5025 research outputs found
Sort by
IDENTIFICATION OF BACTERIA CAUSING RESPIRATORY TRACT DISEASE IN DOGS BY MALDI-TOF MS AND DETERMINATION OF ANTIBIOTIC SUSCEPTIBILITIES OF ISOLATES
No full textAmaç: Bu araştırma Aydın ilindeki solunum yolu hastalığı geçiren köpeklerdeki orofarengeal svap örneklerinden izole edilen patojen mikroorganizmaların tespiti ve antibiyotik direnç profillerinin ortaya konulması amacı ile yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Aydın ilinde bulunan hasta ve sağlıklı köpeklerden toplanan toplamda 154 orofarengeal svap numunesi ile yapılmıştır. Bakteriyel kültür sonucu izole edilen bakterilerin MALDI-TOF MS ile identifikasyonları yapıldı ve Kirby - Bauer Disk Diffüzyon metodu ile antibiyotik duyarlılık testleri gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Araştırmada Aydın ilinden alınan 154 örnekten 107 izolat elde edildi. İzolatlardan MALDI-TOF MS ile yapılan identifikasyon sonucunda 16 farklı bakteri türü tespit edildi. Hasta ve sağlıklı köpeklerden en çok identifiye edilen bakteri Bordetella bronchiseptica olarak tespit edilmiştir. Sağlıklı hayvanlardan identifiye edilen 13 izolatın tamamında çoklu antibiyotik direnci (MDR), hasta hayvanlardan identifiye edilen 94 izolatın %88,29’unda MDR tespit edilmiştir.
Sonuç: Klinik olarak sağlıklı hayvanların antibiyotik direncinin yayılmasında bir rezervuar görevi görebileceği hipotezini desteklemektedir. Ancak, genel MDR tablosu göz önüne alındığında solunum yolu enfeksiyonlarının tedavisinde kontrolsüz antibiyotik kullanımından kaçınılması ve her zaman antibiyogram sonuçlarına dayalı hedefe yönelik tedavi uygulanması gerekliliği bu çalışmada ortaya konmuştur.ADÜ BAP VTF-24042 NOLU PROJEKABUL VE ONAY …………...………………………..………………….……… i
TEŞEKKÜR ………………………………………………………….…………… ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….……….……….….…. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….………………. v
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...……………….…… vi
RESİMLER DİZİNİ ….………….…………………………...…………………… vii
TABLOLAR DİZİNİ ….………….…………………………..…………………….. viii
ÖZET ……………………………………………………………………………… ix
ABSTRACT ……………………………………………………………….………. x
1. GİRİŞ …………………….…………………...………………………….…….….. 1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....…… 3
2.1. Solunum Sisteminde Görülen Bakteriyel Kaynaklı Hastalıklar …….………….. 4
2.1.1. Bakteriyel Bronşitis ….………….……………...…………………….……... 4
2.1.2. Bakteriyel Rinitis ve Sinüzitis ………………………………………………… 4
2.1.3. Bakteriyel Trakeobronşitis ………………………………………….………...….... 4
2.1.4. Bakteriyel Bronkopnömoni ….………….………………………….……......... 5
2.1.5. Bakteriyel Pnömoni ….………….……………...…………………….……....... 5
2.2. Solunum Sistemi Mikrobiyotası ……….………...…………………….……....... 6
2.2.1. Üst Solunum Yolları Mikrobiyotası ……………………..…………………....... 6
2.2.2. Alt Solunum Yolları Mikrobiyotası ………….………………………………...… 8
2.3. Solunum Sistemi Mikrobiyotasının Hastalık Durumunda Değişimi…………...… 10
2.3.1. Rinitis ve Nazal Neoplazi Durumunda Değişim ………………………….…..
2.3.2. Kronik Bronşitis Durumunda Değişim ………………………………………… 10
11
2.3.3. Pnömoni ve Bronkopnömoni Durumunda Değişim………………………….. 11
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...…………………………………….………….…... 13
3.1. Gereç ………………………………………………………....…..…………....... 13
3.1.1. Kullanılan Solüsyonlar, Besiyerleri……..…………………………………….. 13
3.1.1.1. Gram boyama………...……………………………………………………… 13
3.1.1.2. Besiyerleri……… ……...…...…………...……………..………...…………. 13
3.1.1.2.1. Kanlı Agar....…………………………………………....………………… 13
3.1.1.2.2. Mac Conkey Agar……………….………………………………………… 14
3.1.1.2.3. Eosin Methylen-blue Lactose Sucrose (EMB) Agar……………………… 14
3.1.1.2.4. Tryptic Soy Agar……………….………………………………………….. 14
3.1.1.2.5. Mueller Hinton Agar No.2……..………………………………………….. 14
3.1.1.2.6. Brain Heart Infusion Broth……..…………………………………………. 15
3.2. Yöntem………..……...…...…………...……………..…………...……………… 15
4. BULGULAR ……………………………………………………………….…....... 17
5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……………....…... 25
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ……………………………..…………..………….….… 29
KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….…… 30
BİLİMSEL ETİK BEYANI ………………………………………………………….. 35
ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………...…………………………….. 3
GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE YEŞİL BÜYÜME VE MAKROEKONOMİK BELİRSİZLİKLER ÇEVRESEL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ NASIL ETKİLER?
No full textAmaç: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yeşil büyüme (GGR), dünya belirsizlik endeksi (WUI), jeopolitik risk (GPR), hükümet etkinliği (GOV), küreselleşme (KOF) ve kentleşmenin (URB) çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini karşılaştırarak analiz etmek amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: 2000–2021 dönemine ait 7 gelişmekte (BRICS+) ve 7 gelişmiş ülke (G-7) verileriyle oluşturulan modellerde tersine çevrilmiş yük kapasitesi faktörü (ILCF) bağımlı, GGR ve makroekonomik belirsizlikler bağımsız; kentleşme ise kontrol değişkendir. Uzun ve kısa dönem tahminleri Havuzlanmış Ortalama Grup-Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif (PMG-ARDL) yöntemiyle ve nedensellik Dumitrescu-Hurlin Panel Nedensellik testiyle araştırılmıştır.
Bulgular: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde uzun dönemde GGR’nin ILCF’yi güçlü ve negatif etkilediği görülmüştür. Gelişmiş ülkelerde WUI; ILCF’yi %0,032 oranında azalttırken; gelişmekte olan ülkelerde %0,016 oranında arttırdığı tespit edilmiştir. GPR ise gelişmiş ülkelerde ILCF’yi %0,053 oranında azaltırken; gelişmekte olan ülkelerde aynı oranda arttırmaktadır. Gelişmiş ülkelerde GOV ILCF’yi %0,030 oranında negatif etkilerken, gelişmekte olan ülkelerde bu oran %0,167 olarak tepit edilmiştir. Ayrıca gelişmiş ülkelerde KOF ILCF’yi %1,122 oranında azalttığı, gelişmekte olan ülkelerde; %1,491 oranında arttırdığı görülmüştür. Kentleşmenin gelişmiş ülkelerde ILCF’yi negatif; gelişmekte olan ülkelerde ise pozitif etkilediği bulunmuştur. Gelişmiş ülkelerde GGR, KOF ve URB’den ILCF’ye doğru tek yönlü nedensellik gözlemlenmiştir. GPR ve GOV’la ILCF arasındaki nedensellik ilişkisi anlamsızken; ILCF’den WUI’ya doğru tek yönlü nedensellik olduğu görülmüştür. Gelişmekte olan ülkelerde ise, GGR ve kentleşmeyle ILCF arasında çift yönlü; WUI ve KOF’dan ILCF’ye ve ILCF’den GPR ve GOV’a doğru tek yönlü nedensellik gözlemlenmiştir.
