5025 research outputs found
Sort by
IDENTIFICATION OF BACTERIA CAUSİNG URINARY TRACT INFECTIONS IN DOGS USING MALDI-TOF MS AND DETERMINATION OF ANTIBIOTICS SUSCEPTIBILITY OF ISOLATES
No full textAmaç: İdrar yolları enfeksiyonu klinik belirtisi olan köpek idrar örneklerinde MALDI-TOF MS sistemi ile bakterilerin direkt olarak tanımlanması ve antibiyotik duyarlılıklarının belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: İdrar yolları enfeksiyonuna bağlı klinik belirti gösteren 30 köpekten steril şartlarda idrar örneği alınarak kültürleri yapılmış, Gram boyama yapılarak identifikasyon için MALDI-TOF MS cihazında analiz edilmiş ve antibiyogramları yapılarak antibiyotik dirençlilikleri belirlenmiştir.
Bulgular: Köpeklerin 17’sinde (%56.6) MALDI-TOF MS ile Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus intermedius, Staphylococcus pseudintermedius, Escherichia coli, Micrococcus luteus, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Streptococcus canis bakterileri saptanmıştır. Antibiyogram profillerine göre, farklı iki köpekten elde edilen Staphylococcus pseudintermedius ve Staphylococcus intermedius izolatlarının tüm antibiyotiklere duyarlı (%100) olduğu ayrıca bir köpekten izole edilen Enterococcus faecium izolatının ise tüm antibiyotiklere dirençli (%100) olduğu belirlenmiştir. 12 izolatta (%57.1) çoklu antibiyotik direnci (MDR) tespit edilmiştir.
Sonuç: Klasik kültür yöntemine göre MALDI-TOF MS sisteminin hızlı sonuç verdiği ve mikrobiyolojik tanımlamada kullanılabileceği, ayrıca antibiyogram sonucuna göre çoklu mikrobiyal direnç var ise alternatif yöntemlere başvurulmalıdır.ADÜ BAP VTF-24041KABUL VE ONAY …………...………………………..…………….…….……… i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...………… ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….…. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..………………….…………….… v
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………...…… vi
TABLOLAR DİZİNİ ….………….………………………...……………………. vii
ÖZET ……………………………………………………………………………..… viii
ABSTRACT ………………………………………………………………….…….. ix
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….…..….. 1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....….. 3
2.1. Üriner Sistem…………………...……………………………………….……… 3
2.2. Üriner Sistemin Fonksiyonu ………….……………...…………………….…... 4
2.3. Sağlıklı Köpek İdrarı...………………………….…………………………….... 5
2.4. Üriner Kanal Enfeksiyonu (UTI) ……………………………………………… 6
2.5. Üriner Sistem Enfeksiyonlarında Teşhis……………………………………….. 8
2.6. Üriner Sistem Enfeksiyonlarında Antimikrobiyal Tedavi……………………… 10
2.6.1. Penisilinler……………………………………………………......................... 10
2.6.2. Sefalosporinler……………………………………………………................... 10
2.6.3. Fenikoller……………………………………………………........................... 11
2.6.4. Florokinolonlar…………………………………………………….................. 12
2.6.5. Aminoglikozitler……………………………………………………............... 13
2.6.6. Nitrofurantoin……………………………………………………....................
2.6.7. Tetrasiklinler……………………………………………………..................... 14
14
2.6.8. Trimetoprim-Sülfonamid……………………………………………………... 14
2.7. Üropatojenlerde Antimikrobiyal Direnç……………………………………….. 16
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...………………………………………..…………. 18
3.1. Gereç ……………………………………………………….....…...………....... 18
3.1.1. Kullanılan Solüsyonlar, Besiyerleri……..…………………………………… 18
3.1.1.1. Gram boyama………...…………………………………………………….. 18
3.1.1.2. Besiyerleri……………...…...…………...……………..……...…………… 18
3.1.1.2.1. Kanlı Agar....……………………………………....……………………... 18
3.1.1.2.2. Mac Conkey Agar……………….……………………………………….. 19
3.1.1.2.3. Eosin Methylen-blue Lactose Sucrose (EMB) Agar……………………... 19
3.1.1.2.4. Tryptic Soy Agar……………….………………………………………… 19
3.1.1.2.5. Mueller Hinton Agar No.2……..………………………………………… 19
3.1.1.2.6. Brain Heart Infusion Broth……..………………………………………… 20
3.2. Yöntem ………………………………………………………………………… 21
3.2.1. Bakteriyel Kültür……….…………………………………………………….. 21
3.2.2. MALDI-TOF MS…....………...…………...…………..…………...………... 20
3.2.3. Antibiyogram…………………………………………...….…………………. 22
4. BULGULAR ………………………………………………………………....….. 23
5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……………....…. 26
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ……………………………..………..………….…...... 30
KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….….. 31
BİLİMSEL ETİK BEYANI ………………………………………………………... 36
ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………...…………………………… 3
The Effect of Malathion on Embryonal and Fetal Development along with Placental Histology in Mice
No full textAmaç: Bu çalışmada organofosfatlı pestisit çeşidi olan malatiyona gebelik öncesi maruziyetin farelerde embriyo, fetüs gelişimi ve plasenta histolojisi üzerindeki etkileri araştırıldı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Haziran 2023-Eylül 2024 tarihleri arasında, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Deney Hayvanları Üretim ve Araştırma Merkezi’nde yapıldı. Çalışmada hayvan materyali olarak ağırlıkları 20-25 gram (g), 7 haftalık toplam 63 adet dişi CD-1 (Caesarean derived) albino fare kullanıldı. Adaptasyon süresinin ardından fareler rastgele 9 gruba ayrıldı (n=7). Çalışmada, kontrol, sham (mısır yağı) ve deney (malatiyon) olmak üzere üç grup oluşturuldu. Gebeliğin 3,5. gününde embriyolar izole edilip skorlandı; 6. günde implantasyon bölgeleri incelendi; 18. günde fetüslerin cinsiyeti ve ağırlıkları belirlenip, plasenta örnekleri histolojik inceleme için boyandı (Crossman’ın üçlü boyama metodu ve Hematoksilen-Eozin (H&E)). Karaciğerler ile toplam antioksidan seviyesi (TAS) ve toplam oksidan seviyesi (TOS) analizleri yapıldı. Böylece malatiyona gebelik öncesi maruz kalmanın embriyo gelişimi, plasenta histolojisi ve oksidatif denge üzerine etkileri değerlendirildi. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler Shapiro-Wilk, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Welch testi, post-hoc Duncan, Kruskal-Wallis testi, ki-kare ve Bonferroni düzeltmeli Mann-Whitney U testi kullanıldı.
Bulgular: Çalışmada gebelik öncesi malatiyon maruziyetinin embriyo sayısını ve fetüs ağırlığını azalttığı, erkek fetüslerin hayatta kalma oranının daha yüksek olduğu gözlemlendi. Deney grubunda plasenta dokusunda yapısal bozulmalar ve hücresel hasar meydana geldiği saptandı. Karaciğer dokularında gerçekleştirilen TAS ve TOS analizleri sonucunda, dene grubunda her iki parametrede de artış gözlenmiş ve bu durumun oksidatif stres düzeyindeki değişimi yansıttığı saptandı.
