelendi.
Bulgular: İki yüz broyler karaciğer örneğinden elde edilen 156 (%78) E. coli’nin 10
(%6,4)’unun fenotipik olarak kolistin dirençli olduğu saptandı. Kolistin dirençli E. coli
izolatların %80’inin levofloksasine, %70’inin sefazolin ve sefuroksime, %60’ının sefotazidime,
%50’sinin gentamisin ve seftriaksona, %40’ının sefepime, %30’unun seftolozan tazobaktama,
%20’sinin piperasilin tazobaktama dirençli oldukları belirlendi. Tüm izolatlar amikasin,
ertapenem, imipenem, meropenem duyarlı; ampisilin, amoksisilin klavulanat, ampisilin
sulbaktam, trimethoprim sulfamethoksazol ve tigesiklin dirençli olup; çoklu antibiyotik
direncine (MDR) sahip idi. Fenotipik olarak kolistin dirençli oldukları tespit edilen tüm
izolatların genotipik olarak da mcr-1 genini taşıdıkları tespit edildi.
Sonuç: Bu bulgular, APEC izolatlarında kolistin direncinin mobilize olmasının, plazmidik
direnç genlerinin hızlı yayılmasına ve geniş kapsamlı antibiyotik direncinin artmasına katkı
sağladığını göstermektedir. Beşeri hekimlikte de kullanılan antibiyotiklere direnç saptanmış
olması halk sağlığı için potansiyel bir tehdit oluşturabilir. Gelecekteki çalışmalar, farklı
bölgelerden alınan örneklerle yapılmalı ve bu riskin daha iyi anlaşılması için geniş bir örneklem
grubunu içermelidir.KABUL VE ONAY …………...………………………..………………….………… i
TEŞEKKÜR …………………………………………………………….…………… ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...……….….…. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….…………….…. vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...……………….……… ix
RESİMLER DİZİNİ ….………….…………………………...……………………… x
TABLOLAR DİZİNİ ….………….…………………………...…………………….. xi
ÖZET ………………………………………………………………………………… xii
ABSTRACT ………………………………………………………………….………. xiii
1. GİRİŞ …………………….…………………...………………………….…….….. 1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....…… 3
2.1. Kanatlı Patojenik Escherichia coli ………………………………………………….. 3
2.1.1. Zoonotik Tehlike ve Kontrol Yöntemleri Üzerine Güncel Bakış ………………. 3
2.1.2. Tavuklarda Antibiyotik Direnci ve APEC Kontrolü: Geleceğin Zorlukları ve
Çözüm
Yolları…………………………………………………………………………..
5
2.1.3. APEC Enfeksiyonlarının Kontrolünde Yeni Yaklaşımlar ve Çözümler……….. 6
2.2. Kolistin
Nedir?..........................................................................................................
7
2.2.1. Yapısı, Etki Mekanizması ve Antimikrobiyal
Spektrumu……………………….
7
2.2.2. Kromozomal ve Plazmit Aracılı Kolistin Direnç Mekanizmaları..........….…….. 8
2.2.3. Duyarlılık Testi Zorlukları
………………….………….......................................
9
iv
2.2.4. Kolistinin İnsan Hekimliğinde Kullanımı ………..………….............................. 10
2. 2.5. Kolistinin Veteriner Hekimliğinde Kullanımı ………..………………………... 10
2.2.6. Kommensal ve Patojen E. coli
…………………………………………...……...
12
2.2.7.Kanatlılardan Elde Edilen Bakteri İzolatlarında Kolistin Direnci ve mcr Genleri. 13
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...……………………………………….………….… 17
3.1. Gereç …………………………………………………………....…..………….... 17
3.1.1. Cihazlar ……………………………………………………..….........….……... 17
3.1.2. Hayvan Materyali …………………………..………………..…..….………… 17
3.1.3. Referans Suşlar……………… …………..……………………….………….... 18
3.1.4. Besiyerleri……………………………………………………………………… 18
3.1.4.1. Eosin Methylene Blue Agar ………………………………………………… 18
3.1.4.2. MacConkey Agar …………………………………………………………….. 18
3.1.4.3. Kanlı Agar
…………………………………………………………………….
19
3.1.4.4. Nutrient Agar………………………………………………………………… 19
3.1.4.5. Nutrient Broth………………………………………………………………... 19
3.1.4.6. Brain Hearth Infusion Broth…………………………………………………. 19
3.1.5. Ayıraç ve Boyalar……………………………………………………………… 20
3.1.5.1. Gram Boyama Seti………………………………………………………….. 20
3.1.5.2. Oksidaz Test Kiti…………………………………………………………….. 20
3.1.5.3. Hidrojen Peroksit…………………………………………………………… 20
3.1.6. Antibiyogram ve Kolistin Direncinin Fenotipik Olarak Belirlenmesi ………… 20
3.1.7. Polimeraz Zincir Reaksiyonu
(PZR)……………………………………………..
21
3.1.7.1. Kullanılan Solusyon ve Boyalar…………………………………………….. 21
v
3.1.7.1.1. 10x Tris Borik Asit EDTA Buffer………………………………………… 21
3.1.7.1.2. 0,5x TBE………………………………………………………………….. 21
3.1.7.1.3. Yükleme Tamponu………………………………………………………… 21
3.1.7.1.4. 5x FIREPol® Master Mix ……………………………………………….. 22
3.1.7.1.5.
Primerler…………………………………………………………………….
22
3.1.7.1.6. Agaroz
Jel…………………………………………………………………….
22
3.1.7.1.7.
Elektroforez…………………………………………………………………..
23
3.1.7.1.8.
Görüntüleme…………………………………………………………………
23
3.1.7.1.9.
Marker……………………………………………………………………….
23
3.2. Yöntem
…………………………………………………………………………….
24
3.2.1. Bakteriyel İzolasyon
……………….…………………………………………… 24
3.2.2. Bakteriyel İzolatların BD Phoenix 100™ ile İdentifikasyonu ve Antibiyotik
Duyarlılık Testlerinin
Yapılması……………………………………………………….
24
3.2.3. DNA İzolasyonu, Miktar Tayinleri ve Saflık
Kontrolleri………………………..
25
3.2.4. Polimeraz Zincir
Reaksiyonu…………………………………………………….
26
4. BULGULAR ………………………………………………………………….….... 28
4.1. Bakteri İzolasyon ve İdentifikasyonu …………………………………………… 28
vi
4.2. Antibiyotik Duyarlılık Testi
…………………….…….…………………………..
29
4.2.1. Çoklu Antibiyotik Direnci
……………………………………………………….
33
4.3. Polimeraz Zincir Reaksiyonu
….………………………………….….……………
34
5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……………....…... 35
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ……………………………..…………..………….….… 41
KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….…… 43
BİLİMSEL ETİK BEYANI…
…………………………………………………….…..
54
ÖZ GEÇMİŞ
………………………………………………………………………….
Sağlık İnanç Modeline Dayalı Eğitim Programının Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virüs Enfeksiyonu Ve Aşılama İle İlgili Bilgi ve Sağlık İnanç Düzeylerine Etkisi
Get PDFAmaç: Bu çalışma; Sağlık İnanç Modeline dayalı eğitim programının üniversite öğrencilerinin Human Papilloma Virüs enfeksiyonu ve aşılama ile ilgili bilgi ve sağlık inanç düzeylerine etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma ön test son test yarı deneysel tiptedir. Araştırma Eylül 2022-Haziran 2024 tarihleri arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesinde bir meslek yüksekokulunda yapıldı. Araştırmanın evreni 335 öğrenci örneklemi ise 235 öğrenciden oluştu. Beş bölüm içinden kura çekilerek üç bölüm deney grubunu, iki bölüm ise kontrol grubunu oluşturdu. Bu uygulama ile öğrenciler arasında bulaşı engellemek amaçlandı.