Sonuç: Bulgular, iki ülke grubu içinde çevresel sürdürülebilirliğin güçlendirilmesinde yeşil büyüme odaklı kalkınma stratejilerinin, belirsizlikleri azaltan ve hükümet etkinliğini artıran politikalarla desteklenmesi gerektiğini göstermektedir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ii
TEŞEKKÜR iii
İÇİNDEKİLER iv
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ x
TABLOLAR DİZİNİ xi
ÖZET xii
ABSTRACT xiv
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 5
2.1. Çevresel Sürdürülebilirlik Kavramı ve Ölçümü 6
2.2. Yeşil Büyüme ve Ekonomik Kalkınma 14
2.3. Makroekonomik Belirsizlikler 17
2.3.1. Dünya Belirsizlik Endeksi 19
2.3.2. Jeopolitik Risk 23
2.3.3. Kurumsal Kalite – Hükümet Etkinliği 26
2.3.4. Küreselleşme 30
2.4. Sosyokültürel ve Demografik Değişiklikler 33
2.4.1. Nüfus 34
2.4.2. Kentleşme 35
2.5. Literatür Özeti 36
2.5.1. Yeşil Büyüme ve Çevresel Sürdürülebilirlik İlişkisi 39
2.5.2. Belirsizlikler ve Çevresel Sürdürülebilirlik İlişkisi 43
2.5.3. Sosyokültürel Faktörler ve Çevresel Sürdürülebilirlik İlişkisi 72
3. GEREÇ VE YÖNTEM 81
3.1. Gereç - Veri Seti ve Model 81
3.2. Ekonometrik Yöntem 95
3.2.1. Yatay Kesit Bağımlılığı 97
3.2.2. Heterojenite 98
3.2.3. Panel Birim Kök Testi 100
3.2.4. PMG-ARDL tahmincisi 102
3.2.5. Sağlamlılık Testleri (FMOLS - DOLS) 105
3.2.5. Dumitrescu Hurlin Panel Nedensellik Testi 106
4. BULGULAR 108
5. TARTIŞMA 130
SONUÇ VE ÖNERİLER 142
KAYNAKLAR 147
BİLİMSEL ETİK BEYANI 189
ÖZ GEÇMİŞ 19
Ebeveyn Medya Farkındalık Eğitiminin Ebeveynlerin Dijital Ebeveynlik Tutumları İle Dijital Oyun Ebeveyn Rehberlik Stratejilerine Etkisi
Full text linkÖZET
EBEVEYN MEDYA FARKINDALIK EĞİTİMİNİN EBEVEYNLERİN DİJİTAL
EBEVEYNLİK TUTUMLARI İLE DİJİTAL OYUN EBEVEYN REHBERLİK
STRATEJİLERİNE ETKİSİ
Ateş R. C. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk
Gelişimi Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu araştırma ebeveyn medya farkındalık eğitiminin ebeveynlerin dijital ebeveynlik
tutumları ile dijital oyun ebeveyn rehberlik stratejilerine etkisini incelemek amacı ile
yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma nicel modelde yarı deneysel desen şeklinde yürütülmüştür.
Araştırmada ebeveyn medya farkındalık eğitiminin ebeveynlerin dijital ebeveynlik tutumları
ile dijital oyun ebeveyn rehberlik stratejilerine etkisinin incelenmesi amacıyla ‘ön test, son
test, kalıcılık testi’ kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çalışmada 23 deney, 23
kontrol grubunda olmak üzere toplam 46 ebeveyn bulunmaktadır. Ebeveynlerin dijital
ebeveyn rehberlik becerilerini desteklemek için araştırmacı tarafından hazırlanmış olan sekiz
haftalık “Ebeveyn Medya Farkındalık Eğitim Programı” oluşturulmuştur. Veri toplama aracı
olarak Kişisel Bilgi Formu, Dijital Ebeveynlik Tutum Ölçeği, Dijital Oyun Ebeveyn
Stratejileri Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25 Paket Programı kullanılarak
Shapiro Wilk, Spearman Korelasyon Testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmada ebeveynlerin dijital ebeveynlik tutumları ile dijital oyun rehberlik
stratejileri arasında anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Deney grubundaki ebeveynlerin ön
test ve son test puanları arasında anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur. Deney grubundaki
ebeveynlerin dijital medya risklerinden koruma tutumları, aktif ebeveyn ve teknik ebeveyn
rehberlik stratejileri üzerinde son test lehine anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Bu
bağlamda eğitim programındaki ebeveynlerin dijital ebeveynlik tutumlarında ve stratejilerinde
olumlu yönde anlamlı bir farklılık sağlandığı belirlenmiştir.
Sonuç: Ebeveyn Medya Farkındalık Eğitimi’ni alan ebeveynlerin çocuklarının ekran
süresinde azalma olduğu, kural belirleyen ve kurallara uyan ebeveynlerin artış gösterdiği
x
belirlenmiştir. Deney grubundaki ebeveynlerin dijital ebeveynlik tutumları ve ebeveyn
rehberlik stratejileri üzerinde olumlu bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY …………...………………………..…………….…….……… i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...………… ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….…. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ..…………………….…………….…… vi
TABLOLAR DİZİNİ.………….…………………………...………………………. vii
ÖZET ……………………………………………………………………………..… ix
ABSTRACT ………………………………………………………………….…….. xi
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….…..….. 1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....….. 4
2.1. Okul Öncesi Dönemde Medya …………………………….…………………... 4
2.2. Okul Döneminde Medya ….………………………...…………………………. 5
2.3. Ergenlik Döneminde Medya ………...……….………………………………... 6
2.4. Medyanın Çocuk Sağlığı ve Gelişimi Üzerindeki Etkisi.………….................... 7
2.5. Problemli Medya Kullanımı ……………. .…………………………….……... 9
2.5.1. Medyanın Dil Gelişimine Etkisi ……………………………………………... 10
2.5.2. Medyanın Sosyal Duygusal Gelişime Etkisi …………..…………………….. 11
2.5.3. Medyanın Bilişsel Gelişime Etkisi ……………………………………........... 12
2.5.4. Medyanın Beslenme Ve Uyku İle İlişkisi …………………….……………... 13
2.6. Medyanın Çocukların Davranışları Üzerindeki Etkisi…………………………. 14
2.6.1. Medyadaki Saldırganlık ve Şiddet …………………………………………... 15
2.6.2. Medyadaki Zorbalık ………………………………………………………..... 16
2.6.3. Prososyal Davranışlar ve Medya ……………………………………………. 18
2.6.4. Çocuklarda Teknoloji Bağımlılığı ile Mücadele .............................................. 19
iv
2.7. Dijital Oyunlar …………………………………………………………………. 20
2.7.1. Dijital Oyunların Çocuk Gelişimine Etkisi …………………………….......... 21
2.8. Medya Okuryazarlığı …………………………………………………………... 22
2.8.1. Medyada Dijital Ebeveynlik Tutumları ……………………………………… 23
3. GEREÇ VE YÖNTEM..…………………………………….…..……………….. 25
3.1. Araştırmanın Modeli ve Deseni ……………………………………………….. 25
3.1.1. Araştırmanın Çalışma Grubu ………………………………………………... 26
3.1.2. Veri Toplama Araçları ……………………..………………..………….......... 30
3.1.2.1. Kişisel Bilgi Formu ……..……………………….……………………….... 30
3.1.2.2. Dijital Ebeveynlik Tutum Ölçeği …………………………………….......... 30
3.1.2.3. Dijital Oyun Ebeveyn Rehberlik Stratejileri Ölçeği …………….................. 31
3.2. Ebeveyn Medya Farkındalık Eğitimi Programı………………………………… 32
3.3. Veri Toplama Süreci …………………………………………………………… 36
3.3.1. Ön Testlerin Uygulanması ………...…………...……………..…………...…. 36
3.3.2. Eğitim Programının Uygulanması ……………………………………............ 37
3.3.3. Son Testlerin Uygulanması.………………………………………………….. 37
3.3.4. Kalıcılık Testinin Uygulanması………………………………………………. 38
3.4. Verilerin Analizi ………………………….……………………………………. 38
3.5. Etik Konular ………………………….………………………………………... 43
4. BULGULAR …………………………………………………………….……..... 44
5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……………....…. 61
5.1. Ebeveynlerin Dijital Ebeveynlik Tutumları İle Dijital Oyun Rehberlik
Stratejileri Arasındaki Anlamlılığa İlişkin Bulgulara Ait Tartışma
62
5.2. Ebeveyn Medya Farkındalık Eğitimi Programının Dijital Ebeveynlik
Tutumları ve Dijital Oyun Rehberlik Stratejileri Üzerindeki Anlamlılığına İlişkin
Bulgulara Ait Tartışma
64
v
5.3. Ebeveyn Medya Farkındalık Eğitimi Programı Sonucunda Deney Grubu
Çocukların Ekran Süresi, Kural Belirleme ve Kuralları Uygulayabildiğini Düşünme
Puanlarından Elde Edilen Bulgulara Ait Tartışma
66
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ………………………..…………..………….….......... 70
KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….….. 72
EKLER …………………………………………………………………………….. 83
Ek 1 (Etik Kurul İzni) ……………….……………………………………………… 83
Ek 2 (MEB İzni) ……..……………..……………...……….……………………..... 84
Ek 3 Oturum Örneği ………………………………………………………………... 85
Ek 4 Eğitim Görselleri ……………………………………………………………... 88
Ek 5 İhtiyaç Belirleme Formu ……………………………………………………... 89
Ek 6 Ebeveyn Eğitimi El Broşürü ………………………………………………….. 90
Ek 7 Çocukların Gelişimsel Özeliklerine Yönelik Öneriler İçeren El Broşürü ……. 91
Ek 8 Kişisel Bilgi Formu……………………………………………………………. 92
BİLİMSEL ETİK BEYANI………………………………………………………… 9
“Yaşlıların Geronteknolojik Ürünleri Kabul Tutumları, Bireysel Yenilikçilik Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler
No full textÖZET
YAġLILARIN GERONTEKNOLOJĠK ÜRÜNLERĠ KABUL TUTUMLARI,
BĠREYSEL YENĠLĠKÇĠLĠK DÜZEYLERĠ VE ETKĠLEYEN FAKTÖRLER
Arslan F. E. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, YaĢlı
Sağlığı ve Bakımı Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu çalıĢma yaĢlılarda geronteknolojik ürünlerin kabul tutumları, bireysel yenilikçilik
düzeyleri ve demografik özelliklerinin bu değiĢkenler üzerindeki etkisinin belirlenmesi ve
değerlendirilmesi amacıyla yapılmıĢtır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalıĢma kesitsel tipte bir çalıĢmadır. ÇalıĢma, Mayıs 2023 – Temmuz
2023 tarihleri arasında Ġzmir Narlıdere Huzurevi YaĢlı Bakım ve Rehabilitasyon
Merkezinde yapılmıĢtır. ÇalıĢmanın evrenini Ġzmir Narlıdere Huzurevi YaĢlı Bakım ve
Rehabilitasyon Merkezinde kalan 65 yaĢ ve üzeri olan bireyler oluĢturmaktadır. ÇalıĢmanın
örneklem büyüklüğü 265‟tir. Veriler, „Demografik Bilgi Formu‟ „YaĢlıların
Geronteknolojik Ürünleri Kabul Düzeyleri Anket Formu‟ ve „Bireysel Yenilikçilik Ölçeği‟
kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde Independent Sample T testi, One-way ANOVA