Sonuç: Gebelik öncesi malatiyon maruziyeti, embriyo ve fetüs gelişimini olumsuz etkileyip plasenta bütünlüğünü bozmuş ve oksidatif stres düzeylerini artırmıştır. Bununla birlikte cinsiyet ve gelişimsel farklılıklara yol açmıştır.KABUL VE ONAY …………………………………………………………………… i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...……………. ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….….…. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….…………….…... x
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………...…….... xiii
RESİMLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………..…….... xiv
TABLOLAR DİZİNİ ….………….…………………………...…………………….... xvii
ÖZET ……………………………………………………………………………..…… xix
ABSTRACT ………………………………………………………………….……….. xxi
1. GİRİŞ ……………………………………………………………………………….. 1
2. GENEL BİLGİLER ………………………………………………………………… 3
2.1. Pestisitler ………………………………………………………………………….. 3
2.1.1. Pestisitlerin Etki Şekilleri ve Etkileri …………………..……………………….. 6
2.1.2. Organofosfatlar …………………………………………………………………. 13
2.1.2.1. Malatiyon ..........................….………….....…………………….…………….. 19
2.1.2.1.1. Malatiyonun Kimyasal Yapısı ve Özellikleri .…………………….……….... 27
2.2. Serbest Radikaller ve Oksidatif Stres ..........................…………….....…………… 29
2.2.1. Serbest Radikal Türleri …………………………………………………………. 31
2.2.1.1. Süperoksit Radikaleri (O2−) ………………………………………….……..… 32
2.2.1.2. Hidroksil Radikalleri (HO-) ………………………………………………...… 32
2.2.1.3. Hidrojen Peroksit (H2O2) ……………………………………………….…….. 32
2.2.2. Serbest Oksijen Radikal Kaynakları ……………………………………………. 33
2.2.3. Serbest Radikallerin Neden Olduğu Oksidatif Stresin Hücrelerdeki Etkileri …... 34
2.3. Antioksidan Sistem ……………………………………………………………….. 35
2.4. Fare Karaciğeri ……………………………………………………………………. 36
2.4.1. Karaciğerin Anatomik Yapısı …………………………………………………... 36
2.4.2. Karaciğerde Kan Dolaşımı ……………………………………………………… 37
2.4.3. Karaciğerin Fonksiyonları ………………………………………………………. 38
2.4.4. Karaciğerde Rejenerasyon ……………………………………………………… 40
2.5. Yetişkin Fare ve Fetüste Cinsiyet Tayini …………………………………………. 40
2.6. Dişi Farelerde Genital Sistem …………………………………………………….. 43
2.6.1. Dişi Genital Organlar …………………………………………………………… 43
2.6.1.1. İç Genital Organlar …………………………………………………...……….. 43
2.6.1.1.1. Ovaryum …………………………………………………………………….. 43
2.6.1.1.1.1. Oogenezis …………………………………………………………………. 44
2.6.1.1.1.2. Ovaryumda Foliküler Gelişim …………………………………………….. 45
2.6.1.1.1.2.1. Primordiyal Folikül ……………………………………………………... 45
2.6.1.1.1.2.2. Primer Folikül …………………………………………………………... 46
2.6.1.1.1.2.3. Sekonder Folikül ………………………………………………………... 46
2.6.1.1.1.2.4. Tersiyer Folikül/ Graaf Folikülü ………………………………….…...... 47
2.6.1.1.1.3. Ovulasyon ………………………………………………………………… 47
2.6.1.1.1.4. Korpus Luteum …………………………………………………………… 48
2.6.1.1.1.5. Genital Siklus (Östrus Siklusu) ………………………………….……….. 49
2.6.1.1.1.5.1. Proöstrus …………………………………………………………...…… 52
2.6.1.1.1.5.2. Östrus ………………………………………………………….………... 52
2.6.1.1.1.5.3. Metöstrus ………………………………………………………………... 52
2.6.1.1.1.5.4. Diöstrus …………………………………………………………………. 53
2.6.1.1.1.5.5. Anöstrus ………………………………………………………………… 53
2.6.1.1.2. Tuba Uterina ……………………………………………………………........ 53
2.6.1.1.3. Uterus ………………………………………………………………….......... 54
2.6.1.1.3.1. Uterus Duvarının Tabakaları …………………………………………........ 54
2.6.1.1.3.1.1. Endometriyum ………………………………………………………....... 54
2.6.1.1.3.1.1.1. Uterinal Siklus ……………………………………………………….... 55
2.6.1.1.3.1.1.1.1. Proliferasyon Fazı …………………………………………………... 55
2.6.1.1.3.1.1.1.2. Luteal Faz ………………………………………………………........ 56
2.6.1.1.3.1.1.1.3. Menstrual Faz ……………………………………………………….. 56
2.6.1.1.3.1.1.1.4. İskemik Faz ………………………………………………………..... 56
2.6.1.1.3.1.1.1.5. Rejenerasyon Fazı …………………………………………………... 57
2.6.1.1.3.1.2. Miyometriyum ……………………………………………………..…..... 57
2.6.1.1.3.1.3. Perimetriyum …………………………………………………………..... 57
2.6.1.1.4. Serviks …………………………………………………………………......... 57
2.6.1.1.5. Vajina ………………………………………………………………….......... 58
2.6.1.2. Dış Genital Organlar ………………………………………………………...... 58
2.6.2. Vajinal Tıkaç Oluşumu …………………………………………………..……... 58
2.6.3. Fertilizasyon ……………………………………………………………….……. 59
2.6.3.1. Spermatozoonun Taşınması …………………………………………………... 60
2.6.3.2. Spermatozoonun Kapasitasyonu …………………………………………….... 61
2.6.3.3. Akrozom Reaksiyonu ……………………………………………...….………. 61
2.6.3.4. Zona Reaksiyonu …………….…………………………….………….………. 62
2.6.3.5. Ovum Aktivasyonu ….………………………….…………….………………. 63
2.6.3.6. Yumurta ve Bölünme Tipleri …….………………………….….…………….. 63
2.6.3.6.1. Yumurta Tipleri … .…………………….……………….….………….……. 64
2.6.3.6.2. Bölünme Tipleri ….…………………….……………….………….……….. 64
2.6.3.7. Zigottan Sonraki Gelişim ….…………………….……………….…………… 65
2.6.4. İmplantasyon ….…………………….……………….………….….….….….… 69
2.6.5. Ekstraembriyonal Keselerin Gelişimi ve Göbek Kordonu ….………….….….… 75
2.6.6. Plasenta ….…………………….……………….………….….….….….………. 76
2.6.6.1. Plasenta Çeşitleri ….…………………….……………….………….….….….. 77
2.6.6.2. Fare Plasentasının Yapısı ve Histolojisi ……………….……………….…….. 79
2.6.6.2.1. Fetal Kısım ….…………………….……………….………….….….……… 81
2.6.6.2.1.1. Labirent Zon ….………………….……………….………….…….…… 81
2.6.6.2.1.2. Bağlantı Zonu ….…………………….……………….………….….….…. 82
2.6.6.2.2. Maternal Desidua ….…………………….…………….…………..….…….. 83
2.6.6.3. Plasentanın İşlevi ….…………………….……………….………….….…….. 84
3. GEREÇ VE YÖNTEM ….…………………….……………….………….….…….. 86
3.1. Gereç ….…………………….……………….………….….……...….……..……. 86
3.1.1. Araştırmanın Türü ….…………………….……………….………….….……… 86
3.1.2. Cihazlar ….…………………….……………….………….….……...….……… 86
3.1.3. Hayvan Materyali ….…………………….……………….………….….…….… 88
3.1.4. Kullanılan Kimyasal Maddeler ….…………………….……………….……….. 89
3.1.4.1. Fosfat Tamponlu Tuz Çözeltisinin (PBS) Hazırlanması ……….……….……. 90
3.1.4.2. %1'lik Chicago Sky Blue 6B Boya Çözeltisinin Hazırlanması ……….………. 91
3.1.4.3. %10’luk NBF Solüsyonunun Hazırlanması ….………...………….………...... 92
3.1.4.4. Malatiyon Çözeltisinin Hazırlanması ….…………………….…………….…. 92
3.1.4.5. 140 mmol/L KCl Çözeltisinin Hazırlanması ….………………………….…… 93
3.2. Yöntem ….…………………….……………….………….….…….…….….……. 94
3.2.1. Deneysel Çalışma Süresi ….…………………….…………….…….…..…….… 94
3.2.1.1. Deney Gruplarının Planlanması ……………...………………………….……. 95
3.2.1.2. Deneyin Sonlandırılması ……………...……………………………….……… 97
3.2.2. Farelere Oral Gavaj Uygulanması ….…………………….……………….…….. 98
3.2.3. Farelerde Gebeliğin 3,5. Gününde Blastosist İzolasyonu ….…………………… 99
3.2.4. Farelerde Gebeliğin 3,5. Gününde Blastosistlerin Sayılması ve Skorlanması ….. 101
3.2.5. Farelerde Gebeliğin 3,5. Gününde Dejenere Embriyoların Görüntülenmesi …… 103
3.2.6. Gebeliğin 6. Gününde Farelerin Lateral Kuyruk Veninden Verilen %1’lik Chicago Sky Blue 6B Boya Çözeltisi ile İmplantasyon Bölgelerinin Tayini ........……
105
3.2.7. Gebeliğin 18. Gününde Fare Fetüslerinin Sayılması ve Tartılması ….….….…... 108
3.2.8. Gebeliğin 18. Gününde Fare Fetüslerinde Cinsiyet Tayini ….….……..........….. 110
3.2.9. Gebeliğin 18. Gününde Fare Plasentasının Histolojik Değerlendirilmesi …….... 112
3.2.9.1. Plasentanın Doku Takibi ….…………………….……………….……………. 113
3.2.9.2. Plasentadan Histolojik Kesit Alma ….…………………….……………….…. 116
3.2.9.3. Crossman’ın Üçlü Boyama Metodu ….…………………….……………….… 117
3.2.9.4. Hematoksilen-Eozin Boyama Metodu ….…………………….……….……… 119
3.2.10. Oksidatif Stres Parametre Analizi .…….…………….………….…….……….. 121
3.2.10.1. Karaciğerin Homojenizasyonu ….………………….……………….…..…… 121
3.2.10.2. Karaciğerin TAS ve TOS Analizi ….…………………….…………..…........ 124
3.2.10.2.1. Karaciğerin TAS Analizi ….………………….……………….………..….. 124
3.2.10.2.2. Karaciğerin TOS Analizi ….…………………….…………….……..…….. 127
3.2.11. İstatistiksel Değerlendirme ….…………………….……………….………….. 129
4. BULGULAR ….…………………….……………….……………………………… 130
4.1. Gebeliğin 3,5. Günü ….…………………….……………….……………….……. 130
4.1.1. Blastosist Sayısı ….…………………….……………….……………….……… 130
4.1.2. Blastosistlerin Skorlanması ….…………………….……………….…………… 131