Araştırmada Öğrencileri Tanıtıcı Bilgi Formu, Human Papilloma Virüs Enfeksiyonu ve Aşılanmasına ilişkin Sağlık İnanç Modeli ölçeği ve Human Papilloma Virüsü Bilgi Ölçeği kullanıldı. Araştırmanın uygulama aşamasında deney grubunda olan öğrencilere Human Papilloma Virüs Enfeksiyonu ve Aşılanmasına ilişkin bilgi ve inanç düzeylerinin geliştirilmesi kapsamında 6 oturum eğitim verildi. Altı oturumluk eğitimin başında, eğitimden bir ay sonra ve eğitimden 3 ay sonra anket uygulanarak veri toplandı. Araştırmanın verileri Statistical Package for the Social Sciences Version 21 programı ile analiz edildi. Araştırmada normal dağılım Gauss Eğrisi, minimum ve maksimum puan genişliği, Kolmogorov Smirnov testleri ile değerlendirildi. Araştırma verileri tanımlayıcı istatistikler, Pearson Ki-kare testi, Paired Samples testi, Mann Whitney U, Likelihood Ratio, Friedman, İndependent Sample-t Test kullanıldı. P<0,05 düzeyindeki değerler istatistiksel olarak önemli kabul edildi. Araştırmanın uygulama aşamasından önce kurum izni, etik kurul izni, ölçek kullanım izni ve katılımcılardan yazılı onam alındı.
Bulgular: Çalışmada öğrencilerin HPV enfeksiyonu ve HPV aşısına yönelik bilgi düzeylerinin çok düşük olduğu belirlendi. Deney grubundaki öğrencilerin eğitim sonrası 1.izlem ve eğitim sonrası 2.izlem Genel HPV Bilgisi, HPV Tarama Testi Bilgisi, Genel HPV Aşı Bilgisi, Mevcut HPV Aşılama Programına Yönelik Bilgi altölçek puanları eğitim öncesi puanlarına göre yüksek bulundu. (p0,005). Eğitim sonrası ikinci izlem uygulamasında deney grubunda HPV Tarama Testi Bilgisi, Mevcut HPV Aşılama Programına Yönelik Bilgi alt boyut puanları yüksek bulundu (p>0,005).
Deney grubunun eğitim öncesi Algılanan Ciddiyet, Algılanan Yarar, Algılanan Engel, Algılanan Duyarlılık altölçek puanları, eğitim sonrası 1.izlem ve eğitim sonrası 2.izlem Algılanan Ciddiyet, Algılanan Yarar, Algılanan Engel, Algılanan Duyarlılık altölçek puanlarına göre düşük bulundu (p<0,005). Kontrol grubunun eğitim öncesi Algılanan Ciddiyet, Algılanan Yarar, Algılanan Engel, Algılanan Duyarlılık altölçek puanları, eğitim sonrası 1.izlem ve eğitim sonrası 2.izlem Algılanan Ciddiyet, Algılanan Yarar, Algılanan Engel, Algılanan Duyarlılık altölçek puanlarına göre düşük bulundu (p<0,005). Deney grubunda eğitim öncesi Algılanan Ciddiyet (1,88±0,98) ve Algılanan Yarar (1,75±0,84) altboyut puanları; kontrol grubunda Algılanan Ciddiyet (2,15±0,86) ve Algılanan Yarar (2,06±0,76) altboyut puanlarına göre düşük, eğiitim sonrası birinci izlemde ise yüksek bulundu (p<0,005). Eğitim sonrası ikinci izlem uygulamasında deney grubunda Algılanan Yarar ( 2,44±0,74) ve Algılanan Duyarlılık (2,50±0,77) altboyut puanları; kontrol grubunda Algılanan Yarar ( 2,24±0,85) ve Algılanan Duyarlılık (2,26±0,88) altboyut puanlarına göre yüksek bulundu.
Sonuç: Eğitim sonunda katılımcıların HPV, HPV aşısı, HPV tarama testleri konusunda bilgi ve inançları anlamlı düzeyde gelişti. Bu sonuçlar eğitimsel çabaların önemini göstermektedir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR iii
İÇİNDEKİLER v
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ viii
ŞEKİLLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xii
ABSTRACT xiv
1. GİRİŞ 1
1.1. Araştırmanın Amacı 3
1.2. Araştırmanın Hipotezleri 3
2. GENEL BİLGİLER 5
2.1. Human Papilloma Virüs (HPV) 5
2.1.1. Human Papilloma Virüsü Tarihçesi 5
2.1.2. HPV’nin Yapısı ve Genel Özellikleri 6
2.1.3. HPV’nin Sınıflandırılması 6
2.1.4. HPV’nin Epidemiyolojisi 7
2.1.5. HPV’nin Risk Faktörleri 8
2.1.6. HPV’nin Bulaş Yolları 11
2.1.7. HPV Enfeksiyon Kliniği 13
2.2. Human Papilloma Virüs (HPV) İle İlişkili Hastalıklar 14
2.2.1. Vulva Kanseri 14
2.2.2. Vajinal Kanser 14
2.2.3. Anal Kanser 15
2.2.4. Penil Kanser 15
2.2.5. Baş Boyun Kanseri 15
2.2.6. Genital Siğil 16
2.2.7. Nongenital Siğil 16
2.2.8. Servikal Kanser 17
2.3. HPV Tanı Yöntemleri 19
2.3.1. Fizik Muayene 19
2.3.2. Pap Smear 19
2.3.3. HPV DNA Testi 20
2.3.4. Kolposkopi 21
2.4. HPV Tedavi 21
2.5. HPV’den Korunma ve Hemşirenin Rolü 22
2.6. HPV Enfeksiyonunda Aşılama 24
2.7. Sağlık İnanç Modeli 29
3. GEREÇ VE YÖNTEM 34
3.1. Araştırmanın Tipi 34
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Zaman 34
3.3. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri 34
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 35
3.5. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri 36
3.6. Araştırmadan Dışlama Kriterleri 36
3.7. Veri Toplama Formları 36
3.8. Eğitim İçeriğinin Oluşturulması 38
3.9. Araştırmanın Ön Uygulaması 40
3.9.1. Deney Grubu Uygulama Süreci 40
3.10. Araştırmanın Bağımlı ve Bağımsız Değişkenleri 40
3.11. Araştırmanın Etik Yönü 41
3.12. İstatistiksel Yöntemler 41
3.13. Araştırmanın Güçlükleri 41
3.14. Araştırmanın Sınırlılıkları 42
3.15. Araştırmanın Varsayımları 42
4. BULGULAR 43
5. TARTIŞMA 53
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 62
6.1. Sonuçlar 62
6.2. Öneriler 64
KAYNAKLAR 65
EKLER 84
Ek 1. Etik Kurul Onay İzni (Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu) 84
Ek 2. Kurum İzni 85
Ek 3. Veri Toplama Formu 86
Ek 4. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu 93
Ek 5. Ölçek Kullanım İzni 95
Ek 6. Human Papilloma Virüs Enfeksiyonu Ve Aşılama İle İlgili Eğitim İçeriği 96
BİLİMSEL ETİK BEYANI 98
ÖZ GEÇMİŞ 9
Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Duygusal Zekâ Düzeyleri ile Etkili İletişim Becerilerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi
No full textSPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN DUYGUSAL ZEKÂ DÜZEYLERİ İLE ETKİLİ İLETİŞİM BECERİLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ
Yılmaz S. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2024.
Amaç: Bu çalışma kapsamında spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin duygusal zekâ düzeyleri ile etkili iletişim kurma becerilerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi yapılmıştır.
