5025 research outputs found
Sort by
DENEYSEL DİYABETİK NÖROPATİDE FİCUS CARİCA ÇEKİRDEĞİ YAĞI VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ULTRASESİN OLASI KORUYUCU ETKİLERİ
Get PDFDENEYSEL DİYABETİK NÖROPATİDE FİCUS CARİCA ÇEKİRDEĞİ YAĞI
VE DÜŞÜK YOĞUNLUKLU ULTRASESİN, OLASI KORUYUCU ETKİLERİ
Oktay S. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Biyofizik Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2024.
Amaç: Streptozotosin (STZ) ile indüklenen deneysel diyabetik nöropatide, Ficus carica çekirdeği yağı (FCÇY) ile düşük yoğunluklu ultrasesin (US) ve bunların kombine uygulamalarının, olası nöroprotektif etkilerinin araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Yetişkin erkek Wistar albino sıçanlar, kontrol (sağlıklı), diyabetik (tedavi edilmemiş diyabetik), diyabetik + FCÇY, diyabetik + US, diyabetik + FCÇY+US grubu olmak üzere beş gruba ayrılmıştır. STZ’nin tek doz (50 mg/kg) intraperitonal (i.p) uygulaması sonucu diyabet indüklenmiştir. FCÇY grubundaki sıçanlara, 5 hafta süreyle oral gavaj yoluyla 4 ml/kg/gün dozunda FCÇY verilmiştir. US uygulanan gruba 5 cm2 'lik cilt yüzeyine 1,5 W/cm2 güç yoğunluğunda 1 MHz frekansta 3 dak/gün, 5 hafta süreyle uygulanmıştır. Kombine grupta önce aynı dozlarda FCÇY verilmiş, ardından US uygulanmıştır. Sıçanlarda tedavinin başında ve sonunda kan şekeri ölçülmüştür, tedavi sonunda insülin ve HbA1C düzeyleri ölçülmüştür. Nöropati başlangıcında ve tedavi sonunda hot plate testi uygulanarak nosiseptif değişiklikler belirlenmiştir. Tedavi sonunda; siyatik sinir elektrofizyolojik ölçümleri gerçekleştirilmiş, oksidatif stres ve nöroinflamasyon biyobelirteçlerinin seviyeleri belirlenmiştir.
Bulgular: STZ ile oluşturulan diyabetin; kan glikoz değerleri ve HgA1C değerlerinde artışa, insülin seviyesinde azalmaya, nosiseptif tepki sürelerinde artıma, sinir ileti hızında düşmeye, oksidatif stres parametreleri ve nöroinflamasyon biyobelirteç değerlerinde artışa neden olduğu ve ayrı ayrı ve kombine uygulanan FCÇY ve US tedavileriyle değerlerin sağlıklı kontrol değerlerine yaklaştığı gözlenmiştir.
Sonuç: Ficus carica çekirdeği yağı (FCÇY) ve düşük yoğunluklu ultrases (US) ve kombine (FCÇY+US) tedavi diyabetik nöropatiye karşı nöroprotektif etkilidir.
Anahtar kelimeler: Diyabetik nöropati, Ficus carica çekirdeği yağı, Düşük yoğunluklu ultrases, Oksidatif stres, İnflamasyon.Bu tez Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından TPF- 21056 proje numarası ile desteklenmiştir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ..................................................................................................................... i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER .......................................................................................................................... iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ .............................................................................. iv
ŞEKİLLER DİZİNİ ................................................................................................................... vi
RESİMLER DİZİNİ ................................................................................................................. vii
TABLOLAR DİZİNİ ............................................................................................................... viii
ÖZET ......................................................................................................................................... ix
ABSTRACT ............................................................................................................................... x
1.GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1
2.GENEL BİLGİLER ................................................................................................................. 5
2.1.Diabetes Mellitus .................................................................................................................. 5
2.2. Diyabet Komplikasyonları ................................................................................................... 7
2.2.1.Akut (Kısa Dönem) Komplikasyonlar ............................................................................... 8
2.2.2. Kronik Komplikasyonlar .................................................................................................. 9
2.3. Diyabetik Nöropati ............................................................................................................ 13
2.3.1.Diyabetik Nöropati sınıflandırılması ............................................................................... 15
2.3.2.Diyabetik Nöropatinin Risk Faktörleri ............................................................................ 17
2.3.3. Diyabetik Nöropatide Patogenez .................................................................................... 17
2.4. Ficus Carica Çekirdeği Yağı (FCÇY) ............................................................................... 24
2.5. Ultrases .............................................................................................................................. 29
3.GEREÇ VE YÖNTEM .......................................................................................................... 34
3.1. Denekler............................................................................................................................. 34
3.1.1. Deney Ortamı ................................................................................................................. 34
3.1.2. Diyabet oluşturma .......................................................................................................... 35
3.1.3. Deney grupları ................................................................................................................ 36
3.1.4. Deneyden Çıkarılma Kriterleri ....................................................................................... 37
3.2. Tedavi Grupları.................................................................................................................. 37
3.2.1. Ficus Carica Çekirdeği Yağının hazırlanması ve deneklere uygulanması ..................... 37
3.2.2. Ultrases Uygulaması ....................................................................................................... 39 iv
3.3. Deney sürecinde ölçülen parametreler .............................................................................. 40
3.4. Nosiseptif Hot Plate Testi .................................................................................................. 41
3.5. Elektrofizyolojik ölçümler: in vivo Elektronöromiyografi (EMG) ................................... 42
3.6. Biyokimyasal Analiz ......................................................................................................... 44
3.7. İstatistiksel Analiz ............................................................................................................. 46
4. BULGULAR ........................................................................................................................ 48
4.1. Canlı Ağırlık Değerleri ...................................................................................................... 48
4.2. Kan şekeri (glukoz) değerleri ............................................................................................ 49
4.3. HgA1C değerleri ............................................................................................................... 51
4.4. İnsulin Seviyeleri ............................................................................................................... 52
4.5. Nosiseptif Hot Plate Testi Latans (s) Değerleri İle Nöral Yanıtların Değerlendirilmesi .. 54
4.6. Elektrofizyolojik ölçümler ................................................................................................. 55
4.6.1. Sinir İleti Hızı( NCV) ..................................................................................................... 58
4.6.2. Peak to Peak AMP Distal ............................................................................................... 58
4.6.3. Peak to Peak AMP Proximal .......................................................................................... 59
4.8. Biyokimyasal İnceleme ..................................................................................................... 60
4.8.1. Oksidatif Stress Parametreleri ........................................................................................ 60
4.8.2. İnflamasyon Biyomarkerleri ........................................................................................... 63
4. TARTIŞMA .......................................................................................................................... 69
5. SONUÇ VE ÖNERİLER ...................................................................................................... 90
KAYNAKLAR ......................................................................................................................... 93
EKLER ................................................................................................................................... 113
BİLİMSEL ETİK BEYANI .................................................................................................... 114
ÖZ GEÇMİŞ ........................................................................................................................... 11
Uçurtma Sörfü Yapan ile Yapmayanların (Sedanterlerin) Somatotip ve Solunum Fonksiyon Parametrelerinin Karşılaştırılması
No full textÖZET
UÇURTMA SÖRFÜ YAPAN İLE YAPMAYANLARIN (SEDANTERLERİN) SOMATOTİP VE SOLUNUM FONKSİYON PARAMETRELERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Gürsoy Y.C. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hareket ve Antrenman Bilimleri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın 2024
Amaç: Bu çalışmanın amacı, uçurtma sörfü yapanlar ile yapmayanların (sedanterlerin) somatotip özellikleri ve bazı solunum fonksiyonlarını belirlemek ve bu özellikleri birbirleri ile karşılaştırmak suretiyle aradaki farklılıkların ne ölçüde gerçekleştiğini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Muğla ili Akyaka-Gökova’da faaliyet gösteren ve uzun süreden beri uçurtma sörfü (kite board- kite surf) yapan yaş aralığı 20-35 olan ve bu alanda gerekli deneyim ve tecrübeye sahip (n=14 erkek),(n=14 kadın) toplamda (n=28) kişi, sedanterler için ise, aynı yerleşkede bulunan yaşamları boyunca herhangi bir fiziksel aktivite yapmamış yaş aralığı 20-35 olan (n=14 erkek), (n=14 kadın) olmak üzere genel toplamda (n=56) kişi bu çalışmaya gönüllü olarak katılmıştır.