4.1.3. Dejenere Embriyoların Sayısı ….…………………….……………….………... 133
4.2. Gebeliğin 6. Günü ….…………………….……………….………………………. 134
4.2.1. Uterusa İmplante Olmuş Embriyo Sayısı ….…………………….……………… 134
4.3. Gebeliğin 18. Günü ….…………………….……….………….….…….…….…... 135
4.3.1. Fetüs Sayısı ….…………………….……………….………….….…….…….… 135
4.3.2. Fetüslerin Ağırlığı ….…………………….……………….………….….……… 136
4.3.3. Fetüslerin Cinsiyet Tayini ….…………………….……………….………….…. 137
4.3.4. Histopatolojik Bulgular ….……………………………….………...….….….…. 140
4.4. Oksidatif Stres Parametre Analizi ..……………….…………….………………… 156
4.4.1. Karaciğer TAS Analizi Sonucu ….…………………….…….…………….….… 156
4.4.2. Karaciğer TOS Analizi Sonucu ….…………………….………….……….….… 157
5. TARTIŞMA ….…………………….……………….………….….…….…….……. 159
5.1. Gebeliğin 3,5. Gününde Yapılan Blastosist İzolasyonu ve Dejenere Embriyolar ... 160
5.2. Blastosistlerin Skorlanması ……………….……………….………….….…….…. 161
5.3. Gebeliğin 6. Günü İmplante Olan Embriyo Sayısı .………….….…….……….…. 162
5.4. Gebeliğin 18. gününde Fetüs Sayısı ……………….……………….…………..…. 162
5.5. Gebeliğin 18. gününde Fetüs Ağırlığı ….……………….………….……….…….. 163
5.6. Gebeliğin 18. gününde Fetüslerde Cinsiyet Tayini ….………….……………….... 164
5.7. Plasentanın Histopatolojisi ……….………….…………….……….……….…….. 168
5.8. TAS Analizi ……….………….….…….…….…………….………….….…….… 174
5.9. TOS Analizi ……….………….….…….…….…………….………….….…….… 175
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ….…………………….……………….……….…..….…. 178
KAYNAKLAR ….………………….….…….…….….……..….…….….….…...…… 181
EKLER ….………………….….…….…….….……..….…….….……..…..…….…… 229
Ek 1 (AYDIN ADÜ- HADYEK) ….………………….….…….…….….….…....….… 230
BİLİMSEL ETİK BEYANI ….…………………….……………….……..……..….… 231
ÖZ GEÇMİŞ ….…………………….……………….………….….……...…….…..… 23
AFYONKARAHİSAR’DA BİR AİLE SAĞLIĞI MERKEZİNE KAYITLI 40-69 YAŞ GRUBUNDAKİ KADINLARIN MAMOGRAFİYE İLİŞKİN TUTUMLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER
No full textAmaç: Bu araştırma Afyonkarahisar’da bir Aile Sağlığı Merkezi’ne kayıtlı 40-69 yaş grubu
kadınların mamografiye ilişkin tutumları ve etkileyen faktörleri incelemek amacı ile yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, analitik-kesitsel olarak 23 Eylül- 16 Aralık 2024 tarihleri
arasında, Afyonkarahisar 4 No’lu Murat Gök Aile Sağlığı Merkezi’ne kayıtlı 40-69 yaş arası
172 kadın ile gerçekleştirildi. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan Anket Formu ve
Mamografi Davranış Değişim Süreci Ölçeği (MDDSÖ) kullanılarak toplandı. Veriler IBM
SPSS istatistik programı, Version 30.0 yazılımı ile analiz edildi. Verilerin tanımlayıcı
istatistikleri aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde ve minimum-maksimum değerler
kullanılarak hesaplanmış olup, independent samples t-test ve one-way ANOVA testi ile
analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 52,38±7,60 (40-69) yıl olup,
%59,3’ü ilkokul mezunu, %74,4’ü evli, %78,5’i çalışmayan, %67,4’ü çekirdek aile tipi ve
%64’ünün ekonomik durumu gelir gidere denktir. Kadınların Mamografi Davranış Değişim
Süreci Ölçeği (MDDSÖ) toplam puan ortalaması 86,36±9,45 olarak belirlendi. Araştırmada
çalışmayan (p:0,007) ve sağlık algısı kötü olan (p:0,045) kadınların MDDSÖ toplam
puanlarının istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca
mamografinin önemi hakkında bilgi sahibi olan (p:0,007) ve daha önce mamografi çektirme
öyküsü bulunan (p:0,001) kadınların MDDSÖ toplam puanı istatistiksel olarak anlamlı
derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Araştırma sonucunda kadınların mamografi çektirme davranışına yönelik olumlu bir
tutum geliştirme eğiliminde olduklarını tespit edilmiştir. Çalışmayan, genel sağlık
durumunu kötü algılayan, mamografinin önemini bilen ve her yıl düzenli mamografi
çektiren kadınların mamografiye ilişkin tutumları pozitif yönde etkilendiği saptanmıştır. Bu
sonuçlara dayalı olarak, kadınların mamografi çektirme oranlarını artırmaya yönelik
bireyselleştirilmiş mamografi danışmanlığı, konuya ilişkin sağlık okur-yazarlığının
artırılması ve mesai dışı tarama randevularının oluşturulması önerilebilir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii
RESİMLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xi
ABSTRACT xiii
1. GİRİŞ 1
1.1. Araştırmanın Amacı 2
1.2. Araştırmanın Soruları 2
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Memenin Anatomik Yapısı ve Fizyolojik Özellikleri 3
2.2. Meme Kanseri 4
2.2.1. Epidemiyolojisi 4
2.2.2. Etiyolojisi ve Risk Faktörleri 5
2.2.2.1. Değiştirilemeyen Risk Faktörleri 5
2.2.2.2. Değiştirilebilir Risk Faktörleri 7
2.2.3. Meme Kanseri Belirti ve Bulguları 11
2.2.4. Meme Kanserinden Korunma 13
2.2.5. Meme Kanseri Evreleri 15
2.2.6. Meme Kanseri Tedavi Yöntemleri 16
2.2.6.1. Cerrahi Tedavi 17
2.2.6.2. Radyoterapi 18
2.2.6.3. Hormonal Tedavi 20
2.2.6.4. Hedefe Yönelik Tedavi 21
2.2.6.5. Kemoterapi 21
2.2.6.6. İmmünoterapi 23
2.3. Meme Kanserinde Tarama ve Erken Tanı 24
2.3.1. Kendi Kendine Meme Muayenesi (KKMM) 24
2.3.2. Klinik Meme Muayenesi (KMM) 26
2.3.3. Mamografi 27
2.3.3.1. Mamografi Nedir? 27
2.3.3.2. Mamografinin Kadın Sağlığındaki Önemi 29
2.3.3.3. Mamografi ve Radyasyon 29
2.3.3.4. Türkiye ve Dünyada Mamografi Tarama Programları 30
2.4. Meme Kanserinde Ebelik Yaklaşımları 32
2.4.1. Meme Kanserinde Koruyucu Sağlık Hizmetleri Kapsamında Ebelik Yaklaşımları 32
2.4.2. Meme Kanseri Tanı ve Tedavi Sürecinde Ebelik Bakımı ve Danışmanlığı 33
3. GEREÇ VE YÖNTEM 35
3.1. Araştırmanın Şekli 35
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri 35
3.3. Araştırmanın Zamanı 35
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 36
3.5. Araştırmaya Alınma ve Araştırmadan Dışlanma Kriterleri 36
3.6. Veri Toplama Araçları 37
3.6.1. Anket Formu 37
3.6.2. Mamografi Davranış Değişim Süreci Ölçeği (MDDSÖ) 37
3.7. Pilot Çalışma 38
3.8. Verilerin Toplanması 38
3.9. Verilerin Değerlendirilmesi 39
3.10. Araştırmanın Güçlükleri 39
3.11. Araştırmanın Etik Yönü 40
3.12. Çalışma Takvimi 40
4. BULGULAR 41
4.1. Kadınların Sosyodemografik Özellikleri 41
4.2. Kadınların Eşlerine Ait Sosyo-Demografik Özellikler 43
4.3. Kadınların Sağlığa Yönelik Alışkanlıkları ve Sağlık-Hastalık Özellikleri 44
4.4. Kadınların Obstetrik Özellikleri 45
4.5. Kadınların Mamografiye İlişkin Bilgi Düzeyi ve Tarama Davranışları 47
4.6. Kadınların Mamografi Davranış Değişim Süreci Ölçeği (MDDSÖ) Puan Dağılımları 50
4.7. Kadınların Sosyo-Demografik, Sağlık ve Mamografiye İlişkin Özelliklerine Göre MDDSÖ Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması 51
5. TARTIŞMA 56
5.1. Araştırmanın Sınırlılıkları 65
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 66
6.1. Sonuçlar 66
6.2. Öneriler 67
KAYNAKLAR 69
EKLER 89
Ek 1. Anket Formu 89
Ek 2. Mamografi Davranış Değişim Süreci Ölçeği (MDDSÖ) 94
Ek 3. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu 96
Ek 4. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu 97
Ek 5. Afyonkarahisar İl Sağlık Müdürlüğü İzin Yazısı 98
Ek 6. Mamografi Davranış Değişim Süreci Ölçeği (MDDSÖ) Kullanım İzin Yazısı 100
BİLİMSEL ETİK BEYANI 101
ÖZ GEÇMİŞ 10
1994-2022 YILLARI ARASINDA İZOLE EDİLEN NEWCASTLE HASTALIĞI VİRÜSLERİNİN GENOMİK VE BİYOLOJİK KAREKTERİZASYONU
No full textAmaç:1994-2022 yılları arasında Türkiye’de tespit edilen 24 adet Newcastle hastalığı virüsü izolatının füzyon protein dizilerinin genetik karşılaştırmalarının yapılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 1994 ve 2022 yılları arasında ülkemizdeki kanatlı sürülerinde meydana gelen ND salgınlarından elde edilen, Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü-Kanatlı Hastalıkları Laboratuvarının -80ºC deposunda saklanan 24 adet izolat oluşturdu. İzolatların, Real time RT-PCR analizleriyle moleküler olarak NDV olduğu belirlendi. İzolatların orjinleri, hangi hayvandan izole edildikleri, analiz sonuçlarına göre (MDT, Real Time PCR) seçildikten sonra tabloya yazıldı. Daha sonra DNA dizi analizleri gerçekleştirildi.
