5025 research outputs found
Sort by
KOLCABA’NIN KONFOR KURAMINA TEMELLENDİRİLMİŞ HEMŞİRELİK BAKIMININ YAŞLILARIN YAŞAM KALİTELERİ VE PSİKOLOJİK İYİ OLUŞ DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ
No full textAmaç: Bu çalışmanın amacı, Kolcaba’nın konfor kuramına temellendirilmiş hemşirelik bakımının yaşlıların yaşam kaliteleri ve psikolojik iyi oluş düzeyleri üzerine etkisini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma randomize kontrollü deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Aydın ili Efeler ilçesine bağlı olan Çeştepe ve Tepecik mahallelerinde ikamet eden 65 yaş ve üzeri 775 birey, örneklemini deney grubu 56, kontrol grubu 56 olmak üzere toplam 112 birey oluşturdu. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu, Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Yaşlılarda Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ile toplandı. Deney grubuna her uygulama haftada bir gün bir buçuk saat süre ile toplam 8 hafta planlandı. Her oturum ev ziyareti yoluyla ve bireysel olarak yürütüldü. Deney grubunun girişimleri tamamlandıktan sonraki 1. ay ve 3. ayda izlem ölçümleri yapıldı. Kontrol grubuna araştırma sonuna dek herhangi bir uygulama yapılmayarak ilk ölçümden sonraki 1. ay ve 3. ayda izlem ölçümleri yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistiksel analizler normal dağılım dışı karşılaştırmalarda Mann Whitney U, Likelihood Ratio, Pearson ki-kare ve Friedman testleri kullanıldı. Başlangıç analizi olarak normal dağılım değerlendirilmesinde Kolmogorov-Smirnov testi kullanılıp; p<0.05 düzeyindeki değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Araştırmanın gerçekleştirilmesi için gerekli olan etik kurul, muhtarlık, ölçek kullanım izinleri ve katılımcı yazılı onamları alındı.
Bulgular: Deney ve kontrol grubundaki yaşlıların sosyodemografik özellikleri karşılaştırıldığında; kronik hastalık sahibi olma bakımından anlamlı fark olduğu, deney ve kontrol grubundaki yaşlıların eğitim öncesi, eğitim sonrası 1. ve 2. Ölçüm Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam ve alt boyutları puan ortalamaları karşılaştırılmasında; eğitim öncesi fark bulunmamış olup, deney grubundaki yaşlıların eğitim sonrası 1. ölçüm otonomi alt boyutu, eğitim sonrası 1. ölçüm zevk alt boyutu, eğitim sonrası 1. ölçüm kendini gerçekleştirme alt boyutu ve eğitim sonrası 1. ölçüm Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam puan ortalamalarının kontrol grubuna göre yüksek olduğu bulundu.
Deney grubundaki yaşlıların eğitim öncesi, eğitim sonrası 1. ve 2. Ölçüm Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam ve alt boyutları puan ortalamalarının karşılaştırıldığında; yaşlıların eğitim öncesi, eğitim sonrası 1. ve 2. Ölçüm kendini gerçekleştirme alt boyutu bakımından anlamlı fark olduğu, deney grubunun eğitim öncesi, eğitim sonrası 1. ve 2. ölçüm Yaşlılarda Psikolojik İyi Oluş Ölçeği toplam puan ortalamaları karşılaştırıldığında; yaşlıların eğitim öncesi, eğitim sonrası 1. ve 2. ölçüm Yaşlılarda Psikolojik İyi Oluş Ölçeği toplam puan ortalamaları bakımından anlamlı fark olduğu saptandı (p<0,05).
Kontrol grubundaki yaşlıların eğitim öncesi, eğitim sonrası 1. ve 2. Ölçüm Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam ve alt boyutları puan ortalamalarının karşılaştırıldığında; yaşlıların eğitim öncesi, eğitim sonrası 1. ve 2. Ölçüm Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam, kontrol, otonomi, zevk ve kendini gerçekleştirme alt boyutları puan ortalamaları bakımından anlamlı fark olduğu, kontrol grubunun eğitim öncesi, eğitim sonrası 1. ve 2. ölçüm Yaşlılarda Psikolojik İyi Oluş Ölçeği toplam puan ortalamaları karşılaştırıldığında; yaşlıların eğitim öncesi, eğitim sonrası 1. ve 2. ölçüm Yaşlılarda Psikolojik İyi Oluş Ölçeği toplam puan ortalamaları bakımından anlamlı fark olduğu saptandı (p<0,05).
Sonuç: Deney grubunda, eğitim sonrası yaşam kalitesi ölçeği toplam puanı ile otonomi, zevk ve kendini gerçekleştirme alt boyutlarında; ayrıca psikolojik iyi oluş ölçeği puanlarında istatistiksel olarak anlamlı artış gözlenmiştir. Kontrol grubunda da ölçüm zamanlarına göre bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklar saptanmış olsa da deney grubundaki artışlar daha belirgin ve anlamlı düzeydedir. Bu bulgular, verilen eğitimin yaşlı bireylerin yaşam kalitesi ve psikolojik iyi oluş düzeyleri üzerinde olumlu etkileri olduğunu göstermektedir.Bu tez Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından (HF-23012) proje numarası ile desteklenmiştir
Knowledge levels of nurses working in surgıcal clinics about preoperative fasting period and their attitudes towards evidence-based nursing
No full textAmaç: Cerrahi kliniklerde çalışan hemşirelerin preoperatif açlık süresi ile ilgili bilgi
düzeylerinin ölçülmesi ve kanıta dayalı hemşirelik hakkındaki tutumlarının incelenmesi
amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, analitik-kesitsel olarak, Şubat 2024 ve Temmuz 2024
tarihleri arasında, Aydın Devlet Hastanesi, Aydın Atatürk Devlet Hastanesi ve Aydın Adnan
Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi cerrahi kliniklerde çalışan toplam
329 hemşireden hata payı %5, güven aralığı %99 olarak yapılan hesaplamada 221
hemşireye ulaşıldı. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan veri toplama formları ve
Türkçe geçerlilik ve güvenirliliği yapılan Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutum Ölçeği
ile toplandı.
Bulgular: İstatistiksel analizlerle elde edilen önemli veriler rapor edildi: ANOVA
testi sonuçlarına göre, preoperatif açlık süresine ilişkin bilgi düzeyi, hemşirelerin yaş
gruplarına ve eğitim düzeylerine göre anlamlı farklılık gösterdi(p<0.05). Kruskal-Wallis
testi ile hemşirelerin bilgi düzeyleri çalışma pozisyonlarına göre değerlendirilmiş ve anlamlı
farklılık bulundu(p<0.01). Pearson korelasyon analizi, bilgi düzeyi ile kanıta dayalı
hemşireliğe yönelik olumlu tutum arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğunu gösterdi
(r=0.45, p<0.001). Özellikle uzun süreli açlık protokollerinin gereksizliği ve kısa açlık
sürelerinin faydaları literatür destekli verilerle açıklandı. Katılımcıların büyük kısmının
geleneksel protokollere bağlı kaldığı, ancak bilimsel rehberlere erişim sağlanması
durumunda bilgi düzeylerinde artış gözlendiği belirtti.
Sonuç ve öneriler: Hemşirelerin bilgi düzeylerini artırmaya yönelik eğitim
programlarının önemi vurgulanmış ve kısa süreli açlık protokollerinin yaygınlaştırılması
önerildi. Bu öneriler, hasta bakım kalitesini artırmayı ve cerrahi sonrası komplikasyonları
azaltmayı hedefledi.Objective: This study aimed to measure the knowledge levels of nurses working in
surgical clinics regarding preoperative fasting periods and to examine their attitudes towards
evidence-based nursing.
Materials and Methods: The research was conducted analytically and cross-
sectionally between February 2024 and July 2024. Out of a total of 329 nurses working in
the surgical clinics of Aydın State Hospital, Aydın Atatürk State Hospital, and Aydın Adnan
Menderes University Application and Research Hospital, 221 nurses were included in the
study with a 5% margin of error and a 99% confidence interval. Data were collected using
data collection forms prepared by the researchers and the Evidence-Based Nursing Attitude
Scale, whose Turkish validity and reliability were confirmed by Yasemin Ayhan Öncü.
Findings: Significant data obtained through statistical analyses were reported. According to
the results of the ANOVA test, knowledge levels regarding preoperative fasting periods
showed significant differences based on age groups and educational levels of the nurses
(p<0.05). The Kruskal-Wallis test revealed significant differences in knowledge levels
according to work positions (p<0.01). Pearson correlation analysis demonstrated a positive
and significant relationship between knowledge levels and positive attitudes towards
evidence-based nursing (r=0.45, p<0.001). The unnecessary nature of prolonged fasting
protocols and the benefits of shorter fasting periods were supported by literature-based data.
It was noted that most participants adhered to traditional protocols; however, an increase in
knowledge levels was observed when access to scientific guidelines was provided.