Materyal ve Method: Araştırmada nicel araştırma yaklaşımlarından biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi, evreni Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde olan 339 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi Seçkisiz Örnekleme Yöntemlerinden Basit Seçkisiz Örnekleme Yöntemi ile belirlenmiştir. Veriler kişisel bilgi formu, Schutte duygusal zekâ ölçeği ve etkili iletişim becerileri ölçeği ile elde edilen verilerin analizinde uygun olan programdan faydalanılmıştır.
Bulgular: Duygusal zekâ ve etkili iletişim becerileri arasında; yaşa, sınıfa, cinsiyete ve gelir durumuna göre anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Schutte duygusal zekâ ölçeğinin, iyimserlik/ruh halinin düzenlenmesi ve duyguların değerlendirilmesi alt boyutları ile etkili iletişim becerileri ölçeğinin; egoyu geliştirici dil, etkin dinleme, kendini tanıma/açma, empati ve ben dilini kullanma alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Duygusal zekânın; etkin dinleme, kendini tanıma/açma ve ben dilini kullanmada pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Duyguların kullanımı ile etkin dinleme, kendini tanıma/açma ve ben dilini kullanma arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür.
Sonuç: Spor faaliyetleri kapsamında sporcuların duygusal zekâ seviyeleri ile etkili iletişim becerilerinin ilişki düzeyleri; spor fakültesi öğrencilerinin akademik çalışmalarında, sosyal becerilerinde ve aynı zamanda katılacağı sporsal organizasyonlarda başarılı olmalarına büyük katkı sağlayacaktır. Yapılan pek çok çalışmada bahsi geçmekte olan iki niteliğin bireylerin başarısını pek çok açıdan etkilediği gözlemlenmektedir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET x
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Zekâ ve Duygu Kavramları 4
2.1.1. Zekâ Kavramı 4
2.1.1.1. Zekâ Türleri 5
2.1.1.2. Zekâya Yönelik Kuramlar 5
2.1.2. Duygu Kavramı 11
2.1.2.1. Duygu Türleri 14
2.1.2.2. Duygulara Yönelik Kuramlar 15
2.1.2.2.1. Bilişsel Kuram 15
2.1.2.2.2. James- Lange Kuramı 18
2.1.2.2.3. Cannon- Bard Kuramı 19
2.1.2.2.4. Sosyo- Biyolojik Kuram 21
2.1.3. Duygu ve Zekâ İlişkisi 21
2.2. Duygusal Zekâ Kavramı 22
2.2.1. Duygusal Zekânın Tarihsel Gelişimi 25
2.2.2. Duygusal Zekâ Yetkinlikleri 27
2.2.2.1. Kişisel Yeterlilik 28
2.2.2.2. Sosyal Yeterlilik 29
2.2.3. Duygusal Zekânın Boyutları 30
2.2.3.1. Kendinin Farkında Olma 30
2.2.3.2. Sosyal Farkındalık 31
2.2.3.3. Strese Dayanıklılık 31
2.2.3.4. Sosyal Beceriler 31
2.2.3.5. Mutluluk 32
2.2.4. Duygusal Zekâya Yönelik Modeller 32
2.2.4.1. Mayer ve Salovey’ in Duygusal Zekâ Modeli 34
2.2.4.2. Bar- On’ un Duygusal Zekâ Modeli 36
2.2.4.3. Goleman’ ın Duygusal Zekâ Modeli 39
2.2.4.4. Cooper- Sahaf’ ın Duygusal Zekâ Modeli 41
2.2.5. Duygusal Zekâyı Etkileyen Faktörler 42
2.2.5.1. Toplumsal İlişki 42
2.2.5.2. Sosyal Uyum 45
2.2.5.3. Psikolojik Sağlamlık ve Kişilerarası İletişim 46
2.2.5.4. Duygusal ve Sosyal Zekâ 47
2.2.5.5. Diğer Değişkenler 49
2.2.6. Duygusal Zekânın Ölçümü 49
2.2.6.1. Mayer ve Salovey Çok Faktörlü Duygusal Zekâ Ölçeği (MEIS) ve Mayer, Salovey ve Caruso Duygusal Zekâ Testi (MSCEIT) 49
2.2.6.2. Goleman ve Boyatzis Duygusal Yeterlik Envanteri Testi (ECI) 50
2.2.6.3. Bar- On Duygusal Oran Envanteri (Bar- On EQ- I) 50
2.2.6.4. Weisinger İş’ te Duygusal Zekâ Ölçeği 51
2.2.7. Duygusal Zekâ İle İletişim İlişkisi 51
2.2.8. Duygusal Zekâ ve Spor İlişkisi 51
2.3. İletişim Kavramı 53
2.3.1. İletişim Türleri 54
2.3.1.1. Sözlü İletişim 54
2.3.1.2. Sözsüz İletişim 55
2.3.1.3. Yazılı İletişim 55
2.3.2. İletişim Süreci 56
2.3.3. İletişime Yönelik Kuramlar 56
2.3.3.1. Lasswell Modeli-Etki 57
2.3.3.2. Shannon ve Weawer Modeli- Mesaj Aktarım 57
2.3.3.3. Newcomb Modeli- X Nesnesi 58
2.3.3.4. Gerbner Modeli- Anlam 58
2.3.3.5. Riley ve Riley Modeli 58
2.3.3.6. Jakobson Modeli 59
2.3.3.7. Maletzke Modeli 59
2.3.4. İletişim Engelleri 60
2.3.4.1. Yapıcı Engeller 60
2.3.4.2. Bozucu Engeller 60
2.4. Etkili İletişim Kavramı 60
2.4.1. Etkili İletişim Becerileri 62
2.4.1.1. Kendini Tanıma/Açma 62
2.4.1.2. Empati 63
2.4.1.3. Ben Dili 63
2.4.1.4. Egoyu Geliştirici Dil 64
2.4.1.5. Etkin Dinleme 64
2.4.2. Etkili İletişim Becerileri ve Spor İlişkisi 65
2.5. İlgili Araştırmalar 65
3. GEREÇ VE YÖNTEM 67
3.1. Araştırmanın Modeli 67
3.2. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 67
3.3. Veri Toplama Araçları 68
3.4. Verilerin Toplanması ve Analizi 69
4. BULGULAR 72
5. TARTIŞMA 84
5.1. Araştırmanın Sınırlılıkları 90
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 91
KAYNAKLAR 93
EKLER 108
Ek 1. Etik Kurul Onayı 108
Ek- 2. Ölçek Kullanım İzinleri 109
Ek-3. Kişisel Bilgi Formu 110
Ek-4. Duygusal Zekâ Ölçeği 111
Ek-5. İletişim Becerileri Ölçeği 114
BİLİMSEL ETİK BEYANI 115
ÖZ GEÇMİŞ 11
Yeşil Finans, Ekonomik Büyüme, Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Doğrudan Yabancı Yatırımların Ekolojik Ayak İzi Üzerindeki Etkileri: E – 7 Grubu Örneği
Get PDFAmaç: Tez çalışmasında gelişme hızının yüksek olduğu ülkeler grubu olan E-7 (Brezilya,
Çin, Endonezya, Hindistan, Meksika, Türkiye) ülkelerinin 2000-2020 dönemi arasında yıllık
verilerini kullanarak yeşil finansın ekolojik ayak izi üzerindeki etkisini panel veri analiz
yöntemiyle araştırmak temel amacı oluşturmaktadır.