Bulgular: Bu çalışmanın NDV izolatları, virülan suşlar için tanımlanan tipik motifler olan F0 bölünme bölgesinde 3 (112R-R-QK-R-F117) veya 4 (112R-R-Q-R-R-F117) R/K bazik amino asit içerdi. 24 adet NDV izolatı örneğinin 2022-24 nolu Yozgat ilinden izole edilen 1 örnek hariç tamamının velojenik olduğu görüldü. Avirulan NDV suşları, dünya genelinde iki R kalıntısına (112G-R-Q-G-R-L117) sahip olduğu bildirilmektedir. Bu çalışmada da tespit edilen avirulent NDV izolatı iki R kalıntısına (112 G-R-Q-G-R-L117) sahipti.
Sonuç: Bu çalışmadaki bütün örneklerin biri hariç geri kalanının virulent NDV suşlarını içerdi. Bu çalışmada tespit edilen virülent virüsler dünya çapında dolaşımda olan baskın genotipler olan sınıf II, alt genotip V, VI ve VII genotip gruplarında üyeleriyle kümelendiği ve Bulgaristan, Ukrayna, Rusya, İran, İsrail Endonezya’dan daha önce bildirilen NDV suşlarıyla genetik olarak en yakın ilişkiye sahip olduğu belirlenmiştir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
2.1. Tarihçesi ve Yaygınlığı 3
2.2. NDV'nin Yapısı ve Özellikleri 5
2.3. NDV’nin Enfeksiyon Süreçleri ve Klinik Belirtileri 6
2.4. NDV'nin Geçirdiği Evrimsel Değişiklikler ve Sınıflandırılması Virüs Alt Grupları 8
2.5. Patojenite 18
2.6. Newcastle Hastalığında Tanı Yöntemleri 22
2.6.1. Virus izolasyonu 22
2.6.2. ICPI (İntraserebral Patojenite İndeks Testi) 23
2.6.3. Serolojik Testler 23
2.6.4. Moleküler Analizler 24
2.6.5. DNA Dizin Analizi 24
2.6.5.1. Maxam-Gilbert (kimyasal bozunma) dizileme metodu 25
2.6.5.2. Sanger Zincir Durdurma DNA Dizin Analizi (Chain Termination Sequencing 25
2.7. Biyoinformatik biyolojik veri tabanları ve programları 26
2.7.1. Çoklu dizi hizalama ve Clustal W programı 28
2.7.2. Filogenetik Analiz ve Ağaç oluşturma 28
2.7.3. UPGMA (Aritmetik Ortalamalı Ağırlıksız Eşleştirilmiş Grup Yöntemi) 30
2.7.4. NJ (Komşu Birleştirme) 30
2.7.5. Fitch-Margoliash 31
2.7.6. Minimum Evrim 31
2.7.7. Parsimony (MP) Yöntemi 32
2.7.8. Maksimum Likelihood Yöntemi (Maksimum Olabilirlik Yöntemi) 32
2.8. Koruma Kontrol ve Mücadele 32
3. GEREÇ VE YÖNTEM 35
3.1. Gereç 35
3.1.1. Projenin materyali 35
3.1.2. Kullanılan Kimyasal Maddeler 37
3.1.2.1. ETY ekim materyalleri 37
3.1.2.2. Ekstraksiyon ve pürifikasyon kitleri 37
3.1.2.3. Primerler 37
3.1.2.4. Moleküler analizlerde kullanılan ekipmanlar 37
3.1.2.5. PCR ürünlerinin görüntülenmesi için kullanılan ekipmanlar 38
3.1.2.6. Sekans ekipman ve kimyasalları 38
3.2. Yöntem 38
3.2.1. Virüs izolasyonu 38
3.2.2. RNA Ekstraksiyonu 39
3.2.3. Real time RT PCR 39
3.2.4. DNA Dizi Analizleri 40
3.2.4.1. RT-PCR analizleri 40
3.2.4.2. RT-PCR sonrası temizleme 42
3.2.4.3. Nukleotid Sekans İşlemi 42
3.2.4.4. Sekans Sonuçlarının Değerlendirilmesi ve Filogenetik Analizler 43
4. BULGULAR 45
4.1. Virüs izolasyonu ve RNA ekstraksiyonu 45
4.2. Real time RT PCR 45
4.3. DNA Dizi Analizleri 46
4.3.1. RT-PCR analizleri 46
4.3.2. Sekans Analizi Sonuçları 47
4.4.3. Filogenetik Analizler 51
5. TARTIŞMA SONUÇ 55
6. SONUÇ ÖNERİLER 58
KAYNAKLAR 60
BİLİMSEL ETİK BEYANI 77
ÖZ GEÇMİŞ 7
Doğum Sekseği Uygulamasının Doğum Süreci ve Memnuniyeti Üzerine Etkisi: Randomize Kontrollü Deneysel Araştırma
No full textAmaç: Çalışmanın amacı, doğum sekseği uygulamasının doğum süresi, doğum müdahaleleri, doğum ağrısı ve memnuniyeti üzerine etkisini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma randomize kontrollü deneysel olarak, 01.01 2024 ve 31.12.2025 tarihleri arasında Aydın Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi’nin doğum salonunda yapılmıştır. Araştırmanın örneklemine gebeliğinin 37-42. haftasında olan ve normal doğum için yatışı yapılan 110 primipar gebe (müdahale grubu: 55 ve kontrol grubu: 55) alınmıştır. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Bilgi Formu, Doğum Eylemi Gözlem Formu, Visual Analog Skala, Doğum Memnuniyet Ölçeği Kısa Formu, Doğum Sekseği Uygulaması Görüş ve Deneyim Formu kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, Ki- kare testi, t testi ve Mann–Whitney U testi ve çoklu doğrusal regrasyon ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Müdahale grubundaki kadınlarda doğuma müdahale oranının daha az olduğu (müdahale: %55,6 ve kontrol: %74,1), doğumda ağrı (6,82±1,37) ve doğum memnuniyeti puan ortalamalarının (23,66±3,14) kontrol grubundakilerden (sırası ile 7,88±3,83ve 22,00±3,20) daha az olduğu olduğu saptanmıştır (sırası ile χ²=4,060; p=0,044; t= -0,06; p<0,001; t=-2,731, p=0,004). Müdahale grubundaki kadınların doğum eyleminin birinci evresinin süre ortalamasının (329,13±137,00) kontrol grubuna (407,26±222,00) göre daha kısa olduğu (t=1,667; p=0,030); ancak ikinci ve ücüncü evre sürelerinin benzer olduğu saptanmıştır. Doğum sekseği uygulamasının toplam doğum süresini anlamlı düzeyde azaltığı belirlendi (t=-2,567, p= 0,026). Doğum sekseği uygulanan kadınların en çok beğendikleri hareketlerin sırasıyla mobilisazyon, doğum topu, doğum taburesi, sakral masaj, mesanenin boşaltılması, mat ve hidrotrepi olmuştur. Müdahale ve kontrol grupları bebek sağlık göstergeleri bakımından benzer idi.