testi, Regresyon analizi, Pearson Korelasyon analizi kullanılmıĢtır. Gruplar arası farklılaĢan
değerlerin hangi grup bileĢeninden kaynaklandığını belirlemek için Post Hoc testleri
kullanıldı..
Bulgular: ÇalıĢmanın bulgularına göre yaĢlıların bireysel yenilikçilik düzeyleri ile
geronteknolojik araçlara yönelik tutumları arasında pozitif yönde bir iliĢki bulunmaktadır.
YaĢlıların Bireysel Yenilikçilik Ölçeği puan ortalaması 56,79 olarak hesaplanmıĢtır.
Bireysel Yenilikçilik Ölçeği puanları değerlendirildiğinde yaĢlıların %26,0‟sı sorgulayıcı
sınıfında yer almıĢtır. YaĢlıların cinsiyetleri ile geronteknolojik araçlara yönelik tutumları
ve bireysel yenilikçilik düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmamaktadır. YaĢlıların
yaĢları, eğitim düzeyleri ve sağlık durumları ile geronteknolojik ürün kullanımları,
geronteknolojik araçları kullanıma yönelik tutumları ve bireysel yenilikçilik düzeyleri
arasında anlamlı bir fark vardır.
viii
Sonuç: YaĢlıların bireysel yenilikçilik düzeyleri yükseldikçe geronteknolojik ürünleri
kullanımları artmakta ve geronteknolojik araçları kullanıma yönelik tutumları pozitif yönde
değiĢmektedir. Bireylerin yaĢları arttıkça geronteknolojik araçlara yönelik tutumları
değiĢmekte ve bireysel yenilikçilik düzeyleri azalmaktadır. Daha genç, daha yüksek eğitim
düzeyine sahip, daha iyi sağlık durumu olan yaĢlılar diğerlerine göre geronteknolojik
ürünleri daha çok kullanmakta aynı zamanda geronteknolojik araçları kullanıma yönelik
tutumları daha olumludur ve de Bireysel Yenilikçilik Ölçeği bazında daha yüksek puanlara
sahiptirler.ĠÇĠNDEKĠLER
KABUL VE ONAY .................................................................................................................. i
TEġEKKÜR ............................................................................................................................ ii
SĠMGELER VE KISALTMALAR DĠZĠNĠ ............................................................................ v
TABLOLAR DĠZĠNĠ .............................................................................................................. vi
ÖZET .................................................................................................................................... viii
ABSTRACT ............................................................................................................................ x
1. GĠRĠġ ................................................................................................................................... 1
1.1. AraĢtırmanın Amacı .......................................................................................................... 3
1.2. AraĢtırma Soruları ............................................................................................................ 3
2. GENEL BĠLGĠLER ............................................................................................................. 5
2.1. Dünya ve Türkiye‟de YaĢlanma ....................................................................................... 5
2.2. YaĢlanma Sürecinde Meydana Gelen DeğiĢiklikler ......................................................... 6
2.3. Geronteknoloji .................................................................................................................. 9
2.4. Bireysel Yenilikçilik ....................................................................................................... 11
2.5. YaĢlı Teknoloji Kabul Modeli (STAM) ......................................................................... 12
2.6. Yeniliklerin Yayılması Teorisi ....................................................................................... 14
3. GEREÇ VE YÖNTEM ...................................................................................................... 17
3.1. AraĢtırmanın Türü .......................................................................................................... 17
3.2. AraĢtırmanın Yeri ve Zamanı ......................................................................................... 17
3.3. AraĢtırmanın Evren ve Örneklemi .................................................................................. 17
3.4. AraĢtırmaya Dahil Etme ve DıĢlama Kriterleri .............................................................. 17
3.5. Verilerin Toplanması ...................................................................................................... 18
3.5.1. Veri Toplama Araçları ................................................................................................. 18
3.5.1.1. Demografik Bilgi Formu (Ek 2) ............................................................................... 18
iv
3.5.1.2. YaĢlıların Geronteknolojik Ürünleri Kabul Düzeyleri Anket Formu ...................... 18
3.5.1.2.1. YaĢlıların Geronteknolojik Ürünleri Kullanımı Formu ......................................... 18
3.5.1.2.2. YaĢlıların Geronteknolojik Ürünleri Kabule Yönelik Tutumları Formu ............... 18
3.5.1.3. Bireysel Yenilikçilik Ölçeği (Ek 4) .......................................................................... 19
3.6. Veri Toplama Tekniği ..................................................................................................... 20
3.7. Verilerin Ġstatistiksel Değerlendirmesi ........................................................................... 20
3.8. AraĢtırmanın Sınırlılıkları ............................................................................................... 20
3.9. AraĢtırmanın Etik Yönü .................................................................................................. 21
4. BULGULAR ...................................................................................................................... 22
5. TARTIġMA ....................................................................................................................... 48
5.1. Katılımcıların Demografik Özelliklerine Göre YGÜK ve YGAYT .............................. 48
5.2. Katılımcıların Demografik Özelliklerine Göre Bireysel Yenilikçilik Düzeyleri ........... 54
5.3. Katılımcıların YGÜK ve YGAYT ile Bireysel Yenilikçilik Düzeyleri Arasındaki ĠliĢki
...................................................................................................................................... 56
6. SONUÇ VE ÖNERĠLER ................................................................................................... 59
KAYNAKLAR ...................................................................................................................... 61
EKLER .................................................................................................................................. 73
Ek 1. AydınlatılmıĢ Onam ..................................................................................................... 73
Ek 2. Demografik Bilgi Formu .............................................................................................. 74
Ek 3. YaĢlıların Geronteknolojik Ürünleri Kabul Düzeyleri Anket Formu .......................... 75
Ek 4. Bireysel Yenilikçilik Ölçeği ......................................................................................... 77
Ek 5. Etik Kurul Onayı .......................................................................................................... 78
Ek 6. Kurum Ġzni ................................................................................................................... 79
Ek 7. Ölçek Ġzinleri ................................................................................................................ 81
BĠLĠMSEL ETĠK BEYANI ................................................................................................... 82
ÖZ GEÇMĠġ .......................................................................................................................... 8
Pediatrik Yoğun Bakımda Yatan Tıbbi Teknolojiye Bağımlı Çocukların Ebeveynlerinin Kaygı Düzeyleri ve İlişkili Faktörler
No full textÖZET
PEDİATRİK YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE YATAN TIBBİ TEKNOLOJİYE BAĞIMLI ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERİNİN KAYGI DÜZEYLERİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER
Sarıoğlu Duran B. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Yüksek Lisans Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu tanımlayıcı ve ilişki arayıcı çalışmanın amacı çocuk yoğun bakım ünitesinde yatan tıbbi teknolojiye bağımlı çocukların ebeveynlerinin kaygı düzeyleri ve kaygı düzeyleri ile ilişkili faktörlerin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim Araştırma Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi’nde yatan tıbbi teknolojiye bağımlı 0-18 yaş grubu çocukların 131 ebeveyni ile (anne ve/veya baba) yapıldı. Araştırma verileri 12 Temmuz 2022 – 23 Kasım 2023 tarihleri arasında toplandı. Araştırmaya alınan ebeveynler araştırma hakkında bilgilendirildi ve yazılı onamları alındı. Veriler, Ebeveyn Bilgi Formu, Çocuk Bilgi Formu ve Durumluk Kaygı Envanteri (DKE) ile toplandı.