Gereç ve Yöntem: E-7 ülkeleri için yeşil finansın, yenilenebilir enerji tüketimi, doğrudan
yabancı yatırımların ve reel gelirin ekolojik ayak izi üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla
ekonometrik model kurulmuştur. Ekolojik ayak izi modelde bağımlı değişken, Yeşil Finans,
yenilenebilir enerji tüketimi, reel gelir ve doğrudan yabancı yatırımlar bağımsız değişken
olarak modele eklenmiştir. Çalışmada yapılan ekonometrik analizde ilk olarak yatay kesit
bağımlılığının varlığı test edilmiş ve serilerin durağanlığı göz önüne alınarak Crosssectionally augmented IPS (CIPS) birim kök testi tercih edilmiştir. Havuzlanmış Ortalama
Grup/Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Sınır Testi (PMG/ARDL) tahmincisi kullanılarak
uzun ve kısa dönem tahminler yapılmıştır. Son olarak ise Dumitrescu Hurlin Panel
Nedensellik testi uygulanarak değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi sınanmıştır.
Bulgular: PMG/ARDL tahmin sonuçlarına göre, E-7 ülkelerinde uzun dönemde yeşil
finanstaki %1’lik artışın ekolojik ayak izini 0,005 oranında azalttığı sonucuna ulaşılmıştır.
Aynı zamanda yenilenebilir enerjinin uzun dönemde 0,327 oranında çevresel
sürdürülebilirliği arttırdığı görülmüştür. Çevresel Kuznets eğrisinin test edildiği çalışmada
uzun dönemde reel gelirdeki %1’lik artış ekolojik ayak izini 9,848 oranında arttırırken, reel
gelirin karesinin ise; uzun dönemde %1 lik bir artışta, ekolojik ayak izini 0,409 oranında
azalttığı görülmüştür. Bu durum çevresel Kuznets eğrisinin geçerliliğini doğrulamaktadır.
Çalışmada Dumitrescu Hurlin Panel Nedensellik test sonuçlarına göre ekolojik ayak iziyle
xiii
yeşil finans arasında ekolojik ayak izinden yeşil finansa doğru tek yönlü bir nedensellik
ilişkisi olduğu tespit edilmişken reel gelir ve karesi ile ekolojik ayak izi arasında reel gelir ve
reel gelirin karesinden ekolojik ayak izine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu
görülmüştür. Ayrıca yenilenebilir enerjiyle ekolojik ayak izi arasında çift yönlü bir
nedensellik ilişkisi olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda modele kontrol değişken olarak
eklenen doğrudan yabancı yatırımlar ile ekolojik ayak izi arasında ekolojik ayak izinden
doğrudan yabancı yatırımlara doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Yeşil finansın ekolojik ayak izi üzerindeki etkisini inceleyen çalışmalar literatürde
kısıtlı sayıda bulunmaktadır. Bu çalışmada gelişmekte olan ülkeler örnekleminde yeşil finans,
yenilenebilir enerji tüketimi ve çevresel Kuznets eğrisi hipotezi test edilerek yeşil enerji
kullanımının çevresel sürdürülebilirlik için önemi ortaya konmuştur. E-7 ülkelerinin karbon
sıfır hedefine ulaşabilmesi için yenilebilir enerjiye önem vermeleri ve bu konuda yapılan
yatırımları hızlandırmaları gerektiği analiz sonuçlarımız ile tespit edilmiştir. Taraflar
Konferansı 28‘in en önemli gündem maddelerinden biri olan yenilenebilir enerji
yatırımlarının arttırılması hedefine ulaşmada E-7 ülkelerinin politika yapıcıları için
çalışmamızın bulguları önemlidir. Güncel verilerin kullanıldığı ve uygulanan güncel
ekonometrik yaklaşımla çalışmamızın literatüre önemli derecede katkı sağlayacağı
düşünülmektedir. Ayrıca bu çalışmada kullanılan veriler farklı ekonometrik yaklaşımlarla,
farklı ülke örneklemleriyle ve de çeşitli çevresel göstergelerle yeniden tekrarlanabilir.Objective: In the thesis study, the main purpose is to investigate the effect of green finance
on the ecological footprint using the panel data analysis method, using the annual data of the
E-7 countries between the period 2000-2020.
Materials and Method: An econometric model was established to determine the impact of
green finance, renewable energy consumption, foreign direct investments and real income on
the ecological footprint for E-7 countries. Ecological footprint was added to the model as the
dependent variable, and Green Finance, renewable energy consumption, real income and
foreign direct investments were added to the model as independent variables. In the
econometric analysis conducted in the study, the existence of cross-sectional dependence was
first tested and the Cross-sectionally augmented IPS (CIPS) unit root test was preferred,
considering the stationarity of the series. Long- and short-term forecasts were made using the
Pooled Mean Group/Lag Distributed Autoregressive Boundary Test (PMG/ARDL) estimator.
Finally, the causality relationship between the variables was tested by applying the
Dumitrescu Hurlin Panel Causality test.
Results: According to the PMG-ARDL estimation results, it was concluded that a 1%
increase in green finance in the long term in E-7 countries reduces the ecological footprint by
0,005. At the same time, it has been observed that renewable energy increases environmental
sustainability by 0,327 in the long term. In the study where the environmental Kuznets curve
was tested, a 1% increase in real income in the long run increased the ecological footprint by
9,848%, while the square of real income; It has been observed that a 1% increase in the long
term reduces the ecological footprint by 0,409. This confirms the validity of the
xv
environmental Kuznets curve. In the study, according to the Dumitrescu Hurlin Panel
Causality test results, it was determined that there was a one-way causality relationship
between the ecological footprint and green finance, from the ecological footprint to green
finance, while there was a one-way causality relationship between real income and its square
and ecological footprint, from real income and the square of real income to the ecological
footprint. It has been observed that there is a causal relationship. Additionally, it has been
found that there is a bidirectional causal relationship between renewable energy and
ecological footprint. At the same time, it has been determined that there is a one-way causality
relationship between the foreign direct investments added to the model as a control variable
and the ecological footprint, from the ecological footprint to the foreign direct investments.