Sonuç: Bu çalışmada doğum sekseği uygulamasının doğumda müdahale, ağrı, memnuniyet ve sürenin iyileştirdiği, bebek sağlığını etkilemedeği sonuçları elde edilmiştir.YokKABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
ŞEKİLLER DİZİNİ viii
RESİMLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xi
ABSTRACT xiii
1. GİRİŞ
1.2. Amaç 5
1.3. Araştırmanın Hipotezleri 5
2. GENEL BİLGİLER 6
2.1. Doğumda Kullanılan Tıbbi Müdahaleler 6
2.2. Ağrı 7
2.3. Doğum Ağrısı 7
2.3.1. Doğum Ağrısının Fizyolojisi 8
2.3.2. Doğum Ağrısını Azaltmada Kullanılan Farmakolojik Yöntemler 9
2.3.3. Doğum Ağrısını Azaltmada Kullanılan Non-Farmakolojik Yöntemler 10
2.4. İntrapartum Dönemde Doğum Desteği 10
2.4.1. Duygusal Destek 11
2.4.2. Fiziksel Destek 12
2.4.3. Bilgilendirme Desteği 12
2.4.4. Savunuculuk Desteği 12
2.4.5. Benzer Grup Desteği 13
2.5. İntrapartum Dönemde Sürekli Bakım Sağlamada Ebenin Rol ve Görevleri 13
2.6. Doğum Memnuniyeti 15
3. GEREÇ VE YÖNTEM 17
3.1. Araştırma Türü 17
3.2. Araştırmanın Yapılacağı Yer ve Özellikleri 17
3.3. Araştırmanın Evren ve Örneklemi 18
3.3.1. Araştırmaya Dâhil Etme Kriterleri 18
3.3.2. Araştırmaya Dâhil Etmeme Kriterleri: 18
3.4. Veri Toplama Araçları: 19
3.4.1. Tanıtıcı Bilgi Formu (EK-1) 19
3.4.2. Doğum Gözlem Formu (EK-2) 19
3.4.3. Visual Analog Skala Formu (VAS) (Ek 3) 19
3.4.4. Doğum Memnuniyet Ölçeği Kısa Formu (DMÖ-K) (EK-4) 19
3.4.5. Doğum Sekseği Uygulaması Görüş ve Deneyim Formu (Ek-5): 20
3.5. Ön Uygulama 20
3.6. Randomisazyon 20
3.7. Körleme 23
3.8. Araştırmanın Uygulanması 23
3.8.1. Gebelerin Kayıt Edilmesi ve Tanıtıcı Bilgi Formunun Doldurulması 23
3.8.2. Müdahale Grubunun İzlem ve Bakımı 24
3.8.3. Kontrol Grubunun İzlem ve Bakımı 24
3.9. Verilerin Analizi 25
3.10. Araştırmanın Değişkenleri 26
3.11. Konunun Önemi / Beklenen Yararlar 27
3.12. Çalışmmanın Etik Yönü 27
3.13. Çalışmanın Güçlü ve Sınırlı yönleri 28
3.14. Çalışma Planı/Takvimi 28
3.15.1 Doğum Sekseği Uygulamasındaki Adımlar 32
1. Adım: Mobilizasyon 32
2. Adım: Doğum Taburesi 36
3. Adım: Mesanenin Boşaltılması 38
4. Adım: Hidroterapi 39
5. Adım: Mat (Pilates minderi) 41
6. Adım: Doğum Topu 44
7. Adım: Alternatif Terapi 47
4. BULGULAR 50
4.1. Kadınların Sosyo- Demografik Özellikleri 50
4.4. Kadınların Obstetrik Özelliklerine İlişkin Bilgiler 53
4.5. Doğum Eylemi Süresince Yapılan Müdahaleler 55
4.6. Doğum Süresi Boyunca Yapılan Müdahalelerin Doğum Süresine Etkisi 58
4.7. Doğum Eylemi ve Yenidoğana İlişkin Bilgiler 59
4.8. Müdahale Grubundaki Kadınların Doğum Sekseği Uygulamasına İlişkin Geri Bildirimleri 63
4.9. VAS ve DMTP Puan Ortalamaları 66
4.10. Doğum Eylemi Evrelerinin Sürelerinin Müdahale ve Kontrol Gruplarına Göre Dağılımı……………………………………………………………………………………………………..67
5. TARTIŞMA 69
5.1. Çalışmanın Sınırlılıkları 74
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 75
6.1. Sonuçlar 75
6.2. Öneriler 76
KAYNAKLAR 78
EKLER 89
EK 1. Tanıtıcı Bilgi Formu 90
EK 2. Doğum Süreci ile İlgili Bilgiler 92
EK 3. Visual Analog Skala Formu (VAS) 95
EK 4. Doğum Memnuniyet Ölçeği Kısa Formu (DMÖ-K) 96
EK 5. Doğum Sekseği Uygulaması Görüş ve Deneyim Formu 97
EK. 6. Etik Kurul İzni 99
Ek.7. Kurum İzni 100
EK.8. Doğum Sekseği Adımlarını Uygulama İzni 101
EK.9. DMK-Ölceği Kullanma izni 102
EK.10. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu Müdahale Grubu (BGOF) 103
EK.11. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu Kontrol Grubu (BGOF) 107
ÖZ GEÇMİŞ 11
65 Yaş ve Üzeri Bireylerde Kuru İncir Tüketiminin Bağırsak Alışkanlıkları Üzerine Etkisi: Randomize Kontrollü Bir Çalışma
No full textÖZET
65 YAŞ VE ÜZERİ BİREYLERDE KURU İNCİR TÜKETİMİNİN BAĞIRSAK ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ: RANDOMİZE KONTROLLÜ BİR ÇALIŞMA
Armağan F.N Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yaşlı Sağlığı ve Bakımı Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2026.
Amaç: Bu çalışmada, 65 yaş ve üzeri düzensiz bağırsak alışkanlığına sahip bireylerde kuru incir tüketiminin bağırsak alışkanlıkları üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Denizli ili Pamukkale ilçesinde Yenimahalle Aile Sağlığı Merkezi’ne başvuran 65 yaş ve üzeri bireylerle yürütülmüş randomize kontrollü bir çalışmadır. Orta etki büyüklüğü, %95 güç ve %5 hata payı ile her biri 15 kişiden oluşan dört grup (fiziksel aktivitesi yeterli/yetersiz müdahale ve kontrol grupları) olmak üzere toplam 60 katılımcı çalışmaya alınmıştır. Katılımcıların fiziksel aktivite düzeyi Yaşlılar için Fiziksel Aktivite Ölçeği (PASE) ile belirlenmiştir. Fiziksel aktivite düzeyine göre tabakalandırma sonrası randomizasyon ile bireyler kontrol ve müdahale gruplarına atanmıştır. Müdahale gruplarında 14 gün süreyle kuru incir tüketimi uygulanmıştır. Bağırsak alışkanlıkları; Roma III kriterleri, Bağırsak Alışkanlıkları Değerlendirme Formu, Besin ve Sıvı Tüketim Kayıtları ile izlenmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 60 bireyin; yaş ortalaması 71,79±3,6 yıl, %60’ı kadındır. PASE medyan değeri 54,56 olup, bu değerin üzerindekiler yeterli fiziksel aktivite grubunu oluşturmuştur. Müdahale gruplarında lif, E ve C vitamini, potasyum ve demir alımları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Bağırsak alışkanlıkları değerlendirmesinde fiziksel aktivitesi yetersiz kontrol grubunda bazı günlerde dışkılama sayısının daha düşük ve karın ağrısı görülme sıklığının daha yüksek olduğu; müdahale gruplarında ise bazı günlerde sert dışkı, aşırı ıkınma ve şişkinlik şikâyetlerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Kuru incir tüketimi, 65 yaş ve üzeri bireylerde bağırsak alışkanlıklarının düzenlenmesine olumlu katkı sağlamaktadır. Yaşlı bireylerde kabızlık yönetiminde beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite düzeyinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir. Bu çalışma, Türkiye’de yaşlı bireylerde kuru incir tüketimi ile fiziksel aktivite ve bağırsak alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi değerlendiren sınırlı sayıdaki araştırmalardan biridir.
Anahtar kelimeler: Beslenme, Defekasyon, Fiziksel aktivite, İncir, Su alımıİÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY …………...………………………..…………….…….……… i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...………… ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….…. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….………….… vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………...…… vii
TABLOLAR DİZİNİ ….………….………………………...……………………. viii
ÖZET ……………………………………………………………………………..… ix
ABSTRACT ………………………………………………………………….…….. xi
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….…..….. 1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi …………………………………….……...……. 1
1.2. Araştırmanın Amacı …………………………………………..……………….. 4
1.3. Araştırmanın Hipotezleri ……………….………………………..…………….. 4
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....….. 5
2.1. Bağırsak Alışkanlıkları………………………………………….……………… 5
2.2. Yaşlılarda Konstipasyon………… .……….….…… ………………………….. 6
2.2.1. Konstipasyonun Klinik Özellikleri ve Tanısı………………………………… 6
2.2.2. Konstipasyon Yönetimi..................….………….....…………………….…… 7
2.2.3. Konstipasyonda Tıbbi Beslenme Tedavisi….…………….………….............. 7
2.3. Yaşlılarda Diyare…...………………………………………………..…………. 8
2.3.1. Diyarenin Klinik Özellikleri ve Tanısı…………………..………………….... 9
2.3.2. Diyare Yönetimi ………………...…………………………………...…....... 9
2.3.3. Diyarede Tıbbi Beslenme Tedavisi……………….……………....………….. 10
2.4. Yaşlılarda İrritabl Bağırsak Sendromu…………….………………………….... 10
2.4.1. İrritabl Bağırsak Sendromu Klinik Özellikleri ve Tanısı..………………….... 11
2.4.2. İrritabl Bağırsak Sendromu Yönetimi…………...………………………….... 12
2.4.3. İrritabl Bağırsak Sendromunda Tıbbi Beslenme Tedavisi………………….... 12
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...…….………….....……………….…..…………. 15
3.1. Araştırmanın Türü....................................…..……………….....…...…….….... 15
3.2. Araştırmanın Yeri ve Zamanı…..…………..……………………….…………. 15
3.3. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi ……………………………………………. 15
3.4. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri.………....……………………………….. 16
3.5. Araştırmaya Alınmama Kriterleri..…………………………………………….. 16
3.6. Verilerin Toplanması..………...…………...……………..…………...………... 17
3.6.1. Yapılandırılmış Anket Formu …....…………………...….…………………. 17
3.6.2. Roma III Kriterleri……………………………………...….…………………. 17
3.6.3. Yaşlılar için Fiziksel Aktivite Değerlendirme Ölçeği (PASE)………………. 18
3.6.4. Besin Tüketim Kaydı…………………………………...….…………………. 19
3.6.5. Sıvı Tüketim Kaydı…..………………………………...….…………………. 19
3.6.6. Bağırsak Alışkanlıkları Değerlendirme Kaydı……………………………….. 19
3.7. Verilerin İstatistiksel Değerlendirmesi…………..…………………………….. 20
3.8. Etik Kurul İzni...................................................................................................... 20
3.9. Araştırmanın Genel Planı.................................................................................... 21
3.10. Araştırmanın Sınırlılıkları.................................................................................. 22
4. BULGULAR ……………………………………………………………….….. 23
4.1. Bireylerin Genel Özellikleri..……….………………………………….………. 23
4.2. Bireylerin Beslenme Alışkanlıkları..……………………………….….……….. 25
4.3. Yaşlılar için Fiziksel Aktivite Değerlendirme Ölçeği (PASE)….……….…….. 27
4.4. Bireylerin Besin Tüketim Kayıtları..…………………………….…….……….. 28
4.5. Bireylerin Sıvı Tüketim Kayıtları..…………………………….…….…..…….. 31
4.6. Bireylerin Bağırsak Alışkanlıkları Kayıtları..…………………….….…..…….. 31
5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……………....…. 43
5.1. Bireylerin Genel Özellikleri……....…………………………….………..…….. 43
5.2. Bireylerin Beslenme Alışkanlıkları…………………………….…….…..…….. 43
5.3. Yaşlılar için Fiziksel Aktivite Değerlendirme Ölçeği (PASE)............................ 45
5.4. Bireylerin Besin Tüketim Kayıtları...................................................................... 46
5.5. Bireylerin Sıvı Tüketim Kayıtları......................................................................... 47
5.6. Bireylerin Bağırsak Alışkanlıkları Kayıtları........................................................ 47
6. SONUÇ VE ÖNERİLER …….……………………..…………..………….….... 49
6.1. Sonuçlar............................................................................................................... 49
6.2. Öneriler............................................................................................................... 50
KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….….. 51
EKLER ……………………………………………………………………………... 58
Ek 1 Etik Kurul Onayı …………………………………….….………………….…. 58
Ek 2 Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu (Kontrol Grubu)...………………….…. 59
Ek 3 Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu (Deney Grubu)...……..…………….…. 63
Ek 4 Yapılandırılmış Anket Formu …….....……….….............................................. 66
Ek 5 Roma III Kriterleri ….…………………….….………………….……………. 68
Ek 6 Yaşlılar için Fiziksel Aktivite Değerlendirme Ölçeği (PASE)…………….…. 69
Ek 7 Besin Tüketim Kaydı…………………………………...….………………….. 72
Ek 8 Bağırsak Alışkanlıkları Değerlendirme Kaydı………...….………………...…. 73
Ek 9 Sıvı Tüketim Kaydı………………………………............................................. 74
Ek 10 Beslenme Kitapçığı………………………..……………………………….. 75
Ek 11 İl Sağlık Müdürlüğü İzin Belgesi…..………..……………………………….. 88
BİLİMSEL ETİK BEYANI………………………………………………………… 89
ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………...…………………………… 9
İNMELİ HASTALARIN BAKIM VERİCİLERİNE UYGULANAN BAŞA ÇIKMA STRATEJİLERİ EĞİTİMİNİN BAKICI YÜKÜ VE STRESLE BAŞA ÇIKMA DURUMUNA ETKİSİ: RANDOMİZE KONTROLLÜ DENEYSEL ÇALIŞMA
No full textAmaç: Bu çalışmada, randomize kontrollü deneysel bir araştırma olarak inmeli hastaların
bakım vericilerine uygulanan başa çıkma stratejileri eğitiminin bakıcı yükü ve stresle başa
çıkma durumuna etkisini belirlemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, bakım ihtiyacı olan inmeli hastalara bakım veren bireyler ile
yapılmış, randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Kontrol ve müdahale gruplarına 60’ar
kişi belirlenerek toplamda 120 bakım verici üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın
verileri, araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan ve bakım vericilerin
kişisel özelliklerini içeren bir Kişisel Özellikleri İçeren Anket Formu, Zarit Bakım Verme
Yükü Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Uygulama aşamasında
müdahale grubunda yer alan bireylere bakım yükünü ve stresle baş etme yöntemlerini
geliştirmek adına bir eğitim verilmiş, eğitim sonrası 1. ve 3. aylarda izlem değerlendirmeleri
yapılmıştır. Kontrol grubuna araştırma kapsamında herhangi bir uygulama yapılmamıştır.