Conclusion and Recommendations: The importance of educational programs aimed
at enhancing the knowledge levels of nurses was emphasized, and the dissemination of
shorter fasting protocols was recommended. These suggestions aim to improve the quality
of patient care and reduce postoperative complications
Parvoviral Enteritisli Köpeklerde Esansiyel Olmayan Aminoasit Düzeylerinin Değerlendirilmesi
No full textAmaç: Bu çalışmada parvoviral enteritisli köpeklerde esansiyel olmayan aminoasit düzeylerinin belirlenmesi, hospitalizasyon süresi boyunca (0., 3. ve taburcu günü) incelenmesi; bu parametrelerin Modifiye Glasgow Koma Skalası (MGKS), C-reaktif protein (CRP) düzeyi ve hospitalizasyon süresiyle ilişkilerinin belirlenmesi; ayrıca sağ kalan ve ölen olgular arasındaki farklılıkların incelenerek prognostik değerlerinin araştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın hayvan materyalini, 2–6 aylık yaş aralığında, parvoviral enteritisli 23 köpek ve kontrol grubunu oluşturan 10 köpek oluşturmuştur. Hasta gruptan 0., 3. ve taburcu günü olmak üzere üç farklı zaman noktasında; kontrol grubundan ise bir kez olmak üzere serum örnekleri alınmıştır. Elde edilen örneklerde glisin, prolin, serin, alanin, aspartik asit, glutamik asit, asparajin, glutamin, sistin, arginin ve tirozin düzeyleri ölçülmüştür. Ayrıca hastalara ait MGKS, CRP konsantrasyonu ve hematolojik parametreler değerlendirilmiştir. Hasta grubunda sağ kalan ve ölen köpekler arasında söz konusu parametrelerin karşılaştırmaları yapılmıştır. Aminoasit düzeyleri, MGKS, CRP konsantrasyonunun hospitalizasyon süresiyle olan ilişkileri istatistiksel olarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Parvoviral enteritisli köpeklerde glisin, prolin, serin, alanin, asparajin ve glutamin düzeyleri kontrol grubuna göre düşük bulunmuştur (p<0,05). Hasta grubundaki prolin ve glisin düzeyleri günler arasında anlamlı bulundu. MGKS değeri kontrol grubuna göre düşük ve günler arasında anlamlı bulundu. CRP konsantrasyonu hasta grubunda yüksek; WBC, NEU, LYM, RBC sayıları ve HCT değeri ise düşük bulunmuştur. Özellikle 0.gün alanin, arginin, glisin, serin ve tirozin düzeylerinin MGKS ile negatif yönde; prolinin 3. gün düzeyinin ise MGKS ile pozitif yönde güçlü ve anlamlı korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Asparagin ve sistin'in 3. gün düzeyleri ile hastanede yatış süresi arasında anlamlı bir ilişki bulundu. Asparagin düzeyinin yatış süresiyle pozitif yönde güçlü ve anlamlı bir ilişki gösterdiği (r = 0,54, p = 0,03), buna karşın sistin düzeyinin ise negatif yönde güçlü ve anlamlı bir ilişki sergilediği (r = –0,59, p < 0,05) belirlendi. Ölen köpeklerin NEU sayısı (p<0,05) ve MGKS değeri (p<0,01) sağ kalan köpeklere kıyasla düşük bulundu. Ölen ve sağ kalan köpeklerin aminoasit düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık görülmedi.
Sonuç: Parvoviral enteritisli köpeklerde bazı esansiyel olmayan aminoasit düzeylerinin azaldığı ve hospitalizasyon süresi boyunca değişim gösterebildiği belirlenmiştir. Özellikle glisin, prolin ve serin düzeylerinin klinik seyirle ilişkili parametrelerle anlamlı korelasyon göstermesi, bu aminoasitlerin metabolik stres, inflamasyon ve hücresel hasar süreçlerinde rol alabileceğini düşündürmektedir. Ancak, sağ kalan ve ölen olgular arasında aminoasit düzeyleri açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır. Bu nedenle, parametrelerin doğrudan prognozla ilişkili olduğunu destekleyen güçlü bir kanıt elde edilememiştir. Bulgular, bu aminoasitlerin klinik süreçteki olası rollerinin daha net ortaya konulabilmesi için daha geniş örneklem büyüklüğüne ve prospektif tasarıma sahip ileri çalışmalara ihtiyaç olduğunu göstermektedir.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ viii
RESİMLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xi
ABSTRACT xiii
1.GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Parvoviral Enteritis 4
2.1.1. Etiyoloji 4
2.1.2. Epidemiyoloji 7
2.1.3. Predispozan Faktörler 9
2.1.4. Patogenez 11
2.1.5. Klinik Bulgular 13
2.1.6. Tanı 14
2.1.6.1. Hematolojik Bulgular 15
2.1.6.2. Serolojik ve Virolojik Tanı Yöntemleri 17
2.1.6.3. Tanısal Görüntüleme Yöntemleri 20
2.1.4. Tedavi 20
2.1.4.1. Sıvı Tedavisi 21
2.1.4.2. Antibiyotik Tedavisi 22
2.1.4.3. Antiemetik Tedavi 23
2.1.4.4. Antiviral Tedavi 24
2.1.4.5. Beslenme Desteği ve Ağrı Yönetimi 25
2.1.4.6. Pasif İmmunoterapi 26
2.1.4.7. İmmunomodülatörler 27
2.1.4.8. Sitokin Bazlı Terapötikler 27
2.1.4.8.1. Granülosit Koloni Uyarıcı Faktör 27
2.4.1.8.2. İnterferonlar ve Biyolojik Tepki Değiştiriciler 27
2.4.1.9. Probiyotikler 28
2.4.1.10. Bitkiler 28
2.4.1.11. Fekal Mikrobiyota Transplantasyonu 28
2.1.5. Prognoz 29
2.1.6. Koruma 29
2.2. Amino Asitler 31
2.2.1. Esansiyel Olmayan Amino Asitlerin Metabolizması 31
2.2.2. Esansiyel Olmayan Amino Asitlerin Fonksiyonları 33
3. GEREÇ VE YÖNTEM 39
3.1. Hayvan Materyali 39
3.2. Klinik Muayene 41
3.3. Örneklerin Alınması ve Saklanması 43
3.4. Analizlerin Gerçekleştirilmesi 43
3.4.1. Akut Faz Proteini (CRP) 44
3.4.2. Esansiyel Olmayan Amino Asitler 44
3.5. İstatistiksel Analizler 44
4. BULGULAR 46
4.1. Demografik ve Epidemiyolojik Bulgular 46
4.2.1. Hasta ve Kontrol Gruplarının Klinik Bulguları 47
4.2.2. Sağ Kalan ve Ölen Köpeklerin Klinik Bulguları 47
4.3.Hematolojik Bulgular 48
4.3.1. Hasta ve Kontrol Gruplarının Hematolojik Bulguları 48
4.3.2. Sağ Kalan ve Ölen Köpeklerin Hematolojik Bulguları 49
4.4. CRP Konsantrasyonu 50
4.4.1. Hasta ve Kontrol Gruplarının CRP Konsantrasyonu 50
4.4.2. Sağ Kalan ve Ölen Köpeklerin CRP Konsantrasyonu 50
4.5. Esansiyel Olmayan Aminoasit Düzeyleri 50
4.5.1. Hasta ve Kontrol Gruplarının Esansiyel Olmayan Aminoasit Düzeyleri 50
4.5.2. Sağ Kalan ve Ölen Köpeklerin Esansiyel Olmayan Aminoasit Düzeyleri 54
4.6. MGKS, CRP ve Aminoasitlerin Korelasyon Bulguları 55
4.7. ROC Analizi 58
5. TARTIŞMA 60
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 67
KAYNAKLAR 6
LEİSHMANİAZİSLİ KÖPEKLERDE ÜRİNER 8- HİDROKSİDEOKSİGUANOZİN İLE OKSİDATİF DNA HASARININ İNCELENMESİ
No full textLEİSHMANİAZİSLİ KÖPEKLERDE ÜRİNER 8-HİDROKSİDEOKSİGUANOZİN İLE OKSİDATİF DNA HASARININ İNCELENMESİ
Derya D. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veterinerlik İç Hastalıkları Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Canine Visceral Leishmaniazis’li (CVL) köpeklerde üriner 8-hidroksideoksiguanozin (8-OHdG) düzeyleri ile oksidatif DNA hasarının belirlenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamında rutin klinik değerlendirmede tanı almış 40 leishmaniazisli ve 20 sağlıklı olmak üzere toplam 60 köpek ele alındı. Çalışmaya dahil edilen köpeklerde idrar 8-OHdG düzeyleri ile serum TAS, TOS ve MDA düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçüldü.
Bulgular: Her iki grup arasında yaş, ırk (saf ve melez) ve cinsiyet açısından benzer dağılım gösterdi. Enfekte köpeklerde sistemik bulgulardan lenfadenopati, dermatolojik bulgulardan kepeklenme en sık görülen lezyonlar arasındaydı. Oksidatif parametrelerden TAS, TOS ve MDA enfekte köpeklerde daha yüksek seyrederken, bu artış MDA düzeylerinde sağlıklılara kıyasla anlamlı (p > 0,05) bulunmadı. Benzer şekilde DNA hasar belirteci olan üriner 8-OHdG düzeyleri de enfekte grupta ortalama 1043,79 ± 78,96 pg/ml ile sağlıklarda belirlenen 918,79 ± 105,76 pg/ml değere göre yüksek olmasına rağmen istatiksel fark (p > 0,05) kaydedilmedi.
Sonuç: CVL’li köpeklerde serum TAS ve TOS anlamlı şekilde artarken, üriner 8-OHdG ve serum MDA düzeylerinde anlamlı fark gözlemlenmedi. Bulgular, oksidatif stresin belirgin olduğunu ancak DNA hasarı göstergelerinin sınırlı tanısal değere sahip olabileceğini göstermektedir.
Anahtar kelimeler: Biyobelirteç, Canine visceral leishmaniazis, DNA hasarı, Oksidatif stres, Üriner 8-hidroksi-2'-deoksiguanozinin.KABUL VE ONAY …………...………………………..…………….…….…………... i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...……………… ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….……… iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..………………...….…………….…….. v
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………..………...………………….. vii
RESİMLER DİZİNİ……………………………………………………………………….. viii
TABLOLAR DİZİNİ …………….…………………………...……………………............
ix
ÖZET ………………………………………………………………………………............
x
ABSTRACT ………………………………………………………………….…….............
xi
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….…..…............
1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....…............