Conclusion: There are a limited number of studies examining the impact of green finance on
ecological footprint in the literature. In this study, the importance of green energy use for
environmental sustainability was revealed by testing green finance, renewable energy
consumption and the environmental Kuznets curve hypothesis in a sample of developing
countries. Our analysis results have determined that E-7 countries need to attach importance
to renewable energy and accelerate investments in this regard in order to reach the carbon
zero target. The findings of our study are important for policy makers of E-7 countries in
achieving the goal of increasing renewable energy investments, which is one of the most
important agenda items of the Conference of the Parties. It is thought that our study will
contribute significantly to the literature by using current data and applying the current
econometric approach. In addition, the data used in this study can be repeated with different
econometric approaches, different country samples and various environmental indicators.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY SAYFASI...................................................................................................i
TEŞEKKÜR ...............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER..........................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ...............................................................................v
ŞEKİLLER DİZİNİ....................................................................................................................x
TABLOLAR DİZİNİ.................................................................................................................xi
ÖZET........................................................................................................................................xii
ABSTRACT ............................................................................................................................xiv
1. GİRİŞ......................................................................................................................................1
2. GENEL BİLGİLER................................................................................................................3
2.1. Çevre Kirliliği Ve Gündemdeki Anlaşmalar...................................................................3
2.1.1. Çevre Kirliliği...................................................................................................................3
2.1.1.1. Çevre Kirliliği Tarihçesi ve Kapsamı............................................................................3
2.1.1.2 Küresel Isınma ve İklim Değişikliği...............................................................................4
2.3. Yeşil Finans Perspektifi.......................................................................................................5
2.3.1. Yeşil Finans......................................................................................................................5
2.3.1.1. Yeşil Krediler ..............................................................................................................10
2.3.1.2. Yeşil Tahviller.............................................................................................................11
2.3.1.3. Yeşil Borsalar ..............................................................................................................12
2.2. Gündemdeki Anlaşmalar...................................................................................................13
2.2.1 Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC)...........................................................13
2.2.2 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) ..........................15
2.2.3 Taraflar Konferansı (COP)..............................................................................................17
2.3.1.4. Yeşil Sigortacılık .........................................................................................................24
2.3.1.5. Yeşil Fonlar .................................................................................................................25
2.3.1.6. Yeşil Sukuk .................................................................................................................27
iv
2.3.2 Yeşil Finans ve Ekolojik Ayak İzi İlişkisi.......................................................................28
2.4. Literatür Özeti....................................................................................................................30
2.4.1. Yeşil Finans ve Çevresel Sürdürülebilirlik.....................................................................30
2.4.2. Ekonomik Büyüme ve Çevresel Sürdürülebilirlik..........................................................35
2.4.3. Yenilenebilir Enerji Tüketimi ve Çevresel Sürdürülebilirlik .........................................43
2.4.4. Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Çevresel Sürdürülebilirlik.........................................49
3. GEREÇ VE YÖNTEM.........................................................................................................54
3.1 Veri Seti ve Model..............................................................................................................54
3.2. Ekonometrik Yöntem ........................................................................................................59
3.2.1 Yatay Kesit Bağımlılığı...................................................................................................60
3.2.2. Heterojenite ....................................................................................................................61
3.2.3 Panel Birim Kök Testi .....................................................................................................62
3.2.4. PMG/ARDL tahmincisi..................................................................................................64
3.2.5 Dumitrescu Hurlin Panel Nedensellik Testi ....................................................................66
4. BULGULAR ........................................................................................................................68
5. TARTIŞMA..........................................................................................................................73
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .....................................................................................................75
KAYNAKÇA ...........................................................................................................................79
BİLİMSEL ETİK BEYANI ...................................................................................................114
ÖZ GEÇMİŞ...........................................................................................................................11
Adaptation of The Nutrition Knowledge Questionnaire For Athletes (Sibba) Into Turkish: The Football Case
No full textAmaç: Çalışma; İngiltere’de Furber ve diğerleri (2017) tarafından geliştirilmiş, psikometrik testleri yapılmış ve orijinal adı “Nutrition Knowledge Questionnaire for Athletes (NKQA)” olan “Sporcular için Beslenme Bilgisi Anketi”nin Türkçe’ye uyarlanması amacı ile yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma; geçerlik ve güvenirlik çalışmalarından Türkçe’ye uyarlama çalışması olarak, 2023-2024 futbol sezonunda Bölgesel Amatör Lig, Süper Amatör Lig ve I. Amatör Lig’de görev alan futbolcular ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından dil ve kapsam geçerliliği sağlandıktan sonra toplanmıştır. Verilerin analizinde yüzdeler, aritmetik ortalama, standart sapma, Cronbach alfa katsayısı, madde ayırıcılık gücü indeksi ve korelasyon katsayısı kullanılmıştır.
Bulgular: Sporcular için beslenme bilgisi anketinin tümü için Cronbach alfa değerinin 0,925 olduğu tespit edilmiş olup yüksek güvenirliğe sahiptir. Madde korelasyonları incelendiğinde anket içerisindeki bazı maddelerin çıkarılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Ankette yer alan ifadeler kendi aralarında tutarlı bulunmuştur (α=0,91). Yarıya bölme metoduyla yapılan hesaplamada iki yarı arasındaki korelasyon katsayısı ölçüm aracı için 0,70 üzerinde olduğu hesaplanmıştır. Maddelerin ayırt edicilik güçlerini gösteren bağımsız grup t-testi uygulandığında anketin, istenen niteliği ölçmesi bağlamında ayırt edici bulunmuştur. Çalışmada; katılımcıların %40,5’inin bilgi düzeyinin düşük, %39,0’unun bilgi düzeyinin çok düşük, %20,0’sinin orta seviyede olduğu görülmüştür.
Sonuç: Futbolcularda yapılan bu çalışmada, katılımcıların beslenme bilgi düzeylerinin düşük seviyede olduğu tespit edilmiştir. SİBBA’nın spor beslenme bilgi düzeyinin değerlendirilmesi için geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Etkisinin değerlendirilebilmesi ve netleştirilebilmesi için daha fazla araştırmaya gerek duyulmaktadır.Objective: The aim of this study was to adapt the Nutrition Knowledge Questionnaire for Athletes (NKQA), which was developed by Furber et al. (2017) in the UK, psychometrically tested and originally named "Nutrition Knowledge Questionnaire for Athletes", into Turkish.
Materials and Method: The study was carried out with football players in the Regional Amateur League, Super Amateur League and I. Amateur League in the 2023-2024 football season as a Turkish adaptation study from validity and reliability studies. The data were collected with questionnaire after language and content validity was ensured by the researcher. Percentages, arithmetic mean, standard deviation, Cronbach's alpha coefficient, item discrimination power index and correlation coefficient were used in the data analysis.
Results: Cronbach's alpha value for the whole questionnaire of nutrition knowledge for athletes was found to be 0.925 and it has high reliability. When the item correlations were analysed, it was concluded that some items in the questionnaire should be removed. The statements in the questionnaire were found to be consistent among themselves (α=0,91). In the calculation made by the halving method, the correlation coefficient between the two halves was calculated to be above 0.70 for the measurement tool. When the independent group t-test showing the discrimination power of the items was applied, the questionnaire was found to be distinctive in terms of measuring the desired quality. In the study, it was seen that 40,5% of the participants had a low level of knowledge, 39% had a very low level of knowledge and 20% had a medium level of knowledge.
Conclusion: In this study conducted in football players, it was found that the participants had a low level of nutritional knowledge. SİBBA was found to be valid and reliable for the assessment of sports nutrition knowledge level. Further research is needed to evaluate and clarify its effect.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ............................................................................................................ i
TEŞEKKÜR ....................................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER .................................................................................................................... iii
SİMGELER VE KISALTMA DİZİNİ ............................................................................... vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ............................................................................................................. viii
TABLOLAR DİZİNİ ........................................................................................................... ix
ÖZET ................................................................................................................................... x
ABSTRACT ........................................................................................................................ xi
1. GİRİŞ .............................................................................................................................. 1
2. GENEL BİLGİLER ........................................................................................................ 4
2.1. Beslenme ...................................................................................................................... 4
2.2. Sporcu Beslenmesi ....................................................................................................... 4
2.3. Spor Beslenmesinin Önemi ......................................................................................... 5