Araştırmada tanımlayıcı istatistikler kullanıldı. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov Smirnov testi ile sınandı. Verilerin analizinde bağımsız iki grup karşılaştırılmasında Student t-testi, üç ve daha fazla grup karşılaştırmasında tek yönlü varyans analizi testi kullanıldı. Tek yönlü varyans analizine göre anlamlı farklılığın hangi gruptan kaynaklandığının incelenmesi amacı ile Tukey testi yapıldı. P<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan ebeveynlerin DKE puan ortalaması 52,90 ± 9,72 (min-max = 20,00-77,00) olarak bulundu. Ebeveynlerin yaş gruplarına göre DKE puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark varken (p0,05). Ebeveynlerin hasta çocuklarını ziyaret etme ve çocuğun bakımına katılma durumlarına göre DKE puanları arasında fark yoktu (p>0,05). Daha önce yoğun bakımda yatmış olan, kronik hastalığı bulunan, Glaskow koma puanı yüksek olan, yoğun bakımda 8 gün ve daha uzun süredir yatmakta olan çocukların ebeveynlerinin DKE puanları, bu özelliklere sahip olmayan çocukların ebeveynlerinin DKE puanlarından daha düşüktü (p<0,05).
Sonuç: Çocuk yoğun bakım ünitesinde yatan tıbbi teknolojiye bağımlı çocukların ebeveynlerinin yaşının genç olması kaygı düzeylerini olumsuz etkilerken, diğer sosyodemografik özellikleri kaygı düzeyini etkilememiştir. Daha önce yoğun bakım deneyimi olan, kronik hastalığa sahip olan, bilinç düzeyi yüksek olan, yoğun bakımda sekiz gün ve daha uzun süredir yatıyor olan çocukların ebeveynlerinin kaygı düzeylerini daha düşüktür.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY .....................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ...............................................................................................................................ii İÇİNDEKİLER..........................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ................................................................................vi
ŞEKİLLER DİZİNİ…………………………………………………………………………….v
TABLOLAR DİZİNİ ................................................................................................................vii
ÖZET...........................................................................................................................................x
ABSTRACT ............................................................................................................................xii
1. GİRİŞ.......................................................................................................................................1
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi.................................................................................................1
1.2. Araştırmanın Amacı..............................................................................................................4
1.3. Araştırmanın Soruları….......................................................................................................4
2. GENEL BİLGİLER.................................................................................................................5
2.1. Yoğun Bakımda Yatan Çocuk...………………………...….................................................5
2.1.1. Çocuk Yoğun Bakıma Yatış Endikasyonları…………………………………………….5
2.1.2. Yoğun Bakımda Yatmanın Çocuk Üzerine Etkileri…..….................................................6
2.2. Tıbbi Teknolojiye Bağımlı Çocuk...…….............................................................................8
2.3. Tıbbi Teknoloji Türleri……………………………………………………………………10
2.3.1. Enteral Beslenme…….………………………………………………………………....10
2.3.2. Periferik İntravenöz Kateterizasyon……........................................................................10
2.3.3. Mekanik Ventilasyon……...............................................................................................11
2.3.4. Diğer Tıbbi Teknoloji Uygulamaları……………………………………………………11
2.4. Yoğun Bakımda Yatan Tıbbi Teknolojiye Bağımlı Çocuğun Ebeveyni Olmak...................13
2.5. Yoğun Bakımda Çocuğu Yatan Ebeveynlerin Kaygı Durumları………..………………..14
2.5.1. Yoğun Bakımda Çocuğu Yatan Ebeveynlerin Kaygı Düzeylerini Etkileyen Faktörler…15
2.5.2. Yoğun Bakımda Çocuğu Yatan Ebeveynlerin Kaygısını Azaltmada Pediatri Hemşiresinin Rolü…………………………………………………………………………………………...17
3. Gereç ve Yöntem……...........................................................................................................20
3.1. Gereç..................................................................................................................................20
3.1.1. Araştırmanın Tipi.............................................................................................................20
3.1.2. Araştırmanın Yapıldığı Zaman.........................................................................................20
3.1.3. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri…...................................................................20
3.1.4. Araştırmanın Evren ve Örneklemi...................................................................................20
3.1.5. Araştırmaya Dahil Edilme, Araştırmadan Dışlanma ve Çıkarılma Kriterleri...................21
3.1.5.1. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri.............................................................................21
3.1.5.2. Araştırmadan Dışlanma Kriterleri.................................................................................22
3.1.5.3. Araştırmadan Çıkarılma Kriterleri................................................................................22
3.1.6. Veri Toplama Araçları......................................................................................................22
3.1.6.1. Ebeveyn Bilgi Formu. ………..………........................................................................22
3.1.6.2. Çocuk Bilgi Formu. …………..………........................................................................23
3.1.6.3. Durumluk Kaygı Envanteri (DKE)….……..………....................................................23
3.2. Yöntem...............................................................................................................................24
3.2.1. Araştırmanın Uygulanması / Verilerin Toplanması..........................................................24
3.2.2. Ön Uygulama...................................................................................................................25
3.2.3. Araştırmanın Bağımlı ve Bağımsız Değişkenleri.............................................................25
3.2.3.1. Bağımlı Değişkenler.....................................................................................................25
3.2.3.2. Bağımsız Değişkenler...................................................................................................25
3.2.4. Araştırmanın Etik Yönü...................................................................................................25
3.2.5. Araştırmanın Güçlükleri..................................................................................................26
3.2.6. Verilerin Değerlendirilmesi.............................................................................................26
4. BULGULAR.........................................................................................................................28
4.1. Ebeveynlerin ve çocukların tanıtıcı ve yoğun bakım sürecine ilişkin özellikleri…...........28
4.2. Ebeveynlerin ve çocukların tanıtıcı özelliklerine göre DKE puanlarının karşılaştırılması.34
4.3. Ebeveynlerin ve çocukların yoğun bakım sürecine göre DKE puanlarının karşılaştırılması……………………………………………………………………………….38
5. TARTIŞMA...........................................................................................................................43
5.3. Araştırmanın Sınırlılıkları...................................................................................................46
6. SONUÇ VE ÖNERİLER.......................................................................................................47
6.1. Sonuçlar..............................................................................................................................47
6.2. Öneriler...............................................................................................................................48
KAYNAKLAR..........................................................................................................................49
EKLER......................................................................................................................................56
Ek 1. Ebeveyn Bilgi Formu.………..........................................................................................56
Ek 2. Çocuk Bilgi Formu.…………………..…........................................................................57
Ek 3. Durumluk Kaygı Envanteri……………………..............................................................58
Ek 4. İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Araştırma Kurum İzin Yazısı .............................................59
Ek 5. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu Onayı..………………………………………………………..........60
Ek 6. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu...............................................................................61
BİLİMSEL ETİK BEYANI.......................................................................................................65
ÖZ GEÇMİŞ..............................................................................................................................6
Yüksek Gerçeklikli Simülasyon ile Düşük Gerçeklikli Simülasyonun Yaşlı Bireylere Bakım Verenlerin Aktif Dış Kanama Kontrolü Yönetiminde Etkililiğinin Karşılaştırılması
Full text linkDemir S. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yaşlı Sağlığı ve Bakımı Disiplinlerarası Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu araştırma yüksek gerçeklikli simülasyon (standart hasta) ve düşük gerçeklikli (Görsel Olarak Geliştirilmiş Zihinsel Simülasyon-VEMS) simülasyonun yaşlı bireylere bakım verenlerin aktif dış kanama kontrolü yönetimi becerilerinde etkililiğini değerlendirmek amacı ile yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, öntest-sontest olarak tasarlanmış randomize ve karşılaştırmalı olarak Nisan 2025-Mayıs 2025 tarihleri arasında yapıldı. Araştırmanın evrenini, Hatay ilinde yaşayan yaşlı bireylere bakım veren bireyler, örneklemini ise 30 bakım veren yaşlı yakını oluşturdu. Müdahale grubu 1’de katılımcılar VEMS müdahale grubu 2’de HFS’ye katıldılar. Hazırlık ve uygulama olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilen çalışmanın hazırlık aşamasında; aktif dış kanama yönetimi ile ilgili üç farklı senaryo ve aktif dış kanama yönetimini değerlendirme formu geliştirildi; simülasyon salonu ortamı hazırlandı; teorik ve pratik eğitim planları tamamlandı. Uygulama aşamasında, yaşlı bireylere bakım veren 30 katılımcı teorik ve uygulama eğitimi, Kişisel Bilgi Formunun doldurulması, ön değerlendirme, simülasyon+çözümleme, son değerlendirme ve Simülasyon Uygulamasını Değerlendirme Formunu doldurarak çalışmayı tamamladı. Veri toplama araçları olarak; Kişisel Bilgi Formu, Aktif Dış Kanama Yönetimini Değerlendirme Formu ve Simülasyon Uygulamasını Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki kare, Mann-Whitney U, Wilcoxon ve McNemar testleri kullanıldı.
