5025 research outputs found
Sort by
VACCINE DEVELOPMENT AGAINST VIBRIO INFECTIONS IN FISH: IN SILICO ANTIGEN ANALYSIS
No full textAmaç: Bu araştırma Vibrio patojenlerine karşı, in silico antijen analizi yapılarak uygun aşı suşlarının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada kullanılacak Vibrio suşları ADÜ Veteriner Fakültesi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı kültür koleksiyonundan sağlanmıştır. Vibrio kültürü yapıldıktan sonra fenotipik ve virulans özellikleri belirlenmiştir. Fenotipik ve virulans özellikleri belirlenmiş suşların sekans ve genom analizleri yapılmıştır. İn silico olarak antijenik bölgeler belirlenmiş ve aşı suşları olup olamayacakları değerlendirilmiştir.
Bulgular: Bu çalışmada, Vibrio anguillarum, Vibrio parahaemolyticus ve Vibrio alginolyticus suşlarında yer alan bazı virülans genlerine ait antijenik özellikler in silico olarak değerlendirilmiştir. Referans suşlarla ADÜ Mikrobiyoloji Laboratuvarı’ndan izole edilen suşlara ait gen sekansları karşılaştırılmış, gen uzunlukları, dizin benzerlikleri ve B hücresi epitop içerikleri analiz edilmiştir. angR geninde referans suş 618 bp uzunluğundayken izolat suşta 1726 bp uzunluk gözlemlenmiştir. Referans suşta 19, izolat suşta 75 B hücresi epitopu tespit edilmiştir. Ortak epitop bulunmamıştır. Ancak angR'nin hücre içi regülatör olması, aşı adayı olarak değerlendirilmesini sınırlayabilir. fatA geninde her iki suşta da yaklaşık 2040 bp uzunluk belirlenmiştir. Referans suşta 48, izolat suşta 51 epitop saptanmıştır. Dış membranda yer alması nedeniyle aşı geliştirme açısından umut verici bir hedef olarak değerlendirilmiştir. fatB geni her iki suşta da 2050–2060 bp uzunluğunda olup referans suşta 35, izolat suşta 38 epitop belirlenmiştir. Ortak 17 epitop saptanmıştır. Dış membran proteini olması, onu önemli bir aşı adayı hâline getirmektedir. fatC geni yaklaşık 1190–1200 bp uzunluğunda olup referans suşta 27, izolat suşta 30 epitop belirlenmiştir. 13 ortak epitop tespit edilmiştir. Ancak fatC ile ilgili literatürdeki veriler sınırlıdır. empA geninde her iki suşta yaklaşık 1150–1160 bp uzunlukta genler gözlemlenmiştir. Referans suşta 22, izolat suşta 26 epitop tanımlanmış; 10
xiii
ortak epitop saptanmıştır. Metalloproteaz enzimi olması sebebiyle bağışıklıkla teması kuvvetlidir. flhA geni yaklaşık 2050 bp uzunluğundadır. Referans suşta 36, izolat suşta 44 epitop belirlenmiştir. İzolat suşun epitop zenginliği aşı adayı olarak potansiyelini artırmaktadır, ancak membran dışı lokalizasyonu sınırlayıcı olabilir. tdh1 geni 585 bp uzunluğunda olup referans suşta 14, izolat suşta 18 epitop belirlenmiştir. Toksik etkili hemolizin üretmesi nedeniyle önemli bir virülans faktörüdür. opaR geni 981 bp uzunluğundadır. Referans suşta 26, izolat suşta 29 epitop tanımlanmış; ancak bu genin hücre içi regülatör olması, bağışıklık sistemiyle temasını kısıtlamaktadır. toxR geni 837 bp uzunluğunda olup referans suşta 18, izolat suşta 25 epitop belirlenmiştir. 9 ortak epitop tespit edilmiştir. Hücre içi regülatör protein olması nedeniyle immünojenitesi sınırlı olabilir. ompA geni yaklaşık 1090 bp uzunluğunda olup referans suşta 34, izolat suşta 36 epitop belirlenmiştir. Ortak 14 epitop bulunmuştur. Dış membranda yer alması nedeniyle, immünojenik potansiyeli yüksektir.
Sonuç: Bu çalışmada Vibrio anguillarum, V. parahaemolyticus ve V. alginolyticus suşlarında virülansla ilişkili bazı genlerin in silico analizleri gerçekleştirilmiş ve potansiyel aşı adayları belirlenmiştir. Özellikle fatA, fatB, fatC, empA ve ompA genlerinin ürünleri, immünojenik özellikleri ve dış membran lokalizasyonları sayesinde öncelikli aşı hedefleri olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca, farklı türler arasında korunan epitopların tespit edilmesi, geniş spektrumlu ve türler arası koruma sağlayabilecek aşı stratejileri için umut vericidir. Bu adayların rekombinant protein veya peptid bazlı platformlarda değerlendirilmesi önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: in silico, antijen, epitop, VibrioİÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ................................................................................................................................. i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................................ ii
İÇİNDEKİLER ...................................................................................................................................... iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ............................................................................................ v
ŞEKİLLER DİZİNİ ............................................................................................................................... vii
TABLOLAR DİZİNİ ............................................................................................................................. ix
ÖZET..................................................................................................................................................... xii
ABSTRACT ......................................................................................................................................... xiv
1. GİRİŞ .................................................................................................................................................. 1
2.1 Geleneksel Aşılar .................................................................................................................. 3
2.1.1 İnaktif Aşılar ...................................................................................................................... 3
2.1.2 Canlı Attenue Aşılar .......................................................................................................... 4
2.1.3 DNA Aşıları ....................................................................................................................... 5
2.2. Rekombinant Protein Aşıları ............................................................................................... 6
2.3. Balıklarda Hastalık Yapan Vibrio Türleri ve Özellikleri .................................................... 7
2.3.1. Vibrio anguillarum ........................................................................................................... 7
2.3.2. Vibrio parahaemolyticus ................................................................................................ 10
2.3.3. Vibrio alginolyticus ........................................................................................................ 13
2.3.4. Vibrio Türlerine Karşı Aşılama ..................................................................................... 14
2.4. Vibrio Türlerinin Virulans Genleri .................................................................................... 15
2.4.1. Vibrio anguillarumun Balıklarda Hastalık Yapmasında Rol Oynayan Genler .............. 15
2.4.2. Vibrio parahaemolyticusun Balıklarda Hastalık Yapmasında Rol Oynayan Genler ..... 16
2.4.3. Vibrio alginolyticusun Balıklarda Hastalık Yapmasında Rol Oynayan Genler ............. 17
3. GEREÇ VE YÖNTEM ..................................................................................................................... 19
3.1. Gereç .................................................................................................................................. 19
3.2. Cihazlar .............................................................................................................................. 19
3.3. Kullanılan Kültür Ortamı ve Kimyasal Maddeler ............................................................. 19
3.4. İn Silico Analizlerde Kullanılacak Biyoinformatik Yazılımlar ......................................... 21 4. BULGULAR ..................................................................................................................................... 22
4.1. Vibrio Suşlarının Kültürel ve Biyokimyasal Karakterizasyonu ........................................ 22
4.2. Vibrio anguillarumun İn Silico Analizi ............................................................................. 23
iv
4.2.1. NCBI Veritabanındaki angR Geni .................................................................................. 23
4.2.2. Mikrobiyoloji Anabilim Dalından İzole Edilen Vibrio anguillarum angR Geni: .......... 25
4.2.3. NCBI Veritabanındaki fatA Geni ................................................................................... 32
4.2.4. Mikrobiyoloji Anabilim Dalından İzole Edilen Vibrio anguillarum fatA Geni: ............ 35
4.2.5. NCBI Veritabanındaki fatB Geni ................................................................................... 41
4.2.6. Mikrobiyoloji laboratuvarından izole edilmiş fatB ........................................................ 43
4.2.7. NCBI Veritabanındaki fatC Geni ................................................................................... 47
4.2.8. Mikrobiyoloji Anabilim Dalından İzole Edilen Vibrio anguillarum fatC Geni ............ 48
4.2.9. NCBI Veritabanındaki empA Geni ................................................................................. 52
4.2.10. Mikrobiyoloji Anabilim Dalından İzole Edilen Vibrio anguillarum empA Geni ......... 58
4.2.11. NCBI Veritabanındaki flhA Geni ................................................................................. 62
4.2.12. Mikrobiyoloji Anabilim Dalından İzole Edilen Vibrio anguillarum flhA Geni ........... 63
4.3. Vibrio parahaemolyticus İn Silico Analizi ........................................................................ 69
4.3.1. NCBI Veritabanındaki tdh1 Geni ................................................................................... 69
4.3.2. Mikrobiyoloji Anabilim Dalından İzole Edilen Vibrio parahaemolyticus tdh1 Geni .... 70
4.3.3. NCBI Veritabanındaki OpaR Geni ................................................................................. 73
4.3.4. Mikrobiyoloji Anabilim Dalından İzole Edilen Vibrio parahaemolyticus OpaR Geni .. 75
4.4. Vibrio alginolyticus İn Silico Analizi ................................................................................ 78
4.4.1. NCBI Veritabanındaki toxR Geni ................................................................................... 78
4.4.2. Mikrobiyoloji Anabilim Dalından İzole Edilen Vibrio alginolyticus toxR Geni............ 82
4.4.3. NCBI Veritabanındaki ompA Geni ................................................................................ 85
4.4.4. Mikrobiyoloji Anabilim Dalından İzole Edilen Vibrio alginolyticus ompA Geni ......... 88 5. TARTIŞMA ...................................................................................................................................... 92
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .................................................................................................................. 94
KAYNAKLAR ..................................................................................................................................... 95
BİLİMSEL ETİK BEYANI ................................................................................................................ 111
ÖZ GEÇMİŞ ....................................................................................................................................... 11
Aydın Çine İlçesi Hatalıktan Ari Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Kullanılan Kaba Yem Kaynaklarının Kalitesinin ve Süt Verimi İle Kalitesine Olan Etkilerinin Belirlenmesi
No full textÖZET
AYDIN ÇİNE İLÇESİ HASTALIKTAN ARİ SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE KULLANILAN KABA YEM KAYNAKLARININ KALİTESİNİN VE SÜT VERİMİ İLE KALİTESİNE OLAN ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ
Pekağırbaş H. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları, Doktora Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu araştırma Aydın Çine İlçesinde bulunan hastalıktan ari olan süt ineği işletmelerinde kullanılan kaba yem kaynaklarının süt verimi ve kalitesine olan etkilerinin incelenmesi amacı ile yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada hastalıktan ari olan çiftliklerde bulunan süt ineklerinden elde edilen süt materyalleri ile bu hayvanların tüketimine sunulan yonca kuru otu, mısır silajı ve TMR örnekleri toplandı. Süt örneklerinde protein ve yağ analizleri, yem örneklerinde ise kuru madde, ham protein, ham kül, ham selüloz, asit deterjan lif, nötr deterjan lif ve asit deterjan lignin analizleri yapılmıştır. Yem ve süt materyallerinin analizlerinde tanımlayıcı istatistikler ki-kare, student-t ve Mann Whitney U testleri kullanıldı.