Bulgular: Uçurtma sörfü yapan kadınların somatotip özellikleri ön test ve son test değerleri arasında (endomorf, mezomorf, ektomorf) bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmüştür (p0,05). Erkeklerin somatotip özellikleri arasında anlamlı fark bulunmuştur (p0,05). Kadın ve erkeklerin solunum fonksiyonları (FEV1, FVC, MVV, VC) ön test ve son test değerleri arasında erkekler lehine istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Kadınlar ve erkeklerin (endomorf, mezomorf, ektomorf) özelliklerine ait ön test ve son test değerleri arasında farklılığa ulaşıldı. Solunum fonksiyonları (FEV1, FVC, MVV, VC) bakımından kadın ve erkeklerin ön test ve son test değerleri arasında erkekler lehine istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Uçurtma Sörfü, Antropometrik Özellikler, Solunum Fonksiyon TestleriKABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET xi
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
1.1. Araştırmanın Amacı 5
1.2. Araştırma Soruları 5
2. GENEL BİLGİLER 7
2.1. Uçurtma Sörfü 7
2.2. Sedanter 7
2.3. Antropometrinin Tanımı 8
2.3.1. Antropometrik Ölçümler 8
2.3.2. Sporcularda Antropometrik Özelliklerin Önemi 11
2.4. Vücut Kompozisyonunu Etkileyen Faktörler 11
2.5. Vücut Kompozisyonu Ölçüm Yöntemleri 12
2.6. Vücut Kompozisyonunun Sportif Performans Üzerindeki Etkileri 13
2.7. Somatotip 14
2.7.1. Endomorf 15
2.7.2. Mezomorf 15
2.7.3. Ektomorf 16
2.8. Heath-Carter Sınıflaması 16
2.9. Solunum Sistemi 18
2.10. Solunum Sistemi Organları 18
2.10.1. Burun 18
2.10.2. Farinks 19
2.10.3. Larinks 19
2.10.4. Trekea 19
2.10.5. Akciğerler 20
2.10.6. Bronşlar ve Bronşiyoller 20
2.10.7. Alveoller 21
2.10.8. Plevra 21
2.10.9. Solunum Kasları 21
2.11. Akciğer Hacim ve Kapasiteleri 21
2.11.1. Akciğer Kapasiteleri 22
2.12. Solunum Ünitesi 23
2.13. Egzersiz ve Solunum Sistemi 23
2.14. Egzersizde Oksijen Difüzyon Kapasitesi Değişiklikleri 24
2.14.1. Egzersiz Süresince Pulmoner Kanın Oksijen Alımı 24
2.14.2. Egzersiz Esnasında Kalp, Akciğerler ve Beyinden Kan Akımı 25
2.15. Egzersizde Akciğer Kan Dolaşımı 25
2.16. Egzersizde Solunumun Düzenlenmesi 26
2.17. Solunum Fonksiyon Testleri 26
2.17.1. Statik Ölçüm Değerleri 27
2.17.2. Dinamik Ölçüm Değerleri 27
3. GEREÇ VE YÖNTEM 29
3.1. Araştırma yöntemi 29
3.2. Veri Toplama Zaman Aralığı 30
3.3. Evren ve Örneklem 30
3.4. Dâhil Edilme ve Dışlama Kriterleri 30
3.5. Veri Toplama Araçları 31
3.6. Verilerin Toplanması 32
3.6.1. Boy Uzunluğu Ölçümleri 32
3.6.2. Vücut ağırlığı ölçümleri 32
3.6.3. Vücut Kitle İndeksi 33
3.6.4. Deri Kıvrım Kalınlığı Ölçümleri 33
3.6.4.1. Triceps 33
3.6.4.2. Subskapula 33
3.6.4.3. Suprailiak 33
3.6.4.4. Abdomen 34
3.6.5. Çevre Ölçümleri 34
3.6.5.1. El Bileği Çevresi 35
3.6.5.1. Fleksiyonda Biseps Çevresi 35
3.6.5.1. Baldır Çevresi 35
3.6.6. Çap Ölçümleri 35
3.6.6.1. Humerus Epikondil 36
3.6.6.2. Femur epikondiller 36
3.7. Somatotip Değerlendirmesi 36
3.8. Solunum Fonksiyon Testleri 37
3.9. İstatistiksel Analiz 38
4. BULGULAR 39
5. TARTIŞMA 54
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 59
KAYNAKLAR 60
EKLER 70
EK 1. BİLİMSEL ETİK BEYANI 70
EK 2. ETİK KURUL BAŞVURUSU 71
EK 2. KURUM İZİN BAŞVURU DİLEKÇESİ 72
EK 3. KURUM İZİN BELGESİ 73
EK 4. BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMLARI 74
ÖZ GEÇMİŞ 7
65 YAŞ ÜSTÜ BİREYLERDE SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI VE KIRILGANLIK İLİŞKİSİ
Get PDFÖZET
65 YAŞ ÜSTÜ BİREYLERDE SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ
DAVRANIŞLARI VE KIRILGANLIK İLİŞKİSİ
Mert, A. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yaşlı Sağlığı
ve Bakımı Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2024.
Amaç: Dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaşlı nüfusun artışıyla, destek gereksinimi olan
bireylerin oranı artmaktadır. Nüfusun yaşlanması ile ilgili olarak en yaygın görülebilen
geriatrik sendromlardan biri de kırılganlıktır. Kırılganlık prevalansı ve kırılganlıkla ilişkili
faktörlerin belirlenmesi, şüphesiz hem klinik uygulamalar hem de ülke ekonomisi için
önemlidir. Sağlıklı yaşam biçimi, bireyin sağlığını etkileyen tüm davranışlarını kontrol
etmesi, günlük aktivitelerini düzenlemede kendi sağlık statüsüne uygun davranışları
seçmesidir. Sağlıklı yaşama alışkanlıkları olan bireylerin daha az kırılgan olması
muhtemeldir. Bu çalışmanın amacı, 65 yaş üstü bireylerde standart bir ölçek kullanarak
sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile kırılganlık arasındaki ilişkinin saptanmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı nitelikte ve kesitsel olarak planlanan araştırmamız, Eylül
2021-Nisan 2022 tarihleri arasında Afyonkarahisar’da üç aile sağlığı merkezine başvuran 65
yaş üzerindeki 375 hasta ile yapılmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından oluşturulmuş olgu
rapor formu, Fried Kırılganlık İndeksi ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-2
(SYBDÖ-2) ile toplandı. Verilerin analizinde; karşılaştırmalar için t-testi, Mann-Whitney U
ve ANOVA (post hoc Bonferroni) testleri kullanılırken; ölçekler, alt boyutlar ve diğer
değişkenlerin birbiriyle ilişkisi Pearson’s korelasyon analizi ile değerlendirildi. Fried İndeksi
ile SYBDÖ-2 toplam puanı arasında lineer regresyon analizi kullanılarak matematiksel
model kuruldu, p değeri <0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların %50,9’u kadın, %49,1’i erkekti. Kadınların yaş ortalaması
71,1±5,3 ve erkeklerinki 71,0±5,4 yıl idi. Çalışma evreninin tümü için kırılgan olma oranı
%28,0, kadınların kırılgan olma oranı %44,5 ve erkeklerin %10,9 olarak bulunmuş ve
xiv
cinsiyetler arasında saptanan farklılık istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0,0001). İleri yaş,
kadın cinsiyet, obezite, bekar olma, eğitim seviyesinin düşük olması, yalnız yaşamak,
emeklilik ve ev hanımlığı gibi daha sedanter durumlar, gelir düzeyinin düşük olması, hastane
yatış öyküsü, acil başvurusu öyküsü, işitme kaybı-görme kaybı-üriner inkontinanspolifarmasi gibi diğer geriatrik sendromların varlığı ile kırılganlık arasında istatistiksel
olarak anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur (p<0,05). Kırılgan grupta SYBDÖ-2 toplam puanı,
diğer tüm alt boyut puanları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0,001).
ROC analizi ile SYBDÖ-2 ve alt boyutların sensitivite ve spesifite değerleri ile kırılganlığı
tahmin edebilecek kesim değerleri (cut-off/treshold) tahmin edilmiştir. Ölçek puanı
azaldıkça kırılganlık tahmin edilebildiği ve puanın azalmasına bağlı olarak kırılganlığın
netleştiği ve ters ilişkinin olduğu görülmüştür. Ölçek puanı kesim değeri 132,5 olarak
saptanmış ve bu kesim değerinin altındaki sonuçların, kırılganlığı tahmin etmede başarılı
olabileceği öngörülmüştür. Lojistik regresyon analizi ile iki farklı model geliştirilmiş ve 2.
Modelde SYBDÖ-2 toplam puanı ve fiziksel aktivite (FA) alt boyut puanı birlikte ele
alınarak kırılganlığı belirlemede anlamlı ve SYBDÖ-2; 1,082 kat (odds ratio) %95 GA
[1,053-1,112] ve FA; 1,193 kat (odds ratio) %95 GA [1,072-1,330] olasılıklar oranı ile etkili
olduğu bulunmuştur. Model 2’nin kırılganlığı genel doğru saptama oranı %79,1 olarak
belirlenmiştir.
Sonuç: 65 yaş üstü bireylerde sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve kırılganlık arasındaki
ilişkiyi incelediğimiz bu çalışma sonunda kırılganlık ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları
arasında anlamlı bir ilişki saptadık. SYBDÖ-2’den alınan puan azaldıkça kırılganlık
artmaktaydı.
Anahtar Kelimeler: Geriatrik sendrom, Kırılgan yaşlı, Kırılganlık, Sağlıklı yaşam biçimi,
Sağlıklı Yaşlanma.ÖZET
65 YAŞ ÜSTÜ BİREYLERDE SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ
DAVRANIŞLARI VE KIRILGANLIK İLİŞKİSİ
Mert, A. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yaşlı Sağlığı
ve Bakımı Programı, Doktora Tezi, Aydın, 2024.
Amaç: Dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaşlı nüfusun artışıyla, destek gereksinimi olan
bireylerin oranı artmaktadır. Nüfusun yaşlanması ile ilgili olarak en yaygın görülebilen
geriatrik sendromlardan biri de kırılganlıktır. Kırılganlık prevalansı ve kırılganlıkla ilişkili
faktörlerin belirlenmesi, şüphesiz hem klinik uygulamalar hem de ülke ekonomisi için
önemlidir. Sağlıklı yaşam biçimi, bireyin sağlığını etkileyen tüm davranışlarını kontrol
etmesi, günlük aktivitelerini düzenlemede kendi sağlık statüsüne uygun davranışları
seçmesidir. Sağlıklı yaşama alışkanlıkları olan bireylerin daha az kırılgan olması
muhtemeldir. Bu çalışmanın amacı, 65 yaş üstü bireylerde standart bir ölçek kullanarak
sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile kırılganlık arasındaki ilişkinin saptanmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı nitelikte ve kesitsel olarak planlanan araştırmamız, Eylül
2021-Nisan 2022 tarihleri arasında Afyonkarahisar’da üç aile sağlığı merkezine başvuran 65
yaş üzerindeki 375 hasta ile yapılmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından oluşturulmuş olgu
rapor formu, Fried Kırılganlık İndeksi ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-2
(SYBDÖ-2) ile toplandı. Verilerin analizinde; karşılaştırmalar için t-testi, Mann-Whitney U
ve ANOVA (post hoc Bonferroni) testleri kullanılırken; ölçekler, alt boyutlar ve diğer
değişkenlerin birbiriyle ilişkisi Pearson’s korelasyon analizi ile değerlendirildi. Fried İndeksi
ile SYBDÖ-2 toplam puanı arasında lineer regresyon analizi kullanılarak matematiksel
model kuruldu, p değeri <0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların %50,9’u kadın, %49,1’i erkekti. Kadınların yaş ortalaması
71,1±5,3 ve erkeklerinki 71,0±5,4 yıl idi. Çalışma evreninin tümü için kırılgan olma oranı
%28,0, kadınların kırılgan olma oranı %44,5 ve erkeklerin %10,9 olarak bulunmuş ve
xiv
cinsiyetler arasında saptanan farklılık istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0,0001). İleri yaş,
kadın cinsiyet, obezite, bekar olma, eğitim seviyesinin düşük olması, yalnız yaşamak,
emeklilik ve ev hanımlığı gibi daha sedanter durumlar, gelir düzeyinin düşük olması, hastane
yatış öyküsü, acil başvurusu öyküsü, işitme kaybı-görme kaybı-üriner inkontinanspolifarmasi gibi diğer geriatrik sendromların varlığı ile kırılganlık arasında istatistiksel
olarak anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur (p<0,05). Kırılgan grupta SYBDÖ-2 toplam puanı,
diğer tüm alt boyut puanları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0,001).