2
2.1. Etiyoloji………………………………………………………………………………
2
2.2. Prevalans ………….……...……….………………………………….…......................
4
2.3. Patogenez……………………….……………………………………………...............
6
2.4 Klinik Bulgular………………………………………………………………………… 8
2.5 Tanı…………………………………………………………………………………….. 10
2.6 Canin Visseral Leishmaniazis’te Oksidatif Stres…………………………..………….. 11
2.7 Canin Visseral Leishmaniazis’te Mitokondriyal DNA Hasarı……….…..……............. 15
2.7.1 8-Hidroksideoksiguanozin (8-OHdG)…………………………………..…………… 15
3. GEREÇ VE YÖNTEM……...…………………………………….…..………………… 18
3.1. Gereç………………………………………………………….....…...………................ 18
3.1.1. Kullanılan Cihaz ve Materyaller……….………………..….........….…….................. 18
3.1.2. Hayvan Materyali ………………………..………………..…..….…………………. 18
3.1.3 Etik Değerlendirme………………………………………………………………….. 19
3.2 Yöntem………………………………………………………………………………... 20
3.2.1 Tanı Ve Ayırıcı Tanı………………………………………………………………… 20
3.2.2 Örnekleme İşlemleri………………………………………………………………… 20
3.2.2.1 Kan Örneklerinin Toplanması…………………………………………………….. 20
3.2.2.2 İdrar Örneklerinin Toplanması……………………………………………………. 20
3.2.3 Laboratuvar Analizleri………………………………………………………………. 21
3.2.3.1 İdrarda 8-OHdG Tayini…………………………………………………………… 21
3.2.3.2 MDA, TAS ve TOS Ölçümü……………………………………………………… 21
3.2.4 İstatistiksel Değerlendirme………………………………………………………….. 22
4. BULGULAR…………………………………………………………………………… 23
4.1 Klinik Bulgular………………………………………………………………………... 23
4.2. Üriner 8-OHdG ve Reaktif Oksijen Türleri (TAS, TOS, MDA)…………………….. 25
5. TARTIŞMA…………………………………………………………………………….. 26
6. SONUÇ VE ÖNERİLER……………………………………………………………….. 34
KAYNAKLAR……………………………………………………………………………. 35
EKLER……………………………………………………………………………………. 42
EK 1 (ADÜ - HADYEK)…………………………………………………………………. 42
BİLİMSEL ETİK BEYANI……………………………………………………………….. 43
ÖZ GEÇMİŞ………………………………………………………………………………. 4
Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Zaman Yönetimi Ve Akademik Özyeterlik Düzeylerinin Farklı Değişkenlere Göre İncelenmesi
No full textSPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN ZAMAN YÖNETİMİ VE AKADEMİK ÖZYETERLİK DÜZEYLERİNİN FARKLI DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ
Balkış B. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu çalışma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin zaman yönetimi ve akademik özyeterlik düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmanın evreni, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinden oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise 203 kadın, 240 erkek olmak üzere toplam 443 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, “Kişisel Bilgi Formu”, “Zaman Yönetimi Anketi (ZYA)” ve “Akademik Özyeterlik Ölçeği” ile toplanmıştır. Verilerin analizi, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Bonferroni çoklu karşılaştırma testi ve Pearson korelasyon analizi kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular: Öğrencilerin zaman yönetimi ve akademik özyeterlik düzeyleri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Öğrencilerin zaman yönetimi düzeyleri ile yaş, sınıf düzeyi, egzersiz yapma sıklığı, gelir durumu ve genel not ortalaması değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Aynı zamanda, öğrencilerin akademik özyeterlik düzeyleri ile bölüm, sınıf düzeyi ve genel not ortalaması değişkenleri arasında anlamlı farklılık görülmüştür.
Sonuç: Araştırma sonuçları, zaman yönetimi ile akademik özyeterlik arasında güçlü bir ilişki olduğunu ve bu iki becerinin paralel şekilde geliştiğini göstermektedir. Öğrencilerin zaman yönetimi ve akademik özyeterlik düzeylerinin bireysel özelliklerden, yaşam tarzından ve deneyimlerden etkilenebileceği göstermektedir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii
TABLOLAR DİZİNİ viii
ÖZET ix
ABSTRACT x
1. GİRİŞ 1
1.1. Problemin Tanımı 2
1.2. Araştırmanın Amacı 3
1.3. Araştırmanın Önemi 3
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Zaman Yönetimi 4
2.1.1. Zaman Kavramı 4
2.1.2. Zaman Çeşitleri 5
2.1.2.1. Gerçek Zaman (Objektif) 5
2.1.2.2. Psikolojik Zaman (Subjektif) 5
2.1.2.3. Biyolojik Zaman 5
2.1.2.4. Yönetim Açısından Zaman 6
2.1.2.5. Örgüt Açısından Zaman 6
2.1.2.6. İktisadi Zaman 6
2.1.2.7. Sosyolojik Açıdan Zaman 7
2.1.3. Zaman Yönetimi Kavramı 7
2.1.4. Zaman Yönetimi Yaklaşımları 8
2.1.4.1. Düzenli Yaşama Yaklaşımı 8
2.1.4.2. Savaşçı Yaklaşımı 9
2.1.4.3. Hedef Belirleme Yaklaşımı 9
2.1.4.4. ABC (Öncelikleri Sıralama) Yaklaşımı 10
2.1.4.5. Beceri Yaklaşımı 10
2.1.4.6. Sihirli Araç Yaklaşımı 11
2.1.4.7. İyileştirme Yaklaşımı 11
2.1.4.8. Kendini Akıntıya Bırakma Yaklaşımı 12
2.1.5 Zaman Yönetimi Süreçleri 12
2.1.5.1. Zaman Kullanımınım Analizi 12
2.1.5.2. Zaman Problemlerini Tanımlama 13
2.1.5.3. Kendini Tanımlama 13
2.1.5.4. Amaç, Hedef ve Öncelikleri Belirleme 13
2.1.5.5. Program Hedeflerini Uygulama Planlarına Aktarma 14
2.1.5.6. Günlük Programlar ve Rehberler Hazırlama 14
2.1.5.7. Zaman Yönetimi Tekniklerini Geliştirme 14
2.1.5.8. Sürecin İzlenmesi ve Yeniden Analiz 14
2.1.6. Zaman Tuzakları 15
2.2. Sosyal Bilişsel Teori 15
2.2.1. Özyeterlik Kavramı 16
2.2.1.1. Özyeterlik Kaynakları 18
2.2.1.1.1. Başarılı Deneyimler (Doğrudan Yaşantılar) 18
2.2.1.1.2. Sosyal Modelden Gözlenen Deneyimler (Dolaylı Yaşantılar) 19
2.2.1.1.3. Sözel İkna 19
2.2.1.1.4. Fizyolojik ve Duygusal Durumlar 20
2.2.1.2. Özyeterlik Süreçleri 21
2.2.2. Akademik Özyeterlik 22
3. GEREÇ VE YÖNTEM 23
3.1. Gereç 23
3.1.1. Araştırmanın Modeli 23
3.2. Yöntem 23
3.2.1. Araştırmanın Evren ve Örneklemi 23
3.3. Veri Toplama Araçları 23
3.3.1. Kişisel Bilgi Formu 24
3.3.2. Zaman Yönetimi Ölçeği 24
3.3.3. Akademik Özyeterlik Ölçeği 25
3.4. Verilerin Toplanması ve İstatiksel Analizi 25
4. BULGULAR 26
4.1. Araştırma Grubu 26
5. TARTIŞMA 41
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 49
6.1. Sonuç 49
6.2. Öneriler 50
KAYNAKLAR 51
EKLER 60
Ek 1. Google anket formunun ilk sayfası 60
Ek 2. Ölçek İzni 61
Ek 3. Demografik Bilgiler 62
Ek 4. Ölçeğin Ölçek Soruları 63
Ek 5. Etik Kurul Onayı 66
BİLİMSEL ETİK BEYANI 67
ÖZ GEÇMİŞ 6
INVESTIGATION OF THE ROLE OF RECOMBINANT PHAGE TAIL PROTEINS IN ADHESIONS TO BACTERIA
No full textAmaç: Proteus mirabilis ve Proteus vulgaris, özellikle kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonları (CAUTI), piyelonefrit, sepsis ve taş oluşumu gibi ciddi klinik tablolarda rol alan önemli fırsatçı patojenlerdir. Bu bakterilerin sahip olduğu yüzey yapıları, biyofilm oluşturma kapasitesi ve artan antibiyotik direnci, enfeksiyonların tanı ve tedavisini güçleştirmektedir. Bu tez çalışmasının temel amacı, P. mirabilis RP6 ve P. vulgaris RP7 bakteriyofajlarından elde edilen reseptör bağlayıcı proteinler (RBP), Gp35 ve Gp106’nın rekombinant üretimi ve tanısal potansiyellerinin detaylı olarak değerlendirilmesidir. Çalışma, bu proteinlerin özgüllük, duyarlılık, bağlanma spektrumu, biyolojik örneklerdeki performansı, faj adsorpsiyonunu engelleme kapasitesi ve antibakteriyel/sitotoksik etkileri bakımından karakterize edilmesini hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Gp35 ve Gp106 proteinlerini kodlayan gen dizileri, spesifik primerler kullanılarak PCR ile amplifiye edilmiş ve elde edilen amplikonlar pET-30a(+) ekspresyon vektörüne klonlanmıştır. Klonlama işlemi doğrulandıktan sonra, rekombinant proteinler Escherichia coli BL21 (DE3) hücrelerinde eksprese edilmiş ve Ni-NTA afinite kromatografisi kullanılarak saflaştırılmıştır. Saflaştırılan RBP’lerin Proteus spp.’ye özgü bağlanma kapasiteleri kristal viyole boyama ve ELISA yöntemleriyle analiz edilmiştir. Farklı bakteri yoğunluklarıyla gerçekleştirilen C-ELISA deneyleri ile RBP’lerin tespit limitleri belirlenmiş, bağlanma spektrumları ise 49 klinik izolat ile test edilmiştir. Ayrıca, idrar gibi biyolojik ortamlarda bağlanma performansı test edilmiş ve rekombinant proteinlerin fajlar ile aynı reseptör bölgelerine bağlanıp bağlanmadığı rekabetçi adsopsiyon deneyleri ile ortaya konmuştur. Rekombinant proteinlerin antibakteriyel etkisi spot-test analizi ile, sitotoksisite ise insan fibroblast hücrelerinde WST-1 yöntemiyle belirlenmiştir.