Araştırmanın verileri SPSS 23.0 (PASW Inc, Chicago, IL, USA) programı ile analiz
edilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov–Smirnov testi, çarpıklık
(skewness) ve basıklık (kurtosis) değerleri ile Gauss eğrisi incelenerek değerlendirilmiş ve
normal dağılım koşulunu sağladığı belirlenmiştir. Araştırmada tanımlayıcı istatistikler
(aritmetik ortalama, standart sapma, sıklık ve yüzde) ile birlikte Pearson Ki-kare testi, Ki-kare
LikelihoodRatio testi, Stuart–Maxwell testi, IndependentSamples t testi ve PairedSamples t
testi kullanılmıştır. Etki büyüklükleri için iki bağımsız grubun ortalamalarının
10
karşılaştırılmasında Cohen’s d, eşleştirilmiş ölçümlerde Cohen’s d, kategorik değişkenlerin
karşılaştırılmasında ise Cramér’s V ve Cohen’s w değerleri hesaplanmıştır.
Bulgular: Araştırma verileri incelenip müdahale sonrası ve izlem sonrası stresle baş etme
puanları değerlendirildiğinde gruplar arası anlamlı farklılıklar bulunmamış, ANOVA
sonuçlarına göre belirgin farklar elde edilmiş, müdahalenin deney grubunun baş etme
düzeyini iyileştirdiği, ancak kontrol grubuyla arasındaki farkı tam olarak kapatmadığı
görülmüştür. Bakım yüküne ilişkin bulgular incelendiğinde, müdahale öncesinde kontrol ve
müdahale grupları arasında başlangıçta bir fark olduğu, müdahale sonrasında ve izlem
sürecinde bu farkın ortadan kalktığı görülmüştür. Süreç içinde her iki grupta da istatistiksel
olarak belirgin bir değişim saptanmamıştır. Bakım yükü düzeyleri değerlendirildiğinde ise
müdahale öncesi ve izlem dönemlerinde katılımcıların çoğunluğu kendilerini “hafif düzey
bakım yükü” altında hissettiklerini belirtmişlerdir. Kontrol ve müdahale gruplarında zaman
içerisinde “hafif yük” oranında artış izlenirken, “orta yük” oranında azalma eğilimi
gözlenmiştir.
Sonuç: Araştırma bulguları doğrultusunda, inmeli hastaların bakım vericilerine uygulanan
müdahale sonrası, bakım vericilerin hem stresle başa çıkma durumlarına hem de bakım yükü
üzerine etkisinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmamasına rağmen gözlenen
iyileşme eğilimleri ve dalgalanmalar klinik uygulamalar açısından değerli bulgular olup,
gelecekteki müdahalelerin şekillenmesinde yol gösterici olabilir.İÇİNDEKİLER
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vi
TABLOLAR DİZİNİ vii
ÖZET viii
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. İnme Tanımı 3
2.2 İnme Epidemiyolojisi 3
2.3. İnme Etiyolojisi 5
2.4. İnme Türleri ve Semptomlar 5
2.5. İnmede Risk Faktörleri 6
2.5.1. Önlenemeyen Risk Faktörleri 7
2.5.2. Önlenebilen Risk Faktörleri 9
2.6. Bakım, Bakım Verme ve Bakım Yükü Kavramları 12
2.7. Bakım Yükünü Etkileyen Faktörler 14
2.8. İnmeli Hastalarda Bakım Verici Yükü 15
2.9.Bakım Vericilerde Stres ve Stres Yönetimi 16
3. GEREÇ VE YÖNTEM 18
3.1.Araştırmanın Tipi 18
3.2. Araştırmanın Uygulandığı Yer ve Zaman 18
3.3. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi 18
3.4. Araştırmaya Alınma Kriterleri 19
3.5. Araştırmadan Dışlama Kriterleri 19
5
3.6.Veri Toplama Araçları 19
3.6.1. Kişisel Özellikleri İçeren Anket Formu 19
3.6.2. Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği 20
3.6.3. Stresle Başa Çıkma Ölçeği 20
3.7. Katılımcıların Özellikleri 21
3.8. Eğitim İçeriğinin Oluşturulması 21
3.9. Araştırmanın Ön Uygulaması 21
3.10. Randomizasyon 21
3.11. Deney Grubu Uygulama Süreci 24
3.12. Kontrol Grubu Uygulama Süreci 24
3.13. Araştırmanın Bağımlı ve Bağımsız Değişkenleri 25
3.14. Araştırmanın Etik Yönü 25
3.15. İstatistiksel Yöntemler 25
4. BULGULAR 27
5. TARTIŞMA 37
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 47
6.1. Sonuç 47
6.2. Öneriler 47
KAYNAKLAR 49
EKLER 63
T.C. AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ 78
SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ 78
BİLİMSEL ETİK BEYANI 78
ÖZGEÇMİ
SUBKUTAN ENJEKSİYON BECERİ ÖĞRETİMİNDE OYUNLAŞTIRMA TABANLI SANAL GERÇEKLİK VE KAÇIŞ ODASI ÖĞRETİM YÖNTEMLERİNİN HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN BİLGİ, BECERİ VE ÖZGÜVEN DÜZEYLERİNE ETKİSİ
No full textAmaç: Bu araştırma, subkutan enjeksiyon beceri öğretiminde oyunlaştırma tabanlı sanal gerçeklik ve kaçış odası öğretim yöntemlerinin hemşirelik öğrencilerinin bilgi, beceri ve özgüven düzeyleri üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel desende gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma 2024-2025 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında Aydın Adnan Menderes Üniversitesinde yürütülmüştür. Etik kuruldan ve kurumdan izin alınmıştır. Evreni 296 birinci sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Örneklemi 42 öğrenci deney (21 sanal gerçeklik ve 21 kaçış odası) ve 33 öğrenci kontrol grubu olmak üzere, toplam 75 öğrenciyle araştırma tamamlanmıştır. Veriler “Öğrenci Bilgi Formu”, “SC Enjeksiyon Beceri Kontrol Listesi”, “SC Bilgi Testi”, “Öz Güven Ölçeği” ve “Oyunlaştırma İçin Oyunsu Deneyim Ölçeği” ile toplanmıştır.
Bulgular: Öğrencilerin Subkutan Enjeksiyon bilgi testinde girişim öncesinde başarı durumları açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0,913). Fakat girişim sonrasında tüm grupların başarı oranında artış gözlenmiş olup en yüksek artış kaçış odası grubunda tespit edilmiştir. Öğrencilerin OSCE beceri puanları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmış olup, kaçış odası grubundaki öğrencilerin beceri puanları sanal gerçeklik ve kontrol grubundaki öğrencilere kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,013). Öğrencilerin toplam özgüven puan ortalamaları açısından gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0,440).