Bulgular: Çalışmada kaba yem kalitesini belirlemek amacıyla göreceli yem değeri hesaplanarak kalite standartlarına göre iyi ve orta kalite kaba yem olarak sınıflandırılmıştır. Ziyaret edilen işletmelerin büyüklükleri 59 ile 167 baş hayvan arasında değişmektedir. İşletme sahiplerinin öğrenim düzeylerinin, işletmenin kapasitesinin, işletmelerin ortalama süt verimlerinin, TMR için kullanılan mikser tiplerinin ve mısır silajı olgunlaşma süresi ile kullanım miktarları ile kaba yem kalitesi arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. (P>0,05). İşletmelerdeki mısır silajlarının fiziksel değerlendirilmesinde Flieg puanı pH ve sıcaklık değerlerinin kaba yem kalitesine etki etmediği belirlenmiştir ancak mısır silajında Penn State parçacık ayırıcı 19 mm partikül boyutunda örneklerin ortalaması arasında önemli bir fark (P<0,05) olduğu bulunmuştur. TMR örneklerinde ise hiçbir partikül boyuntunda kaliteye bağlı anlamlı fark tespit edilememiştir. Mısır silajları, yonca kuru otları ve fabrika yemlerinin besin madde içeriklerinin iki kalite grubu arasında benzer özellikler taşıdığı belirlenmiştir. TMR besin madde içeriklerinde NDF, ADF ve ADL değerlerinde iyi kalite ve orta kalite kaba yem kullanan işletmeler arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. ‘Orta kalite’ grubunda lif değerleri daha yüksek olup, P değerleri sırasıyla 0,026; 0,050; 0,007’dir. Çine bölgesindeki hastalıktan ari olan işletmelerden toplanmış olan kaba yemlerin kalitesine göre analizi yapılan süt örneklerinde süt yağ oranının yemin kalitesine bağlı olarak değiştiği tespit edilmiştir (P<0,05). ‘İyi kalite’ yem grubunda süt yağ oranı (4,27±0,07) ‘orta kalite’ yem grubuna göre (3,54±0,09) daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmada Çine bölgesinde bulunan hastalıktan ari olan işletmelerdeki kaba yemlerin kalitesinin sütün yağ oranına önemli düzeyde etki ettiği belirlenmiştir (P<0,05).İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY …………...………………………..…………….…….……… i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...………… ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….…. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….…………….… vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………...…… viii
RESİMLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………..…… ix
TABLOLAR DİZİNİ ….………….…………………………...……………………. x
ÖZET ……………………………………………………………………………..… xii
ABSTRACT ………………………………………………………………….…….. xiv
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….…..….. 1
2.GENEL BİLGİLER……………………………………………………………….. 3
2.1. Kaba Yemlerde Kalite Ölçütleri ……………………………..………………… 3
2.2. Yonca Kuru Otu……...…………………………...…………………………….. 8
2.3. Mısır Silajı……………...………………………………………………………. 10
2.4. Toplam Karışım Rasyonu………………………………...…………………….. 13
2.5. Türkiye’deki Kaba Yem Kaynakları ve Üretim Miktarları...…………………… 14
2.6. Süt Sığırcılığında Kaba Yemin Beslemedeki Önemi…………………………… 15
3. GEREÇ VE YÖNTEM…………………………………………………………… 21
3.1. Gereç …………………………………………………………………………… 21
3.1.1. Hayvan Materyali …………………………………………………………….. 21
3.1.2. Yem Materyali ……………………………………………………………….. 21
3.1.3. Süt Materyali …………………………………………………………………. 22
3.2. Yöntem ……………...…………………………………………………………. 22
3.2.1. Göreceli Yem Değerinin Hesaplanması …...…………………………………. 22
3.2.2. Süt Kimyasal Kompozisyonu …………………………………………...……. 24
3.2.3. Fiziksel Analizler ……………………………………………………….…… 24
3.2.3.1. Mısır Silajlarının Fiziksel Değerlendirmesi………………………………… 24
3.2.3.2. Kaba Yemlerin Parçacık Boyutlarının Hesaplanması………………………. 25
3.2.4. Kimyasal Analizler …………………………………………………….…….. 26
3.2.4.1. Kuru Madde ………………………………………………….…………….. 26
3.2.4.2. Ham Kül ……………………………………………………………………. 27
3.2.4.3. Ham Selüloz ………………………………………………………………... 27
3.2.4.4. Ham Protein ………………………………………………………………... 28
3.2.4.5. Asit Deterjan Lif (ADF) ……………………………………………………. 28
3.2.4.6. Nötr Deterjan Lif (NDF) ………………………………………………...…. 28
3.2.4.7. Asit Deterjan Lignin (ADL) ………………………………………………... 29
3.2.5. İstatistik Analizler ……………………………………………………………. 30
4. BULGULAR……………………………………………………………………... 31
4.1. Göreceli Yem Değerinin Hesaplanması………………………………………… 31
4.2. Anket Değerlendirme Sonuçları………………………………………………... 32
4.3. Kaba Yemlerin Fiziksel Değerlendirmesi………………………………………. 37
4.3.1. Mısır Silajlarının Fiziksel Değerlendirmesi…………………………………... 37
4.3.2. Mısır Silajlarının ve Toplam Karışım Rasyonlarının Parçacık Büyüklükleri…. 38
4.4. Kaba Yemlerin Kimyasal Değerlendirmesi…………………………………….. 39
4.4.1. Mısır Silajlarının Besin Madde İçerikleri……………………………………... 39
4.4.2. Toplam Karışım Rasyonlarının Besin Madde İçerikleri……………………... 39
4.4.3. Yonca Kuru Otu Besin Madde İçerikleri……………………………………… 40
4.4.4. Fabrika Yemi Besin Madde İçerikleri………………………………………… 41
4.5. Süt Analiz Değerleri……………………………………………………………. 41
5. TARTIŞMA ……………………………………………………………………… 43
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ………………………………………………………… 56
KAYNAKLAR ……………………………………………………………………... 58
Ek 1. Çiftliklerdeki hayvan sayıları…………………………………………………. 72
Ek 2. Mısır silajlarının fiziksel değerleri ……………………………………………. 73
Ek 3. Mısır silajlarının parçacık büyüklüğü oranları ……………………………….. 74
Ek 4. Toplam karışım rasyonları parçacık büyüklüğü oranları ……………………… 75
Ek 5. Mısır silajlarının besin madde içerikleri ………………………………………. 76
Ek 6. Toplam karışım rasyonları besin madde içerikleri ……………………………. 77
Ek 7. Yonca kuru otu besin madde içerikleri ………………………………………. 78
Ek 8. Fabrika yemi besin madde içerikleri …………………………………….…... 78
Ek 9. Süt analiz değerleri …………………………………………………………… 79
Ek 10 ADÜ-HADYEK.. ……………………………………….…………………... 80
BİLİMSEL ETİK BEYANI…..……………………………………………………... 81
ÖZ GEÇMİŞ ……………………...………………………………………………… 8
SIÇANLARDA TRİNİTROBENZEN SÜLFONİK ASİT İLE OLUŞTURULMUŞ DENEYSEL KOLİT MODELİNDE NÖRALTERAPİ VE ELEKTRİKSEL STİMÜLASYONUN ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI
Get PDFAmaç: İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları (İBH), gastrointestinal sistemi tutan sistemik kronik bir hastalıktır. Nöralterapi prokain yada lidokain enjeksiyonu ile uygulanan bir düzenleme tedavisidir. Çalışmanın amacı, sıçanlarda Trinitrobenzen Sülfonik Asit (TNBS) ile oluşturulmuş deneysel kolit modelinde nöralterapi ve/veya elektriksel stimülasyonun (ES) uygulamasının etkisini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Doksan bir erkek Wistar Albino sıçan 13 gruba ayrılmıştır (sham kontrol, TNBS, TNBS+intrarektal (i.r.) prokain, TNBS+i.r. lidokain, TNBS+intraperitonal (i.p.) prokain, TNBS+i.p. lidokain, TNBS+subkutan (s.c.) prokain, TNBS+s.c. lidokain, TNBS+ES, TNBS+ES+i.r. prokain, TNBS+ES+i.r. lidokain, TNBS+ES+i.p. prokain, TNBS+ES+i.p. lidokain). Kolit % 37 etanol ile çözülen TNBS kullanılarak oluşturulmuştur. Prokain ya da lidokain 10mg/kg dozda 3 gün uygulandı. ES ise Mide 36 noktasına 3 gün boyunca 10 dk/gün olarak uygulandı. Tedavi sonrası deneklerin kolon segmenti ile böbrek dokusu çıkartılarak biyokimyasal ve histopatolojik olarak incelendi.