Bulgular: Gp35 ve Gp106 proteinleri yalnızca Proteus spp. izolatlarına bağlanmış, heterolog bakterilere (Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus) karşı sinyal üretmemiştir. C-ELISA tabanlı duyarlılık analizlerinde her iki protein de ≈10³ CFU/mL sınırında hedefe özgül bağlanma gösterebilmiştir. Bağlanma spektrumu analizinde Gp35’in Proteus izolatlarının %82,5’ine, Gp106’nın ise %90’ına bağlandığı saptanmış; bu durum Gp106’nın daha geniş bir konak aralığına sahip olduğunu göstermiştir. Ayrıca, bazı izolatlarda Gp35 ve Gp106 bağlanmasına rağmen ilgili fajların enfekte edememesi, RBP’lerin tanı platformlarında fajlara göre daha geniş spektrum sunabileceğini ortaya konmuştur.
Biyolojik örneklerde yapılan testlerde RBP’ler, idrar ortamında özgüllüklerini koruyarak hedef bakterilere başarıyla bağlanmıştır. Rekabetçi faj adsorpsiyon testlerinde ise Gp35 ve Gp106’nın, RP6 ve RP7 fajlarının hedef hücrelere bağlanmasını %65–80 oranında engellediği belirlenmiştir. Bu sonuç, her iki proteinin de fajların bağlandığı özgül reseptörlere yöneldiğini ve bu reseptörleri işgal ederek faj enfeksiyonunu baskılayabildiğini göstermiştir. Son olarak, her iki RBP’nin de uygulandığı bakterilerde herhangi bir antibakteriyel etki gözlemlenmemiş, dolayısıyla yalnızca hedef tanıma ve bağlanma işlevi gördükleri belirlenmiştir. Ayrıca, bu iki rekombinant proteinin insan fibroblast (BJ) hücre hattı üzerinde de herhangi bir sitotoksik etki göstermediği tespit edilmiştir.
Sonuç: Bu tez çalışması, Proteus spp.’ye özgül rekombinant RBP’lerin ilk sistematik karakterizasyonunu sunmaktadır. Gp35 ve Gp106, tanı uygulamalarında kullanılmak üzere yüksek özgüllük, geniş spektrum, klinik örnek uyumluluğu ve hedef reseptör doğruluğu gibi özellikleri bir arada taşıyan adaylardır. Antibakteriyel veya sitotoksik etkiler göstermemeleri sayesinde, canlı hücre tespiti gereken uygulamalarda güvenle kullanılabilirler Literatürde benzer örnekleri bulunan RBP-temelli tanı sistemleriyle karşılaştırıldığında, bu çalışma, Proteus spp. enfeksiyonlarının hızlı, duyarlı ve özgül teşhisinde kullanılabilecek biyo-tanıma platformları için önemli bir temel oluşturmaktadır. Ayrıca, bu reseptör bağlayıcı proteinler, yalnızca tanı amaçlı değil, aynı zamanda hedefe yönelik tedavi stratejilerinde, örneğin nanopartiküllere bağlanarak antimikrobiyal ajanların hedefe taşınmasında da kullanılabilecek biyolojik araçlar olarak öne çıkmaktadır.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ viii
TABLOLAR DİZİNİ x
ÖZET xi
ABSTRACT xiii
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 5
2.1. Enfeksiyon Hastalıklarının Küresel Önemi ve Antimikrobiyal Direnç Krizi 5
2.2. Enfeksiyon Hastalıklarında Alternatif Tedavi Arayışları 6
2.3. Bakteriyofajlar: Tanımı, Yapısı ve Yaşam Döngüsü 8
2.3.1. Bakteriyofaj Temelli Terapötik Yaklaşımlar 10
2.3.1.1. Faj terapi 10
2.3.1.2. Faj kaynaklı enzimler: Lizinler ve depolimerazlar 12
2.4. Enfeksiyonların Tedavisinde Erken Teşhisin Rolü 14
2.4.1. Klasik Tanı Yöntemleri: Avantajları ve Sınırlamaları 15
2.4.2. Bakteriyofaj Enfeksiyonunda Konakçı Tanıma ve Adsorpsiyon 16
2.4.2.1. Reseptör Bağlayıcı Proteinler (RBP'ler) ve Konakçı Spesifikliği 17
2.4.3. Tanısal Uygulamalarda Bakteriyofajlar ve RBP'ler 18
2.4.3.1. Faj RBP çeşitleri 18
2.4.3.2. Tanı sistemlerinde RBP’nin avantajları 23
2.4.3.3. Tanı sistemlerinde RBP kullanımına örnekler 25
2.5. Proteus Türlerinin Klinik Önemi ve Tanıdaki Zorluklar 28
2.5.1. Proteus spp.'nin neden olduğu enfeksiyonlar 29
2.5.2. Biyofilm oluşumu ve taş oluşumu 31
2.5.3. Antibiyotik direnci ve tedavi güçlükleri 31
3. GEREÇ VE YÖNTEM 34
3.1. Gereç 34
3.1.1. Kullanılan Cihazlar 34
3.1.2. Kullanılan Kimyasallar 34
3.1.3. Kullanılan Bakteri Suşları, Bakteriyofajlar ve Primerler 35
3.1.4. Klonlama Vektörü ve Kullanılan Hücreler 36
3.1.5. Besiyerleri ve Solüsyonlar 36
3.2. Yöntem 45
3.2.1. Bakteriyofajların Hazırlanması 45
3.2.1.1. Bakteriyofaj stoklarının zenginleştirilmesi ve titrelerinin belirlenmesi 45
3.2.1.2. Bakteriyofajlardan DNA İzolasyonu 46
3.2.2. Faj tail genlerinin klonlanması 46
3.2.2.1. Faj tail genlerine spesifik primer dizaynı 47
3.2.2.2. Faj tail genlerinin PCR ile amplifikasyonu 48
3.2.2.3. Gp35 ve Gp106 PCR ürünlerinin pET-30a(+) vektörü ile restriksiyonu ve ligasyonu.. 48
3.2.2.4. Gp35 ve Gp106 ligatlarının E. coli BL21 (DE3) hücrelerine transformasyonu 49
3.2.2.5. Gp35 ve Gp106 genlerinin klonlanmasının doğrulanması 51
3.2.3. Rekombinant Gp35 ve Gp106 proteinlerinin ekspresyonu ve saflaştırılması 51
3.2.3.1. E. coli BL21 (DE3) hücrelerinde rekombinant Gp35 ve Gp106 proteinlerinin ekspresyonu ve indüksiyonu 52
3.2.3.2. Rekombinant protein ekspresyonunun SDS-PAGE ile doğrulanması 52
3.2.3.3. Gp35 ve Gp106 proteinlerinin IMAC yöntemi ile saflaştırılması 53
3.2.3.4. Protein elüsyon fraksiyonlarında tampon değişimi 54
3.2.4. Rekombinant Gp35 ve Gp106 proteinlerinin hedef bakterilere bağlanma analizleri… 55
3.2.4.1. Faj tail proteinlerinin bakterilere bağlanmasının kristal viyole boyama ile gösterilmesi 55
3.2.4.2. Gp35 ve Gp106 proteinlerinin bağlanma özgüllüğü, duyarlılığı ve spektrumunun C-ELISA ile incelenmesi 56
3.2.4.3. Gp35 ve Gp106 proteinlerinin farklı ortamlarda (idrar ve LB broth) spesifik bağlanma yeteneğinin Sandwich ELISA ile değerlendirilmesi 58
3.2.5. Rekombinant Gp35 ve Gp106 proteinlerinin faj adsorpsiyon blokajı üzerine etkilerinin incelenmesi 59
3.2.6. Rekombinant Gp35 ve Gp106 Proteinlerinin Antibakteriyel Etkilerinin İncelenmesi.. 61
3.2.7. Gp35 ve Gp106 tail proteinlerinin sitotoksisitesinin in-vitro WST-1 Analizi ile belirlenmesi 61
4. BULGULAR 63
4.1. Bakteriyofajların Zenginleştirilmesi ve DNA İzolasyonu 63
4.2. Faj tail genlerinin klonlanması 64
4.2.1. Gp35 ve Gp106 genlerinin PCR ile amplifikasyonu 64
4.2.2. Gp35 ve Gp106 amplikonları ile pET-30a(+) vektörünün restriksiyon ve ligasyonu… 65
4.2.3. Gp35 ve Gp106 ligantlarının E. coli BL21 (DE3) hücrelerine transformasyonu 66
4.2.4. Gp35 ve Gp106 genlerinin klonlanmasının doğrulanması 66
4.2.4.1. Koloni PCR 66
4.2.4.2. Plazmid izolasyonu ve restriksiyon analizi 67
4.2.4.3. Koloni PCR'dan elde edilen amplikonların dizilenmesi 68
4.3. Rekombinant Gp35 ve Gp106 proteinlerinin ekspresyonu ve saflaştırılması 70
4.3.1. Rekombinant Gp35 ve Gp106 proteinlerinin ekspresyonu 70
4.3.2. Rekombinant Gp35 ve Gp106 Proteinlerinin Saflaştırılması ve Üç Boyutlu Yapısılarının Belirlenmesi 71
4.4. Rekombinant Gp35 ve Gp106 Proteinlerinin Hedef Bakterilere Bağlanma Etkinliklerinin Değerlendirilmesi 74
4.4.1. Kristal Viyole Boyama ile Rekombinant Gp35 ve Gp106 Proteinlerinin Bağlanma Özelliklerinin Değerlendirilmesi 74
4.4.2. Gp35 ve Gp106 proteinlerinin bağlanma özgüllüğü, duyarlılığı ve spektrumunun C-ELISA ile değerlendirilmesi 75
4.4.2.1. C-ELISA ile özgüllük analizi 75
4.4.2.2. C-ELISA ile duyarlılık analizi 77
4.4.2.3. C-ELISA ile spektrum analizi 79
4.4.3. Farklı ortamlarda Gp35 ve Gp106 proteinlerinin bağlanma yeteneğinin Sandwich ELISA ile değerlendirilmesi 82
4.5. Gp35 ve Gp106 Proteinlerinin Faj Adsorpsiyonunu Engelleme Etkisinin Değerlendirilmesi 84
4.6. Gp35 ve Gp106 proteinlerinin antibakteriyel etkilerinin Spot-test ile analizi 85
4.6. Rekombinant Gp35 ve Gp106 tail proteinlerinin sitotoksisitesinin WST-1 hücre canlılık testi ile değerlendirilmesi 87
5. TARTIŞMA 88
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 97
KAYNAKLAR 98
BİLİMSEL ETİK BEYANI 112
ÖZGEÇMİŞ 11
EVALUATION OF THE IMPACT OF RPS26P25 PSEUDOGENE ON CELL VIABILITY, APOPTOSIS, AND CELL CYCLE IN LUNG CANCER CELLS
No full textÜlgü G. N. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Biyoloji Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2025. Amaç: Bu çalışmada, RPS26P25 adlı pseudogenin akciğer kanseri hücrelerindeki potansiyel rolü araştırılmış ve terapötik hedef olarak değerlendirilebilirliği incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada insan akciğer adenokarsinom hücre hattı (A549) ile sağlıklı Tip II alveol epitel hücre hattı (T2A) kullanılmıştır. Hücreler MEM besiyerinde kültürlenmiş, canlılık tripan mavisi ile izlenmiştir. RPS26P25 ekspresyonu qPCR ile belirlenmiş, gen susturma siRNA ile gerçekleştirilmiştir. Susturma sonrası RNA izolasyonu yapılarak qPCR ile doğrulama yapılmıştır. Apoptoz ve hücre döngüsü akış sitometrisi ile değerlendirilmiştir. Sisplatin ile kombinasyon çalışmaları yürütülmüş, veriler GraphPad Prism yazılımı ile analiz edilmiştir. Bulgular: RPS26P25 pseudogeninin susturulması, A549 hücrelerinde toplam apoptotik hücre oranında %16,07’lik anlamlı artışa (p < 0,0001) neden olmuş; sisplatinle kombinasyonu ek %4,65 artış sağlamış ancak bu fark anlamlı bulunmamıştır (p = 0,1016). T2A hücrelerinde
