5025 research outputs found
Sort by
Sıcak stresi altında yetiştirilen etlik piliçlerde postbiyotiklerin in ovo enjeksiyonunun kuluçka randımanı, yaşama gücü, büyüme performansı ve bağırsak sağlığı üzerine etkinliğinin incelenmesi
Full text linkÖZET
SICAK STRESİ ALTINDA YETİŞTİRİLEN ETLİK PİLİÇLERDE
POSTBİYOTİKLERİN İN OVO ENJEKSİYONUNUN KULUÇKA RANDIMANI,
YAŞAMA GÜCÜ, BÜYÜME PERFORMANSI VE BAĞIRSAK SAĞLIĞI ÜZERİNE
ETKİNLİĞİNİN İNCELENMESİ
Örtlek O. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hayvan
Besleme ve Beslenme Hastalıkları, Doktora Tezi, Aydın, 2025.
Amaç: Bu araştırma etlik piliç döllü yumurtalarına in ovo enjeksiyon yöntemi ile postbiyotik
uygulanması ve yumurtadan çıkım sonrası rasyonlarına toz halde postbiyotik katkısı
eklenmesinin sıcak stresi altında performans, sıcak karkas randımanı, göğüs eti kalitesi
özellikleri, bazı hematolojik profilleri, ileal viskozite, bağırsak mikrobiyotası, altlık özellikleri
ve ayak taban skorlamasına etkilerinin incelenmesi amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma iki ayrı deneme şeklinde yürütülmüştür. Çalışmanın ilk
aşamasında 450 adet, 2. aşamasında ise 480 adet olmak üzere toplam 930 adet döllü yumurta
ve bu yumurtalardan çıkan civcivler kullanıldı. Çalışma gruplarından bağırsak içerikleri, kan
ve göğüs eti örnekleri, altlık materyalleri ve performans parametre ölçüm değerleri toplandı.
Verilerin analizinde iki yönlü Anova testi kullanıldı.
Bulgular: Araştırmamızda mevcut uygulamalarımız neticesinde in ovo postbiyotik katkısı
uygulanmasının sıcak stresi altında yemden yararlanma oranını arttırdığı (P<0,05), trigliserid
değerini azalttığı (P<0,05) ve rasyonda postbiyotik katkısı kullanımı sonucu bağırsak viskozite
değerlerinin arttığı (P<0,05) saptandı. İncelenen diğer parametreler açısından yapılan
uygulamaların önemli bir etkisi belirlenmedi.
Sonuç: Çalışmada kullanılan postbiyotik katkısının, hem in ovo enjeksiyon yöntemi ile hemde
rasyona eklenmesi neticesinde yararlı bazı etkilerinin belirlenmesinin yanında olumsuz bir
etkiye neden olmadığı sonucuna ulaşıldı.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY …………...………………………..…………….…….……….... i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...………….... ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….….… iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….……………….... vi
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………...…….... ix
RESİMLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………..…….... x
TABLOLAR DİZİNİ …………………………………………..……………………… xi
ÖZET ………………………………………………………………………………….. xiii
ABSTRACT ………………………………………………….……………….………. xiv
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….…..……. 1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....……. 3
2.1. İn Ovo Uygulamaların Tarihi Gelişimi ve Kullanım Alanları…………………….. 4
2.2. İn Ovo Enjeksiyon Bölgeleri ve Zamanı………………………………………….. 5
2.3. İn Ovo Besin Madde Uygulamaları ve Etkileri…………………………………… 8
2.3.1. İn ovo Karbonhidrat Beslemesi………………………………………………….. 8
2.3.2. İn ovo Amino Asit Beslemesi……………………………………………………. 10