Bulgular: Yaşlı bireye bakım verenlerin düşük (VEMS) ve yüksek gerçeklikli simülasyon öncesi ve sonrasında hissedilen öz güven düzeyleri yüksek gerçeklikli simülasyon sonrasında artmıştır (p=0,003). Yaşlı bireye bakım verenlerin aldıkları VEMS ve HFS eğitimlerine göre ortanca son test değerleri farklılık göstermemektedir (p=0,285). Her iki müdahale grubunda grubunda ön-son test puanları farklılık göstermektedir (p=0,001).
Sonuç: Bu araştırmada yaşlı bireye bakım verenlerin aktif dış kanama kontrolünde VEMS ve HFS yöntemleri arasında fark olmadığı görülmüştür.Bu tez Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) tarafından 43529 proje numarası ile desteklenmiştir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
RESİMLER DİZİNİ viii
TABLOLAR DİZİNİ ix
ÖZET… x
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
1.1. Problemin Tanımı 1
1.2. Araştırmanın Amacı 3
1.3. Araştırmanın Hipotezleri 4
2. GENEL BİLGİLER 5
2.1. Kanamalar 5
2.2. Yaşlı Bireylerde Dış Kanamalar 6
2.3. Dış Kanamalarda İlk Yardım 9
2.4. Dış Kanamalarda İlk Yardım Eğitimi 15
2.5. Yaşlı Bireylere Bakım Verenlerde Dış Kanamalarda İlk Yardım Eğitimi 19
2.6. Simülasyon 21
2.6.1. Simülasyonda Gerçeklik 23
2.6.2. Görsel Olarak Geliştirilmiş Zihinsel Simülasyon 27
3. GEREÇ VE YÖNTEM 30
3.1. Araştırmanın Tipi 30
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer 30
3.3. Araştırmanın Zamanı 31
3.4. Araştırma Grubu 31
3.5. Randomizasyon ve Körleme 32
3.6. Araştırmanın Veri Toplama Araçları 33
3.6.1. Kişisel Bilgi Formu 33
3.6.2. Aktif Dış Kanama Kontrolü Yönetimini Değerlendirme Formu 33
3.6.3. Simülasyon Uygulamasını Değerlendirme Formu 34
3.7. Araştırmanın Tasarlanması ve Uygulanması 35
3.7.1. Analiz aşaması 36
3.7.2. Tasarım ve Geliştirme Aşamaları 37
3.7.2.1. Eğitim Planının Oluşturulması 37
3.7.2.2. Teorik Eğitimin Oluşturulması 38
3.7.2.3. Simülasyon Senaryolarının Oluşturulması 39
3.7.2.4. Simülasyon Ortamının Hazırlanması 41
3.7.2.5. Araştırmanın Ön Uygulaması 41
3.7.3. Uygulama ve Değerlendirme Aşamaları 42
3.7.3.1. Araştırmanın Uygulanması 42
3.7.3.1.1. Teorik Eğitimin Verilmesi ve Demonstrasyon Yapılması 43
3.7.3.1.2. Ön Değerlendirme-Beceri Eğitimi-Son Değerlendirme Oturumları 43
3.8. Araştırmanın Etik Boyutu 47
3.9. Araştırma Bütçesi ve Destekler 48
3.10. İstatistiksel Değerlendirme 48
3.11. Araştırmanın Akış Şeması 49
3.12. Araştırmanın Sınırlılıkları 50
3.13. Araştırmanın Güçlü Yönleri 50
4. BULGULAR 51
5. TARTIŞMA 59
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 68
KAYNAKLAR 70
EKLER.. …..100
Ek 1. Etik Kurul Onay Belgesi 100
Ek 2. Antakya Kaymakamlığı İzin Yazısı 101
Ek 3. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Merkezi Derslik Kullanımı İzin Yazısı 102
Ek 4. Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) Proje Kabul Maili 103
Ek 5. Kişisel Bilgi Formu 104
Ek 6. Yaşlı Bireylerde Aktif Dış Kanama Yönetimini Değerlendirme Formu (Ön Değerlendirme-Son Değerlendirme) 106
Ek 7. Ön Değerlendirme-Son Değerlendirme Senaryo 107
Ek 8. Görsel Olarak Geliştirilmiş Zihinsel Simülasyon Senaryosu 112
Ek 9. Yüksek Gerçeklikli Simülasyon Senaryosu 118
Ek 10. Simülasyon Uygulamasını Değerlendirme Formu 124
Ek 11. Eğitim Planı 127
Ek 12. Standart Hasta Yönergesi 133
Ek 13. Bilgilendirilmiş Onam Formu 134
EK 14. Görüntü Kullanımı İzin Formu 135
EK 15. Dış Kanama Kontrolü Becerileri Değerlendirme Formu İçin Değerlendirmeciler Arasındaki Uyumlar 136
BİLİMSEL ETİK BEYANI 137
ÖZ GEÇMİŞ 13
KONJESTİF KALP YETMEZLİĞİ BULUNAN KÖPEKLERDE İNTESTİNAL MORFOLOJİK DEĞİŞİKLİKLERİN GÖRÜNTÜLENMESİ: KALP-BAĞIRSAK EKSENİNDE ULTRASONOGRAFİK YAKLAŞIM
Full text linkAmaç: Bu tez çalışmasında KKY mevcudiyeti olan köpeklerde kardiyovasküler (cTnI, Nt-proBNP, CK-MB, Miyoglobin ve D-dimer) ve intestinal (Zonulin ve DAO) biyobelirteçler ile ekokardiyografik ve intestinal ultrasonografik değişimlerin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Küçük Hayvan Polikliniği’ne başvuran KKY’li köpekler (n=25) ile sağlıklı köpekler (n=10) dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen köpekler, radyografik, ekokardiyografik, intestinal ultrasonografik bulgular ile kardiyovasküler ve bağırsak geçirgenliğine ilişkin biyobelirteçler yönünden değerlendirildi. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılarak, Mann-Whitney U, Ki-kare ve Spearman’s rho testleri gerçekleştirildi.