Bulgular: Biyokimyasal analizlerde; TNBS grubunda oksidatif streste (MDA, MPO) ve proinflamatuar yanıtta (TNF-, IL-1beta, IL6) görev alan parametreler yükselirken, antioksidan değerlerde (SOD, CAT, GPx) ve anti-inflamatuar yanıtta (IL4 ve IL10) azalma saptanmıştır. Tedavi ile bu değerler kontrol grubuna yaklaşmıştır. Histopatolojik analizlerde tedavi gruplarında kolon dokusunda belirgin iyileşme gözlenirken böbrek dokusunda kısmen iyileşme gözlendi.
Sonuç: Nöralterapi uygulamaları anti-inflamatuar mekanizmalar ile İBH’da terapötik etkinliği deneysel kolit modeli ile gösterilmiştir. Nöralterapi ile ES uygulamasının sinerjik etki ile iyileştirme potansiyeli olduğu gözlenmiştir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
RESİMLER DİZİNİ ix
ÖZET….. xi
ABSTRACT xii
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları 4
2.1.1. İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları Epidemiyolojisi 6
2.1.2. İnflamatuar Bağırsak Hastalıklarının Etyopatogenezi 7
2.1.3. İnflamatuar Bağırsak Hastalıklarının Tanı ve Tedavisi 13
2.2. Lokal Anestezikler 15
2.3. Nöralterapi 19
2.3.1. İnflamatuar Bağırsak Hastalığı Regülasyonunda Nöralterapi Yaklaşımı 23
2.4 Akupunktur ve Elektriksel Stimülasyon 25
3. GEREÇ VE YÖNTEM 28
3.1. Gereç 28
3.1.1. Deney Hayvanları 28
3.1.2. Kolit Oluşturma 28
3.1.3. Deney Grupları 29
3.1.4. Kullanılan Kimyasal Maddeler ve Kitler 32
3.1.5. Kullanılan Cihazlar 33
3.2. Yöntem 34
3.2.1. Makroskopik Değerlendirme 34
3.2.2. Biyokimyasal Yöntemler 34
3.2.3. Histopatolojik Analiz 36
3.2.4. İstatistiksel Değerlendirme 37
4. BULGULAR 38
4.1. Makroskopik Skorlama 38
4.2. Biyokimyasal Bulgular 41
4.3. Histopatolojik Bulgular 51
5. TARTIŞMA 61
SONUÇ VE ÖNERİLER 70
KAYNAKLAR 73
EKLER 83
EK 1. Adü-Hadyek Belgesi 83
BİLİMSEL ETİK BEYANI 85
ÖZ GEÇMİŞ 8
Beyaz Kan Hücre (WBC) Sayısı Yüksek (Lökositozis) Kedilerde Serum Amiloid A ve D Vitamini Düzeylerinin Değerlendirilmesi
No full textWBC (BEYAZ KAN HÜCRELERİ) DEĞERİ YÜKSEK (LÖKOSİZTOZ) KEDİLERDE SERUM AMİLOİD A VE D VİTAMİNİ DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Serra Sanem B. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veteriner Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu tez çalışmasında lökositozlu kedilerde Serum Amiloid A ve D Vitamini düzeylerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamına Lökositozlu (n=20) ve sağlıklı (n=10) kedi olmak üzere toplamda 30 kedi dahil edildi. Tüm hayvanlarda, klinik skorlamalar ve serum amiloid A düzeyleri belirlendi.
Bulgular: Çalışma grubundaki kedilerde, kontrol grubuna kıyasla fSAA düzeylerinin istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek olduğu belirlenmiştir (p0,05).
Sonuç: Elde edilen bulgular doğrultusunda, fSAA düzeylerinin inflamatuvar süreçlerin varlığını ortaya koymada ve lökositozun altında yatan nedenin değerlendirilmesinde güvenilir bir biyobelirteç olduğu sonucuna varılmıştır. D vitamini düzeylerinin ise inflamasyonla olan ilişkisini daha doğru değerlendirebilmek için daha geniş vaka grupları ve kontrol edilen değişkenler ile yapılacak ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: kedi, lökositoz, serum amiloid A, D vitamini, inflamasyonİÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
TABLOLAR DİZİNİ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ viii
1.GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1 Beyaz Kan Hücreleri (Lökositler) 3
2.1.1 Lökositozun Klinik Önemi 3
2.2 fSAA (Feline Serum Amiloid A): Yapısı, Biyosentezi ve Klinik Önemi 4
2.2.1 Biyosentez Mekanizması ve Kinetiği 4
2.2.2 fSAA ve Diğer Akut Faz Proteinleri ile Karşılaştırma 4
2.2.3 fSAA’nın Klinik Kullanımı 5
2.2.4 fSAA’nın Tanısal Avantajları 5
2.2.5 Feline fSAA’nın Klinik Laboratuvarlara Entegrasyonu 6
2.3. D Vitamini Metabolizmasının Temelleri 6
2.3.1 Kedilerde D Vitamini Metabolizması 9
2.3.2 Kalsitriol Sentezi ve Katabolizmasının Düzenlenmesi 11
2.3.3 D Vitamini Reseptörü 11
2.3.4 Vitamin D’nin Farklı Organlar Üzerine Etkileri 12
2.3.5 Bağırsak Üzerine Etkileri 12
2.3.6 Böbrekler Üzerine Etkileri 12
2.3.7 Paratiroid Bezi Üzerine Etkileri 13
2.3.8 Kemik Yenilenmesi Üzerine Etkileri 13
2.3.9 Kemik Büyümesi ve Mineralizasyonu Üzerine Etkileri 13
2.3.10 Farklı Hastalıklarda D Vitamini Metabolit Durumu 14
2.3.11 Böbrek Hastalıkları 14
2.3.12 Neoplazi 14
2.3.13 Primer Hiperparatiroidizm 15
2.3.14 Gastrointestinal Sistem Hastalığı 15
2.3.15 Ortopedik Hastalıklar 15
2.3.16 Kardiyovasküler Sistem Hastalıkları 16
2.3.17 Enfeksiyöz Hastalıklar 16
2.3.18 Diğer Hastalıklar ve Durumlar 17
2.3.19 D Vitamini Eksikliği 17
2.3.20 D Vitamini Gereksinimi ve Dozu 18
2.3.21 D Vitamini Toksikozu 19
2.3.22 Klinik Özet 21
3. GEREÇ VE YÖNTEM 22
3.3. Laboratuvar Muayene Metodu 25
3.4. Çalışma Materyali ve Gruplar 26
3.5. Teşhiste Kullanılan Malzemeler 27
3.6. İstatiksel Analizler 28
4. BULGULAR 29
5. TARTIŞMA 30
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 37
KAYNAKLAR 3
Kedilerde Hemoplasmozis'in QMini PCR Cihazı İle Anlık Dağılımının Tespiti
Get PDFBu araştırmada, anemi, çabuk yorulma, kilo ve iştah kaybı, kalp ve solunum sayısında
artış ile kliniğe başvuran kedilerde Mycoplasma haemofelis etkeninin insidensinin belirlenmesi hedeflendi. Bu araştırma Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim dalında gerçekleştirildi. Prospektif çift kör planlanan araştırma kapsamında uygulamayı yapan hekim ve hayvan sahipleri çalışmada hayvanların gruplara dağılımından haberdar olmadı. Bu kapsamda küçük hayvan kliniklerimize başvuruda bulunan farklı ırk, yaş ve her iki cinsiyetteki kediler arasından klinik rutin değerlendirme kapsamında anoreksi, kilo kaybı ve depresyon ve anemi şikayetleri ile başvuran 35’şer kedi (n=35) olacak şekilde hayvanlar araştırma kapsamına alındı. QMini PCR analizi ile ilgili tanı konulduktan sonra yalnızca Mhf etkeninin tanısı konulan olgulara aynı kan örnekleri (ilave alım yapmadan, elde kalan örneğin 0.2 ml’si) ile PCR cihazı ile tanısal destek sağlandı. Toplamda gruplandırılan hayvanların tamamından 1’er ml kan örnegi V. cephalicaantebrachii’den alındı ve ilgili analizler PCR cihazı ile belirlendi.Çalışmamızda, Mhf etkenini taşıyan kedilerin insidansının oldukça yüksek olduğu kanıtlanmıştır. Fakültemize başvuran toplam 35 hastadan 17 hasta Mhf pozitif sonuç verirken ,18 hasta negatif sonuç vermiştir. Bu oran Mhf etkeninin insidansının oldukça yüksek olduğunu kanıtlamıştır.KABUL VE ONAY…………………………………………………………………….iii