ise apoptoz %6,69 artmış (p = 0,0101), kombinasyonla %5,32 azalmıştır (p = 0,052). Hücre döngüsü analizinde, A549 hücrelerinde G0/G1 fazı artmış (p = 0,0137), S fazı azalmıştır. Sisplatin S fazında birikmeye yol açmış (p 0,05). Sonuç: RPS26P25 pseudogeninin akciğer kanseri hücrelerinde apoptoz ve kemoterapiye duyarlılığı etkilediği gösterilmiştir. Bu bulgular, söz konusu pseudogenin terapötik hedef ve potansiyel biyobelirteç adayı olabileceğini desteklemektedir. Daha ileri in vivo ve klinik çalışmalar gereklidir. Anahtar Kelimeler: Akciğer Kanseri, Apoptoz, Hücre Canlılığı, Pseudogen, RNA İnterferansı, SisplatinKABUL VE ONAY................................................................................................... i
TEŞEKKÜR............................................................................................................... ii
İÇİNDEKİLER.......................................................................................................... iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ.............................................................. vii
ŞEKİLLER DİZİNİ................................................................................................... x
TABLOLAR DİZİNİ................................................................................................. xii
ÖZET......................................................................................................................... xiii
ABSTRACT............................................................................................................... xiv
1. GİRİŞ..................................................................................................................... 1
1.1. Araştırmanın Problem......................................................................................... 1
1.2. Araştırmanın Sorusu.......................................................................................... 1
1.3. Araştırmanın Hipotezi......................................................................................... 1
1.4. Araştırmanın Varsayımları................................................................................. 1
1.5. Araştırmanın Sınırlılıkları................................................................................... 2
1.6. Araştırmanın Amacı............................................................................................ 2
2. GENEL BİLGİLER............................................................................................... 3
2.1. Kanser................................................................................................................. 3
2.1.1. Kanserin Temel Özellikler............................................................................... 3
2.1.2. Kanserin Kökeni.............................................................................................. 5
2.1.2.1. Genetik Mutasyonlar..................................................................................... 5
2.1.2.2. Epigenetik Değişiklikler ve Gen İfadesi....................................................... 5
2.1.2.3. Çevresel Faktörler ve Kanser Gelişimi......................................................... 6
2.1.2.4. Tümör Mikroçevresi ve Kanser.................................................................... 6
2.1.2.5. Metastaz ve Kanserin Yayılması.................................................................. 6
2.2. Akciğer Kanseri.................................................................................................. 7
2.2.1. Epidemiyoloji................................................................................................... 7
2.2.2. Risk Faktörleri................................................................................................. 8
2.2.3. Sınıflandırma................................................................................................... 8
2.2.4. Moleküler Temelleri........................................................................................ 9
2.2.5. Tanı Yöntemleri............................................................................................... 12
2.2.5.1. Klinik Belirtiler................................................................................................ 12
2.2.5.2. Görüntüleme Teknikleri................................................................................ 12
2.2.5.3. Biyopsi ve Sitolojik İncelemeler................................................................... 13
2.2.5.4. Moleküler Tanı Yöntemleri.......................................................................... 13
2.2.5.5. Tedavi Yöntemleri........................................................................................ 13
2.2.5.6. Prognoz ve İzlem.......................................................................................... 17
2.3. Pseudogenler....................................................................................................... 18
2.3.1. Pseudogenlerin Tanımı ve Genel Özellikleri................................................... 18
2.3.2. Kanser Biyolojisinde Pseudogenler................................................................. 19
2.3.2.1. ceRNA Ağı ve MikroRNA Rekabeti............................................................ 19
2.3.2.2. Epigenetik Mekanizmalar............................................................................. 20
2.3.2.3. Tümöre Özgü İmza ve Biyobelirteç Potansiyeli........................................... 21
2.3.2.4. Potansiyel Klinik Uygulamalar ve Gelecek Perspektifler............................ 22
2.3.3. Akciğer Kanserinde Pseudogenler................................................................... 22
2.3.3.1. Tanı ve Prognozda Pseudogenlerin Rolü...................................................... 22
2.3.4. RS26P25 Pseudogeni....................................................................................... 23
3. GEREÇ VE YÖNTEM.......................................................................................... 25
3.1. Hücre Kültürü Çalışmaları.................................................................................. 25
3.1.1. Kullanılan Hücreler.......................................................................................... 25
3.1.2. Farklı Akciğer Hücre Modellerinin Çoğaltılması ve Takibi............................ 25
3.1.3. Hücrelerin Pasajlanması.................................................................................. 26
3.1.4. Hücrelerin Dondurulması................................................................................ 26
3.1.5. Hücrelerin Çözülmesi...................................................................................... 27
3.2. Hücre Modellerinde RPS26P25 Pseudogeninin Ekspresyon Düzeylerinin
Belirlenmesi............................................................................................................... 27
3.2.1. RNA İzolasyonu.............................................................................................. 27
3.2.2. RNA Miktarının ve Saflık Değerlerinin Ölçümü............................................ 28
3.2.3. Komplementer DNA (cDNA) Sentezi............................................................. 28
3.2.4. Kantitatif Ters Transkriptaz Polimeraz Zincir Reaksiyonu (qRT-PCR)......... 28
3.3. Hücre Modellerinde RPS26P25 Pseudogeninin Susturulması ve Validasyonu. 29
3.4. Sı̇splatı̇nı̇n Hücreler Üzerı̇ndekı̇ Sı̇totoksı̇k Etkı̇sı̇nı̇n Belirlenmesi................... 30
3.5. Fonksiyonel in vitro Çalışmalar.......................................................................... 31
3.5.1. RPS26P25 Pseudogeninin Apoptoz Üzerindeki Etkisinin Belirlenmesi......... 31
3.5.2. RPS26P25 Pseudogeninin Hücre Döngüsü Üzerindeki Etkisinin
Belirlenmesi............................................................................................................... 32
4. BULGULAR.......................................................................................................... 33
4.1. RPS26P25 Geninin Ekspresyon Düzeyi............................................................. 33