Sonuç: Elde edilen bulgular doğrultusunda sanal gerçeklik ve kaçış odası öğretim yöntemlerinin öğrencilerin bilgi, beceri ve özgüven düzeylerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, her iki yöntemin de öğrencilerin bilgi düzeylerinde artış sağladığı ve özellikle kaçış odası öğretim yönteminin beceri performansını artırmada daha etkili olduğu saptanmıştır.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER ve KISALTMALAR DİZİNİ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ix
RESİMLER DİZİNİ x
TABLOLAR DİZİNİ xi
ÖZET xii
ABSTARCT xiv
1.GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 6
2.1. SC Doku ve Özellikleri 6
2.2. SC Enjeksiyon ve Kullanıldığı Durumlar 7
2.3. SC Enjeksiyon Uygulama Bölgeleri ve Bölge Seçim İlkeleri 7
2.3.1. Üst Kolun Dış Yan Yüzü 8
2.3.2 Abdominal Bölge 9
2.3.3. Laterofemoral Bölge 10
2.3.4. Dorsogluteal Bölge 11
2.3.5. Skapula Bölgesi 12
2.4. SC Yolla Uygulanan İlaç Türlerinin Özellikleri 13
2.4.1. İnsülin 14
2.4.2. Heparin 15
2.4.3. Üreme Teknikleri ve Üreme Endokrinolojisi Alanında Kullanılan Bazı Hormon Preparatları 17
2.4.4. Aşılar 18
2.4.5. Allerjen Spesifik İmmünoterapiler 19
2.4.6. Otoimmün Hastalıkların Tedavisinde Kullanılan İlaçlar 19
2.5. SC Enjeksiyonda Kullanılacak İğne Türünün Belirlenmesi 20
2.6. SC Enjeksiyonlarda Uygulanabilecek İlaç Hacminin Belirlenmesi 22
2.7. SC Enjeksiyonda İğne Giriş Açısının Belirlenmesi 23
2.8. SC Enjeksiyon Komplikasyonları 24
2.8.1. Hematom 24
2.8.2. Ekimoz 25
2.8.3. Ağrı 25
2.8.4. Lipoatrofi 26
2.8.5. Lipohipertrofi 26
2.9. SC Enjeksiyon Komplikasyonlarını Etkileyen Faktörler 27
2.9.1. Bireysel Faktörler 27
2.9.2. Enjeksiyon Tekniğine Bağlı Faktörler 27
2.9.3. İlaca Bağlı Faktörler 28
2.10. SC Enjeksiyon Komplikasyonlarını Önlemeye Yönelik Kanıta Dayalı Hemşirelik Girişimleri 28
2.11. Uygun Enjeksiyon Bölgesinin Seçilmesi ve Bölge Rotasyonunun Sağlanması 28
2.11.1. Aspirasyon Uygulanmaması 29
2.11.2. İlacın Yavaş ve Kontrollü Şekilde Uygulanması 29
2.11.3. Enjeksiyon Sonrası Masajdan Kaçınılması 29
2.11.4. Enjeksiyon Sonrası Soğuk Uygulama 30
2.11.5. Uygun İğne Seçimi ve Tek Kullanımlık İğne Tercihi 30
2.12. SC Enjeksiyon Uygulamalarında Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar 30
2.13. SC Enjeksiyon Uygulamalarında Hemşirelerin Rol ve Sorumlulukları 32
2.14. Hemşirelik Eğitiminde Oyun Temelli Öğrenme 34
2.14.1. Teknoloji Destekli Oyun Tabanlı Öğrenme Yöntemleri 35
2.14.1.1. Sanal Gerçeklik (Sanal Oyun) Simülasyonları 35
2.14.1.2. Artırılmış Gerçeklik Simülasyonları 40
2.14.1.3. Dijital Ciddi Oyunlar 44
2.14.1.4.Gimkit 45
2.14.2. Teknoloji Destekli Olmayan Oyun Tabanlı Öğrenme Yöntemleri 46
2.14.2.1. Kaçış Odaları 46
3. GEREÇ VE YÖNTEM 50
3.1. Araştırmanın Amacı 50
3.2. Araştırmanın Tipi 50
3.3. Araştımanın Hipotezleri 50
3.4. Araştırmanın Değişkenleri 51
3.5. Araştırmanın Yeri ve Zamanı 52
3.6. Araştırmanın Evren ve Örneklemi 53
3.6.1. Randomizasyon 53
3.7. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri 55
3.8. Araştırmadan Dışlanma Kriterleri 55
3.9. Veri Toplama Araçları 55
3.9.1. Öğrenci Bilgi Formu 55
3.9.2. SC Enjeksiyon Beceri Kontrol Listesi 56
3.9.3. Özgüven Ölçeği 56
3.9.4. Oyun İçin Oyunsulaştırma Deney Ölçeği (GAMEX) 57
3.9.5. SC Enjeksiyon Bilgi Testi 57
3.10. Araştırmanın Uygulanması 57
3.10.1. Hazırlık Aşaması 58
3.10.2. Uygulama Aşaması 61
3.10.3. Değerlendirme Aşaması 64
3.10.3.1. Bilgi Düzeyi Değerlendirmesi 64
3.10.3.2. Beceri Performans Değerlendirmesi 65
3.10.3.3. Özgüven Düzeyi Değerlendirmesi 66
3.11. İstatiksel Değerlendirme 67
3.12. Araştırmanın Etik Yönü 67
3.13. Araştırmanın Sınırlılıkları 68
3.14. Araştırmanın Güçlü Yönleri 68
4. BULGULAR 69
4.1. Öğrencilerin Tanıtıcı Özelliklerine İlişkin Bulgular 69
4.2. Öğrencilerin Oyun Oynama ve Mobil Teknoloji Deneyimlerine İlişkin Bulgular 74
4.3. Öğrencilerin SC Enjeksiyon Bilgi Düzeylerine İlişkin Bulgular 76
4.4. Öğrencilerin SC Enjeksiyon Uygulama Becerilerine İlişkin Bulgular 81
4.5. Öğrencilerin Özgüven Düzeylerine İlişkin Bulgular 91
4.6. Deney Gruplarında Yer Alan Öğrencilerin GAMEX Ölçeği Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması 92
5. TARTIŞMA 94
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 100
KAYNAKLAR 102
EKLER 127
BİLİMSEL ETİK BEYAN 156
ÖZ GEÇMİŞ 15
SIĞIR MASTİTİSLERİNDEN İZOLE EDİLEN ENTEROCOCCUS HIRAE’NİN VİRULENS FAKTÖRLERİ, BİYOFİLM OLUŞTURMA KAPASİTESİ VE ANTİBİYOTİK DİRENÇ PROFİLLERİ
No full textAmaç: Bu tez çalışmasında, sığırlarda mastitis etkeni olarak izole edilen Enterococcus hirae suşlarının virulens özellikleri, biyofilm oluşturma kapasiteleri ve antibiyotik duyarlılık profilleri değerlendirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi’ne getirilen mastitisli süt örneklerinden izole edilen Enterococcus spp. moleküler yöntemlerle tanımlanmış; 7 E. hirae suşunda gelE ve esp virülens genleri, biyofilm oluşturma kapasitesi ve antibiyotik duyarlılığı genotipik ve fenotipik yöntemlerle değerlendirilmiş ve elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Bu çalışmada incelenen tüm süt örneklerinde %7 oranında E. hirae tespit edilmiştir. İzole edilen Enterococcus türleri içerisinde E. hirae’nin oranı %35 olarak belirlenmiştir. Elde edilen 7 izolatın %71,4’ünde gelE, %57,1’inde esp geni saptanmış; biyofilm oluşturma oranı %85,7 olarak bulunmuştur. Tüm izolatlar ampisilin, gatifloksasin, linezolid ve vankomisine duyarlı bulunurken; kloramfenikole %57,1, eritromisine %42,9 oranında direnç gözlenmiştir. Tetrasiklin için %14,3 orta duyarlılık ve %14,3 direnç, nitrofurantoin için ise %14,3 direnç tespit edilmiştir. İstatistiksel analizler, gelE geninin biyofilm oluşumu ve antibiyotik direnci ile anlamlı bir ilişki göstermediğini, buna karşılık esp geninin kloramfenikol ve eritromisin direnci ile anlamlı ilişki gösterdiğini ortaya koymuştur (P0,05).