2.4. Spor Beslenmesi İlkeleri ............................................................................................. 6
2.5. Enerji ............................................................................................................................ 7
2.6. Makro Besin Öğeleri .................................................................................................... 8
2.6.1. Karbonhidratlar ....................................................................................................... 8
2.6.2. Proteinler .................................................................................................................... 12
2.6.3. Yağlar (Lipitler) ......................................................................................................... 14
2.7. Mikro Besin Öğeleri ................................................................................................... 18
2.7.1. Vitaminler .................................................................................................................. 19
2.7.2. Mineraller ................................................................................................................... 20
2.8. Sıvılar ve Hidrasyon .................................................................................................. 22
2.9. Spor İçecekleri ........................................................................................................ 24
2.10.Posa (Lif) ................................................................................................................... 26
2.11. Alkol .......................................................................................................................... 26
iv
2.12. Besin Destekleri/ Ergojenik Yardımcılar/Suplemanlar /Takviyeler ........................... 27
2.12.1. Tuz Tabletleri ........................................................................................................... 29
2.12.2. Kreatin Monohidrat ................................................................................................. 30
2.12.3. Peynir Altı Suyu Proteini ........................................................................................ 30
2.12.4. Kreatin .................................................................................................................... 31
2.12.5. Sodyum Bikarbonat ................................................................................................. 32
2.12.6. Kafein ...................................................................................................................... 33
2.13. Vücut Bileşimi ......................................................................................................... 34
2.14. Ağırlık Denetimi ....................................................................................................... 36
2.15. Dönemselleştirme (Periyodizasyon) .......................................................................... 36
2.16. Bireyselleştirme (Kişiselleştirme, Özgüllük) ........................................................... 38
2.17. Zamanlama ................................................................................................................. 38
2.18. Antrenman Günü Beslenme ....................................................................................... 39
2.19. Maç Öncesi Beslenme ................................................................................................ 41
2.19.1. Maç Oyunu için Hazırlık ......................................................................................... 41
2.19.2. Maç Sırasında Beslenme ......................................................................................... 42
2.19.3. Maç Sonrası Beslenme ............................................................................................ 43
2.20. Sporcu Beslenme Bilgisi ............................................................................................ 44
2.21. Sporcu Beslenme Bilgisinin Değerlendirilmesi ........................................................ 45
3. GEREÇ VE YÖNTEM ................................................................................................... 47
3.1. Araştırmanın Amacı ve Tipi ......................................................................................... 47
3.2. Araştırma Yeri, Zamanı ve Örneklemi ....................................................................... 47
3.3. Araştırmanın Genel Planı ............................................................................................ 48
4. BULGULAR ................................................................................................................... 55
4.1. Genel ve Spor Beslenme Bilgisi Anketi (GVSBBA) Alt Boyutları ve Soru Sayısı .................................................................................................................................. 55
4.2. GVSBBA Uygulama Yönergesi ................................................................................ 55
4.3. Pilot Çalışma Sonuçları ve Bulgular ............................................................................ 56
4.4. Ana Çalışma Sonuçları ve Bulgular ............................................................................ .60
5. TARTIŞMA .................................................................................................................... 90
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ................................................................................................ 99
KAYNAKLAR .................................................................................................................... 106
EKLER ................................................................................................................................ 12
TERMAL TURİZM ÇALIŞANLARININ SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE AKILCI İLAÇ KULLANIMI DÜZEYLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ
Get PDFAmaç: Bu araştırma termal turizm çalışanlarının sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı düzeylerinin geliştirilmesi için verilen eğitimin etkisini belirlemeyi amaçlayan ön test son test kontrol gruplu düzende yarı deneysel olarak yapılmış bir çalışmadır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma ön test son test kontrol gruplu düzende yarı deneysel olarak 01 Şubat 2022 - 31 Temmuz 2023 tarihleri arasında Bolu il merkezinde yer alan termal tesislerde çalışan 72 kontrol ve 101 deney grubu olmak üzere toplam 173 çalışan üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-TR Ölçeği (TSOY-32) ve Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmanın uygulama aşamasında deney grubunda olan çalışanlara sağlık okuryazarlığı ve akılcı ilaç kullanımı düzeylerinin geliştirilmesi eğitimi verilmiştir. Sekiz haftalık eğitimin başında ve eğitimden bir ay sonra veri toplanmıştır. Kontrol grubuna araştırma kapsamında bir uygulama yapılmamış, araştırmanın tamamlanmasından sonra tüm eğitim konuları gönderilmiştir.
Araştırmanın verileri Statistical Package for the Social Sciences Version 21 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada normal dağılım Gauss Eğrisi, minimum ve maksimum puan genişliği, Kolmogorov Smirnov testleri ile değerlendirilmiş ve verilerin normal dağılıma uyduğu belirlenmiştir. Araştırma verileri tanımlayıcı istatistikler, Pearson Ki-kare testi, Paired Samples testi, Student–t Test ve Tekrarlı Ölçümlerde Varyans analizi ile analiz edilmiştir. P<0,05 düzeyindeki değerler istatistiksel olarak önemli kabul edilmiştir. Araştırmanın uygulama aşamasından önce kurum izni, etik kurul izni, ölçek kullanım izni ve katılımcılardan yazılı onam alınmıştır.
Bulgular: Deney ve kontrol grupları arasında eğitim sonrası: hastalıklardan korunma/sağlığın geliştirilmesi, sağlıkla ilgili bilgiyi anlama ve sağlıkla ilgili bilgiyi değerlendirme boyutları puan ortalamalarında (p0,05). Eğitim sonrasında ise anlamlı bir farklılık olduğu görülmektedir. (p<0,05). Farklılığın, yetersiz Sağlık Okuryazarlığı ve Mükemmel Sağlık Okuryazarlığından kaynaklı olduğu görülmektedir. Deney grubunun Yetersiz Sağlık Okuryazarlığı düzeyi kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşmüş, Mükemmel Sağlık Okuryazarlığı düzeyi ise artmıştır.
Deney ve Kontrol grupları arasında eğitim sonrasında deney grubunun Akılcı İlaç Kullanımı Ölçek skorlarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur (t = 2,062; p=0,041). Deney ve Kontrol Grupları arasında Hem Eğitim Öncesi hem de Eğitim sonrası Akılcı İlaç Kullanım Düzeyleri fark testleri sonuçları açısından düzeyler arası herhangi bir farklılığa rastlanılmamıştır (t= 1,722; p=0,423)
Sonuç: Araştırma bulguları doğrultusunda verilen eğitimin bireylerin hem sağlık okuryazarlığı hem de akılcı ilaç uygulamalarını olumlu etkilediği görülmüştür. Termal turizm çalışanları sektörleri, sektörün riskleri gereği üzerinde hassasiyetle durulması gereken bir gruptur. Halk sağlığı hemşirelerinin bu sektörde yapacakları girişimsel uygulamalar değerlidir. Bu açıdan hem sağlık okuryazarlığı hem de akılcı ilaç uygulamalarını geliştirici uygulamaların yapılması önerilebilir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xi
ABSTRACT xiii
1. GİRİŞ 1
1.1. Araştırmanın Amacı 2
1.2. Araştırmanın Hipotezleri 2
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Sağlık Turizmi 3
2.1.1. Geçmişten Bugüne Sağlık Turizminin Gelişimi 5
2.1.2. Sağlık Turizmin Türleri 8
2.1.3. Sağlık Turizminin Önemi ve Özellikleri 13
2.1.4. Türkiye’de Sağlık Turizmi 16
2.2.Termal Turizm 22
2.2.1.Termal Turizm Kavramı 22
2.2.2. Termal Turizmin Tarihsel Gelişimi 24
2.2.3. Termal Turizm İşletmelerinin Özellikleri 29
2.2.4. Termal Turizm İşletmelerinin Önemi 31
2.2.5. Dünya’da Termal Turizm 32
2.2.6. Türkiye’de Termal Turizm 33
2.3. Sağlık Okuryazarlığı 38
2.3.1. Sağlık Okuryazarlığı Kavramı 38
2.3.2. Sağlık Okuryazarlığı Sınıflandırmaları 39
2.3.3. Sağlık Okuryazarlığının Önemi 40
2.3.4. Sağlık Okuryazarlığını Etkileyen Faktörler 42
2.3.5. Dünya’da ve Türkiye’de Sağlık Okuryazarlığı 44
2.4. Akılcı İlaç Kullanımı 47
2.4.1. İlacın Tanımı 47
2.4.2. Akılcı İlaç Kullanımı Tanımı 48
2.4.3. Akılcı İlaç Kullanımı Kriterleri 50
2.4.4. Akılcı İlaç Kullanımının “Akılcılık” Ölçütleri 53
2.4.5. Akılcı İlaç Kullanımında Taraflar 54
2.4.6. Dünya’da Akılcı İlaç Kullanımı Uygulamaları 57
2.4.7. Türkiye’de Akılcı İlaç Kullanımı Uygulamaları 59
2.4.8. Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı 61
2.4.9. Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı Sonuçları 65
2.4.10. Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı ile İlgili Alınması Gereken Önlemler 67
3. GEREÇ VE YÖNTEM 69
3.1. Araştırmanın Tipi 69
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Zaman 69
3.3. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri 69
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 71
3.5. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri 72
3.6. Araştırmadan Dışlama Kriterleri 72
3.7. Veri Toplama Formları 72
3.8. Eğitim İçeriğinin Oluşturulması 74
3.9. Araştırmanın Ön Uygulaması 75
3.9.1. Deney Grubu Uygulama Süreci 76
3.9.2. Kontrol Grubu Uygulama Süreci 76
3.10. Araştırmanın Bağımlı ve Bağımsız Değişkenleri 77
3.11. Araştırmanın Etik Yönü 77
3.12. İstatistiksel Yöntemler 77
3.13. Araştırmanın Güçlükleri 78
3.14. Araştırmanın Sınırlılıkları 78
3.15. Araştırmanın Varsayımları 78
4. BULGULAR 79
5. TARTIŞMA 86
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 95
6.1. Sonuçlar 95
6.2. Öneriler 96
KAYNAKLAR 98
EKLER 126
Ek 1. Etik Kurul Onay İzni (Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu) 126
Ek 2. Kurum İzni (1) (Bolu Gazella Resort SPA Otel) 129
Ek 3. Kurum İzni (2) (Sarot Thermal Corperation) 130
Ek 4. Kurum İzinleri (3) (Narven Termal Kasaba) 130
Ek 5. Veri Toplama Formu 131
Ek 6. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu 136
Ek 7. Ölçek Kullanım İzni 138
Ek 8. Eğitim İçeriği 139
BİLİMSEL ETİK BEYANI 144
ÖZ GEÇMİŞ 14
ETIOLOGY, CLINICAL PRESENTATION, AND TREATMENT OF UVEITIS IN DOGS ENCOUNTERED IN OUR CLINIC
No full textAmaç: Çalışmada, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Hastanesine getirilen göz hastalıkları içerisinde karşılaşılan üveitis olgularının etiyoloji, klinik görünüm, tanı, prognoz ve sağaltım sonuçlarının aktarılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Materyali, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Cerrahi Anabilim Dalı kliniklerine getirilen ve üveitis tanısı konan farklı yaş, ırk, cinsiyet ve ağırlıkta toplam 98 köpek oluşturdu.