4.2. Hücre Modellerinde RPS26P25 Pseudogeninin Susturulması ve Validasyonu. 33
4.3. Sı̇totoksı̇site Analizleri........................................................................................ 34
4.4. Apoptoz Analizleri Sonuçları............................................................................. 35
4.5. Hücre Döngüsü Analizleri Sonuçları.................................................................. 42
5. TARTIŞMA........................................................................................................... 50
6. SONUÇ VE ÖNERİLER....................................................................................... 53
KAYNAKLAR…………...……….……..…….....…...……...….…………....….... 54
BİLİMSEL ETİK BEYANI....................................................................................... 62
ÖZGEÇMİŞ............................................................................................................... 6
Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Etkili İletişim Becerilerinin Örgütsel Muhalefet Davranışlarına Etkisinin İncelenmesi
No full textÖZET
BEDEN EĞİTİMİ ÖĞRETMENLERİNİN ETKİLİ İLETİŞİM BECERİLERİNİN ÖRGÜTSEL MUHALEFET DAVRANIŞLARINA ETKİSİNİN İNCELENMESİ
Duygu ÜLKER
Spor Yönetim Bilimleri Anabilim Dalı
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Pero Duygu DUMANGÖZ
2025, XIX+ 105 sayfa
Amaç: Bu araştırmada beden eğitimi öğretmenlerinin etkili iletişim becerilerinin örgütsel muhalefet davranışlarına etkisinin incelenmesi ve çeşitli değişkenler açısından farklılıkların tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Aydın ilinde görev yapan 300 beden eğitimi öğretmeni ile gerçekleşmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak katılımcıların demografik bilgilerine ulaşmak amacıyla ‘’Kişisel Bilgi Formu’’, katılımcıların etkili iletişim becerilerini ölçmek amacıyla ‘’ Etkili İletişim Becerileri Ölçeği’’, ve katılımcıların Örgütsel Muhalefet Davranışlarını ölçmek amacıyla ‘’Örgütsel Muhalefet Ölçeği’’ kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 23 paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: Cinsiyet, yaş, eğitim ve mesleki kıdem değişkenlerine göre etkili iletişim ve örgütsel muhalefet davranışa etkisinin incelendiği araştırmada, cinsiyet değişkenini incelediğimizde katılımcıların %51,7’ inin erkek , %43,8’ inin ise kadın olduğu görülmektedir. yaş dağılımı değerlendirildiğinde, %65’ inin, 31-40 yaş aralığında yer aldığı, %17,7’ sinin ile 41 yaş ve üzeri ve %17,3’ ünün ise 21-30 yaş grubu olduğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyi açısından değerlendirildiğinde, katılımcıların %91,7 oranında büyük çoğunluğunun lisans mezunu olduğu, yalnızca %8,3’ünün yüksek lisans düzeyinde eğitime sahip olduğu görülmektedir. Katılımcıların mesleki kıdemleri incelendiğinde ise %33,3’ünün 6-10 yıl , %26,3’ünün 11-15 yıl , %22,7’sinin 1-5 yıl arasında mesleki deneyime sahip olduğu görülmektedir. Bunun yanında, 16-20 yıl arasında deneyimi olan katılımcıların oranı %12,3 ve 21 yıl ve üzeri deneyime sahip olanların oranı ise %5,3 olarak belirlenmiştir. Etkili iletişim becerileri ölçeği analiz sonuçları; katılımcıların cinsiyetine göre anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Ortaya çıkan anlamlı farklılığa göre kadın katılımcıların düzeyleri erkek katılımcıların düzeylerinden anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ancak “Egoyu Geliştirici Dil” alt boyutunda , “Etkin Dinleme” alt boyutunda, “Kendini Tanıma-Kendini Açma” alt boyutunda ve “Empati” alt boyutunda katılımcıların cinsiyetine göre anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir. Kendini Tanıma-Kendini Açma” alt boyutunda yaş değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık elde edilmiştir. Test sonuçlara göre 21-30 yaş aralığında olan katılımcıların düzeyleri 41 yaş ve üzeri olan katılımcıların düzeylerinden anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ancak “Egoyu Geliştirici Dil” alt boyutunda , “Etkin Dinleme” alt boyutunda, “Empati” alt boyutunda ve “Ben Dilini Kullanma” alt boyutunda katılımcıların yaşına göre anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Katılımcıların eğitim durumuna göre; “Egoyu Geliştirici Dil” alt boyutunda, “Etkin Dinleme” alt boyutunda, “Kendini Tanıma-Kendini Açma” alt boyutunda, “Empati” alt boyutunda ve “Ben Dilini Kullanma” alt boyutunda anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Ortaya çıkan anlamlı farklılığa göre tüm boyutlarda yüksek lisans mezunu katılımcıların düzeyleri lisans mezunu katılımcıların düzeylerinden anlamlı düzeyde daha yüksektir. Mesleki kıdem değişkenine göre; istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık elde edilmiştir. Test sonuçlara göre mesleki deneyimi 1-5 yıl arasında olan katılımcıların düzeyleri mesleki deneyimi 6-10 yıl, 16-20 yıl ve 21 yıl ve üzeri olan katılımcıların düzeylerinden anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ek olarak mesleki deneyimi 11-15 yıl arasında olan katılımcıların düzeyleri mesleki deneyimi 21 yıl ve üzeri olan katılımcıların düzeylerinden anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ancak “Egoyu Geliştirici Dil” alt boyutunda, “Etkin Dinleme” alt boyutunda, “Empati” alt boyutunda ve “Ben Dilini Kullanma” alt boyutunda katılımcıların mesleki deneyimine göre anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir.
Örgütsel muhalefet ölçeği analiz sonuçları; cinsiyet değişkenine göre; “Dikey Muhalefet” alt boyutunda, “Yatay Muhalefet” alt boyutunda ve “Dışa Aktarılmış Muhalefet” alt boyutunda katılımcıların cinsiyetine göre anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Yaş değişkenine göre; “Dikey Muhalefet” alt boyutunda, “Yatay Muhalefet” alt boyutunda ve “Dışa Aktarılmış Muhalefet” alt boyutunda katılımcıların yaşlarına göre anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Eğitim değişkenine göre; “Dikey Muhalefet” alt boyutunda, “Yatay Muhalefet” alt boyutunda ve “Dışa Aktarılmış Muhalefet” alt boyutunda katılımcıların eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Ortaya çıkan anlamlı farklılığa göre, dikey ve yatay muhalefet alt boyutlarında yüksek lisans mezunu katılımcıların düzeyleri lisans mezunu katılımcıların düzeylerinden anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ancak dışa aktarılmış muhalefet ölçeğinde lisans mezunu katılımcıların düzeyleri yüksek lisans mezunu katılımcıların düzeylerinden anlamlı düzeyde daha yüksektir. Mesleki kıdem değişkenine göre; “Dikey Muhalefet” alt boyutunda, “Yatay Muhalefet” alt boyutunda ve “Dışa Aktarılmış Muhalefet” alt boyutunda katılımcıların mesleki deneyimlerine göre anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Araştırmada kullanılan ölçekler arasındaki ilişki analiz sonucuna bakıldığında “Dikey Muhalefet” alt boyutu ile “Egoyu Geliştirici Dil” alt boyutu, “Etkin Dinleme” alt boyutu, “Kendini Tanıma/Açma” alt boyutu, “Empati” alt boyutu ve “Ben Dilini Kullanma” alt boyutu arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ortaya çıkan bu sonuçlara göre, katılımcıların dikey muhalefet düzeyleri arttıkça etkili iletişim becerileri de artmaktadır.
Sonuç: Beden eğitimi öğretmenlerinin etkili iletişim becerilerin örgütsel muhalefet davranışlarına etkisini incelenmesi, etkili iletişim becerileri alt boyutları ile örgütsel muhalefet davranışları alt boyutları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yapılan araştırmada elde edilen veriler ışığında “Dikey Muhalefet” alt boyutu ile “Egoyu Geliştirici Dil” alt boyutu, “Etkin Dinleme” alt boyutu, “Kendini Tanıma/Açma” alt boyutu, “Empati” alt boyutu ve “Ben Dilini Kullanma” alt boyutu arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Yatay Muhalefet” alt boyutu ile “Egoyu Geliştirici Dil” alt boyutu, “Etkin Dinleme” alt boyutu, “Kendini Tanıma/Açma” alt boyutu, “Empati” alt boyutu ve “Ben Dilini Kullanma” alt boyutu arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ortaya çıkan bu sonuçlara göre, katılımcıların yatay muhalefet düzeyleri arttıkça etkili iletişim becerileri de artmaktadır. Sadece “Dışa Aktarılmış Muhalefet” alt boyutu ile “Egoyu Geliştirici Dil” alt boyutu, “Etkin Dinleme” alt boyutu, “Kendini Tanıma/Açma” alt boyutu, “Empati” alt ve “Ben Dilini Kullanma” alt boyutu arasında negatif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ortaya çıkan bu sonuçlara göre, katılımcıların dışa aktarılmış muhalefet düzeyleri arttıkça etkili iletişim becerileri azalmaktadır. Buna göre beden eğitimi öğretmenlerinin etkili iletişim becerilerinin örgütsel muhalefet davranışlarını farklı alt boyutlarla incelendiğinde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY iii