ROC analizi ile SYBDÖ-2 ve alt boyutların sensitivite ve spesifite değerleri ile kırılganlığı
tahmin edebilecek kesim değerleri (cut-off/treshold) tahmin edilmiştir. Ölçek puanı
azaldıkça kırılganlık tahmin edilebildiği ve puanın azalmasına bağlı olarak kırılganlığın
netleştiği ve ters ilişkinin olduğu görülmüştür. Ölçek puanı kesim değeri 132,5 olarak
saptanmış ve bu kesim değerinin altındaki sonuçların, kırılganlığı tahmin etmede başarılı
olabileceği öngörülmüştür. Lojistik regresyon analizi ile iki farklı model geliştirilmiş ve 2.
Modelde SYBDÖ-2 toplam puanı ve fiziksel aktivite (FA) alt boyut puanı birlikte ele
alınarak kırılganlığı belirlemede anlamlı ve SYBDÖ-2; 1,082 kat (odds ratio) %95 GA
[1,053-1,112] ve FA; 1,193 kat (odds ratio) %95 GA [1,072-1,330] olasılıklar oranı ile etkili
olduğu bulunmuştur. Model 2’nin kırılganlığı genel doğru saptama oranı %79,1 olarak
belirlenmiştir.
Sonuç: 65 yaş üstü bireylerde sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve kırılganlık arasındaki
ilişkiyi incelediğimiz bu çalışma sonunda kırılganlık ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları
arasında anlamlı bir ilişki saptadık. SYBDÖ-2’den alınan puan azaldıkça kırılganlık
artmaktaydı.
Anahtar Kelimeler: Geriatrik sendrom, Kırılgan yaşlı, Kırılganlık, Sağlıklı yaşam biçimi,
Sağlıklı Yaşlanma.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ............................................................................................................... i
TEŞEKKÜR .......................................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER.....................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ........................................................................ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ.............................................................................................................. ix
RESİMLER DİZİNİ.............................................................................................................. x
TABLOLAR DİZİNİ............................................................................................................ xi
ÖZET..................................................................................................................................xiii
ABSTRACT ........................................................................................................................ xv
1. GİRİŞ................................................................................................................................. 1
2. GENEL BİLGİLER........................................................................................................... 5
2.1. Yaşlılık ve Yaşlanma....................................................................................................... 5
2.2. Dünyada ve Türkiye’de Yaşlı Nüfusa Ait Demografik Veriler....................................... 7
2.3. Yaşlılığa Bağlı Ortaya Çıkan Değişimler ....................................................................... 9
2.3.1. Yaşlılık ve Yaşlanma Teorileri ..................................................................................... 9
2.3.2. Yaşlılıkla Birlikte Oluşan Fizyolojik Değişimler ...................................................... 10
2.3.2.1. Kas-İskelet Sisteminde Meydana Gelen Değişimler.............................................. 11
2.3.2.2. Deride Meydana Gelen Değişimler........................................................................ 12
2.3.2.3. Solunum Sisteminde Meydana Gelen Değişimler.................................................. 13
2.3.2.4. Kardiyovasküler Sistemde Meydana Gelen Değişimler......................................... 13
2.3.2.5. Gastrointestinal Sistemde Meydana Gelen Değişimler.......................................... 13
2.3.2.6. Endokrin Sistemde Meydana Gelen Değişimler .................................................... 14
iv
2.3.2.7. Ürogenital Sistemde Meydana Gelen Değişimler .................................................. 14
2.3.2.8. İmmün Sistemde Meydana Gelen Değişimler........................................................ 15
2.3.2.9. Santral Sinir Sisteminde Meydana Gelen Değişimler............................................ 17
2.3.2.10. Hematolojik Sistemde Meydana Gelen Değişimler ............................................. 18
2.3.2.11. Termoregülasyonda Meydana Gelen Değişimler................................................. 18
2.3.2.12. Duyu Organlarında Meydana Gelen Değişimler.................................................. 18
2.4. Geriatrik Sendromlar.................................................................................................... 19
2.4.1. İmmobilizasyon ve Yatak İstirahati ........................................................................... 20
2.4.2. Demans...................................................................................................................... 21
2.4.3. Deliryum.................................................................................................................... 22
2.4.4. İnkontinans................................................................................................................ 23
2.4.5. Malnütrisyon.............................................................................................................. 24
2.4.6. Bası Yarası (Basınç Ülseri/ Dekübit Ülseri).............................................................. 24
2.4.7. Düşme........................................................................................................................ 25
2.4.8. Polifarmasi................................................................................................................. 26
2.4.9. Uyku Bozukluğu........................................................................................................ 27
2.4.10. Depresyon................................................................................................................ 27
2.4.11. Osteoporoz............................................................................................................... 28
2.4.12. Sarkopeni................................................................................................................. 29
2.5. Kırılganlık (Frailty) Sendromu..................................................................................... 30
2.5.1. Kırılganlık Tanımı ve Prevalansı............................................................................... 30
2.5.2. Kırılganlık Patofizyolojisi ......................................................................................... 31
2.5.3. Kırılganlık Klinik Özellikleri .................................................................................... 34
2.5.4. Kırılganlık Modelleri................................................................................................. 35
2.5.5. Kırılganlık Epidemiyolojisi....................................................................................... 38
v
2.5.6. Kırılganlık Ölçüm Yöntemleri................................................................................... 38
2.5.6.1. Kırılganlığı Belirlemek İçin Standartlaştırılmış Anketler ...................................... 39
2.5.6.2. Kırılganlığın Belirlenmesine Yönelik Değerlendirmeler ....................................... 39
2.5.6.3. Fried Kırılganlık İndeksi ........................................................................................ 41
2.5.6.3.1. Kilo kaybı ............................................................................................................ 42
2.5.6.3.2. Kuvvetsizlik......................................................................................................... 42
2.5.6.3.3. Yorgunluk (Düşük Endurans ve Enerji).............................................................. 43
2.5.6.3.4. Yavaşlık (Yürüme Hızında Azalma)................................................................... 44
2.5.6.3.5. Düşük Fiziksel Aktivite Düzeyi .......................................................................... 45
2.5.6.4. PRISMA-7 Soruları ................................................................................................ 45
2.5.6.5. Kırılganlıktan Korunma Yolları ve Tedavi ............................................................ 47
2.6. Çok Yönlü Geriatrik Değerlendirme (ÇYGD) ............................................................. 48
2.7. Sağlıklı Yaşam Biçimi ve Sağlıklı Yaş Alma................................................................ 50
2.7.1. Sağlıklı Yaşlanmayı Etkileyen Faktörler ................................................................... 50
2.7.2. Sağlıklı Bir Yaşam Tarzı............................................................................................ 52
2.7.3. Düzenli Fiziksel Aktivitenin Faydaları...................................................................... 53
2.7.4. Dengeli Beslenmenin Faydaları................................................................................. 54
2.7.5. Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-2 (SYBDÖ-2)....................................... 54
2.7.5.1. SYBDÖ-2’nin Alt Boyutları................................................................................... 56
3. GEREÇ YÖNTEM.......................................................................................................... 58
3.1. Araştırmanın Amacı...................................................................................................... 58
3.2. Araştırmanın Türü......................................................................................................... 59
3.3. Araştırmanın Etik İlkeleri ............................................................................................. 59
3.4. Araştırmanın Yeri, Zamanı ve Süresi............................................................................ 60
3.5. Araştırmanın Evreni ve Örneklem Seçimi.................................................................... 60
vi
3.6. Araştırmaya Dahil Edilme ve Dışlanma Kriterleri ....................................................... 61
3.7. Araştırmanın Hipotezi................................................................................................... 62
3.8. Veri Toplama Araçları................................................................................................... 62
3.8.1. Olgu Rapor Formu (Sosyodemografik Veri Toplama Formu .................................... 62
3.8.2. Fried Kırılganlık İndeksi ........................................................................................... 63
3.8.3. Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-2 (SYBDÖ-2)....................................... 64
3.8.4. Müdahalenin Uygulanması........................................................................................ 66
3.9. Verilerin İstatistiksel Analizi ........................................................................................ 67
3.10. Çalışmanın Kısıtlılıkları ............................................................................................. 68
4. BULGULAR ................................................................................................................... 69
5. TARTIŞMA..................................................................................................................... 93
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .............................................................................................. 114
KAYNAKLAR.................................................................................................................. 117
EKLER .............................................................................................................................. 141
Ek 1. Olgu Rapor Formu ................................................................................................... 141
Ek 2. Fried Kırılganlık İndeksi.......................................................................................... 144
Ek 3. Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-2 .......................................................... 146
Ek 4. Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu ...................................................................... 148
Ek 5. SYBDÖ-2 Ölçek Kullanım İzni............................................................................... 153
Ek 6. ADÜ Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurul İzni............................... 154
Ek 7. Afyonkarahisar İl Sağlık Müdürlüğü Kurum İzni.................................................... 155
BİLİMSEL ETİK BEYANI .............................................................................................. 156
ÖZ GEÇMİŞ.....................................................................................................................15
SAKIZ VE ÇİNE ÇAPARI KOYUN IRKLARINDA RETİNA VARYASYONLARININ FUNDUSKOPİK MUAYENE İLE BELİRLENMESİ VE KARŞILAŞTIRILMASI
No full textAmaç: Çalışmada, sağlıklı Sakız ve Çine Çaparı koyun ırklarının fundus görüntüleri üzerinde retina varyasyonlarının belirlenmesi ve elde edilen verilerin karşılaştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Materyali, 2 yaşında gelişimini tamamlamış, alınan anamnez bilgileri, yapılan fizik ve göz muayeneleri sonucu sağlıklı olduğu belirlenen 30 adet Sakız ve 30 adet Çine Çaparı koyun ırkı oluşturdu.