Hayvanlarda fizik ve genel muayene yapıldı. Takiben göz muayenesinde oftalmoskopi, Schirmer gözyaşı testi, floresein boya testi, göz içi basınç ölçümleri, ultrasonografik ve hematolojik - serolojik muayeneler gerçekleştrildi.
Bulgular: Sağ gözün etkilendiği hasta sayısı 20 (%20,41), sol gözün etkilendiği hasta sayısı 26 (%26,53), her iki gözün etkilendiği hasta sayısı 52 (%53,06); toplam etkilenen göz sayısı 150 olarak bulundu. Tek taraflı üveitis hastalarının sayısı 46 (%46,94) iken çift taraflı üveitis hastalarının sayısı 52 (%53,06) oldu.
Üveitis tanısı konan toplam 98 köpeğin ırklara göre dağılımı; 22 (%22,45) Melez, 18 (%18,37) Terrier, 7 (%7,14) Cocker Spaniel, 5 (%5,1) Pug, 5 (%5,1) Rottweiler, 5 (%5,1) Golden Retriever, 4 (%4,08) French Bulldog, 4 (%4,08) Alman Çoban Köpeği, 4 (%4,08) Chihuahua, 3 (%3,06) Pointer, 3 (%3,06) Kangal, 3 (%3,06) Doberman Pinscher, 2 (%2,04) Labrador Retriever, 2 (%2,04) Pekingese, 2 (%2,04) Akita, 1 (%1,02) Bassed Hound, 1 (%1,02) Beagle, 1 (%1,02) Border Collie, 1 (%1,02) Boxer, 1 (%1,02) Cane Corso, 1 (%1,02) Husky, 1 (%1,02) Kopay, 1 (%1,02) Pomerian, 1 (%1,02) Chow Chow olarak belirlendi.
Yapılan muayeneler sonucunda üveitisin nedeni olarak; 26 (%26,53) olguda katarakt varlığına bağlı lens kaynaklı üveitis, 2 (%2,04) olguda katarakt operasyonu komplikasyonuna bağlı üveitis, 3 (%3,06) olguda üveadermatolojik sendrom, 13 (%13,27) olguda ehrlichiosis, 3
xvi
(%3,06) olguda ehrlichiosis ile birlikte anaplasmosis, 2 (%2,04) olguda ehrlichiosis ile birlikte leishmaniasis, 2 (%2,04) olguda anaplasmosis ile birlikte seyreden lyme hastalığı tespit edildi. Olguların 19’unda (%19,39) travmatik üveitis, 8’inde (%8,16) idiopatik üveitis, 7’sinde (%7,14) korneal ülsere bağlı gelişen üveitis, 2’sinde (%2,04) kimyasal kaynaklı üveitis, 1’inde (%1,02) neoplazi kaynaklı üveitis tanısı konuldu.
Üveitis tanısı konan köpeklerdeki klinik bulguların dağılımı; 59 (%60,20) olguda görüş ve refleks kaybı, 77’sinde (%78,57) aköz bulanıklık 66’sında (%67,35) korneal ödem, 62’sinde (%63,27) konjunktival hiperemi, 49’unda (%50) hipotoni 33’ünde (%33,67) katarakt, 27’sinde (% 27,55) purulent akıntı, 23’ünde (%23,47) kornea hasarı, 19’unda (% 19,39) miyozis, 21’inde (%21,43) hifema, 6’sında (%6,12) hipopion, 8’inde (%8,16) silier kızarıklık, 16’sında (%16,33) kornea vaskülarizasyonu, 7’sinde (%7,14) iritis, 4’ünde (%4,08) fikse pupilla, 3’ünde (%3,06) sineşi, 10’unda (%10,20) lens luksasyonu, 11’inde (%11,22) glokom, 12’sinde (%12,24) retina ayrılması, 7’sinde (%7,14) retina dejenerasyonu, 4’ünde (%4,08) retina kanaması, 4’ünde (%4,08) vitreusta bulanıklık, 1’inde (%1,02) keratik çökelti varlığı şeklinde oldu.
Sonuç: Göz problemi ile getirilen toplam 397 köpek içerisinde üveitis tanısı konan köpeklerin oranı %24,6 olmuştur. Irk dağılımında Melez, Terrier, Cocker Spaniel, Pug, Rottweiler, Golden Retriever, French Bulldog ve Alman Çoban Köpeklerinin etkilendiği görülmüştür. Cinsiyet ve yaşın üvitis gelişimini etkilemediği dikkati çekmiştir. Etiyolojik olarak altta yatan nedenler arasında en fazla lens değişiklikleri, enfeksiyon ve travma yer almıştır.KABUL VE ONAY …………...………………………..………………….…………..
i
TEŞEKKÜR …………………………………………………………….……………...
ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...……….….…...
iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….…………….……
vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...……………….………...
viii
RESİMLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………………...
x
TABLOLAR DİZİNİ….………….…………………………...………………………..
xiv
ÖZET …………………………………………………………………………………..
xv
ABSTRACT ………………………………………………………………….………..
xvii
1. GİRİŞ …………………….…………………...………………………….…….…....
1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....……..
2
2.1. Göz Yuvarlağı ……..………………………………………………………..……..
2
2.2. Üveitisin Tanımı ….….……………...……….…………………………………….
3
2.3. Üveanın Anatomisi…………………………………………………………………
3
2.3.1. İris …………………………………………………………………………….....
4
2.3.2. Korpus Siliare ……………………………………………………………………
4
2.3.3. Koroidea …………………………………………………………………………
5
2.4. Üveitisin Etiyolojisi ………………………………………………………………..