Bulgular: Çalışma kapsamında KKY grubu köpekler kendi içerisinde ve sağlıklı grup köpekler ile karşılaştırıldı. Ekokardiyografik verilerin değerlendirilmesi ile KKY grubunda sağlıklı gruba kıyasla daha yüksek sol atriyum/aort LA/Ao (p=0,000), EDV (p=0,045), SV (p=0,019), E/A (p=0,001) ve E/IVRT (p=0,001) değerleri; daha düşük IVSd (p=0,001), IVRT (p=0,000) ve IVRT/(E/A) (p=0,000) değerleri saptandı. Değerlendirilen kardiyovasküler ve bağırsak geçirgenliğine ilişkin biyobelirteçlerden her biri KKY grubunda sağlıklı gruba oranla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek belirlendi. İntestinal ultrasonografi ile belirlenen kolon duvar kalınlığı, KKY’ köpeklerde sağlıklılara göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0,000), ancak duodenum ve jejunum duvar kalınlıklarında anlamlı bir fark gözlenmedi. KKY'li köpeklerde bağırsak duvar kalınlığının, duodenum ve jejunum kalınlığı ile diyastolik fonksiyon indeksleri arasında zayıf ila orta düzeyde ilişki ve kolon kalınlığı ile E dalgası hızı arasında orta düzeyde pozitif ilişki dahil olmak üzere çeşitli ekokardiyografik parametrelerle anlamlı korelasyonlar gösterdiği görüldü. KKY’li köpeklerde bağırsak duvar kalınlığı ile çeşitli ekokardiyografik parametreler arasında anlamlı korelasyonlar saptandı. Duodenum duvar kalınlığı E, E/A, DT, E/IVRT (zayıf negatif) ve IVRT/(E/A) (orta pozitif) ile korelasyon gösterdi. Jejunum duvar kalınlığı LA/Ao, E/A, DT, E/IVRT (negatif); A, IVRT/(E/A), LVIDs, EF (pozitif) ile koreleydi. Kolon duvar kalınlığı ise E (orta pozitif), IVRT ve E/IVRT (zayıf) ile korelasyon gösterdi. Duodenum ve kolon duvar kalınlığı ile kardiyovasküler ve bağırsak geçirgenliğine yönelik biyobelirteçlerden herhangi biri arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki saptanmadı. Jejunum duvar kalınlığı ile cTnI düşük pozitif, miyoglobin ve DAO düşük negatif korelasyon gösterdi.
Sonuç: KKY grubu köpeklerde belirgin ve güçlü istatistiksel düzeyde kardiyovasküler ve bağırsak geçirgenliğine ilişkin biyobelirteçlerin sağlıklılara göre yüksek değerleri eşliğinde, kolon duvar kalınlığı artışı belirlenmesi ve bu artışla birlikte ekokardiyografik parametrelerden E dalgası hızının orta düzeyde artışı, IVRT ve E/IVRT değerinin zayıf düzeyde azalışı; düşük örneklem havuzu ile ilişkilendirilmekle birlikte diyastolik disfonksiyon ile kolon disfonksiyonu arasındaki ilişkinin varlığına işaret etmektedir. Kalp-bağırsak eksenine yönelik söz konusu bulgulara yönelik daha geniş örneklem gruplarıyla yapılacak ileri düzey araştırmalar, bu eksen içerisindeki çift yönlü etkileşimlerin patofizyolojik mekanizmalarının aydınlatılmasına ve KY’de GİS değişimlerin potansiyel tanısal ve prognostik değerinin belirlenmesine katkı sağlayacaktır.Bu tez Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından VTF-25019 proje numarası ile desteklenmiştir.KABUL VE ONAY İ
TEŞEKKÜR İİ
İÇİNDEKİLER İV
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ Vİİ
RESİMLER DİZİNİ X
TABLOLAR DİZİNİ Xİİ
ÖZET Xİİİ
ABSTRACT XV
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 2
2.1. Konjestif Kalp Yetmezliği (KKY) 2
2.1.1. Prevalans 2
2.1.2. Predispozisyon 3
2.1.3. Risk Faktörleri 3
2.1.4. Etiyoloji 4
2.1.5. Patofizyoloji 5
2.1.6. Klinik Bulgular 8
2.1.7. Tanı 9
2.1.7.1. Radyografi 10
2.1.7.2. Ultrasonografi 13
2.1.7.3. Elektrokardiyografi 16
2.1.7.4. Ekokardiyografi 17
2.1.7.5. Kardiyak Biyobelirteçler 24
2.1.7.5.1. Kardiyak Troponin 24
2.1.7.5.2. Natriüretik Peptitler 27
2.1.7.5.3. Kreatin Kinaz Miyokard Bandı (CK-MB) 30
2.1.7.5.4. Miyoglobin 31
2.1.7.5.5. D-dimer 32
2.2. Kalp-Bağırsak Ekseni 34
2.2.1. Kalp Hastalıklarında Bağırsak Epitel Disfonksiyonu 35
2.2.2. Kalp Hastalıklarında Bağırsak Mikrobiyotası 37
2.2.2.1. Bütirat Üreten Bakteriler 38
2.2.2.2. Bağırsak Mikrobiyotası ve Safra Asitleri 40
2.2.2.3. Kalp Hastalıklarında Bağırsak Mikrobiyotası Türevli Metabolitler 41
2.2.2.3.1. PAGln 41
2.2.2.3.2. LPS 42
2.2.2.3.3. Üremik Toksinler 42
2.2.2.3.4. TMAO 43
2.2.3. Bağırsak Geçirgenliği Biyobelirteçleri 45
2.2.3.1. Zonulin 46
2.2.3.1. Diamin Oksidaz 47
3. GEREÇ VE YÖNTEM 49
3.1. Gereç 49
3.1.1. Hayvan Materyali ve Gruplandırma 49
3.2. Yöntem 52
3.2.1. Kan Örneklerinin Toplanması 52
3.2.2. Kardiyovasküler ve Bağırsak Geçirgenliğine İlişkin Biyobelirteçlerin Analizi 52
3.2.2.1. cTnI Analizi 53
3.2.2.2. NT-proBNP Analizi 53
3.2.2.3. CK-MB Analizi 54
3.2.2.5. Miyoglobin Analizi 54
3.2.2.6. D-dimer Analizi 54
3.2.2.7. Floresan İmmünoassay Analiz Yöntemi 54
3.2.2.8. Zonulin Analizi 55
3.2.2.9. DAO Analizi 59
3.2.3. Radyografi 59
3.2.4. Ekokardiyografi 61
3.2.5. İntestinal USG 66
3.2.5. İstatiksel Analizler 67
4. BULGULAR 69
4.1. Demografik Dağılım ve Klinik Bulgular 69
4.2. Radyografik Bulgular 71
4.3. Ekokardiyografik Bulgular 72
4.4. Kardiyovasküler ve Bağırsak Geçirgenliği İlişkin Biyobelirteç Bulguları 75
4.5. İntestinal Ultrasonografi Bulguları 77
5. TARTIŞMA 82
5. SONUÇ VE ÖNERİLER 98
KAYNAKLAR 99
EKLER 141
BİLİMSEL ETİK BEYANI 142
ÖZ GEÇMİŞ 14
Sarı kantaron (hypericum perforatum) yağı ve çörek otu (nigella sativa) yağının ratlarda intraperitoneal yapışmalar üzerine etkinliğinin araştırılması
Full text linkAmaç: Bu çalışmanın amacı, sarı kantaron yağı (Hypericum perforatum) ve çörek otu yağının (Nigella sativa) anti-inflamatuar, antioksidan, antibakteriyel ve immunomodülatör etkilerinden yola çıkarak, deneysel olarak oluşturulan intraperitoneal yapışıklık modelinde bu ajanların yapışıklık önleyici potansiyelini makroskobik, histopatolojik ve immünohistokimyasal düzeylerde değerlendirmektir.
Yöntem: Çalışmada, 50 adet erkek Sprague-Dawley sıçan beş gruba ayrılarak intraperitoneal yapışıklık modeli oluşturulmuştur. Kontrol, serum fizyolojik, zeytinyağı, sarı kantaron yağı ve çörek otu yağı gruplarına ait uygulamalar sonrası, postoperatif 14. günde relaparotomi yapılmıştır. Yapışıklık skorları Nair’in skalasına göre makroskobik olarak değerlendirilmiş; histopatolojik olarak fibrozis ve inflamasyon düzeyleri semikantitatif olarak analiz edilmiştir. Ayrıca, TGF-β1 ve iNOS sitokin ekspresyonları immunohistokimyasal yöntemle incelenmiştir. İstatistiksel analizlerde Kruskal-Wallis testi ve ki-kare testi kullanılmış, anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak belirlenmiştir.