TEŞEKKÜR……………………………………………………………………………iv
İÇİNDEKİLER…………………………………………………………………………v
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ………………………………………..viii
ŞEKİLLER DİZİNİ……………………………………………………………………ix
RESİMLER DİZİNİ…………………………………………………………………...xi
TABLOLAR DİZİNİ…………………………………………………………………xiv
ÖZET…………………………………………………………………………………..xv
ABSTRACT…………………………………………………………………………..xvi
GİRİŞ……………………………………………………………………………………1
2.GENEL BİLGİLER…………………………………………………………………..4
2.1. Kan Fizyolojisine Giriş………………………………………………………….....4
2.2. Plazma……………………………………………………………………………….5
2.2.1. Plazma Proteinleri…………………………………………………………………5
2.2.2. Albumin…………………………………………………………………………...6
2.2.3. Globulin…………………………………………………………………………...7
2.2.3.1. α Globulinler…………………………………………………………………….7
2.2.3.2. β Globulinler…………………………………………………………………….8
2.2.3.3. γ Globulinler……………………………………………………………………..8
2.2.4. Fibrinojen………………………………………………………………………….8
2.2.5. Diğerleri…………………………………………………………………………...9
v
vi
2.3. Kanın Şekilli Elemanları…………………………………………………………..10
2.3.1. Eritrositler………………………………………………………………………..10
2.3.2. Lökositler………………………………………………………………………...12
2.3.2.1. Granülositler…………………………………………………………………...13
2.3.2.1.1. Nötrofiller……………………………………………………………………13
2.3.2.1.2. Eozinofiller…………………………………………………………………..14
2.3.2.1.3. Bazofiller…………………………………………………………………….15
2.3.2.2. Agranülositler………………………………………………………………….16
2.3.2.2.1. Monositler……………………………………………………………………16
2.3.2.2.2. Lenfositler……………………………………………………………………17
2.3.2.2.2.1. Natural Killer Hücreler……………………………………………………..18
2.3.2.2.2.2. T Hücreleri…………………………………………………………………18
2.3.2.2.2.3. B Hücreleri…………………………………………………………………18
2.4. Anemi………………………………………………………………………………19
2.4.1. Normositik, Normokromik, Nonrejeneratif Anemi………………………………20
2.4.2. Anemi Şiddeti…………………………………………………………………….21
2.4.3. Rejeneratif / Nonrejeneratif Anemi…………………………………………..…..22
2.5. Mycoplasma haemofelis...........................................................................................23
2.5.1. Mycoplasma haemofelis Etiyolojisi.......................................................................23
2.5.2. Mycoplasma haemofelis Prevalans........................................................................25
2.5.2.1. Dünya Genelinde Prevalans................................................................................25
2.5.2.2. Türkiye Genelinde Prevalans..............................................................................27
2.5.3. Mycoplasma haemofelis’te Risk Faktörleri.................................................... ......28
2.5.4. Mycoplasma haemofelis Bulaş Yolları..................................................................30
2.5.5. Mycoplasma haemofelis Patogenezi......................................................................31
2.5.6. Klinik ve Laboratuvar Bulguları............................................................................33
2.5.7. Teşhis.....................................................................................................................34
vii
3. GEREÇ VE YÖNTEM.............................................................................................36
3.1. Gereç.........................................................................................................................36
3.1.2. Hayvanların Materyali...........................................................................................36
3.1.3. Klinik Muayene Protokolü....................................................................................37
3.2. Yöntem.....................................................................................................................37
3.3. Rutin Klinik Değerlendirmede Tanı.........................................................................37
3.4. Örneklerin Toplanması ve Laboratuvar Analizleri...................................................38
3.5. İstatiksel Analiz…………………………………………………………...……….44
4. BULGULAR………………………………………………………………………...45
4.1. Hastalara Yönelik Demografik Veriler.....................................................................45
4.2. Tam Kan Bulguları...................................................................................................45
4.3. Qmini PCR Analiz Sonuçları...................................................................................48
5. TARTIŞMA…………………………………………………………………………66
6.SONUÇ ve ÖNERİLER……………………………………………………………..71
KAYNAKLAR………………………………………………………………………...73
EKLER………………………………………………………………………………...84
Ek 1. Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurul Belgesi (AYDIN ADÜ- HADYEK)……84
BİLİMSEL ETİK BEYANI…………………………………………………………..85
ÖZGEÇMİŞ…………………………………………………………………………...8
Köpeklerde Plazma Vitamin D Konsantrasyonu Ve Total Lökosit Sayısı, Nötrofil Sayısı Ve Hemoglobin Konsantrasyonu Arasındaki İlişkiler
No full textAmaç: Bu çalışmada, anormal total lökosit (T.L.) sayısı ve nötrofil (Neu) sayısı veya anemi ile karakterize çeşitli hastalıkları olan köpeklerde plazma vitamin D konsantrasyonunun
belirlenmesi ve T.L. sayısı, Neu sayısı, hemoglobin konsantrasyonu (Hb) ve hematokrit değer (HCT) ile ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Total lökosit sayısı ve Neu sayısında anormallik olan (n=26), anemik ve
nonanemik (n=33) çeşitli hastalıklı toplam 59 köpek ve 21 sağlıklı kontrol köpeği incelendi.
Hematoloji analizörü ile T.L. sayısı, Neu sayısı, Hb ve HCT; vitamin D durumunun belirleyicisi olan plazma 25(OH) vitamin D konsantrasyonu ise köpeklere özgü ELISA kiti kullanılarak ölçüldü. Gruplar arasındaki karşılaştırmalar ve ilişkiler parametrik veya nonparametrik testler kullanılarak gerçekleştirildi.
Bulgular: Plazma 25(OH) vitamin D konsantrasyonu nötrofilik lökositozlu (medyan: 57,20
μg/L) ve anemik köpeklerde (54,21 μg/L) sağlıklı köpeklere (168,9 μg/L); göre anlamlı düzeyde (her ikisi de p<0,001) düşüktü. Plazma 25(OH) vitamin D konsantrasyonu, anormal T.L. ve Neu sayısı olan 26 köpekte T.L. (rho = 0,41) ve Neu (rho = 0,43) ile negatif korelasyon gösterdi. Anemik ve nonanemik grupta plazma 25(OH) vitamin D konsantrasyonu ile hem Hb (rho = 0,49) hem de HCT (rho = 0,49) arasında anlamlı pozitif korelasyonlar bulundu.