5
2.5. Üveitisin Patofizyolojisi …………………………………………………………...
7
2.5.1. Kan- Oküler Bariyer……………………………………………………………...
7
2.5.2. Yangının Kimyasal Aracıları ………………………………………………….....
8
2.6. Üveitisin Klinik Belirtileri………………………………………………………….
9
iv
2.6.1. Ön Üveitiste Klinik Bulgular …………………………………………………….
9
2.6.1.1. Genel Bulgular………………………………………………………………....
9
2.6.1.2. Kornea Değişiklikleri ………………………………………………………….
10
2.6.1.3. Humor Aköz……………………………………………………………………
10
2.6.1.4. İris ve Pupilladaki Değişiklikler………………………………………………..
11
2.6.1.5. Lens ve Korpus Vitreustaki Değişiklikler…………………. …………………..
12
2.6.2. Arka Üveitis Klinik Bulgular …………………………………………………….
12
2.7. Üveitisin Tanısı ……………………………………………………………………
13
2.7.1. Ön Kamara Parasentezi ………………………………………………………….
13
2.7.2. Korpus Vitreus Parasentezi ……………………………………………...............
13
2.8. Sağaltım ……………………………………………………………………………
14
2.8.1. Ön Üveitisin Sağaltımı …………………………………………………………..
14
2.8.1.1. Antiinflamatuarlar ……………………………………………………………..
14
2.8.1.2. Midriyatikler…………………….…………………………………………......
15
2.8.1.3. Diğer İlaçlar ……………………………………………………………………
16
2.8.2. Arka Üveitisin Sağaltımı ………………………………………………………...
17
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...……………………………………….………….…...
18
3.1. Gereç …………………………………………………………....…..…………......
18
3.1.1. Hayvan Materyali …………………………………………..….........….……......
18
3.2. Yöntem ………………………………………………………………………….....
18
3.2.1. Klinik Muayene ………..………………………………………………………...
18
3.2.1.1. Görüş Muayene Testleri ...……………..…………...………………………….
19
3.2.1.2. Oftalmoskobik Muayene …………………………...….………………………
19
3.2.1.3. Floresein Boyama .………………………………………………………….....
20
3.2.1.4. Schirmer I Gözyaşı Testi ………………………………………………………
20
3.2.1.5. Göz İçi Basıncının Ölçülmesi ………………………………………………….
20
v
3.2.1.6. Ultrasonografik Muayene ……………………………………………………...
21
3.2.1.7. Fundus Muayenesi …………………………………………………………......
21
3.2.1.8. Diğer Testler …………………………………………………………………...
21
3.2.2. Tedavi Yöntemleri……………………………………………………………….
22
3.2.2.1. Topikal Tedavi…………………………………………………………………
22
3.2.2.2. Sistemik Tedavi………………………………………………………………...
22
3.2.3. İstatistiksel Değerlendirme……………………………………………………….
23
4. BULGULAR ………………………………………………………………….…......
24
4.1. Materyal ……………….………………………………….……….........................
24
4.2. Materyali Oluşturan Köpeklerin Irklara Göre Dağılımı ……………………………
25
4.3. Üveitis Saptanan Olguların Etiyolojik Dağılımı …...………………………………
26
4.4. Klinik Bulguların Dağılımı …………………………………….…….…………….
27
4.4.1. Enfeksiyöz Üveitis Saptanan Olguların Yaş, Irk, Cinsiyet ve Klinik Bulguları….
28
4.4.2. İmmün Kaynaklı Üveitis Saptanan Olguların Yaş, Irk, Cinsiyet ve Klinik
Bulguları ………………………………………………………………………...
32
4.4.3. Travmatik Üveitis Saptanan Olguların Yaş, Irk, Cinsiyet ve Klinik Bulguları ....
36
4.4.4. İdiopatik Üveitis Saptanan Olguların Yaş, Irk, Cinsiyet ve Klinik Bulguları …..
39
4.4.5. İmmün Kaynaklı ve Enfeksiyöz Üveitis Saptanan Olguların Yaş, Irk, Cinsiyet
Bulguları ………………………………………………………………………...
42
4.4.6. Diğer Hastalıklara Bağlı Üveitis Şekillenen Olguların Yaş, Irk, Cinsiyet ve Klinik
Bulguları…………………………………………………………………………...
44
5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……………....….....
70
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ……………………………..…………..………….….…..
82
KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….……..
83
EKLER ………………………………………………………………………………...
94
Ek (ADÜ-HADYEK) ……………..……………..……………...……………….…..
94
vi
BİLİMSEL ETİK BEYANI ……………………………………………………………
95
ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………...………………………………
9
DENEYSEL AŞİL TENDON HASARINDA LİNALOOLÜN ANTİOKSİDAN VE İYİLEŞTİRİCİ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ
Get PDFAmaç: Bu çalışma aşil tendon yaralanmalarında, linalool etken maddesinin farklı dozlarda kullanımı sonucu antioksidan ve iyileştirici etkilerinin belirlenmesi amacı ile yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Çalışma planına göre Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Deney Hayvanları Laboratuvarı’ndan temin edilen 24 adet Wistar Albino sıçanları, her grupta 6’şar sıçan olacak şekilde 4 gruba ayrıldı. Buna göre ilk grup, kontrol grubu (Kontrol:CN), hayvanlara herhangi bir uygulama yapılmayıp diğer gruplardaki 18 adet Wistar albino türü sıçana, kısa süreli anestezi (90 mg/kg Ketamin + 10 mg/kg ksilazin ip) uyguladıktan sonra, sol aşil tendonları klemp ile 3. seviye dişlide, 2 dakika sıkıştırmayı takiben 1 dakika gevşetme 5 kez tekrarlanacak şekilde tendon hasar modeli oluşturuldu. 2. Grup (LİN 0) hayvanlara herhangi bir enjeksiyon uygulamaksızın, 3. Grup (LİN 100) hayvanlara her gün LİN uygulaması 100 mg/kg, 4. Grup (LİN 200) hayvanlara ise LİN uygulaması her gün 200 mg/kg olacak şekilde intraperitoneal yolla enjeksiyon yapıldı. Bir haftanın sonunda bütün sıçanlar sakrifiye edilip dokuları alınarak biyokimya ve histopatolojik sonuçlarına bakıldı.
Bulgular: Klemp ile oluşturulan aşil tendon hasarı sonucu, hasar grubunda, kontrol grubuna göre MDA, MPO, TNF-α, IL-1 beta, IL 6 seviyeleri arttı ve SOD, CAT, GPx gibi enzim aktivitelerinde azalma gözlemlendi. Linalool uygulamasıyla birlikte oksidatif stres değerleri azaldı ve antioksidan savunma sistemi elemanlarının (SOD, CAT, GPx) aktivitelerinin arttığı görüldü. Aynı zamanda LİN 200 grubu enzim aktiviteleri, LİN 100 grubuna kıyasla bir artış gösterdi. Histopatolojik sonuçlar neticesinde, hasar grubunda kollajen lif dizilimi düzensiz bir hâl alırken, LİN gruplarında daha düzenli sergilendi. Hasar grubunda artan inflamasyon, damarlanma ve fibroblastik aktivite linalool uygulamasıyla azaldı ve maksimum azalma LİN 200 grubunda oldu.
Sonuç: Sonuçlarımız, linalool uygulamasının aşil tendon hasarında bir iyileşme gerçekleştirdiğini ve antioksidan sistem aktivitelerini arttırarak iyileşmeyi hızlandırdığı, aynı zamanda doz farkına bağlı olarak LİN 200 grubu sonuçlarının LİN 100 grubuna kıyasla değişim göstererek her gün 200 mg/kg verilen linalool dozunun daha etkili olduğunu gösterdi