2.3.3. İn ovo Vitamin Beslemesi……………………………………………………….. 11
2.3.4. İn ovo Mineral Beslemesi……………………………………………………….. 13
2.3.5. İn ovo probiyotik beslemesi…………………………………………………….. 13
2.3.6. İn ovo Prebiyotik Beslemesi…………………………………………………….. 16
2.3.7. İn ovo Simbiyotik Beslemesi……………………………………………………. 19
2.4. Postbiyotikler……………………………………………………………………... 20
2.4.1. Postbiyotiklerin Elde Edilme Yöntemleri…………………………………….…. 22
iv
2.4.2. Postbiyotiklerin Kullanım Alanları…………………………………………..… 23
2.4.3. Postbiyotiklerin Etki Mekanizmaları……………………………………………. 23
2.4.4. Postbiyotiklerin Etkileri………………………………….……………………… 26
2.5. Etlik Piliç Yetiştiriciliğinde Sıcak Stresi …………………………………………. 29
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……………………………………………………………... 33
3.1. Gereç…………………………………………………………………………….... 33
3.1.1. Hayvan ………………………………………………………………………….. 33
3.1.2. Yem ve Yem Katkı Maddeleri……………………………..……………………. 33
3.2. Yöntem……………………………………………………….…………………… 36
3.2.1. Deneme Deseni………………………………………………………………..… 36
3.2.2. Deneme Hayvanlarının Bakımı…………………………….…………………… 40
3.2.3. Canlı Ağırlık ve Canlı Ağırlık Artışının Belirlenmesi……….…………………. 41
3.2.4. Yem Tüketimi ve Yemden Yararlanma Oranının Belirlenmesi………………… 42
3.2.5. Ölüm Oranlarının Belirlenmesi…………………………………………………. 42
3.2.6. Kesim İşlemi…………………………………………………………………….. 42
3.2.7. Kan Örneklerinin Alınması ve Bazı Kan Değerlerinin Belirlenmesi…………… 43
3.2.8. Sıcak Karkas Randımanının Belirlenmesi ……………………………..……….. 44
3.2.9. Göğüs Eti Kalitesinin Belirlenmesi……………………………………..……….. 44
3.2.9.1. Göğüs Eti pH Değerinin Belirlenmesi…………………………………..…… 44
3.2.9.2. Göğüs Eti Renk Değerlerinin Belirlenmesi…………………………………... 44
3.2.9.3. Göğüs Eti Su Tutma Kapasitesi Değerinin Belirlenmesi ……………………… 45
3.2.9.4. Göğüs Eti Pişirme Kaybı Değerinin Belirlenmesi …………………………….. 45
3.2.10. İleal Viskozitenin İncelenmesi……………………………………………….... 46
3.2.11. Bağırsak Mikrobiyotasının Belirlenmesi……………………………….……… 46
3.2.12. Altlık Özelliklerinin İncelenmesi…………………………………………….... 47
3.2.13. Ayak Tabanı Yangılarının İncelenmesi………………………………………... 47
v
3.2.14. İstatistiksel Değerlendirme……………………………………………………. 48
4. BULGULAR……………………………………………………………….……….. 49
4.1.Performans……………………………………………………………….………… 49
4.2. Sıcak Karkas Randımanı ve pH…………………………………………………... 51
4.3. Göğüs Eti Kalite Özellikleri……………………………………………………… 51
4.4. Kan Serumu Parametreleri……………………………………………….……….. 51
4.5. Bağırsak Viskozitesi, Mikrobiyota Yükü ve Altlık pH, Sıcaklık, Kuru Madde
Yüzdesi…………………………………………………………………………………
52
5. TARTIŞMA………………………………………………………………………… 64
5.1. Performans………………………………………………………………………... 64
5.2. Kesim Parametreleri ve Et Kalite Özellikleri……………………………………… 70
5.3. Kan Serum Parametreleri………………………………………………………….. 73
5.4. Bağırsak Viskozitesi ve Bağırsak Mikrobiyota Yükü……………………………... 79
5.5. Altlık Kalitesi ve Ayak Taban Sağlığı……………………………………………... 80
6. SONUÇ VE ÖNERİLER……………………………………………………………. 82
KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….…….. 83
EKLER ……………………………………………………………………………....... 110
Ek 1 (ADÜ-HADYEK)………………………………………………………………
BİLİMSEL ETİK BEYANI…………………………………………………………….
ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………...………………………………
110
111
11
Lise Birinci Sınıf Erkek Ergenlerin Öfke Düzeylerine Sinemterapinin Etkisi: Yarı Deneysel Bir Çalışma
Full text linkAmaç: Bu araştırma lise birinci sınıf erkek ergenlerin öfke düzeylerine sinematerapinin etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada ön test, son test, bir aylık ve üç aylık izlem kontrol gruplu yarı deneysel yöntem kullanılmıştır. Araştırma Aydın İl Merkezinde yer alan Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Aydın Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde, 2023-2024 Eğitim Öğretim döneminde lise birinci sınıfa kayıtlı erkek öğrencilerle yürütülmüştür. Araştırmaya örneklemi randomizasyon yöntemi ile belirlenen 73 (Deney:36 ve Kontrol:37) öğrenci alınmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Öfke Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra Ki-Kare Testi, bağımsız örneklem t testi ve tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Uygulanan sinematerapi sonrası lise öğrencisi erkek ergenlerin öfke belirtilerinde (p<0,001); ölçeğin öfkeye yol açan durumlar alt boyutlarını oluşturan ciddiye alınmama ve eleştirilme alt boyutlarında (Sırasıyla: p<0,001; p<0,001); ölçeğin öfkeyle ilişkili düşünceler alt boyutlarını oluşturan öfkesine yönelik düşünceleri, kendine yönelik öfke düşünceleri, diğerlerine yönelik öfke düşünceleri ve dünyaya yönelik öfke düşünceleri alt boyutlarında (Sırasıyla: p<0,001; p<0,001; p<0,001; p=0,001); ölçeğin öfkeyle ilgili davranışlar alt boyutlarını oluşturan saldırgan, sakin davranışlar alt boyutlarında (Sırasıyla p=0,002; p=0,039); ölçeğin kişilerarası öfke alt boyutlarını oluşturan intikam tepkileri ve pasif agresif tepkiler alt boyutlarında (Sırasıyla: p<0,001; p<0,001) anlamlı düzeyde gelişme gösterdikleri saptanmıştır.
Sonuç: Bu çalışmada lise birinci sınıf erkek ergenlere uygulanan sinematerapinin, ergenlerin öfke ile ilgili düşünce ve davranışlarında olumlu yönde değişimler yarattığı ve öfke düzeylerini azalttığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Öfke düzeyleri fazla olan lise öğrencisi ergenlerin öfke düzeylerini azaltmak için sinematerapi yapılması ve belli aralıklarla sinematerapi ile desteklenmesi önerilmiştir.KABUL VE ONAY …………...………………………..…………….…….………
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...…………
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….….
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….………………
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………...……
TABLOLAR DİZİNİ ….………….…………………………...…………………….
ÖZET ……………………………………………………………………………..…
ABSTRACT ………………………………………………………………….……..
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….…..…..
1.1. Problemin Tanımı ve Önemi …………………………………….….………….
1.2. Araştırmanın Amacı …………………………………………..………….……..
1.3. Araştırmanın Hipotezleri ……………….………………………..……………..
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....…..
2.1. Ergenliğe Genel Bir Bakış ………………………………………….…………..
2.2. Öfke ……………………………….……….….………………………………..
2.2.1. Öfkenin Kuramsal Temelleri ....……….………………………………….…..
2.2.2. Öfkenin Boyutları ..........................….………….....…………………….……
2.2.2.1. Bilişsel ve Duygusal Boyutu …...……………………….…………………..
2.2.2.2. Fiziksel ve Fizyolojik Boyutu ……..……………………………..…………
2.2.2.3. Davranış ve Tepki Boyutu ……………..…………..……………………….
2.2.3. Öfke Türleri …………………..…………………………………………...….
2.2.4. Öfkenin İfade Edilmesi ……….……………….……………………………...