Fundus kamerası ile fundus görüntüleri elde edildi. Alınan görüntüler bilgisayar ortamına aktarıldı ve kaydedildi. Görüntüler üzerinde fundusun normal varyasyonları, tapetum rengi, tapetumun yansıması, tapetumun homojenliği, optik diskin, optik sinir başı ve retinal endotelinin yeri, rengi, şekli, çapı ve sınırları incelendi. Kıl örtüsü rengi ile tapetal bölgenin pigmentasyonu arasındaki ilişki incelendi, retina damarlarının seyri ve çap oranları belirlendi.
Bulgular: Sakız ırkı koyunlarda tapetal alanın renk dağılımı sağ gözde mavi-yeşil 19 (%63,3) mavi 11 (%36,7) ve sol gözde mavi-yeşil 21 (%70) ve mavi 9 (%30) şeklinde dağılım gösterdi. Çine Çaparı ırkı koyunlarda tapetal bölge epitelinin pigment yapısının sağ gözlerin 23 (%76,7)’ünde mavi-yeşil, 7 (%23,3)’sinde yeşil; sol gözlerin 21 (%70)’inde mavi-yeşil, 9 (%30)’unda ise yeşil renkli olduğu belirlendi.
Çine Çaparı ırkı koyunlarda nontapetal bölge epitel renginin sağ gözlerin 27 (%90)’sinde kahverengi, 3 (%10)’ünde siyah renkli olduğu görüldü. Sol gözlerde nontapetal bölgenin 22 (%73,3) koyunda kahverengi, 8 (%26,7) koyunda siyah renkli olduğu belirlendi. Sakız ırkı koyunlarda nontapetal bölge epitelinin pigment yapısının tamamında (60) siyah (%100) olduğu görüldü.
Optik diskin şekli, Sakız ırkı koyunların sağ ve sol gözlerinin 29 (%96,7)’unda oval, 1 (%3,3)’inde yuvarlak görüldü. Çine Çaparı ırkı koyunlarda sağ gözlerin 28 (%93,3)’inde oval, 2 (%6,7)’sinde yuvarlak; sol gözlerin 27 (%90)’sinde oval, 3 (%10)’ünde yuvarlak olarak saptandı.
Bergmeister papillası, Sakız ırkı koyunların sağ gözlerinin 24 (%80)’ünde; sol gözlerinin 26 (%86,7)’sında görüldü; sağ gözlerin 6 (%20)’sında, sol gözlerin 4 (%13,3)’ünde görülmedi. Bergmeister papillasının varlığı sağ ve sol gözler arasında birbirine yakın sayıda idi. Çine Çaparı ırkı koyunların sağ gözlerinin 20 (%66,7)’sinde görüldü, 10 (%33,3)’unda ise görülmedi. Sol gözlerin 17 (%56,7)’sinde görüldü, 13 (%43,3)’ünde ise görülmedi.
Sakız ırkı koyunların sağ gözlerinde nontapetal bölgedeki arter sayısının 6 koyunda 1, 23 koyunda 2, 1 koyunda 3; sol gözlerde 5 koyunda 1, 25 koyunda 2 adet olduğu tespit edildi. Nontapetal bölgedeki vena sayısının sağ gözlerin 19’unda 1, 11’inde 2; sol gözlerin 21’inde 1, 9’unda 2 adet olduğu görüldü. Sakız ırkı koyunların sağ ve sol gözlerindeki arter ve vena sayılarının birbirine yakın olduğu dikkati çekti. Çine Çaparı ırkı koyunların sağ gözlerinde nontapetal bölgede 11 koyunda 1, 19 koyunda 2, 2 koyunda 3 arter; sol gözlerde 11 koyunda 1, 19 koyunda 2 arter tespit edildi. Nontapetal bölgedeki vena sayısının sağ gözlerin 19’unda 1, 11’inde 2; sol gözlerin 17’sinde 1, 13 ‘ünde 2 adet olduğu görüldü. Çine Çaparı ırkı koyunların sağ ve sol gözlerindeki vena sayısının birbirine yakın olduğu dikkati çekti.
Sonuç: Sakız ve Çine Çaparı ırkı koyunların fundus muayene bulgularının küçük farklılıklarla birlikte birbirine benzer olduğu görüldü. Diğer koyun ırkları ile yapılan kıyaslamalarda ırk ve coğrafi konum kaynaklı olduğu düşünülen farklılıklar dikkati çekti.İÇİNDEKİLER KABUL VE ONAY ……………………………………………………………………. i
TEŞEKKÜR …………………………………………………………………………… ii
İÇİNDEKİLER. ………………………………………………………………………... iv
SİMGELER VE KISALTMALAR …………………………………………………….. vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ……………………………………………………………………. viii
RESİMLER DİZİNİ …………………………………………………………………… ix
TABLOLAR DİZİNİ …………………………………………………………………... xi
ÖZET …………………………………………………………………………………... xiv
ABSTRACT …………………………………………………………………………… xvi 1.
GİRİŞ ………………………………………………………………………………... 1 2.
GENEL BİLGİLER …………………………………………………………………. 2 2.1.
Anatomi …………………………………………………………………………… 2 2.1.1.
Göz Küresi ..……………………………………………………………………... 2 2.1.2.
Retinanın Anatomisi …...………………………………………………………... 3 2.1.3.
Retinanın Histolojisi …………………………………………………………….. 4 2.1.4
. Fotoreseptörler ..…………………………………………………………………. 5 2.1.5.
Görme Fizyolojisi ...……………………………………………………………... 6 2.2.
Oküler Fundus .………………………………………………………..…………… 6 2.3.
Temel Göz Muayenesi …………………………………………………………….. 7 2.4.
Fundus Kamerası ile Muayene (Fundusun Fotoğraflanması) ……………………… 9 3
. GEREÇ VE YÖNTEM ……………………………………………………………… 12 3.1.
Gereç ………………………………………………………………………………. 12 3.1.1.
Hayvan Materyali ………………………………………………………………... 12 3.1.2
. Cihazlar ………………………………………………………………………….. 12 3.1.3
. Kullanılan İlaçlar ………………………………………………………………... 12 3.2.
Yöntem ……………………………………………………………………………. 13 3.2.1.
Genel Muayene ve Göz Muayenesi ……………………………………………… 13 3.2.2.
İstatistiksel Değerlendirme ……………………………………………………… 23 4.
BULGULAR ………………………………………………………………………... 24 4.1.
Klinik Muayene Bulguları …………………………………………………………. 24 4.2.
Oftalmolojik Muayene Bulguları ...………………………………………………... 24 4.2.1.
Schirmer Gözyaşı Testi Bulguları ……………………………………………….. 24 4.2.2.
Göz İçi Basıncı Bulguları ………………………………………………………... 25 4.2.3.
Ultrasonografik Muayene Bulguları ..…………………………………………… 26 4.2.4.
Funduskopik Muayene Bulguları………………………………………………… 30 5.
TARTIŞMA …………………………………………………………………………. 47 6.
SONUÇ VE ÖNERİLER ……………………………..…………..……………….… 56
KAYNAKLAR …...……………………………………………………………….…… 57
EKLER ………………………………………………………………………..……….. 65
Ek 1 (ADÜ-HADYEK) ….……………………………………………………………... 65
Ek 2 (T.C. Aydın Büyükşehir Belediyesi İzin Yazısı) ...……………………………...… 66
BİLİMSEL ETİK BEYANI ……………………………………………….………….. 67
ÖZ GEÇMİŞ……………………………………………………………………………. 6
HİNDİ KÖKENLİ ENTEROCOCCUS FAECİUM, BİFİDOBACTERİUM VE LACTOBACİLLUS TÜRLERİNİN PROBİYOTİK ÖZELLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI
No full textAmaç: Bu çalışmada potansiyel probiyotik bakterilerden olan Lactobacillus spp., Enterococcus faecium ve Bifidobacterium spp’nin sağlıklı hindi bağırsaklarından izolasyonu ve izole edilen bakterilerin probiyotik olarak kullanılma potansiyellerinin araştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada Aydın ilinden 100 adet hindiye ait bağırsak örneği incelendi. Bağırsak mukozalarından alınan örneklerden Lactobacillus spp., Enterococcus faecium ve Bifidobacterium bakterilerinin izolasyonu amacıyla selektif besi yerlerine ekim yapıldı. Şüpheli kolonilerin identifikasyonu PCR ile yapıldı. İzole edilen bakterilerin % 0,5-1,0 safra konsantrasyonlarına direnci için Safra Tolerans Testi gerçekleştirildi. İzolatların pH 3 ve pH 5’e direnç durumları pH Tolerans Testi ile belirlendi. İzolatların hidrofobisiteleri %0,03 Kongo Kırmızılı agar kullanılarak incelendi. İzolatların antibiyotik dirençlilikleri sekiz farklı antibiyotik diski kullanılarak Kirby Bauer Disk Difüzyon Testi ile belirlendi. İzolatların patojen Escherichia coli izolatına karşı antagonistik etkilerinin araştırılmasında Radyal Difüzyon yöntemi kullanıldı.