BİLİMSEL ETİK BEYANI iv
ÖZET v
ABSTRACT viii
TEŞEKKÜR xii
İÇİNDEKİLER xiii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ xvi
ŞEKİLLER DİZİNİ xvii
TABLOLAR DİZİNİ xviii
EKLER DİZİNİ xix
GİRİŞ 1
1. BÖLÜM 3
1. KAYNAK ÖZETLERİ 3
1.1. Problemin Tanımı 3
1.2. Araştırmanın Amacı 4
1.3. Araştırmanın Önemi 4
2. BÖLÜM 6
2. GENEL BİLGİLER 6
2.1. Beden Eğitimi Kavramı 6
2.1.1. Öğretmen Kavramı 6
2.1.2. Beden Eğitimi Öğretmeni 8
2.1.3. Beden Eğitimi Öğretmeninin Nitelikleri 8
2.1.4. Beden eğitimi Öğretmeninin Görevleri 9
2.1.5. Beden Eğitimi ve Spor 11
2.2. İletişim 12
2.2.1. İletişimin Tarihsel Gelişimi 13
2.2.2. İletişim Kuramlarının Ortaya Çıkışı (20.yy Başları ve Sonrası) 14
2.2.2.1. Shannon-Weaver Matematiksel Modeli (1948) 14
2.2.2.2. Lasswell’in 5N modeli (1948) 15
2.2.2.3. Lazarsfeld’in iki aşamalı iletişim modeli 16
2.2.2.4. Berlo’nun SMCR Modeli (1960) 17
2.2.2.5. Habermas ve Eleştirel İletişim Kuramları (1980’ler) 18
2.2.3. İletişim Süreci ve Öğeleri 19
2.2.4. İletişim Türlerinin Evrimi: Kronolojik Bir Yaklaşım 20
2.2.4.1. Sözlü iletişim 21
2.2.4.2. Yazılı İletişim 22
2.2.4.3. Basılı Medya 23
2.2.4.4. Elektronik Medya 24
2.2.5. Dijital Çağda İletişim ve Teknoloji 25
2.2.5.1. Yeni Medya ve Sosyal Medya 26
2.2.6. İletişimde Engeller 28
2.2.7. Güncel İletişim Kuramları ve Postmodern Yaklaşımlar 29
2.2.7.1. Etkili İletişim Becerileri 30
2.2.7.2. Günümüzde Etkili İletişim Becerileri 31
2.2.8. İletişim Etiği ve Sorumluluğu 33
2.2.9. İletişimin Toplumsal ve Örgütsel Boyutu 34
2.3. Örgütsel Muhalefet 34
2.3.1. Örgütsel Muhalefetin Önemi 36
2.3.2. Örgütsel Muhalefet Türleri 37
2.3.2.1. Yatay Muhalefet 38
2.3.2.2. Dikey Muhalefet 39
2.3.2.3. Dışa Aktarılmış Muhalefet 41
2.3.3. Örgütsel Muhalefetin Kaynakları 42
2.3.4. Örgütsel Muhalefet Stratejileri 43
2.3.5. Örgütsel Muhalefeti Tetikleyen Olaylar 44
2.3.6. Örgütsel Muhalefetin Yönetim Üzerindeki Etkileri 45
2.3.7. Örgütsel Muhalefetin Sonuçları 46
2.3.8. Örgütsel Muhalefet ve İletişim 50
3. BÖLÜM 51
3. GEREÇ VE YÖNTEM 51
3.1. Araştırmanın Modeli 51
3.2. Araştırmanın Evren ve Örneklemi 51
3.3. Veri Toplama Araçları 52
3.3.1. Kişisel Bilgi Formu 52
3.3.2. Etkili İletişim Becerileri Ölçeği 53
3.3.3. Örgütsel Muhalefet Ölçeği 54
3.4. Verilerin Toplanması ve İstatiksel Analizi 55
4. BÖLÜM 57
4. BULGULAR 57
5. TARTIŞMA 66
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 74
6.1. Sonuç 74
6.2. Öneriler 74
7. KAYNAKLAR 76
8. EKLER 99
ÖZGEÇMİŞ 10
Tip II Kolajen Kaynaklı Artrit Modeli Oluşturulan Farelerde Panax ginsengin Etkilerinin Araştırılması
No full textAmaç: Bu tez çalışmasında, Tip II kolajen ile oluşturulan deneysel artrit modelinde Panax ginseng‘in tedavi edici potansiyeli; makroskobik gözlemler, histopatolojik incelemeler, radyolojik değerlendirmeler ve biyokimyasal analizler aracılığıyla çok yönlü ve kapsamlı bir şekilde araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, toplam 36 adet BALB/c ırkı erkek fare kullanılmıştır. Artrit modeli oluşturulacak gruplara, Tip II kolajen ile iki dozluk enjeksiyon uygulanarak kolajenle indüklenmiş artrit (CIA) modeli geliştirilmiştir. Model oluşturulduktan sonra tedavi gruplarına Panax ginseng (50 mg/kg) ve metilprednizolon (8 mg/kg) oral yolla uygulanmıştır. Altı hafta süren deney süresi boyunca haftalık olarak makroskobik gözlemler yapılmış; hayvanların vücut ağırlıkları tartılmış ve pençelerinin çapı kumpasla ölçülmüştür. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi GraphPad Prism 8.0.2 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Deney sonucunda, hasta grubunda arka pençelerde belirgin artrit bulgularının gözlemlenmesiyle artrit modeli başarıyla oluşturulmuştur. İncelemeler sonucunda, tedavi gruplarında hasta grubuna kıyasla anlamlı düzeyde iyileşme tespit edilmiştir. Kumpasla yapılan ölçümler, deney süresi boyunca hasta grubunda ödem ve şişliğin haftalara bağlı olarak arttığını; tedavi gruplarında ise tedavinin başlamasıyla birlikte pençelerdeki ödem ve şişliğin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığını ortaya koymuştur.
Sonuç: Bu çalışma ile artrit modeli oluşturulan farelerde uygulanan Panax ginseng tedavisinin, makroskobik, histopatolojik, radyolojik ve biyokimyasal analizler sonucunda; ödem, eklem tahribatı ve inflamasyon üzerinde iyileştirici etkilere sahip olduğu sonucuna varılmıştır.Bu tez Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından TPF-23040 proje numarası ile desteklenmiştir.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY I
TEŞEKKÜR II
İÇİNDEKİLER III
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ VI
ŞEKİLLER DİZİNİ IX
TABLOLAR DİZİNİ XI
ÖZET XII
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 3
2.1. Romatoid Artrit (RA): Genel Kavramlar ve Bağlam 3
2.1.1. Tarihsel Perspektif ve Sanatta RA 3
2.1.2. RA’nın Görülme Sıklığı 5
2.1.3. RA’nın Oluşum Nedenleri 6
2.1.3.1. Genetik Yatkınlık 7
2.1.3.2. Çevresel Etmenler 11
2.2. Romatoid Artrit ve İmmün Sistem İlişkisi 11
2.2.1. Romatoid Artritte Bağışıklık Sisteminin Rolü 12
2.2.1.1. Sinoviyal Dokudaki Değişimler 12
2.2.1.2. T Hücrelerinin İmmün Yanıtı 13
2.2.1.3. B Hücrelerin İmmün Yanıtı 15
2.2.2. Sitokinler ve İnflamasyon 18
2.2.2.1. İnterlökin-1 20
2.2.2.2. İnterlökin-6 21
2.2.2.3. Tümör Nekroz Faktör (TNF) 21
2.3. Alt Ekstremiteler 22
2.3.1. Anatomik Yapı 22
2.3.1.1 Articulatio Genus 23
2.3.2 Mikroskobik Yapılar 25
2.3.2.1 Histolojik Bulgular 28
2.4. RA’nın Klinik Özellikleri 29
2.4.1. Eklemler Üzerindeki Bulgular 29
2.4.2. Sistemik ve Eklem Dışı Bulgular 31
2.4.2.1. Romatoid Nodüller 31
2.4.2.2. Hematolojik Bulgular 32
2.4.2.2.1. Primer Sjögren Sendromu (pSS) 32
2.4.2.2.2. RA'da Akciğer Hastalığı 33
2.4.3. Laboratuvar Bulguları 33
2.4.3.1. ACPA ve Anti-CCP 33
2.4.3.2. Eritrosit Sedimentasyon Hızı 34
2.4.3.3. Romatoid Faktörler 35
2.5. Deneysel Artrit Modelleri 35
2.5.1. İndüklenen Hayvan Modelleri 37
2.5.1.1. Kolajen ile İndüklenmiş Artrit (CIA) 37
2.5.1.2. Adjuvant ile İndüklenmiş Artrit Modeli (CFA) 39
2.5.2. Genetik Modeller 39
2.6. RA Tanı ve Tedavi Seçenekleri 41
2.6.1. Tanı Kriterleri 41
2.6.2. Güncel Tedavi Yaklaşımları 42
2.7. Ginseng (Panax ginseng) 45
2.7.1. Etken Maddeleri 47
2.7.2. Kullanım Miktarı 49
2.7.3. Panax ginseng’in İmmün Sisteme Etkisi 50
3.GEREÇ VE YÖNTEM 52
3.1.Gereç……………………………………………………………………………………...52
3.1.1. Deney Hayvanları Temin edilmesi 52
3.1.2. Kullanılan Ajanların Hazırlanması 53
3.1.2.1.Asetik Asit 53
3.1.2.2. Tip 2 Kolajen (CIA) 53
3.1.2.3. Complete Freund’s adjuvant (CFA) 54
3.1.2.4. Panax ginseng ve metilprednizolon 54
3.1.2.5. Deney Grupları ve Uygulanan Madde Miktarları 54
3.1.2.6. Farelerde Artrit Modelin İndüklenmesi 56
3.1.2.7. Tedavi Uygulaması 57
3.2. Yöntem 57
3.2.1. Vücut Ağırlık Ölçümü 57
3.2.2. Kumpas Ölçümü 57
3.2.3. Artrit Skoru 58
3.2.4.Yürüyüş Değerlendirmesi 58
3.2.5. Radyolojik Görüntüleme 59
3.2.6. Deneyin Sonlandırılması 59
3.2.7. Histolojik Değerlendirme 60
3.2.8. Biyokimya Değerlendirme 62
4. BULGULAR 64
4.1. Vücut Ağırlıkların İncelemesi 64
4.2. Kumpas Ölçümü 66
4.2.1. Sağ Pençe Ölçümü 66
4.2.2. Sol Pençe Ölçümü 68
4.3. Artrit Skoru 70
4.4.Yürüyüş Değerlendirmesi 72
4.5. Radyolojik Görüntüleme 73
4.6. Histolojik Değerlendirme 74
4.7. Biyokimyasal Bulgular 79
4.7.1. TNFα, IL-1β ve IL-6 Düzeylerinin Ölçülmesi 79
5. TARTIŞMA 82
6 .SONUÇ VE ÖNERİLER 92
KAYNAKÇA 94
EKLER 112
BİLİMSEL ETİK BEYANI 113
ÖZGEÇMİŞ 11
Brakisefalik Köpeklerde Kolumna Vertebralis ve Medulla Spinalis'in Bilgisayarlı Tomografi ile Görüntülenmesi
No full textAmaç: Bu tez çalışmasında, brakisefalik özellikler gösteren küçük ırk köpeklerde (Fransız Bulldog, Pekinez ve Pug) servikal, torakal ve lumbal vertebra segmentlerine ait çok sayıda morfometrik parametre üç düzlemde (sagittal, transversal, dorsal) detaylı biçimde değerlendirilmiş ve segmental düzeyde karşılaştırılmıştır. Ölçümler; vertebra korpus uzunluğu, vertebra yüksekliği, dorsal ve ventral paraspinal kas yükseklikleri, insersiyon açısı ve insersiyon noktasına olan uzaklık gibi daha birçok parametreyi kapsamakta olup, elde edilen veriler kolumna vertebralisin yapısal, fonksiyonel ve kliniksel çeşitliliği açısından anlamlı sonuçlar ortaya koymuştur.