Sonuç: E. hirae, mastitiste düşük prevalansına rağmen potansiyel patojen olarak görülmeli; direnç, virulens ve biyofilm özellikleri geniş kapsamlı incelenmelidir.KABUL VE ONAY………............................................................................................. i
TEŞEKKÜR .................................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER ................................................................................................................ iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ .................................................................... vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ......................................................................................................... vii
RESİMLER DİZİNİ ........................................................................................................ viii
TABLOLAR DİZİNİ ....................................................................................................... ix
ÖZET ............................................................................................................................... xi
ABSTRACT .................................................................................................................... xii
1. GİRİŞ .......................................................................................................................... 1
2. GENEL BİLGİLER ..................................................................................................... 3
2.1. Mastitis’in Etkenlerine Göre Sınıflandırılması ........................................................ 5
2.2. Enterococcus spp. Türlerinin Mastitis Gelişimi Üzerindeki Rolü ........................... 8
2.3. E. hirae’nin Morfolojik Özellikleri ve Sınıflandırılması ......................................... 10
2.4. E. hirae'nin Biyolojik ve Klinik Önemi ................................................................... 11
2.5. E. hirae’nin Zoonotik Potansiyeli ve Gıda Güvenliği Açısından Önemi ................. 12
2.6. E. hirae’nin Mastitis Etkeni Olarak Rolü ................................................................. 12
2.7. E. hirae'nin Genetik Çeşitliliği ve Bağışıklık Düzenlemesindeki Rolü ................... 13
2.8. Tuf Proteini ve Mastitis: Antibiyotik Direnci ve Evrimsel Rolü ............................. 13
2.9. Enterococcus spp. türlerinde sodA enzimi ve Antibiyotik Direnci .......................... 15
2.10. E. hirae’nin Virulens Faktörleri ............................................................................. 16
2.11. Enterococcus spp. Türlerinde Biyofilm Oluşumu ve Çevresel Faktörler............... 18
2.12. Biyofilm Oluşum Aşamaları .................................................................................. 20
2.13. Antibiyotik Dirençliliği ......................................................................................... 21
2.14. Sığır Mastitisi Kontrol ve Tedavi ........................................................................... 25
3. GEREÇ VE YÖNTEM ................................................................................................ 29
3.1. Gereç ......................................................................................................................... 29
3.1.1. Örneklem …........................................................................................................... 29
3.1.2. Referans Suşlar ..................................................................................................... 29
3.1.3. Besiyerleri ............................................................................................................. 30
3.1.3.1. Enterococcosel Agar ........................................................................................... 30
3.1.3.2. Enterococcosel Broth .......................................................................................... 30
3.1.3.3. Brain Heart İnfusion Broth ………………. ....................................................... 30
3.1.3.4. Mueller Hinton Agar .......................................................................................... 31
3.1.3.5. Nutrient Broth ..................................................................................................... 31
3.1.3.6. Congo Red Agar ................................................................................................. 31
3.1.4. Ayıraçlar ve Boyalar ............................................................................................. 32
3.1.4.1. Gram Boyama Seti.............................................................................................. 32
3.1.4.2. Hidrojen Peroksit ……………............................................................................ 32
3.1.4.3. Etidyum Bromid ……………………................................................................. 32
3.1.5. Antibiyotik Diskleri .............................................................................................. 32
3.1.6. Agaroz ................................................................................................................ 33
3.1.7. Primerler ................................................................................................................ 33
3.1.8. Taq DNA Polimeraz, MgCl₂, 10X Taq Buffer, dNTP Set ................................... 34
3.1.9. Marker ................................................................................................................... 34
3.1.10. Kullanılan Cihazlar ............................................................................................. 35
3.2. Yöntem ..................................................................................................................... 36
3.2.1. Fenotipik İzolasyon ve İdentifikasyon................................................................. 36
3.2.2. Genotipik İdentifikasyon ...................................................................................... 37
3.2.2.1. DNA Ekstraksiyonu .......................................................................................... 37
3.2.2.2. Polimeraz Zincir Reaksiyonu ............................................................................ 38
3.2.2.3. PCR’nin Agaroz Jel Elektroforezi ile Analizi .................................................... 40
3.2.4. Virulens Genlerinin Belirlenmesi ......................................................................... 40
3.2.5. Biyofilm Oluşturma Özelliklerinin Belirlenmesi .................................................. 41
3.2.6. Antibiyotik Duyarlılıklarının Belirlenmesi ........................................................... 42
3.2.7. İstatiksel Analiz………………………………………………………………….. 43
4. BULGULAR ............................................................................................................... 44
4.1. Fenotipik İzolasyon ve İdentifikasyon bulguları....................................................... 44
4.2. Genotipik İdentifikasyon Bulguları........................................................................... 46
4.3. Virulens Genlerinin Belirlenmesi ............................................................................. 47
4.4. Biyofilm Oluşturma Özelliklerine İlişkin Bulgular................................................... 49
4.5. Antibiyogram Bulguları............................................................................................. 52
4.6. İstatistiksel Analiz Bulguları..................................................................................... 56
4.6.1. Virulens Genleri ile Biyofilm Oluşumu Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi 56
4.6.2. Virulens Genleri ile Antibiyotik Duyarlılığı Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi............................................................................................................. 57
4.6.3. Biyofilm Oluşumu ile Antibiyotik Duyarlılığı Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi……………………………………………………………………… 60
5. TARTIŞMA ................................................................................................................ 61
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ........................................................................................... 68
7. KAYNAKLAR ............................................................................................................ 6
EVDE SAĞLIK HİZMETİ ALAN 65 YAŞ ÜSTÜ HASTALARIN BAKIM VERİCİLERİNE UYGULANAN ÇOK BOYUTLU EĞİTİMİN BAKIM YÜKÜ VE YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ: RANDOMİZE KONTROLLÜ MÜDAHALE ÇALIŞMASI
No full textÖZET
EVDE SAĞLIK HİZMETİ ALAN 65 YAŞ ÜSTÜ HASTALARIN BAKIM VERİCİLERİNE UYGULANAN ÇOK BOYUTLU EĞİTİMİN BAKIM YÜKÜ VE YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ: RANDOMİZE KONTROLLÜ MÜDAHALE ÇALIŞMASI
Hassoy D. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Aydın, 2026.
Amaç: Bu çalışma evde sağlık hizmeti alan 65 yaş üstü hastaların primer bakım vericilerine uygulanan çok boyutlu eğitimin bakım vericilerin bakım yüküne ve yaşam kalitesine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın örneklemini dahil edilme kriterlerini karşılayan 78 bakım verici oluşturdu. Randomize olarak müdahale ve kontrol grubuna alınan bakım vericilerin yazılı ve sözlü onamları alındıktan sonra araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Zarit Bakım Verme Yük Ölçeği ve WHOQOL-Bref-TR Ölçeği uygulanmıştır. Müdahale öncesi, eğitim sonrası ve bir ay sonra izlem için ölçümler tekrarlanmıştır. Tanımlayıcı bulgular için sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, mean rank (sıra ortalaması), minimum ve maksimum değerleri, kategorik değişkenlerin analizinde ki-kare testi, parametrik koşulların karşılandığı durumlarda Student-t, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, karşılanmadığı durumlarda ise non parametrik testler olan Mann Whitney-U ve Friedman testi kullanılmış, p<0,05 anlamlılık düzeyinde incelenmiştir.
Bulgular: Eğitim sonrası ve izlemde müdahale grubunda yer alan bakım vericilerin bakım yükü puanlarında kontrol grubuna göre anlamlı azalma saptanmıştır (t=-3,054; p=0,003). İzlem ölçümünde (müdahale: 41,57±7,90; kontrol: 48,65±9,55), gruplar arası farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p=0,001). Yaşam Kalitesi genel sağlık, bedensel iyilik ve ruhsal iyilik boyut puanlarında müdahale grubunda eğitim sonrası ve izlemde kontrol grubuna göre anlamlı artış tespit edilirken, sosyal ilişkiler ve çevre-TR boyut puanlarında değişim tespit edilmemiştir.
Sonuç: Çalışmamız bakım vericilere uygulanan eğitimin bakım yükünü azaltmada etkili olduğunu, yaşam kalitelerinin genel sağlık, bedensel iyilik ve ruhsal iyilik boyutlarına olumlu gelişim sağladığı, sosyal ilişkiler ve çevre-TR boyutlarında anlamlı bir artış oluşturmadığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Bakıcı yükü, Halk sağlığı hemşireliği, Yaşam kalitesi.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vi
TABLOLAR DİZİNİ vii
ÖZET viii
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Bakım Yükü 4
2.2. Bakım Yükünü Etkileyen Faktörler 6
2.2.1. Yaş 6
2.2.2. Cinsiyet 7
2.2.3. Ekonomik Durum 7
2.2.4. Bakım Yoğunluğu 8
2.2.5. Hastalık Türü 8
2.2.6. Sosyal Destek 9
2.3. Bakım Yükünün Sonuçları 9
2.4. Bakım Yükü ve Yaşam Kalitesi 11
2.5. Halk Sağlığı Hemşiresi 12
3. GEREÇ VE YÖNTEM 14
3.1. Araştırmanın Tipi 14
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Zaman 14
3.3. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri 14
3.4. Araştırmanın Evren ve Örneklemi 15
3.5. Araştırmanın Dahil Edilme ve Dışlanma Kriterleri 16
3.5.1. Dahil Edilme Kriterleri 16
3.5.2. Dışlanma Kriterleri 16
3.6. Veri Toplama Araçları 16
3.6.1. Kişisel Bilgi Formu (Ek 1) 17
3.6.2. Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (ZBYÖ) (Ek 1) 17
3.6.3. WHOQOL-Bref (TR) Yaşam Kalitesi Ölçeği (Ek 1) 18
3.7. Eğitim Programı (Ek 3) 18
3.8. Araştırmanın Uygulama Aşaması 20
3.9. Araştırmanın Bağımlı ve Bağımsız Değişkenleri 22
3.10. Araştırmanın Etik Yönü 22
3.11. Araştırma Verilerinin Değerlendirilmesi ve Uygulanan İstatistiksel Analizler 22
3.12. Araştırmanın Post-Hoc Power Analizi 23
4. BULGULAR 24
4.1. Araştırma Grubu 24
4.2. Müdahale ve Kontrol Gruplarının Karşılaştırılması 24
5. TARTIŞMA 43
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 51
6.1. Sonuçlar 51
6.2. Öneriler 52
KAYNAKLAR 53
EKLER 61
Ek 1. Kişisel Bilgi Formu, ZBYÖ, WHOQOL-Bref (TR) Yaşam Kalitesi Ölçeği 61
Ek 2. Ölçek Kullanım İzinleri 68
Ek 3. Eğitim İçeriği 69
Ek 4. Etik Kurul Onay Formu 77
Ek 5. Araştırma İzni 78
Ek 6. Bilgilendirilmiş Onam Formu 79
ÖZ GEÇMİŞ 8