Bulgular: Örneklerden 14 adet Lactobacillus spp., 5 adet Enterococcus faecium ve 5 adet Enterococcus faecalis izole edildi fakat Bifidobacterium izole edilemedi. İzolatların tümünün %0,5-1,0 safra konsantrasyonlarına, pH 3-5’e dirençli oldukları saptandı. 14 Lactobacillus spp. izolatlarından 5 tanesinin hidrofobisite testi negatif sonuç verirken 9 tanesinin hidrofobik karakterde olduğu, 10 Enterokok izolatının 7 tanesinin hidrofobik karakterde olduğu ve çoğunluğunun E.coli’ye karşı antagonistik etki göstermediği belirlendi.
Sonuç: Çalışma sonucunda izolatların çoğunluğunun hidrofobik özellikte olduğu, safra ve düşük pH’ya dirençli olduğu fakat çoğunun E.coli’ye karşı test edilen koşullarda yeterli düzeyde antagonistik etkili olmadığı belirlendi. Laktobasil ve enterokok izolatlarından çoklu antibiyotik direnci gösterenlerin varlığı belirlendi.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER KISALTMALAR v
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
ÖZET ix
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 6
2.1. Probiyotik Olarak Kullanılabilen Bakteriler 6
2.2. Probiyotik Mikroorganizmalarda Aranan Özellikler 9
2.3. Probiyotiklerin Etki Mekanizmaları 10
2.4. Probiyotiklerin Güvenilirlikleri 11
3. GEREÇ VE YÖNTEM 13
3.1. Gereç 13
3.1.1. İzolasyon Örnekleri 13
3.1.2. Kullanılan Besiyerleri 13
3.2. Yöntem 13
3.2.1. Bakteriyolojik İzolasyon 13
3.2.2. Gram Boyama 14
3.2.3. Katalaz Testi 15
3.2.4 Genotipik İdentifikasyon 16
3.2.5. İzolatların Safra Toleranslarının Belirlenmesi 18
3.5.6. İzolatların pH Toleranslarının Belirlenmesi 19
3.2.7. İzolatların Hidrofobisitelerinin Belirlenmesi 19
3.2.8. İzolatların Antimikrobiyal Duyarlılıklarının Belirlenmesi 20
3.2.9. E.coli’ye Karşı in vitro Antagonistik Etkilerinin Belirlenmesi 20
4. BULGULAR 21
4.1. Bakteriyolojik İzolasyon 21
4.2. Genotipik İdentifikasyon 21
4.3. İzolatların Safra Toleranslarının Belirlenmesi 23
4.4. İzolatların pH Toleranslarının Belirlenmesi 25
4.5. İzolatların Hidrofobisitelerinin Belirlenmesi 27
4.6. İzolatların Antimikrobiyal Duyarlılıklarının tespiti 27
4.7. İzolatların E. coli’ye Karşı in vitro Antagonistik Etkilerinin tespit edilmesi 29
5. TARTIŞMA 31
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 37
KAYNAKLAR 39
BİLİMSEL ETİK BEYANI 49
ÖZ GEÇMİŞ 5
Ehrlichiosis İle Doğal Enfekte Köpeklerde Ekokardiyografik Ve Hematolojik Değişimlerin İncelenmesi
Get PDFÖZET
EHRLİCHİOSİS İLE DOĞAL ENFEKTE KÖPEKLERDE EKOKARDİYOGRAFİK
VE HEMATOLOJİK DEĞİŞİMLERİN İNCELENMESİ
Ustaer Z. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veteriner
Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2024.
Amaç: Anemi ve kardiyovasküler hastalıklar arasında temelde hipoksi nedenli gelişen bir
ilişki görülmektedir. Bu kapsamda belirtilen tez projesi ile Kanin Monositik Ehrlichiosis
(KME) ile enfekte köpeklerde gelişen aneminin kalpte meydana getireceği değişimlerin
ekokardiyografik olarak belirlenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: KME ile enfekte olduğu tespit edilen 38 köpek ve sağlıklı olduğu
belirlenen 9 köpek olmak üzere toplamda 47 hayvan değerlendirildi. Hasta hayvanlar anemi
şiddetlerine göre değerlendirilerek beş alt gruba ayrıldı. Anemi şiddetine göre gruplandırılan
KME’li ve sağlıklı köpekler ekokardiyografik muayeneye alınarak kardiyak fonksiyonları
değerlendirildi. Ayrıca hayvanların cTnI, demir, demir bağlama kapasitesi ve transferrin
satürasyonları belirlendi.
Bulgular: KME ile enfekte hayvanların anemi şiddetlerine göre gruplara dağılımında non anemik, hafif, orta, şiddetli ve çok şiddetli anemik olgular tespit edildi. Bu gruplar arasında
cTnI seviyelerinde anlamlı bir değişimin olmadığı buna karşın yapılan ekokardiyografik
değerlendirmede orta şiddetli anemik grupta IVSd ve IVSs ölçümlerinin sırası ile sağlıklı
kontrol ve non-anemik gruplara kıyasla anlamlı derecede yüksek seyrettiği tespit edildi.
Şiddetli anemik gruptaki köpeklerin FS yüzdesinin ise hafif anemik gruba göre anlamlı
derecede yüksek olduğu tespit edildi.
Sonuç: KME ile enfekte hayvanlarda anemi şiddetlerine göre cTnI seviyelerinde anlamlı
değişimler olmadığı ve hastaların genelinde miyokard hasarının şekillenmediği ancak
aneminin, kompanzasyon mekanizmaları dahilinde sol ventrikül hipertrofisine yol açtığı
söylenebilir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ..................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER.......................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ...........................................................................vi
ŞEKİLLER DİZİNİ..............................................................................................................viii
RESİMLER DİZİNİ...............................................................................................................ix
TABLOLAR DİZİNİ............................................................................................................... x
ÖZET......................................................................................................................................xi
ABSTRACT ..........................................................................................................................xii
1. GİRİŞ................................................................................................................................... 1
2. GENEL BİLGİLER............................................................................................................. 3
2.1. Etiyoloji ............................................................................................................................ 3
2.2. Epidemiyoloji ................................................................................................................... 4
2.3. Patogenez.......................................................................................................................... 5
2.4. Klinik Bulgular................................................................................................................. 6
2.5. Teşhis................................................................................................................................ 8
2.5.1. Hematoloji ..................................................................................................................... 9
2.5.2. Biyokimyasal Değişimler.............................................................................................. 9
2.5.3. Sitoloji ......................................................................................................................... 10
2.5.4. Seroloji ........................................................................................................................ 11
2.5.5. PZR.............................................................................................................................. 13
2.6. Sağaltım.......................................................................................................................... 13
2.7. Korunma ......................................................................................................................... 16
iv
2.8. Köpeklerde Anemiye Yaklaşım ..................................................................................... 16
2.8.1. Aneminin Şiddetine Göre Derecelendirilmesi............................................................. 17
2.8.2. Anemi Sınıflandırma Sistemleri.................................................................................. 19
2.8.2.1. Eritropoez Gücüne Göre Sınıflandırma.................................................................... 19
2.8.2.1.1. Rejeneratif Aneminin Nedenleri............................................................................ 21
2.8.2.1.2. Non-rejeneratif Aneminin Nedenleri..................................................................... 22
2.8.2.2. Eritrosit Hacmi ve Hemoglobin Konsantrasyonuna Göre Sınıflandırma................. 25
2.9. Aneminin Kardiyovasküler Etkileri................................................................................ 26
2.10. KME ve Kalp Hasarı .................................................................................................... 30
3. GEREÇ VE YÖNTEM...................................................................................................... 32
3.1. Gereç............................................................................................................................... 32
3.1.1. Hayvan Materyali ve Gruplandırma ............................................................................ 32
3.2. Yöntem ........................................................................................................................... 34
3.2.1. Örnekleme İşlemleri .................................................................................................... 34
3.2.2. Laboratuvar Analizleri................................................................................................. 36
3.2.3. Ekokardiyografik değerlendirme................................................................................. 38
3.2.4. İstatistiksel Analiz ....................................................................................................... 39
4. BULGULAR ..................................................................................................................... 40
4.1. Klinik bulgular................................................................................................................ 40
4.2. Laboratuvar Bulguları..................................................................................................... 42
4.2.1. Hematolojik Bulgular .................................................................................................. 42
4.2.2. Kalp ve Anemi ile İlişkili Parametreler....................................................................... 46
4.3. Ekokardiyografi Bulguları.............................................................................................. 49
5. TARTIŞMA....................................................................................................................... 53
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .................................................................................................. 61
KAYNAKLAR...................................................................................................................... 62
v
EKLER .................................................................................................................................. 86
EK 1. Bilgi Onam Formu ...................................................................................................... 86
EK 2. ADÜ-HADYEK.......................................................................................................... 87
BİLİMSEL ETİK BEYANI .................................................................................................. 88
ÖZ GEÇMİŞ.......................................................................................................................... 8
Kinezyolojik Bantlama Uygulamasının Quadriceps (Q) Açısı Üzerindeki Etkisi
Get PDFAmaç: Çalışmamızın amacı Q açısı ile m. quadriceps femoris kas kuvveti, hamstring kas grubu esnekliği, naviküler düşme, kalkaneotibial açı, dinamik denge ve demografik veriler arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu parametreler üzerinde kinezyolojik bantlamanın etkinliğini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Şubat-Nisan 2023 tarihleri arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 1. ve 2. sınıf öğrencileri ile 18-35 yaş aralığındaki 88 gönüllü bireyle kesitsel olarak gerçekleştirildi. Bireylerin boy uzunluğu, vücut ağırlığı, alt ekstremite uzunluklarının ölçülmesinin ardından hem kinezyolojik bantlamadan önce hem de kinezyolojik bantlamadan 50 dakika sonra Q açısı ve kalkaneotibial açıları ölçülüp m. quadriceps femoris kas kuvveti, hamstring kas grubu esnekliği, naviküler düşme ve dinamik dengeleri değerlendirildi.