Sonuç: Köpeklerde düşük plazma 25(OH) vitamin D konsantrasyonunun anormal T.L. ve Neu sayısı veya azalmış Hb ve HCT ile seyreden hastalıkların bir nedeni mi yoksa sonucu mu olduğunu değerlendirmek için gelecekteki çalışmalara ihtiyaç vardır.KABUL VE ONAY ............................................................................ i
TEŞEKKÜR .................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER .................................................................................. iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ................................................. vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ............................................................................. viii
RESİMLER DİZİNİ ............................................................................ ix
TABLOLAR DİZİNİ ........................................................................... x
ÖZET ............................................................................................ xi
ABSTRACT .................................................................................... xii
1. GİRİŞ ........................................................................................... 1
2. GENEL BİLGİLER .......................................................................... 2
2.1. Lökositler .................................................................................. 2
2.1.1. Granülositler............................................................................... 2
2.1.1.1. Nötrofil ................................................................................. 3
2.1.1.2. Bazofil .......................................................................................... 3
2.1.1.3. Eozinofil .................................................................................. 4
2.1.2. Agranülositler ........................................................................... 4
2.1.2.1. Monosit ................................................................................. 4
2.1.2.2. Lenfositler .............................................................................. 5
2.1.3. Lökosit Sayılarına ve Dağılımlarına Etki Eden Faktörler ......................... 6
2.1.4.Total Lökosit ve Nötrofil Sayılarının Tanısal Önemi .............................. 8
2.2. Anemi ...................................................................................... 12
2.2.1.Tanım ve Önemi ........................................................................ 12
2.2.2. Patofizyolojik Mekanizmalar ...................................................... 13
2.2.2.1. Kan Kaybı .............................................................................. 13
2.2.2.2. Hemolitik Anemi ..................................................................... 15
2.2.2.3. Nonrejeneratif Anemi ................................................................ 16
2.2.3. Tanı ....................................................................................... 20
2.2.4. Anemi ile İmmün Sistem Arasındaki İlişkiler ...................................... 21
2.3. Vitamin D ................................................................................. 23
2.3.1. Tanım ve Önemi ........................................................................ 23
2.3.2. Köpeklerde Vitamin D Sentezi ve Metabolizması ................................. 23
2.3.3. Kemik Metabolizmasındaki Rolü .................................................... 25
2.3.3.1. Kalsiyum-Fosfat ve Parathormon Homeostazı .................................. 26
2.3.4. İmmünmodülatör Etkileri ............................................................. 27
2.3.5. Eritropoez Üzerine Etkileri ........................................................... 29
2.3.6. Köpeklerde Farklı Hastalıklarda Serum Vitamin D Konsantrasyonu .......... 31
3. GEREÇ VE YÖNTEM ...................................................................... 40
3.1. Hayvan Materyali ............................................................................ 40
3.2. Yöntem .................................................................................... 43
3.2.1. Muayene Protokolü ve Alt Gruplandırma .............................................. 43
3.2.2. Laboratuvar Analizler .................................................................... 43
3.3. İstatistiksel Değerlendirme ............................................................... 47
4. BULGULAR ................................................................................ 48
5. TARTIŞMA ..................................................................................... 60
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .................................................................... 73
KAYNAKLAR ................................................................................... 74
EKLER .......................................................................................... 99
Ek 1 (ADÜ-HADYEK Raporu) ............................................................. 99
Ek 2 (Bilgi Onam Formu) ...................................................................... 100
Ek 3 (Sağlıklı/Hasta Gözlem Formu) ...................................................... 101
BİLİMSEL ETİK BEYANI .................................................................. 102
ÖZ GEÇMİŞ .................................................................................... 10
Kemoterapi Tedavisi Alan Hastaların Hemşirelik Bakımından Memnun Olma Durumları Ve Etkileyen Faktörler
Get PDFAmaç: Bu araştırma kemoterapi tedavisi alan hastaların hemşirelik bakımından memnun olma durumları ve etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, kesitsel olarak, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi’nde Kasım 2022 ve Mart 2023 tarihleri arasında kemoterapi tedavisi alan 140 kişi ile gerçekleştirildi. Veriler “Tanıtıcı Özellikler Formu” ve “Kemoterapi Hastalarında Hemşirelik Bakımı Memnuniyet Ölçeği” olmak üzere toplam iki bölümden oluşan soru formu ile araştırmacı tarafından toplandı. Veriler değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotlar (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma), Kolmogorow Smirnov testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H uygulanmıştır. Veriler free trial version of SPSS Statistics (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmada katılımcıların %64.3’ünün erkek, %72,9’unun evli, %39,3’ünün 56-70 yaş arasında, %48,6’sının ilkokul ve altı eğitim seviyesinde, %81,4’ünün çalışmadığı, %47,1’inin gelirlerinin giderlerine denk olduğu, %41,4’ünün il merkezinde yaşadığı saptandı. Çalışmada yaş arttıkça hemşirelik bakımından memnuniyetin arttığı (p=0,048), geliri giderden fazla olan hastaların memnuniyetinin istastistiksel olarak anlamlı bir şekilde arttığı (p = 0,024) bulunmuştur. Kemoterapi Hastalarında Hemşirelik Bakımı Memnuniyet Ölçeği puan ortalaması 118,54 ± 25,95 olarak bulundu. Kemoterapi Hastalarında Hemşirelik Bakımında Memnuniyet Ölçeği’ ne göre hastaların memnuniyetlerinin en yüksek olduğu maddenin “Kemoterapi ilacı bittikten sonra serum torbalarını ve eldivenlerini özel atık kutusuna attı.” (4,40 ± 1,02) maddesi olduğu, en düşük memnuniyetin ise “Kemoterapi ilaçlarını uyguladığı odanın havalandırılmasına dikkat etti.” (3,55 ± 1,50) maddesine ait olduğu bulundu.
Sonuç: Araştırma bulgularına göre yaş arttıkça hemşirelik bakımından memnuniyet puanlarının da arttığı, geliri giderden fazla ve denk olanların memnuniyet düzeyinin geliri giderinden az olan gruba kıyasla daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulguları çalışmaya katılan hastaların hemşirelik bakımına yönelik memnuniyet düzeylerinin yüksek olduğunu göstermektedir. Hemşirelik uygulamalarının hasta memnuniyetini doğrudan etkilediği saptanmıştır.KABUL VE ONAY………...………………………..………………….…………...
i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………….……………......
ii
İÇİNDEKİLER …………………………………………….………...……….….….
iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ ...…………………….…………….….
vi
TABLOLAR DİZİNİ ..……….…………………………...……………….………..
vii
ÖZET ..……………………………………………………………………………....
viii
ABSTRACT ..…………………………………………………………….…………
x
1.GİRİŞ………………….…………………...………………………….…….…….
1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..………………………....……………..
4
2.1.Kanserin Tanımı ve Etiyolojisi ………………………..………………………...
4
2.2. Kanserin Epidemiyolojisi ..…….............……………………………………….
5
2.3. Kanserin Tedavisi …………………….…………………...................................
2.3.1. Cerrahi Tedavi ……………………………………………………………......
7
7
2.3.2 Radyoterapi …………...……………………………….……………………...
8
2.3.3. İmmünoterapi …………...………………………………….............................
8
2.3.4. Kök Hücre Tedavisi……………….………………………..............................
9
2.3.5. Hormanal Tedaviler………….……………..…………………………………
9
2.4. Kemoterapi …………………….…………..………………...............................
9
2.4.1. Kemoterapi Tedavisinde Görülen Semptomlar……………………………….
10
2.4.1.1. Ağrı ……...………………………………………………………………….
10
2.4.1.2. Yorgunluk ve Uykusuzluk …………………………………………………
11
2.4.1.3. Bulantı- Kusma ………..…...…………...………………………………...
12
2.4.1.4. İştahsızlık ………...…………………………………..……………………..
12
2.4.1.5. Oral Mukozit ……………….…….…………………………………………
13
2.4.1.6. Cilt Problemleri …………………………………………………………….
13
2.4.1.7. Ekstravazasyon ...………….……………………………...….......................
13
2.4.1.8. Kemoterapi Alan Hastada Görülen Ruhsal Semptomlar ………………….
15
2.4.1.9. Kemoterapiye Bağlı Semptomlarda Hemşirenin Rolü ……………………..
15
2.5. Hasta Memnuniyeti ……………………………………………………………..
16
2.6. Hemşirelik Bakımının Hasta Memnuniyetine Etkisi …………………………...
18
3. GEREÇ VE YÖNTEM ………...…………………...…….....................................
20
3.1. Araştırmanın Tipi………………………………………………………….........
20
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer Ve Zaman ………………………………………...
20
3.3. Araştırmanın Evren ve Örneklemi ……………………………………………...
20
3.4. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri …………………………………………...