Gereç ve Yöntem: Çalışma materyalini bilgisayarlı tomografi (BT) ile görüntülenmiş, 23 birey oluşturmuş; veriler multiplanar reformat (MPR) teknikleriyle ve DICOM tabanlı analiz yazılımlarıyla ölçülmüştür. SPSS ile yapılan istatistiksel değerlendirmelerde ANOVA ve post-hoc analizler sonucunda, hem segmentler arası hem de ırklar arası anlamlı morfometrik farklılıklar belirlenmiştir.
Bulgular: Servikal vertebralarda fleksibilitenin yüksek olmasıyla uyumlu olarak insersiyon açılarında ve paraspinal kas yapılarında artış eğilimi gözlenmiştir. Torakal segmentlerde ise kranialden kaudale doğru uzanan progresif morfometrik değişim, yük aktarımı ve postüral denge açısından önem taşımaktadır. Lumbal vertebra segmentleri arasında gözlenen yükseklik ve insersiyon açıları gibi morfometrik varyasyonlar, bölgesel mobilite ihtiyacı ve mekanik yüklenmeye bağlı olarak oluşmuş yapısal adaptasyonları yansıtmakta; bu durumun, özellikle stabilizasyon kapasitesi ve hareket açıklığı üzerinde belirleyici bir rol oynayabileceği düşünülmektedir. Irklar bazında değerlendirildiğinde, Fransız Bulldog ırkı genellikle daha gelişmiş paraspinal kas yapıları ve yüksek insersiyon açıları ile öne çıkarken; Pekinez ve Pug ırkları daha kompakt ve kısa segmental morfoloji göstermiştir. Segmental düzeyde değişkenlik gösteren paraspinal kas yükseklik oranları, insersiyon açısı ve vertebral morfometri farklılıkları, intervertebral disk hastalıkları açısından potansiyel risk faktörleri olabileceği gibi; implantasyon, stabilizasyon ve cerrahi planlama açısından bireyselleştirilmiş yaklaşımların önemini de ortaya koymaktadır. Bu bulgular, literatürde tanımlanan ırk içi ve ırklar arası morfolojik farklılıklarla örtüşmekte ve radyolojik ve klinik değerlendirmelerde bu varyasyonların dikkate alınması gerektiğini açıkça göstermektedir.
Sonuç: Bu tez tez, küçük ırk köpeklerde vertebral morfometrinin hem ırksal hem de segmental düzeyde anlamlı değişkenlik gösterdiğini ortaya koymuş; özellikle brakisefalik ırklarda spinal cerrahi müdahalelerde dikkatli ve bireyselleştirilmiş planlamaların kaçınılmaz olduğunu vurgulamıştır.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iv
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ix
TABLOLAR DİZİNİ xiii
ÖZET xv
ABSTRACT xvii
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 5
2.1. Köpeklerde Kolumna Vertebralis ve Medula Spinalis Anatomisi 5
2.1.1. Kolumna Vertebralis 5
2.1.2. Medulla Spinalis 10
2.1.3. Kolumna Vertebralis Yapısına Katılan Eklemler 11
2.2. Bilgisayarlı Tomografi (BT) 12
2.2.1. BT Tarayıcılarının Genel Yapısı 13
2.2.2. BT’de Görüntü Oluşumu 14
2.2.3. BT Analiz Prensipleri (Görüntü Parametrelerinin Seçimi) 16
2.2.4. BT Kullanımının Avantaj ve Dezavantajları 18
2.3. Brakisefalik Irklarda Görülen Patolojiler 19
2.3.1. Konjenital Vertebral Malformasyonlar 19
2.3.5. İnflamasyona Bağlı Spinal Hastalıklar 22
2.3.6. Dejeneratif ve Gelişimsel Spinal Hastalıklar 22
2.4. Kolumna Vertebraliste Alınan Tomografik Ölçümler 23
3. GEREÇ VE YÖNTEM 29
3.1. Gereç 29
3.2. Yöntem 30
3.2.1. Hastaların Muayenesi ve Anestezi Protokolü 30
3.2.2. Görüntüleme Protokolü 30
3.2.3. Brakisefalik Irk Köpeklerde Kolumna Vertebralis ve Medulla Spinalis’te Bilgisayarlı Tomografi (BT) ile Yapılan Ölçümler ve Planlanması 31
3.2.4. İstatiksel Değerlendirme 45
4. BULGULAR 47
4.1.Tespit Edilen Vertebral Malformasyonlar 47
4.2. Vertebralarda Alınan Tomografik Ölçüm Değerleri 49
4.2.1. Servikal İnsersiyon Noktası Açı Ölçümleri 49
4.2.2.Torakal Bölge İnsersiyon Noktası Açı Ölçümleri 53
4.2.3. Lumbal Bölge İnsersiyon Noktası Açı Ölçümleri 56
4.2.4. Servikal Vertebralarda Orta Hattan Sapma Mesafesi 59
4.2.5. Torakal Bölge Sol Laminar Uzunluk Ölçümleri 61
4.2.6. Torakal Bölge Sağ Laminar Uzunluk Ölçümleri 64
4.2.7. Lumbal Bölge Sol Laminar Uzunluk Ölçümleri 67
4.2.8. Lumbal Bölge Sağ Laminar Uzunluk Ölçümleri 68
4.2.9. Cinsiyet Tayini Analizi Ölçümleri 70
4.2.10. Lumbosakral Açı 71
4.2.11. Paraspinal Kas Mesafeleri Ölçümleri (Dorsal Paraspinal Kas Mesafeleri Ölçümleri(DPsK) ve Ventral Paraspinal Kas Mesafeleri Ölçümleri (VPsK) 72
4.2.12. Transversal Kesitte Servikal Korpus Vertebra Genişlik Ölçümleri 76
4.2.13. Servikal Bölgede Transversal Kesitte Korpus Vertebra Yükseklikleri 77
4.2.14. Torakal Bölgenin Transversal Kesitte Korpus Vertebra Genişlik Ölçümleri 79
4.2.15. Torakal Bölgenin Transversal Kesitte Korpus Vertebra Yükseklik Ölçümleri 82
4.2.16. Lumbal Bölgenin Transversal Kesitte Korpus Vertebra Genişlikleri 85
4.12.17. Lumbal Bölgenin Transversal Kesitte Korpus Vertebra Yükseklikleri 87
4.12.18. Servikal Bölgenin Transversal Kesitte Foramen Vertebra Genişlik Ölçümleri 89
4.12.19. Servikal Bölgenin Transversal Kesitte Foramen Vertebra Yüksekliği 91
4.12.19. Torakal Bölgenin Transversal Kesitte Foramen Vertebra Genişlik Ölçümleri 93
4.12.20. Torakal Bölgenin Transversal Kesitte Foramen Vertebra Yükseklik Ölçümleri 96
4.12.21. Lumbal Bölgenin Transversal Kesitte Foramen Vertebra Genişlikleri 98
4.12.22. Lumbal Bölgenin Transversal Kesitte Foramen Vertebra Yükseklikleri 100
4.12.23. Servikal Bölgenin Maksimum Vertebra Yüksekliği 102
4.12.24. Torakal Bölgenin Maksimum Vertebra Yüksekliği 104
4.12.25. Lumbal Bölgenin Maksimum Vertebra Yüksekliği 107
4.12.26. Servikal Vertebralarda Sol Foramen Transversium Genişliği 110
4.12.27. Servikal Vertebralarda Sol Foramen Transversium Yüksekliği 111
4.12.28. Servikal Vertebralarda Sağ Foramen Transversium Genişliği 113
4.12.29. Servikal Vertebralarda Sağ Foramen Transversium Yükseklikleri 115
4.12.30. Servikal Bölgenin Sagittal Kesitte Spinal Kanal Yükseklikliği 117
4.12.31. Torakal Bölgenin Sagittal Spinal Kanal Yükseklikliği 118
4.12.32. Lumbal Bölgenin Sagittal Spinal Kanal Yükseklikleri 121
4.12.33. Servikal Bölgenin Sagittal Kesitte Korpus Vertebra Yüksekliği 123
4.12.34. Torakal Bölgenin Sagittal Korpus Vertebra Yüksekliği 125
4.12.35. Lumbal Bölgenin Sagittal Korpus Vertebra Yüksekliği 128
4.12.36. Servikal Bölgenin Sagittal Kesitte Korpus Vertebra Uzunluğu 130
4.12.37. Torakal Bölgenin Sagittal Kesitte Korpus Vertebra Uzunluğu 132
4.12.38. Lumbal Bölgenin Sagittal Korpus Vertebra Uzunluğu 135
4.12.39. Servikal Bölgenin Dorsal Kesitte Korpus Vertebra Uzunluğu 137
4.12.40. Torakal Bölgenin Dorsal Kesitte Korpus Vertebra Uzunluğu 138
4.12.41. Lumbal Vertebraların Dorsal Kesitte Korpus Vertebra Uzunlukları 141
5. TARTIŞMA 144
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 166
KAYNAKLAR 167
EKLER 175
Ek 1 (AYDIN ADÜ-HADYEK Kararı) 175
BİLİMSEL ETİK BEYANI 176
ÖZ GEÇMİŞ 17