Bulgular: Sağ taraftaki Q açısının, kalkaneotibial açıdaki farklılığın, naviküler düşme testi ve anterior dinamik denge değerlerinin sol tarafa göre büyük olduğu gözlenmiştir. Sol m. quadriceps femoris kas kuvvetinin, hamstring kas grubu esnekliğinin, posteromedial ve posterolateral dinamik denge değerlerinin sağ tarafa göre daha büyük olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyetin m. quadriceps femoris kas kuvveti, kalkaneotibial açı ve dinamik denge üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Kinezyolojik bantlama uygulamasının hamstring kas grubu esnekliği, kalkaneotibial açı, sağ naviküler düşme, dinamik denge üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Kinezyolojik bantlamanın Q açısını etkileyerek bazı patolojilerin erken dönemde önlenmesine ve hatta ortadan kaldırılmasına yardımcı olabileceğine ve bu nedenle tedavi sürecinde önemli bir rol oynayabileceğine inanıyoruz.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY…………...………………………..…………….…….………
i
TEŞEKKÜR …………………………………………………………...…………...
ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….….
iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….…………...…
ix
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………..……
xi
RESİMLER DİZİNİ ….………….…………………………………………………
xiii
TABLOLAR DİZİNİ ….………….…………………………………...…...……….
xv
ÖZET ……………………………………………………………………...……..…
xix
ABSTRACT ………………………………………………………...……….……..
xxi
1. GİRİŞ …………………….…………………..……………………….….…..…..
1.1. Problem Durumu ………………………………………………………………
1
2
2. GENEL BİLGİLER ……………………..………………....…………………….
2.1. Diz Eklemi (Articulatio Genus) ………………………………………………..
2.1.1 Embriyolojisi …………………………………………………………………
2.1.2. Anatomisi …………………………………………………………………….
5
5
5
7
2.1.2.1. Kemik Yapılar …………………….…………………………………….…
8
2.1.2.2. Kemik Dışı Yapılar...……………….………..……………………………..
16
2.1.2.3. Vaskülarizasyon……………………………………………………...……..
2.1.2.4. İnnervasyon………………………………………………………………....
2.1.3. Biyomekaniği ………………………………………………………...………
2.2. Q Açısı ………………………………………………………………………....
2.2.1. Q Açısı Normal Değerleri …………………………...…………………..…...
2.2.2. Q Açısını Etkileyen Faktörler………………………………..…………...…..
33
36
38
40
42
43
2.2.3. Q Açısı Ölçüm Yöntemleri ……………………………………...…………...
2.2.3.1. Statik Q Açısı Ölçüm Yöntemleri ………………………...................…..…
2.2.3.2. Dinamik Q Açısı Ölçüm Yöntemleri ………………………………....…....
2.2.4. Gonyometreye Dayalı Q Açısı Ölçümünün Güvenilirliği ……………...……
2.3. Kinezyolojik Bantlama ………………………………………………………...
2.3.1. Etki Mekanizması ……………………………………………………….…...
2.3.2. Bant Tipi Seçimi ……………………………………..………………………
2.3.2.1. “Y” Şerit Tekniği ………………………….…………………………….....
2.3.2.2. “I” Şerit Tekniği ………………………………….………………………..
2.3.2.3. “X” Şerit Tekniği ………………………...………………………….……..
2.3.2.4. “Fan” Şerit Tekniği ……………………………………………….………..
2.3.2.5. “Web” Şerit Tekniği ………………………………………….……………
2.3.2.6. “Halka Deliği” Şerit Tekniği ………………………………….…………...
2.3.2.7. “Yıldız” Şerit Tekniği …………………………………………….………..
2.3.3. Bantlama Teknikleri ……………………………….……...…………………
2.3.4. Endikasyonları ……………………………………………….………………
2.3.5. Kontraendikasyonları ………………………………………………………...
2.4. Denge ………………………………………………….……………………….
2.4.1. Denge Çeşitleri ………………………………………………………….…...
2.4.2. Postural Kontrol Sistemleri ……………………………..……………………
2.4.3. Dengeyi Sağlayan Sistemler ………………….……………………………...
2.4.3.1. Vizüel Sistemler …………………………………………….……………...
2.4.3.2. Vestibuler Sistemler ……………………………………….……………….
2.4.3.3. Somatosensoriyal Sistem …………………………………………….…….
2.4.4. Kas İskelet Sistemi …………………………………………………………..
2.4.5. Merkezi Sinir Sistemi ……………………………………….……………….
44
44
45
45
46
47
47
47
48
48
48
48
48
48
49
51
52
52
53
53
53
53
54
54
55
56
2.4.6. Dengenin Değerlendirilmesi ……………………………….………………...
2.4.6.1. “Y” Denge Testi (YDT) ………………………………………..…………..
2.5. Kas Kuvveti …………………………………………………….……………...
2.6. Esneklik ………………………………………………………………….…….
2.6.1. Esnekliğe Etki Eden Faktörler …………………………….…………………
2.6.2. Hamstring Kas Grubu Esnekliğinin Önemi ……………………….………....
2.7. Kalkaneotibial Açı …………………………………………….……………….
2.8. Naviküler Düşme Testi ……………………………………….………………..
3. GEREÇ VE YÖNTEM …………………………………………………………..
3.1. Gereç …………………………………………………………….……………..
3.1.1. Kullanılan Aletler …………………………………………...……………….
3.1.2. Araştırmanın Türü …………………………………………………………...
3.1.3. Katılımcıların Özellikleri ………………………………….…………………
3.2. Yöntem ………………………………………………………………………...
3.2.1. Etik Kurul Kararı ve İzinler ……………………….………………………… 3.2.2. Dâhil Edilme Kriterleri …………………………………………….………... 3.2.3. Dâhil Edilmeme Kriterleri ……………………………………….………….. 3.2.4. Bağımlı/Bağımsız Değişkenler …………………………………………..….. 3.2.5. Boy Uzunluğu Ölçümü ………………………………………………….…... 3.2.6. Vücut Ağırlığı Ölçümü …………………………………….………………... 3.2.7. Vücut Kitle İndeksi (VKİ) Hesaplanması ……………………….…………... 3.2.8. Baskın Alt Ekstremitenin Belirlenmesi …………………………….……….. 3.2.9. Alt Ekstremite Uzunluk Ölçümü ……………………………….…………… 3.2.10. Q Açısı Ölçümü …………………………………………………..…….….. 3.2.11. Dinamik Dengenin Değerlendirilmesi ……………………………..………. 3.2.12. M. quadriceps femoris kas kuvveti ………………………….…………….
56
57
57
58
58
58
59
59
60
60
60
60
60
61
61
61
62
62
63
63
64
64
64
66
68
72
3.2.13. Hamstring Kas Grubu Esnekliği Değerlendirilmesi ………………….……. 3.2.14. Kalkaneotibial Açı Ölçümü ………………………………….…………….. 3.2.15. Naviküler Düşme Testi ………………………….…………………………. 3.2.16. Kinezyolojik Bantlama Uygulaması ………………………………….……. 3.2.17. İstatistiksel Değerlendirme …………………………………………………
72
73
75
76
78
4. BULGULAR ……………………………………………………………………....
80
4.1. Katılımcılara ait betimsel istatistikler …………………………………….……
80
4.2. Probleme ve Alt Problemlere İlişkin Bulgular…………………….…………...
4.2.1. Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………………………….….
4.2.2. İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………………………...
4.2.3. Üçüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………………….…...
4.2.4. Dördüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………………….………
4.2.5. Beşinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………………………….
4.2.6. Altıncı Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………………….…….
4.2.7. Yedinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………………………
4.2.8. Sekizinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………..………………
4.2.9. Dokuzuncu Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………..…………
4.2.10. Onuncu Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………………..………
4.2.11. On Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………………..………
4.2.12. On İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………………………...
4.2.13. On Üçüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………….………...
4.2.14. On Dördüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular …………….…………………
4.2.15. On Beşinci Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………….……………
4.2.16. On Altıncı Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………….……….
4.2.17. On Yedinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………………....
4.2.18. On Sekizinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………….……………….
81
81
82
83
84
85
86
87
88
88
89
89
90
91
91
92
93
94
94
4.2.19. On Dokuzuncu Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………….…….
4.2.20. Yirminci Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………….…………………...
4.2.21. Yirmi Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular …………..…...………………
4.2.22. Yirmi İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………………...
4.2.23. Yirmi Üçüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………………....
4.2.24. Yirmi Dördüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………….…...
4.2.25. Yirmi Beşinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………….…...
4.2.26. Yirmi Altıncı Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………….……
4.2.27. Yirmi Yedinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………………...
4.2.28. Yirmi Sekizinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………….…
4.2.29. Yirmi Dokuzuncu Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………….….
4.2.30. Otuzuncu Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………………….……..
4.2.31. Otuz Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………….……..
4.2.32. Otuz İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………………….……
4.2.33. Otuz Üçüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………………….....
4.2.34. Otuz Dördüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………….…….....
4.2.35. Otuz Beşinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………...………...
4.2.36. Otuz Altıncı Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………….……..
4.2.37. Otuz Yedinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………….........................
4.2.38. Otuz Sekizinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………………………...
4.2.39. Otuz Dokuzuncu Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………………...
4.2.40. Kırkıncı Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………..…….……..
4.2.41. Kırk Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ……………….………………..
4.2.42. Kırk İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular …………………………….……
4.2.43. Kırk Üçüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular ………………………….….....
95
95
96
97
97
98
99
99
100
101
101
102
102
103
104
106
107
109
110
112
114
115
117
118
119
5. TARTIŞMA …………...……...……...….……………....……………………….
121
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ………………………..…………………………..…...
130
KAYNAKLAR ..……………….…...…………………………….…………….…..
131
EKLER …………………………………………………………………...………...
157
Ek 1 (ADÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü Girişimsel Olmaya Araştırmalar Etik Kurul Onayı) …………………………………………………………………….
157
Ek 2 (ADÜ Tıp Fakültesi Dekanlığı Kurum İzni Onayı) ………………….……….