21
3.5. Araştırmadan Dışlama Kriteri ………………………………………………….
21
3.6. Araştırma Verilerinin Toplanması …………………………………………......
21
3.7. Veri Toplama Araçları ……………………………………................................
21
3.7.1. Kişisel Özellikler Formu …………………………………………………….
22
3.7.2. Kemoterapi Hastalarında Hemşirelik Bakımı Memnuniyet Ölçeği ..……......
22
3.8. Pilot Uygulama ………………………………………………………………
22
3.9. Bağımlı ve Bağımsız Değişkenler ……………………………………………
22
3.10. Araştırmanın Sınırlılıkları …………………………………………………….
23
3.11. İstatistiksel Yöntemler ………………………………………………………..
23
3.12. Araştırmanın Etik Yönü ………………………………………………………
24
4. BULGULAR ……………………………………………………………………..
25
5. TARTIŞMA ………………………………………………………………………
36
6. SONUÇ VE ÖNERİLER …………………………………………………………
45
KAYNAKLAR ..………………………………...….………….……………………
47
EKLER ……………………………………………………………………………...
55
BİLİMSEL ETİK BEYANI …………………………………………………………
64
ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………………………………….......
6
İnsanlarda Hastalık Yapan/Yaşayan Ektoparazitler İle İlgili Türkiye’de Yapılmış Araştırmalar Üzerine Bir Meta-Sentez Çalışması
No full textAmaç: Bu çalışma, Türkiye’de insanlarda hastalık yapan/yaşayan ektoparazit türlerine ilişkin yapılmış nitel, nicel ve karma desenli bilimsel yayınları sistematik olarak analiz etmeyi; bu analiz sonucunda ortaya çıkan eğilimleri, ortak temaları ve bilgi boşluklarını belirlemeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Ekim–Aralık 2023 tarihleri arasında YÖK Ulusal Tez Merkezi, Google Akademik, DergiPark, Web of Science ve PubMed veri tabanlarında gerçekleştirilen kapsamlı bir literatür taramasına dayanmaktadır. Tarama sonucunda belirlenen 132 çalışma (106 makale, 26 tez) meta-sentez yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmalar; belirlenen dahil etme ölçütlerine göre seçilmiş, Joanna Briggs Institute (JBI) kalite değerlendirme kontrol listeleri ile metodolojik olarak değerlendirilmiştir. Daha sonra araştırmaya dahil edilen çalışmalar, MaxQDA 2024 Pro programı kullanılarak nitel içerik analizi metodolojisi doğrultusunda analiz edilmiştir. Bu analitik süreçte, her bir çalışmanın detaylı bir şekilde okunmasıyla, araştırma bulguları, sonuçları ve anahtar kelimeleri dikkatle ayrıştırılmıştır.
Bulgular: Analiz edilen çalışmaların büyük çoğunluğu kesitsel desenle gerçekleştirilmiş olup, Pediculus (bit), Demodex ve Sarcoptes (uyuz etkeni) türlerine yoğunlaşmıştır. İncelenen çalışmalarda, enfestasyonların yaygınlık oranlarıyla birlikte yaş, cinsiyet, sosyoekonomik düzey ve hijyen alışkanlıklarının etkili faktörler olduğu belirlenmiştir. Bu kapsam, demografik özelliklerin ektoparazit enfestasyonlarına yatkınlıkta kritik bir rol oynadığına işaret etmektedir. Bireysel alışkanlıklar ve hijyen konuları da sıkça incelenmiş, saç ve cilt temizliğine dikkat etmeme ile banyo sıklığının düşük olması gibi faktörlere vurgu yapılmıştır. Sosyo-ekonomik faktörler ve yaşam alanları/ortam da önemli çalışma alanları olarak yer alırken, mesleki risk grupları ve hayvan teması/vektör kaynakları gibi konulara görece daha az sayıda çalışmada değinilmesi, bu alanlarda daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu düşündürmektedir
Sonuç: Türkiye’de insanlarda görülen ektoparaziter enfestasyonları, halk sağlığı açısından önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Bu çalışma, mevcut literatürü sistematik biçimde değerlendirerek, alandaki bilgi birikimini özetlemekte ve ileride yapılacak çalışmalar için referans niteliği taşımaktadır. Elde edilen bulgular, ektoparazitlerin kontrolüne yönelik sağlık politikalarının geliştirilmesi ve toplum temelli önleme stratejilerinin uygulanması açısından da önemlidir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT xi
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Dış Parazit (Ektoparazitler) 3
2.1.1. Kene (Ixodida) 3
2.1.1.1. Morfoloji 5
2.1.1.2. Biyoloji 5
2.1.1.3. Taksonomi 6
2.1.2. Pire (Pulex) 7
2.1.2.1. Morfoloji 7
2.1.2.2. Biyoloji 7
2.1.2.3. Taksonomi 8
2.1.3. Demodex 8
2.1.3.1. Morfoloji 9
2.1.3.2. Biyoloji 10
2.1.3.3 Taksonomi 13
2.1.4. Uyuz (Sarcoptes Scabiei) 13
2.1.4.1. M0orfoloji 14
2.1.4.2. Biyoloji 15
2.1.4.3. Taksonomi 15
2.1.5. Bit (Pediculus) 16
2.1.5.1. Morfoloji 16
2.1.5.2. Biyoloji 17
2.1.5.3. Taksonomi 17
2.1.6. Miyaz Sinekleri (Dipter) 18
2.1.6.1. Morfoloji 18
2.1.6.2. Biyoloji 19
2.1.6.3. Taksonomi 20
2.2. Dünyada Ektoparazitler ile İlgili Yapılmış Çalışmalar 21
3. GEREÇ VE YÖNTEM 23
3.1. Gereç 23
3.1.1. Araştırmanın Tipi 23
3.1.2. Verilerin Toplanması 23
3.1.3. Veri Toplama Zaman Aralığı 24
3.1.4. Verilerin Dahil Edilme Kriterleri 24
3.2. Yöntem 24
3.2.1. Araştırma Soruları 25
3.2.2. Tarama Stratejisi 26
3.2.3. Çalışmaların Seçimi 26
3.2.4. Çalışmaların Metodolojik Kalitesinin Değerlendirilmesi 26
3.2.5.Verilerin Sentezlenmesi 27
4. BULGULAR 29
4.1. Metasenteze Dahil Edilen Çalışmalar ve Özellikleri 30
4.1.1. Çalışmaya Dahil Edilen Araştırmaların Yayın Yılına Göre Dağılımı 30
4.1.2. Çalışmaya Dahil Edilen Araştırmaların Çalışma Desenine Göre Dağılımı 31
4.1.3. Çalışmaya Dahil Edilen Araştırmaların Ektoparazit Türüne Göre Dağılımı 32
4.1.4. Çalışmaya Dahil Edilen Araştırmaların Yayın Türüne Göre Dağılımı 32
4.1.5. Çalışmaya Dahil Edilen Araştırmaların Anabilim Dalına Göre Dağılımı 33
4.1.6. Çalışmaya Dahil Edilen Araştırmaların Anabilim Dallarına Göre Parazit Türleri 34
4.1.7. Çalışmaya Dahil Edilen Araştırmaların Yayınlandığı Dergilere ve İndekslerine Göre Dağılımı 34
4.1.8. Çalışmaya Dahil Edilen Araştırmaların Yapıldığı Şehirlere Göre Dağılımı 37
4.2. Dahil Edilen Çalışmaların İçeriklerine İlişkin Tematik Analizi 39
4.2.1. Temalara Göre Çalışma Bulguları……………………………………………………43
4.2.1.1. Klinik Etkiler ve İnsan Sağlığı Teması 43
4.2.1.2. Tanı, Tedavi ve Müdahale Süreçleri Teması 45
4.2.1.3. Risk Faktörleri ve Sosyo-demografik Etmenler Teması 50
4.2.1.4. Bilinç, Farkındalık ve Eğitim İhtiyacı Teması 52
4.2.2. Araştırmaya Dahil Edilen Çalışmaların Tema İlişki Analizleri 55
5. TARTIŞMA 69
6. SONUÇ ve ÖNERİLER 77
KAYNAKLAR 79
EKLER…………………………………………………………………………………….100
EK 1. Meta-senteze dahil edilen çalışmalara ait istatistiki bilgiler……………………..…100
EK 2. JBI Çalışma kalitesinin değerlendirilmesi………………………………………......115
BİLİMSEL ETİK BEYANI ……………………………………………………………...122
ÖZ GEÇMİŞ 12
Tek Sağlık Kavramının Lisans Ve Lisansüstü Eğitimlerde Geliştirilmesi Ve Standardizasyonu Konusunda Örnek Bir Müfredat Oluşturma
No full textAmaç: Bu çalışma “Tek Sağlık” dersinin Lisans ve Lisansüstü düzeylerde verilebilmesi için
örnek bir müfredat oluşturma amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, metodolojik araştırma deseninde tasarlanmış olup, “Modifiye
Edilmiş Delphi Konsensus Yöntemi” uygulanarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma
grubunu, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi’ne bağlı Tıp Fakültesi, Diş Hekimliği Fakültesi,
Hemşirelik Fakültesi, Eğitim Fakültesi, Veteriner Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ziraat
Fakültesi, Fen Fakültesi ve İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde görev yapan öğretim
elemanları oluşturmaktadır. Çalışmanın birinci Delphi oturumuna 108, ikinci oturumuna ise 64
öğretim elemanı katılım sağlamıştır.