Bulgular: Makroskobik incelemelerde, çörek otu yağı ve serum fizyolojik gruplarında diffüz adhezyon gelişiminin en az düzeyde olduğu ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p = 0,006). Zeytinyağı grubunda ise diffüz adhezyon oranı en yüksek düzeydedir. Histopatolojik değerlendirmelerde, fibröz doku proliferasyonu ve yangısal infiltrasyonun sarı kantaron yağı ve çörek otu yağı gruplarında daha sınırlı olduğu gözlemlenmiştir. İmmünohistokimyasal bulgular, TGF-β1 salınımının özellikle fibröz bantların bulunduğu alanlarda yoğunlaştığını, iNOS ekspresyonunun ise tüm gruplarda düşük düzeyde gerçekleştiğini göstermiştir.
Sonuç: Çörek otu yağı ve serum fizyolojik uygulamalarının intraperitoneal yapışıklıkların önlenmesinde etkili olduğu saptanmıştır. Zeytinyağı ise bu süreçte etkisiz kalmıştır. Sarı kantaron yağı ise orta düzeyde bir koruyucu etki göstermiştir. TGF-β1 salınımının artışı, fibrozis şiddetiyle doğrudan ilişkili bulunmuş; bu da TGF-β1’in adezyon patofizyolojisinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Elde edilen veriler, yapışıklık gelişiminin sadece inflamatuar süreçlere değil, aynı zamanda fibroblast aktivitesine bağlı olduğunu ve gelecekte immünomodülatör temelli tedavi stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.KABUL VE ONAY ....................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ...............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER..........................................................................................................................iii
RESİMLER DİZİNİ...................................................................................................................v
TABLOLAR DİZİNİ.................................................................................................................vi
ÖZET........................................................................................................................................vii
ABSTRACT ..............................................................................................................................ix
1. GİRİŞ......................................................................................................................................1
2. GENEL BİLGİLER................................................................................................................5
2.1. Periton..................................................................................................................................5
2.1.1. Peritonun Anatomisi ve Fizyoloji.....................................................................................5
2.1.2. Periton Embriyolojisi ve Peritoneal Yapışmanın Oluşumu..............................................6
2.1.3. Periton Embriyolojisi........................................................................................................6
2.2. İntraperitoneal Yayılma.......................................................................................................8
2.2.1. Peritona Doğrudan Tümör Yayılımı.................................................................................9
2.2.2. Peritona Hematojen Yayılım ..........................................................................................10
2.2.3. Peritona Lenfatik Yayılım ..............................................................................................10
2.3. Peritoneal Karsinomatozis.................................................................................................10
2.4. Ratlarda Karının Anatomisi...............................................................................................11
2.5. Deneysel Peritonit .............................................................................................................12
2.6. Adezyon.............................................................................................................................13
2.6.1. Adezyonların Oluşumunda Rol Oynayan Faktörler.......................................................13
2.6.2. Adezyon oluşumunu agreve eden faktörler....................................................................15
2.6.3. Adezyonların Önlenmesinde Genel Prensipler...............................................................16
2.6.3.1. Cerrahi Tekniklerin Geliştirilmesi...............................................................................16
2.6.3.2. Farmakolojik Ajanlar ve Bariyer Yaklaşımları ...........................................................17
2.6.3.2.1. Sinovyal sıvı .............................................................................................................18
2.6.3.2.2. Zeytinyağı.................................................................................................................18
2.6.3.2.3. Bal.............................................................................................................................18
iv
2.6.3.2.4. Propolis.....................................................................................................................19
2.7. Sarı Kantaron (Hypericum perforatum) Yağı....................................................................20
2.8. Çörek Otu (Nigella sativa) Yağı........................................................................................24
3. MATERYAL VE YÖNTEM ...............................................................................................28
3.1. Materyal.............................................................................................................................28
3.2. Yöntem ..............................................................................................................................28
3.2.1. Deney Grupları ...............................................................................................................28
3.2.2. Adhezyonların Makroskobik Değerlendirilmesi ............................................................29
3.2.3. Histopatolojik İnceleme..................................................................................................31
3.2.4. İmmunohistokimyasal Değerlendirme ...........................................................................32
3.3. İstatistik .............................................................................................................................32
4. BULGULAR ........................................................................................................................33
4.1. Makroskopik Bulgular.......................................................................................................33
4.2. Histopatolojik Bulgular .....................................................................................................43
4.3. İmmunohistokimyasal İncelemeler ...................................................................................45
5. TARTIŞMA..........................................................................................................................48
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .....................................................................................................54
KAYNAKÇA ...........................................................................................................................56
ÖZ GEÇMİŞ.............................................................................................................................6
Parvoviral Enteritis’li Köpeklerde İdrar Karaciğer Tipi Yağ Asidi Bağlayıcı Protein (L-Fabp) Düzeylerinin Değerlendirilmesi
No full textPARVOVİRAL ENTERİTİS’Lİ KÖPEKLERDE İDRAR KARACİĞER TİPİ YAĞ ASİDİ BAĞLAYICI PROTEİN (uL-FABP) DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Sağlam Y. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veterinerlik İç Hastalıkları Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu çalışmada, CPE’li köpeklerde idrar L-FABP (uL-FABP) düzeylerinin değerlendirilmesi ve SIRS ve hipovoleminin tek ya da birlikte varlığının uL-FABP’yi nasıl etkilediğinin belirlenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın materyalini 28 CPE’li (ENF) ve 10 sağlıklı (KON) köpek olmak üzere toplam 38 köpek oluşturdu. ENF grubundaki köpekler SIRS (S+/-) ve hipovolemi (H+/-) varlığına ve yokluğuna göre dört alt gruba ayrıldı. Bu alt gruplar; S-H- (n=6), S-H+ (n=6), S+H- (n= 6) ve S+H+ (n=10) idi. Çalışmaya dahil edilen köpeklerin tanımlayıcı özellikleri ve detaylı fiziki muayene bulguları hasta kabulde kaydedildi. Kan örneklerinden TLS, HCT, serum Cr ve üre konsantrasyonları ölçüldü. İdrar süpernatantından uL-FABP, uCr ve uALB konsantrasyonları ölçüldü ve uL-FABP ve uALB konsantrasyonları uCr konsantrasyonuna bölünerek uL-FABP/Cr ve uALB/Cr indeksi hesaplandı.
Bulgular: TLS’nin ana gruplar ve alt gruplar arası istatistiksel değerlendirmesinde anlamlı fark bulunmadı. ENF grubunun ortalama HCT değeri KON grubuna göre yüksek bulundu. Buna karşın alt grupların istatistiksel değerlendirmesinde HCT değerleri anlamlı değildi. Serum üre ve sCr konsantrasyonları arasındaki farklar çalışma ana grup ya da alt grupları arasında anlamlı bir fark yoktu. Üriner biyobelirteçler uL-FABP/Cr ve uALB/Cr düzeyleri gruplar ve alt gruplar arasında anlamlı farklılıklar belirlendi. ENF grubun uL-FABP/Cr ve uALB/Cr oranları KON grubuna göre anlamlı derecede yüksekti. Alt gruplar arası değerlendirmede de bu yüksekliklerin büyük oranda SIRS ve hipovoleminin birlikte bulunduğu S+H+ grubundaki köpeklerden kaynaklandığı dikkati çekti.
Sonuç: Bu çalışmada, CPE’li köpeklerde uL-FABP/Cr oranları ilk kez değerlendirildi. CPE’li ve sağlıklı KON grubu arasında geleneksel renal belirteçler olan sCr ve üre konsantrasyonlarında anlamlı bir farklılık gözlenmemekle birlikte özellikle SIRS ve hipovoleminin birlikte bulunduğu olgularda uL-FABP/Cr ve uALB/Cr oranları yüksek bulundu. Bu bulgular, üriner biyobelirteçlerden uL-FABP ve uALB’nin CPE’ye sekonder gelişebilecek akut böbrek hasarının erken dönemde tanımlanmasında potansiyel role sahip olabileceğini düşündürmektedir.KABUL VE ONAY......................................................................................................................