158
Ek 3 (Bilgilendirilmiş Onam Formu) ………………………………………………
Ek 4 (Değerlendirme Formu) ……………………………………….………………
BİLİMSEL ETİK BEYANI…………………………………………………………
159
161
162
ÖZGEÇMİŞ …………………………………………...……………………………
16
Kainik Asit ile Eksitotoksisite Oluşturulmuş Nöroblastoma Hücrelerinde GLT-1 (Glutamat Transporter 1) Yıkım Yolağının, Sırt4 (Sirtuin 4) ile Düzenlenmesinin Araştırılması
Get PDFAmaç: Çalışmada; SIRT4’ün, nöroblastoma hücrelerinde, GLT-1'in ekspresyonunu ve degradasyonunu nasıl düzenlediği ve GLT-1 promotorundaki transkripsiyon faktörleri üzerine etkisinin aydınlatılması amaçlandı. Bunun yanında özellikle kainik asit kaynaklı eksitotoksisite durumunda bu düzenlemenin nasıl değiştiğinin gözlemlenmesi hedeflendi.
Gereç ve Yöntem: SH-SY5Y insan nöroblastoma hücre hattında, SIRT4 genini susturmak için SIRT4 shRNA içeren lentiviral partiküller kullanıldı ve SIRT4 geni susturulmuş kararlı SH-SY5Y hücre hattı elde edildi. SIRT4’ün susturulduğunu göstermek Western Blot yöntemi kullanıldı. Uygun şartları sağlayan tek bir hücre hattı seçilerek diğer deneylerde kullanılmak üzere çoğaltılmaya devam edildi. Kontrol SH-SY5Y hücreleri ve SIRT4 geni susturulmuş SH-SY5Y hücreleri kainik asit (1mM) ile muamele edilerek eksitotoksisite modeli oluşturuldu. Toplam dört deney grubu meydana getirildi. Bunlar; kontrolgrubu, kainik asit ile eksitotoksisite modeli oluşturulmuş grup, SIRT4 susturulmuş grup ve kainik asit ile eksitotoksisite modeli oluşturulan ve SIRT4 susturulmuş gruptur. Dört deney grubundaki GLT-1 ifadeleri Western Blot yöntemi kullanılarak analiz edildi. Dört deney grubundaki GLT-1 mRNA seviyeleri qPCR yöntemi kullanılarak belirlendi. GLT-1 promotoru ve transkripsiyon faktörlerinin (CREB ve REST) etkileşimi CHIP (Kromatin İmmünopresipitasyon) metodu ile dört deney grubunda gösterildi.
Bulgular: Kontrol grubu, Kainik asit ile eksitotoksisite modeli oluşturulmuş grup, SIRT4 susturulmuş grup ve Kainik asit ile eksitotoksisite modeli oluşturulan ve SIRT4 susturulmuş gruplarındaki GLT-1 ekspresyon düzeyinin belirlenmesi için her gruptan protein izolasyonu yapılarak Western Blot yöntemi uygulandı. Elde edilen sonuçlarda GLT-1’in nöroblastoma
hücrelerinde oligomerik yapılar oluşturduğu görüldü. SIRT4 geni susturulmuş iki grup arasında eksitotoksisite oluşturmak toplam GLT-1 ifadesini istatistiksel olarak anlamlı şekilde azaldığı gözlemlendi. Bunun yanında eksitotoksisite oluşturulmuş iki grup arasında SIRT4 genini susturmanın yine toplam GLT-1 ifadesini istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalttığı bulundu. Ardından dört deney grubunda GLT-1 mRNA seviyeleri, qPCR yöntemi kullanılarak belirlendi. Elde edilen sonuçlara göre dört deney grubu arasında, GLT-1 mRNA seviyesinin, istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermediği gözlemlendi.
Sonuç: Elde edilen sonuçlar, nöroblastoma hücrelerinde SIRT4’ün susturulmasının ve eksitotoksisite durumunun GLT-1 ifadesini, mRNA düzeyinden ziyade protein düzeyinde etkilediğini göstermektedir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xi
ABSTRACT xiii
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Glutamat 3
2.1.1. Glutamat Metabolizması 4
2.1.2. Glutamat Reseptörleri 5
2.1.2.1. İyonotropik Reseptörler 6
2.1.2.1.1. AMPA (α-amino-3-hidroksi-5-metil-4-izoksazolepropiyonik asit) / Kainat Reseptörleri 6
2.1.2.1.2. NMDA (N-metil-D-aspartat) Reseptörleri 7
2.1.2.2. Metabotropik Reseptörler 7
2.1.3. Glutamat Taşıyıcıları 8
2.1.3.1. EAAT1-GLAST (Glutamat-Aspartat Taşıyıcısı) 10
2.1.3.2. EAAT2-GLT-1 (Glutamat Taşıyıcısı-1) 10
2.1.3.3. EAAT3 (Eksitatör Aminoasit Taşıyıcı 3) 12
2.1.3.4. EAAT4 (Eksitatör Aminoasit Taşıyıcı 4) 12
2.1.3.5. EAAT5 (Eksitatör Aminoasit Taşıyıcı 5) 12
2.2. Eksitotoksisite 13
2.3. Sirtuinler 14
2.3.1. SIRT4 16
2.4. Transkripsiyon Faktörleri 17
2.4.1. CREB (The cyclic AMP response element (CRE) – binding protein (CREB)) 18
2.4.2. REST (The Repressor Element-1 Silencing Transcription Factor) 18
2.5. Kainik Asit 18
3. GEREÇ VE YÖNTEM 19
3.1. Gereç 19
3.1.1. Kullanılan Cihazlar 19
3.1.2. Kullanılan Laboratuvar Malzemeleri ve Kimyasal Maddeler 20
3.1.3. Kullanılan Tampon Çözeltiler 22
3.1.4. Kainik Asit Hazırlanması 23
3.2. Yöntem 23
3.2.1. Hücre Kültürü Uygulamaları 23
3.2.1.1. Hücrelerin Kültüre Edilmesi 23
3.2.1.2. Hücre Pasajlaması 24
3.2.1.3. Hücre Dondurulması 24
3.2.1.4. Hücre Sayımı ve Ekilmesi 24
3.2.1.5. shRNA İçeren Lentiviral Partikül ile Susmuş SIRT4 Kararlı Hücre Hattı Oluşturulması 25
3.2.1.6. Hücreden Protein İzolasyonu 26
3.2.2. Bradford Assay 27
3.2.3. Western Blot 27
3.2.4. Hücrelerden RNA İzolasyonu ve Konsantrasyonunun Belirlenmesi 28
3.2.5. Komplementer DNA (cDNA) Sentezi 29
3.2.6. Real Time PCR (RT-PCR) 30
3.2.7. Kromatin İmmünopresipitasyon (CHIP) 31
3.2.8. İstatistiksel Analiz 31
4. BULGULAR 32
4.1. SIRT4 Susturulmuş Kararlı Hücre Hattı Belirlenmesi 32
4.2. GLT-1 Protein İfade Seviyesinin Belirlenmesi 34
4.3. GLT-1 mRNA seviyesinin belirlenmesi 37
4.4. GLT-1 promotoru ve CREB ve REST transkripsiyon faktörlerinin etkileşiminin CHIP metodu ile gösterilmesi 37
5. TARTIŞMA 40
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 45
KAYNAKLAR 47
BİLİMSEL ETİK BEYANI 56
ÖZ GEÇMİŞ 5
ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN İKLİM OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ İLE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK ENDİŞE DURUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Get PDFÖZET
ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN İKLİM OKURYAZARLIĞI DÜZEYLERİ
İLE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK ENDİŞE DURUMLARI ARASINDAKİ
İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Servan M. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilgisi
Eğitimi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Nilgün YENİCE, Aydın,
2024.
Amaç: Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin iklim okuryazarlığı düzeyleri ile iklim
değişikliği konusundaki endişe durumları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma,
öğrencilerin iklim değişikliği hakkındaki bilgi düzeyleri ile bu konuda duydukları endişe
durumları arasındaki bağlantıyı belirlemeyi hedeflemektedir.
Yöntem: Araştırmada, ilişkisel tarama modeli kullanılarak, Aydın ilindeki devlet
ortaokullarında 2023-2024 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri
arasından tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi ile seçilen öğrenciler incelenmiştir. Veri
toplama araçları olarak kişisel bilgi formu, İklim Değişikliği Endişesi Ölçeği ve İklim
Okuryazarlığı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, t-testi, tek yönlü
ANOVA ve korelasyon analizleri uygulanmıştır.
Bulgular: Araştırma bulguları, kız öğrencilerin iklim değişikliğine yönelik endişe düzeylerinin
erkek öğrencilerden daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Ebeveynlerin eğitim ve meslek
durumlarının öğrencilerin iklim okuryazarlığı ve endişe düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisi
bulunmamıştır. Çevre kuruluşlarına üyelik ve bu kuruluşlar hakkında bilgi sahibi olma,
öğrencilerin iklim okuryazarlığını artırıcı bir etkiye sahip olmuştur. Ayrıca, iklim okuryazarlığı
ve iklim değişikliğine yönelik endişe arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bu
durum, iklim okuryazarlığı düzeyi arttıkça öğrencilerin iklim değişikliği konusundaki
endişelerinin de arttığını göstermektedir.
Sonuç: Araştırma, iklim okuryazarlığının artmasıyla birlikte öğrencilerin iklim değişikliği
konusundaki endişelerinin de arttığını ortaya koymuştur. Bu bulgular, iklim konularında bilgi
sahibi olan bireylerin, bu konuların ciddiyetini ve etkilerini daha iyi kavradığını ve bu nedenle
daha fazla endişe duyduklarını göstermektedir. Eğitim politikaları ve müfredat geliştirme
süreçlerinde, öğrencilerin iklim okuryazarlığının artırılmasının önemi vurgulanmıştır.