Veriler, yarı yapılandırılmış formlar aracılığıyla internet üzerinden e-posta yoluyla toplanmış,
Statistical Package for the Social Sciences Version 27 paket programı kullanılarak medyan,
çeyrekler arası açıklık (IQR) ve standart sapma değerleri dikkate alınarak analiz edilmiştir.
Katılımcılar arasında uzlaşı sağlanan konular, Taba-Tyler Müfredat Geliştirme Modeli'nin
aşamalarına entegre edilerek örnek bir Tek Sağlık eğitim müfredatı oluşturulmuştur.
Bulgular: Araştırmanın birinci Delphi oturumunda, içerik analizi yoluyla Ölçme
Değerlendirme Yöntemleri, Öğretme Yöntemleri, Kurumsal Boyut, Ders Yapısı ve
Organizasyonu, İçerik Boyutu olmak üzere beş ana tema belirlenmiştir. Uzmanlar tarafından
önemli görülen hususlar kodlanmış ve toplam 66 madde oluşturulmuştur. İkinci Delphi
oturumunda bu 66 madde yeniden uzmanlara sunulmuş, yapılan değerlendirme sonucunda 50
madde üzerinde uzlaşı sağlanmıştır. Uzlaşı için Medyan ≥ 4, Çeyrekler Arası Açıklık (IQR) ≤
1 ve Uzlaşı Yüzdesi ≥ %80 kriterleri esas alınmış, bu eşikleri karşılamayan 16 madde uzlaşma
havuzundan çıkarılmıştır.
xi
Sonuç: Bu araştırmada geliştirilen müfredat, disiplinlerarası düşünmeyi destekleyen, sistem
düşüncesi kazandırmayı hedefleyen ve küresel sağlık tehditlerine karşı bütüncül çözümler
üretmeye yönelik bir yapı sergilemektedir. Hazırlanan müfredat, öneri niteliğinde sunulmuş
olup, Tek Sağlık yaklaşımının yükseköğretim programlarında sistematik bir şekilde
entegrasyonuna katkı sağlayabilir. Çalışma, gelecekte Tek Sağlık Eğitimi modellerinin
geliştirilmesine yönelik önemli bir referans noktası oluşturmakta ve sektörler arası işbirliğini
güçlendirme potansiyeli taşımaktadır.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY .................................................................................................................... i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER .......................................................................................................................... iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ .............................................................................. vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ................................................................................................................. viii
RESİMLER DİZİNİ .................................................................................................................. ix
TABLOLAR DİZİNİ .................................................................................................................. x
ÖZET ......................................................................................................................................... xi
ABSTRACT ............................................................................................................................ xiii
1. GİRİŞ ..................................................................................................................................... 1
1.1. Araştırmanın Amacı ............................................................................................................ 4
1.2. Araştırma Sorusu ................................................................................................................. 5
2. GENEL BİLGİLER ................................................................................................................ 6
2.1. Tek Sağlık Kavramı ............................................................................................................. 6
2.2. Tek Sağlık Endeksleri .......................................................................................................... 9
2.2.1. GOHI Endeksi .................................................................................................................. 9
2.2.2. NEOH Endeksi ............................................................................................................... 10
2.2.3.GHS Endeksi ................................................................................................................... 11
2.3. Tek Sağlık Yaklaşımının Tarihsel Gelişimi ...................................................................... 11
2.4. Tek Sağlık Yaklaşımı Çerçevesinde Sağlık Tehditleri ...................................................... 15
2.4.1.Zoonozlar (Hayvanlardan Kaynaklanan Hastalıklar) ...................................................... 15
2.4.1.1.Viral Zoonotik Hastalıklar ............................................................................................ 19
2.4.1.2.Bakteriyel Zoonotik Hastalıklar ................................................................................... 27
2.4.1.3.Paraziter ve Fungal Zoonotik Hastalıklar ..................................................................... 32
2.4.2. Bitkilerden Bulaşan Hastalıklar (Fitotoksinler) .............................................................. 41
2.4.3. Biyolojik ve Kimyasal Kirleticiler ................................................................................. 44
2.4.3.1.Kalıcı Organik Kirleticiler ............................................................................................ 45
2.4.3.1.1. Pestisitler .................................................................................................................. 46
2.4.3.1.2.Endüsrtiyel Kimyasallar ............................................................................................ 51
2.4.4 Antimikrobiyal Direnç ..................................................................................................... 53
iv
2.4.5. Çevresel Tehditler........................................................................................................... 57
2.4.5.1.İklim Değişikliği ........................................................................................................... 57
2.4.5.2.Kentleşme ..................................................................................................................... 59
2.4.5.3 İnsan Hareketliliği ........................................................................................................ 61
2.4.5.4 Biyoçeşitliliğin Azalması ............................................................................................. 62
2.4.5.5. Su ve Gıda Güvenliği .................................................................................................. 63
2.4.5.6. Biyogüvenlik ve Kimyasal Riskler .............................................................................. 65
2.4.5.7. Tek Refah ve Hayvan Refahı....................................................................................... 67
2.4.5.8.Radyasyon .................................................................................................................... 69
2.4.5.9.Afetler ........................................................................................................................... 70
2.5.Kullanılan Yöntemler Hakkında Genel Bilgiler ................................................................. 72
2.5.1. Delphi Yöntemi .............................................................................................................. 72
2.5.1.1. Delphi Yöntemi Katılımcılarının Nitelikleri ............................................................... 74
2.5.1.2. Delphi Yönteminde Uzlaşma Kriterleri ....................................................................... 74
2.5.1.3. Delphi Yöntemi Türleri ............................................................................................... 75
2.5.1.4. Müfredat Geliştirme Çalışmalarında Delphi Yöntemi ................................................ 83
2.5.2. Taba-Tyler Müfredat Geliştirme Modeli ........................................................................ 84
3. GEREÇ ve YÖNTEM…………………………………………………………………...…87
3.1 Araştırmanın Tipi ............................................................................................................... 87
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ............................................................................................... 87
3.3. Veri Toplama Zaman Aralığı ............................................................................................ 88
3.4. Evren ve Örneklem ............................................................................................................ 88
3.5 Araştırmaya Dahil Edilme ve Dışlanma Kriterleri ............................................................. 89
3.6 Araştırmanın Etik Yönü ..................................................................................................... 89
3.7. Veri Toplama Araçları ....................................................................................................... 90
3.8. Araştırmanın Güçlükleri .................................................................................................... 90
3.9. Araştırmanın Sınırlılıkları ................................................................................................. 91
3.10. Araştırmanın Varsayımları .............................................................................................. 91
3.11. Yöntem ............................................................................................................................ 91
3.11.1.Akış Şeması ................................................................................................................... 93
3.12. İstatistiksel Yöntemler ..................................................................................................... 95
4. BULGULAR ........................................................................................................................ 96
4.1.Katılımcı Uzmanların Nitelikleri ........................................................................................ 96
4.2. Birinci Delphi Oturumu Bulguları ................................................................................... 100
v
4.3. İkinci Delphi Oturumu Bulguları .................................................................................... 112
4.3.1. Cronbach Alpha İç Tutarlılık Testi ............................................................................... 112
4.3.2. Uzlaşı Durumları .......................................................................................................... 112
4.3.3. Müfredat Programının Geliştirilmesi............................................................................ 121
4.3.3.1. 1.Aşama Genel Amaçların Açıklanması ................................................................... 121
4.3.3.2. 2.Aşama İhtiyaçların Tespiti...................................................................................... 122
4.3.3.3. 3.Aşama İçerik Seçimi ............................................................................................... 125
4.3.3.4. 4.Aşama Öğrenme Yaşantıları ................................................................................... 127
4.3.3.5. 5.Aşama Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri ........................................................ 129
5. TARTIŞMA ........................................................................................................................ 142
6. SONUÇ ve ÖNERİLER .................................................................................................... 170
KAYNAKLAR ....................................................................................................................... 178
EKLER ................................................................................................................................... 228
Ek-1. 1.Oturum Anket Soruları .............................................................................................. 228
Ek-2 2. Oturum Anket Soruları .............................................................................................. 229
BİLİMSEL ETİK BEYANI ................................................................................................... 232
ÖZ GEÇMİŞ ........................................................................................................................... 23
Hemşirelerin Hastane Enfeksiyonlarının Önlenmesine İlişkin Bilgi Düzeyinin Belirlenmesi, Bir Üniversite Hastanesi Örneği
No full textHEMġĠRELERĠN HASTANE ENFEKSĠYONLARININ ÖNLENMESĠNE ĠLĠġKĠN
BĠLGĠ DÜZEYLERĠNĠN BELĠRLENMESĠ, BĠR ÜNĠVERSĠTE HASTANESĠ
ÖRNEĞĠ
Balıkçıoğlu D.Ü. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü,
Hastane Enfeksiyon Kontrolü Programı, Yüksek Lisans Tezi Aydın, 2025.