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 2
2.1 Canine Parvoviral Enteritis 2
2.1.1 Etiyoloji 2
2.1.2 Epidemiyoloji 3
2.1.3 Patogenez 4
2.1.4 Klinik Bulgular 5
2.1.5 Laboratuvar Bulguları 7
2.2 Köpeklerde Akut Böbrek Hasarı 9
2.2.1 Etiyoloji 9
2.2.2 Klinik Bulgular ve Evrelendirme 10
2.2.3 Köpeklerde AKI Biyobelirteçleri 11
2.2.3.1 Serum Biyobelirteçleri 12
2.2.3.2 Üriner Biyobelirteçler 13
2.3 Karaciğer Tipi Yağ Asidi Bağlayıcı Protein (L-FABP) 16
3. GEREÇ VE YÖNTEM 19
3.1 Hayvan Materyali ve Çalışma Grupları 19
3.2 Klinik Muayaneler 20
3.3 Kan Analizleri 22
3.4 İdrar Analizleri 22
3.5 İstatistiksel Analizler 22
4. BULGULAR 24
5. TARTIŞMA 34
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 39
KAYNAKLAR 40
EKLER 54
EK 1. ADÜ HADYEK Raporu 54
EK 2. Hasta Sahibi Aydınlatılmış Onam Formu 55
EK 3. Klinik Muayene Değerlendirme Formu 56
BİLİMSEL ETİK BEYANI 57
ÖZ GEÇMİŞ 5
Investıgatıon Of The Effects Of Rps26p25 Pseudogene On Cell Vıabılıty, Apoptosıs And Cell Cycle In Lung Cancer
No full textÜlgü G. N. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Biyoloji Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu çalışmada, RPS26P25 adlı pseudogenin akciğer kanseri hücrelerindeki potansiyel rolü araştırılmış ve terapötik hedef olarak değerlendirilebilirliği incelenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada insan akciğer adenokarsinom hücre hattı (A549) ile sağlıklı Tip II alveol epitel hücre hattı (T2A) kullanılmıştır. Hücreler MEM besiyerinde kültürlenmiş, canlılık tripan mavisi ile izlenmiştir. RPS26P25 ekspresyonu qPCR ile belirlenmiş, gen susturma siRNA ile gerçekleştirilmiştir. Susturma sonrası RNA izolasyonu yapılarak qPCR ile doğrulama yapılmıştır. Apoptoz ve hücre döngüsü akış sitometrisi ile değerlendirilmiştir. Sisplatin ile kombinasyon çalışmaları yürütülmüş, veriler GraphPad Prism yazılımı ile analiz edilmiştir.
Bulgular: RPS26P25 pseudogeninin susturulması, A549 hücrelerinde toplam apoptotik hücre oranında %16,07’lik anlamlı artışa (p 0,05).
Sonuç: RPS26P25 pseudogeninin akciğer kanseri hücrelerinde apoptoz ve kemoterapiye duyarlılığı etkilediği gösterilmiştir. Bu bulgular, söz konusu pseudogenin terapötik hedef ve potansiyel biyobelirteç adayı olabileceğini desteklemektedir. Daha ileri in vivo ve klinik çalışmalar gereklidir.KABUL VE ONAY................................................................................................... i
TEŞEKKÜR............................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER.......................................................................................................... iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ.............................................................. vii
ŞEKİLLER DİZİNİ................................................................................................... x
TABLOLAR DİZİNİ................................................................................................. xii
ÖZET......................................................................................................................... xiii
ABSTRACT............................................................................................................... xiv
1. GİRİŞ..................................................................................................................... 1
1.1. Araştırmanın Problem......................................................................................... 1
1.2. Araştırmanın Sorusu.......................................................................................... 1
1.3. Araştırmanın Hipotezi......................................................................................... 1
1.4. Araştırmanın Varsayımları................................................................................. 1
1.5. Araştırmanın Sınırlılıkları................................................................................... 2
1.6. Araştırmanın Amacı............................................................................................ 2
2. GENEL BİLGİLER............................................................................................... 3
2.1. Kanser................................................................................................................. 3
2.1.1. Kanserin Temel Özellikler............................................................................... 3
2.1.2. Kanserin Kökeni.............................................................................................. 5
2.1.2.1. Genetik Mutasyonlar..................................................................................... 5
2.1.2.2. Epigenetik Değişiklikler ve Gen İfadesi....................................................... 5
2.1.2.3. Çevresel Faktörler ve Kanser Gelişimi......................................................... 6
2.1.2.4. Tümör Mikroçevresi ve Kanser.................................................................... 6
2.1.2.5. Metastaz ve Kanserin Yayılması.................................................................. 6
2.2. Akciğer Kanseri.................................................................................................. 7
2.2.1. Epidemiyoloji................................................................................................... 7
2.2.2. Risk Faktörleri................................................................................................. 8
2.2.3. Sınıflandırma................................................................................................... 8
2.2.4. Moleküler Temelleri........................................................................................ 9
2.2.5. Tanı Yöntemleri............................................................................................... 12
2.2.5.1. Klinik Belirtiler................................................................................................ 12
2.2.5.2. Görüntüleme Teknikleri................................................................................ 12
2.2.5.3. Biyopsi ve Sitolojik İncelemeler................................................................... 13
2.2.5.4. Moleküler Tanı Yöntemleri.......................................................................... 13
2.2.5.5. Tedavi Yöntemleri........................................................................................ 13
2.2.5.6. Prognoz ve İzlem.......................................................................................... 17
2.3. Pseudogenler....................................................................................................... 18
2.3.1. Pseudogenlerin Tanımı ve Genel Özellikleri................................................... 18
2.3.2. Kanser Biyolojisinde Pseudogenler................................................................. 19
2.3.2.1. ceRNA Ağı ve MikroRNA Rekabeti............................................................ 19
2.3.2.2. Epigenetik Mekanizmalar............................................................................. 20
2.3.2.3. Tümöre Özgü İmza ve Biyobelirteç Potansiyeli........................................... 21
2.3.2.4. Potansiyel Klinik Uygulamalar ve Gelecek Perspektifler............................ 22
2.3.3. Akciğer Kanserinde Pseudogenler................................................................... 22
2.3.3.1. Tanı ve Prognozda Pseudogenlerin Rolü...................................................... 22
2.3.4. RS26P25 Pseudogeni....................................................................................... 23
3. GEREÇ VE YÖNTEM.......................................................................................... 2
3.1. Hücre Kültürü Çalışmaları.................................................................................. 25
3.1.1. Kullanılan Hücreler.......................................................................................... 25
3.1.2. Farklı Akciğer Hücre Modellerinin Çoğaltılması ve Takibi............................ 25
3.1.3. Hücrelerin Pasajlanması.................................................................................. 26
3.1.4. Hücrelerin Dondurulması................................................................................ 26
3.1.5. Hücrelerin Çözülmesi...................................................................................... 27
3.2. Hücre Modellerinde RPS26P25 Pseudogeninin Ekspresyon Düzeylerinin
Belirlenmesi............................................................................................................... 27
3.2.1. RNA İzolasyonu.............................................................................................. 27
3.2.2. RNA Miktarının ve Saflık Değerlerinin Ölçümü............................................ 28
3.2.3. Komplementer DNA (cDNA) Sentezi............................................................. 28
3.2.4. Kantitatif Ters Transkriptaz Polimeraz Zincir Reaksiyonu (qRT-PCR)......... 28
3.3. Hücre Modellerinde RPS26P25 Pseudogeninin Susturulması ve Validasyonu. 29
3.4. Sı̇splatı̇nı̇n Hücreler Üzerı̇ndekı̇ Sı̇totoksı̇k Etkı̇sı̇nı̇n Belirlenmesi................... 30
3.5. Fonksiyonel in vitro Çalışmalar.......................................................................... 31
3.5.1. RPS26P25 Pseudogeninin Apoptoz Üzerindeki Etkisinin Belirlenmesi......... 31
3.5.2. RPS26P25 Pseudogeninin Hücre Döngüsü Üzerindeki Etkisinin
Belirlenmesi............................................................................................................... 32
4. BULGULAR.......................................................................................................... 33
4.1. RPS26P25 Geninin Ekspresyon Düzeyi............................................................. 33
4.2. Hücre Modellerinde RPS26P25 Pseudogeninin Susturulması ve Validasyonu. 33
4.3. Sı̇totoksı̇site Analizleri........................................................................................ 34
4.4. Apoptoz Analizleri Sonuçları............................................................................. 35
4.5. Hücre Döngüsü Analizleri Sonuçları.................................................................. 42
5. TARTIŞMA........................................................................................................... 50
6. SONUÇ VE ÖNERİLER....................................................................................... 53
KAYNAKLAR…………...……….……..…….....…...……...….…………....….... 54
BİLİMSEL ETİK BEYANI....................................................................................... 62
ÖZGEÇMİŞ............................................................................................................... 6