Araştırma sonuçları, eğitimciler ve politika yapıcılar için, genç nesillerin çevresel sorunlara
xiii
karşı daha duyarlı ve bilinçli hale getirilmesine yönelik stratejiler geliştirmede yol gösterici
olabilir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY .................................................................................................................... i
TEŞEKKÜR .............................................................................................................................. iii
BİLİMSEL ETİK BEYANI ....................................................................................................... v
İÇİNDEKİLER ......................................................................................................................... vii
ÇİZELGELER DİZİNİ ............................................................................................................. ix
ŞEKİLLER DİZİNİ ................................................................................................................... xi
ÖZET ....................................................................................................................................... xiii
ABSTRACT ............................................................................................................................. xv
1. GİRİŞ ..................................................................................................................................... 1
2. KAVRAMSAL ÇERÇEVE ................................................................................................... 7
2.1. Çevre ve Çevre Eğitimi ....................................................................................................... 7
2.1.1. Çevre ve İnsan İlişkisi ...................................................................................................... 9
2.1.2. Çevre ve Eğitim İlişkisi .................................................................................................... 9
2.1.3. Çevre Eğitimi ................................................................................................................. 10
2.1.4. Çevre Eğitiminin Önemi ................................................................................................ 11
2.2. İklim Okuryazarlığı ........................................................................................................... 12
2.2.1. İklim Okuryazarlığının Önemi ....................................................................................... 15
2.2.2. İklim Okuryazarlığı Eğitimi ........................................................................................... 16
2.3. İklim Değişikliği ............................................................................................................... 17
2.3.1. İklim Değişikliklerine Neden Olan Etkenler .................................................................. 18
2.3.2. İklim Değişikliğinin Etki ve Sonuçları ........................................................................... 20
2.3.3. İklim Değişikliği Endişesi .............................................................................................. 23
2.4. Kaynak Özetleri ................................................................................................................. 24
2.4.1. Yurt İçinde Yapılan Çalışmalar ...................................................................................... 24
2.4.2. Yurt Dışında Yapılan Çalışmalar ................................................................................... 29
3. MATERYAL VE YÖNTEM ............................................................................................... 33
3.1. Araştırmanın Modeli ......................................................................................................... 33
3.2. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi ................................................................................... 33
3.3. Veri Toplama Araçları...................................................................................................... 33
3.3.1. Kişisel Bilgi Formu ........................................................................................................ 33
3.3.2. İklim Okuryazarlığı Ölçeği ............................................................................................ 34
3.3.3. İklim Değişikliği Endişesi Ölçeği .................................................................................. 34
3.4.4. Veri Çözümleme Teknikleri ........................................................................................... 35
viii
4. BULGULAR ........................................................................................................................ 39
4.1. Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ............................................................................... 39
4.2. İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ................................................................................. 44
4.3. Üçüncü Alt probleme İlişkin Bulgular .............................................................................. 45
4.4. Dördüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular .......................................................................... 58
4.5. Beşinci Alt Probleme İlişkin Bulgular .............................................................................. 69
5. TARTIŞMA VE SONUÇ ..................................................................................................... 73
KAYNAKLAR ......................................................................................................................... 81
EKLER ..................................................................................................................................... 97
Ek 1. Etik Kurul İzni ................................................................................................................ 97
Ek 2. Milli Eğitim Müdürlüğüne İzin yazısı ............................................................................ 98
Ek 3. İklim Okuryazarlığı Ölçeği Kullanım İzni ...................................................................... 99
Ek 4. İklim Değişikliği Endişesi Ölçeği Kullanım İzni.......................................................... 100
Ek 5. Kişisel Bilgi Formu ....................................................................................................... 101
Ek 6. İKLİM OKURYAZARLIĞI ÖLÇEĞİ (İOÖ) .............................................................. 102
Ek 7. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ENDİŞESİ ÖLÇEĞİ ............................................................... 103
ÖZGEÇMİŞ ........................................................................................................................... 10
Ratlarda Üç Farklı Anestezik Kombinasyonun Klinik Olarak Karşılaştırılması
No full textÖZET
RATLARDA ÜÇ FARKLI ANESTEZİK KOMBİNASYONUN KLİNİK OLARAK KARŞILAŞTIRILMASI
Sarı S. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Veteriner Cerrahi Programı Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2023
Amaç: Ketamin-ksilazin, ketamin-medetomidin, ketamin-ksilazin-diazepam kombinasyonları ile anestezi oluşturulduktan sonra ratların vücutlarında oluşan; solunum frekansı, kalp frekansı, vücut sıcaklığı ve diğer klinik parametrelerdeki değişime cevap aramaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma üç grup halinde toplam 24 rattan oluşmuştur. Her grupta 4 erkek, 4 dişi rat vardır. Bu çalışmada birinci grup ketamin (75mg/kg)-ksilazin (10mg/kg) kombinasyonu, ikinci grup ketamin (70mg/kg)-ksilazin (5mg/kg)-diazepam (5mg/kg) kombinasyonu, üçüncü grup ise ketamin (70mg/kg)-medetomidin (0.2mg/kg) kombinasyonu ile anesteziye alındı. Anestezi süresince solunum frekansı, kalp frekansı, vücut sıcaklığı, perifer oksijen satürasyonu (SpO2); ayakta kalma refleksi, kulak refleksi ve ayak parmak arası refleksleri gibi klinik parametreler 5, 10, 15, 20, 25, 30, 45, 60, 90, 120. dakikalar monitör ve fiziksel muayene eşliğinde kaydedilmiştir.
Bulgular: Cerrahi anestezi süresi ketamin-medetomidin grubunda ketamin-ksilazin grubuna göre istatiksel (P=0,045) olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. Ketamin-ksilazin ve ketamin-medetomidin grupları arasında kalp frekansı düzeyi bakımından 45. dakikada (P=0,024) ve 60. dakikada (P=0,046) önemli düzeyde farklılık gözlenmiştir. Solunum frekansı düzeyi 10. dakikada ketamin-medetomidin grubuna göre ketamin-ksilazin-diazepam grubundaki düşüş (P=0,027), 60. dakikada görülen artış (P=0,016) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ketamin-ksilazin-diazepam ve ketamin-medetomidin grupları arasında vücut sıcaklığı düzey bakımından 30. dakikada (P=0,037) önemli düzeyde farklılık gözlenmiştir.
Sonuç: Ketamin-ksilazin, ketamin-medetomidin, ketamin-kslazin-diazepam gibi anestezik madde kombinasyonları ile oluşturulan anestezilerin derinliği ve süresinin cerrahi girişimler açısından yeterli olduğu gözlendi.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY I
TEŞEKKÜR II
İÇİNDEKİLER III
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ VI
ŞEKİLLER DİZİNİ VII
RESİMLER DİZİNİ VIII
TABLOLAR DİZİNİ IX
ÖZET X
ABSTRACT XI
1.GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Ratlarda Klasifikasyon 3
2.2. Ratlarda Anestezik Zorluklar 4
2.3. Hipotermi, Preoperatif Elektrolit Dengesi 4
2.4. İntraoperatif Değerlendirme 6
2.4.1. Anestezi Derinliğinin Değerlendirilmesi 6
2.4.2. Ağrılı Uyaranlara Tepki 6
2.4.3. Göz Refleksindeki Değişiklikler 7
2.4.4. Kardiyovasküler ve Solunum Fonksiyonlarındaki Değişiklikler 7
2.4.4.1. Solunum Fonksiyonları 7
2.4.4.2. Kardiyovasküler Sistem Fonksiyonları 9
2.4.5. Vücut Sıcaklığı 10
2.5. Ratlarda Kullanılan Anestezi Yöntemleri ve Anestezik Maddeler 11
2.5.1. Sedatif ve Hipnotikler 11
2.5.1.1. Ksilazin 11
2.5.1.2. Medetomidin 11
2.5.2. Trankilizanlar 13
2.5.2.1. Diazepam 13
2.5.3. Enjektabl Anestezikler 13
2.5.3.1. Barbitüratlar 14
2.5.3.1.1. Tiyopental Sodyum (Pentothal Sodyum) 14
2.5.3.1.2. Metoheksital Sodyum 15
2.5.3.2. Dissosiyatif Anestezikler 15
2.5.3.2.1. Ketamin 15
2.5.3.3. Steroid Anestezik Ajanlar 16
2.5.3.3.1. Altesin 16
2.5.4. İnhalasyon Anestezikleri 17
2.5.4.1. Halotan 18
2.5.4.2. Enfluran 18
2.5.4.3. Izofluran 18
2.5.4.4. Metoksifluran 19
2.5.4.5. Sevofluran ve Desfluran 19
2.5.4.6. Eter 20
2.6. Postoperatif Ağrı 20
2.6.1. NSAID 21
2.6.2. Opioidler (Narkotik analjezikler) 22
2.6.2.1. Morfin 23
2.6.2.2. Petidin (Meperidin) 23
2.6.2.3. Oksimorfon 23
2.6.2.5. Fentanil 24
2.6.3. Opioid karışık agonist/antagonistler ve kısmi agonistler 24
2.6.3.1. Butorfanol 24
2.6.3.2. Buprenorfin 24
2.6.3.3. Nalbufin 24
2.6. Ratlarda En Sık Kullanılan Anestezik Kombinasyonlar 25
2.6.1. Enjekte Edilebilir Ajanlar 25
3. GEREÇ VE YÖNTEM 27
3.1. Gereç 27
3.1.1. Hayvan Materyali 27
3.1.2. Kullanılan ilaçlar 28
3.2. Yöntem 28
3.2.1. Anestezi Protokollü 28
3.2.2. Ölçülecek Parametreler 30
3.2.3. Ölçüm Zamanları 33
3.2.4. İstatistiksel Değerlendirme 33
4. BULGULAR 34
4.1. Refleks Süreleri 34
4.1. Kalp Frekansı 36
4.2. Solunum Frekansı 38
4.3. Vücut Sıcaklığı 40
4.4. SpO2 42
5. TARTIŞMA 44
5.1. Refleksler 44
5.2. Kalp Frekansı 46
5.3. Solunum Frekansı 47
5.4. Vücut Sıcaklığı 48
5.5.SpO2 49
6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER 51
KAYNAKLAR 52
EKLER 59
BİLİMSEL ETİK BEYANI 63
ÖZ GEÇMİŞ 6