Amaç: Bu araĢtırma, hemĢirelerin hastane enfeksiyonlarının önlenmesine yönelik bilgi
düzeylerini değerlendirmek ve bu düzeyin çeĢitli bilgi alanları ve demografik/mesleki
değiĢkenler
doğrultusunda farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla
gerçekleĢtirilmiĢtir.
Gereç ve Yöntem: Bu araĢtırma, hemĢirelerin hastane enfeksiyonlarının önlenmesine yönelik
bilgi düzeylerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda yürütülmüĢtür.
AraĢtırmanın örneklemini, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve AraĢtırma
Hastanesi’nde en az altı aydır görev yapan ve çalıĢmaya gönüllü olarak katılan 108 hemĢire
oluĢturmuĢtur. Veriler Ekim–Aralık 2024 tarihleri arasında toplanmıĢtır. Etik kurul onayı
13.09.2024 tarihli toplantıda, 2024/029 protokol numarası ile alınmıĢtır. Veriler, literatür
taranarak oluĢturulan ve uzman görüĢleriyle yapılandırılan iki bölümlü bir anket formu ile
toplanmıĢtır. Ġlk bölümde sosyo-demografik ve mesleki bilgiler, ikinci bölümde ise
enfeksiyon kontrolüne iliĢkin 47 kapalı uçlu madde yer almıĢtır. Bu maddeler altı bilgi alanına
ayrılmıĢ ve doğru yanıt sayısına göre puanlanmıĢtır. %60 ve üzeri doğru yanıt ―yeterli‖ bilgi
düzeyi olarak kabul edilmiĢtir. Veriler, SPSS 21.0 programı ile analiz edilmiĢtir. Betimleyici
istatistiklerin yanı sıra ki-kare testi ve Spearman korelasyon analizi uygulanmıĢ; anlamlılık
düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiĢtir.
Bulgular: Elde edilen bulgular, hemĢirelerin genel olarak yüksek düzeyde bilgiye sahip
olduğunu, özellikle el hijyeni ve kiĢisel koruyucu ekipman kullanımı bilgi alanında en yüksek
baĢarı ortalamasının gözlendiğini ortaya koymuĢtur. Buna karĢılık, üriner sistem
enfeksiyonlarının önlenmesine yönelik bilgi düzeyinin en düĢük ortalamaya sahip olduğu
tespit edilmiĢtir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda; cinsiyet, eğitim düzeyi, çalıĢılan
servis ve eğitim alma durumu gibi değiĢkenlerin belirli bilgi alanlarında anlamlı fark yarattığı
vi
görülmüĢtür (p<0,05). Özellikle solunum yolu enfeksiyonları, periferik venöz kateter ve
cerrahi alan enfeksiyonlarına iliĢkin bilgi alanlarında bilgi düzeyinin bazı değiĢkenlere göre
anlamlı Ģekilde farklılaĢtığı belirlenmiĢtir.
Sonuç: Sonuç olarak, hemĢirelerin enfeksiyon kontrolüne iliĢkin genel farkındalık
düzeylerinin yüksek olduğu; ancak bazı alt bilgi alanlarında bilgi eksikliklerinin bulunduğu
tespit edilmiĢtir. Bu doğrultuda, eğitim programlarının uygulamaya dönük biçimde yeniden
yapılandırılması ve bilgi alanlarına özel içeriklerle desteklenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Bilgi, Hastane enfeksiyonu, HemĢirelik.ĠÇĠNDEKĠLER
KABUL VE ONAY .................................................................................................................... i
TEġEKKÜR ............................................................................................................................... ii
ĠÇĠNDEKĠLER .......................................................................................................................... iii
TABLOLAR DĠZĠNĠ .................................................................................................................. v
ÖZET ......................................................................................................................................... vi
ABSTRACT ............................................................................................................................ viii
1. GĠRĠġ ...................................................................................................................................... 1
2. GENEL BĠLGĠLER ................................................................................................................ 3
2.1. Hastane Enfeksiyonları ........................................................................................................ 3
2.1.1. Hastane Enfeksiyonunun Tanımı ve Tarihsel GeliĢimi .................................................... 3
2.1.2. Hastane Enfeksiyonunun Önemi ...................................................................................... 4
2.1.2. Enfeksiyon BulaĢ Yolları.................................................................................................. 5
2.1.2.1. Damlacık yoluyla bulaĢan enfeksiyonlar ....................................................................... 5
2.1.2.2. Solunum yoluyla bulaĢan enfeksiyonlar ........................................................................ 6
2.1.2.3. Kan ve vücut sıvılarına temas yoluyla bulaĢan enfeksiyonlar ....................................... 7
2.1.2. Hastane Enfeksiyonlarının Türleri ve Tanısı .................................................................... 9
2.1.2.1. Kan dolaĢımı enfeksiyonu (KDE) ............................................................................... 10
2.1.2.2. Pnömoni ....................................................................................................................... 11
2.1.2.3. Üriner sistem enfeksiyonları (ÜSE) ............................................................................ 13
2.1.2.4. Cerrahi alan enfeksiyonu (CAE) ................................................................................. 14
2.2. Hastane Enfeksiyonlarının Önlenmesi .............................................................................. 15
2.2.1. El Hijyeni ........................................................................................................................ 15
2.2.2. KiĢisel Koruyucu Ekipman Kullanımı ........................................................................... 17
2.2.2.1. Eldiven ......................................................................................................................... 17
2.2.2.2. Koruyucu önlük ........................................................................................................... 18
2.2.2.2. Maske ve gözlük kullanımı.......................................................................................... 18
2.2.3. Ġzolasyon Önlemleri ....................................................................................................... 19
2.2.3.1. Temas izolasyonu ........................................................................................................ 19
2.2.3.2. Solunum izolasyonu .................................................................................................... 20
2.2.3.3. Damlacık izolasyonu ................................................................................................... 20
2.2.4. Dezenfeksiyon ve Sterilizasyon...................................................................................... 21
2.2.5. Hastane Temizliği ........................................................................................................... 22
iv
2.3. Hastane Enfeksiyonlarında HemĢirelik Bilgi Düzeyinin Rolü .......................................... 22
2.4. Hastane Enfeksiyonlarıyla Mücadelede HemĢirelik Uygulamalarının Belirleyici Rolü ... 25
2.4.1. Damar Ġçi Kateter Enfeksiyonlarının Önlenmesinde HemĢirelik Uygulamalarının
Belirleyici Rolü ........................................................................................................................ 25
2.4.2. Üriner Sistem Enfeksiyonlarının Önlenmesinde HemĢirelik Uygulamalarının Belirleyici
Rolü .......................................................................................................................................... 25
2.4.3. Hastane Kaynaklı Pnömoninin Önlenmesinde HemĢirelik Uygulamalarının Belirleyici
Rolü .......................................................................................................................................... 26
2.4.4. HemĢirelik Uygulamalarında El Hijyeni ve Eldiven Kullanımı ..................................... 26
2.4.5. Cerrahi Alan Enfeksiyonlarının Önlenmesinde HemĢirelik Uygulamalarının Belirleyici
Rolü .......................................................................................................................................... 27
2.4.6. Hastane Atıklarının UzaklaĢtırılmasında HemĢirelik Uygulamalarının Belirleyici Rolü
.................................................................................................................................................. 28
2.5. Türkiye'de Enfeksiyon Kontrol Politikaları ve Yasal Düzenlemeler ................................ 29
2.6. Hastane Enfeksiyonlarına ĠliĢkin Ulusal ve Uluslararası AraĢtırmalar ............................. 30
3. MATERYAL VE YÖNTEM................................................................................................ 36
3.1. ÇalıĢmanın Modeli ............................................................................................................ 36
3.2. ÇalıĢma Grubu ................................................................................................................... 36
3.3. Veri Toplam Aracı ............................................................................................................. 36
3.4. Verilerin Analizi ................................................................................................................ 39
4. BULGULAR ........................................................................................................................ 40
5. TARTIġMA .......................................................................................................................... 71
6. SONUÇ VE ÖNERĠLER ..................................................................................................... 82
KAYNAKLAR ......................................................................................................................... 84
EKLER ..................................................................................................................................... 92
Ek 1. Puantaj Cetveli ................................................................................................................ 92
BĠLĠMSEL ETĠK BEYANI ...................................................................................................... 94
ÖZ GEÇMĠġ ............................................................................................................................. 9