2.2.4.1. Öfkenin İçe Yöneltilmesi …………………………………………………...
2.2.4.2. Öfkenin Dışa Yöneltilmesi …………………………………………………
2.2.4.3. Öfke Kontrolü ………………………………………………………………
2.2.5. Öfkeyi Oluşturan Kaynaklar ………………………………………………….
2.3. Ergenlikte Öfke Duygusu ………………………………………………………
2.4. Sinematerapi ……………………………………………………………………
2.4.1. Sinematerapinin Etki Mekanizmaları ………………………………………...
2.4.2. Sinematerapide Film Seçimi ………………………………………………….
2.4.3. Sinematerapisine Aday Birey ………………………………………………..
2.4.4. Bireyleri Sinematerapisine Hazırlama ………………………………………..
2.4.5. Sinematerapi Uygulama Yöntemleri ………………………………………….
2.4.5.1. Direktif / Nondirektif Sinematerapi ………………………………………...
2.4.5.2. Yapılandırılmış / Yapılandırılmamış Sinematerapi …………………………
2.4.6. Psikoterapi Sürecinde Filmlerin Kullanılmasının Faydaları ………………….
2.5. Sinematerapide Psikiyatri Hemşiresinin Rolü ………………………………….
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...…………………………………….…..………….
3.1. Araştırma Türü …………………………….....…...……….................................
3.2. Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri ………………..….........….………...
3.3. Araştırmanın Zamanı……………………..………………..…..….…………….
3.4. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi ………..……………………….…………...
3.5. Randomizasyon ………………………………………………………………...
3.6. Araştırmaya Alınma Kriterleri ………...……………..…………...……….........
3.7. Araştırmadan Dışlanma Kriterleri ……………………...….……………………
3.8. Araştırmadan Çıkarılma Kriterleri ………………...….………………………...
3.9. Veri Toplama Araçları ………………………………………………………….
3.9.1. Kişisel Bilgi Formu …………………………………………………………...
3.9.2. Çok Boyutlu Öfke Ölçeği (ÇBÖÖ) …………………………………………...
3.10. Sinematerapi Seanslarının Hazırlanma Süreci ………………………………...
3.10.1. Sinematerapide Kullanılacak Filmlerin Seçimi ……………………………...
3.10.1.1. Çalışmada Kullanılmak Üzere Seçilen Film ………………………………
3.10.2. Sinematerapi Seans İçeriklerinin Hazırlanması ……………………………..
3.11. Sinematerapi Uygulama Süreci ………………………………………………..
3.12. Araştırmanın Değişkenleri …………………………………………………….
3.13. Ön Uygulama ………………………………………………………………….
3.14. Verilerin İstatistiksel Değerlendirilmesi ………………………………………
3.15. Araştırmanın Etik Yönü ……………………………………………………….
4. BULGULAR ………………………………………………………………….….
5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……………....….
5.1. Araştırmanın Sınırlıklıkları ……………………………………………………..
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ……………………………..…………..………….…...
6.1. Sonuçlar ………………………………………………………………………...
6.2. Öneriler …………………………………………………………………………
KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….….
EKLER ……………………………………………………………………………...
Ek 1 (Çok Boyutlu Öfke Ölçeği (ÇBÖÖ) Kullanım İzni) ..………………….……...
Ek 2 (Kişisel Bilgi Formu) .……..……………..……………...……….……………
Ek 3 (Çok Boyutlu Öfke Ölçeği (ÇBÖÖ)) .…………………………………………
Ek 4 (Sinematerapi Seans İçerik Planı) .…………………………………………….
Ek 5 (Sanat Terapi Eğitim Sertifikası) ..……………………………………………..
Ek 6 (Etik Kurul İzni) ...……………………………………………………………...
Ek 7 (Kurum İzni) ..………………………………………………………………….
Ek 8 (Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu (Ergenler ve Ebeveynler İçin)) ..……..
BİLİMSEL ETİK BEYANI …………………………………………………………
ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………...…………………………
Akut Otitis Eksternalı Köpeklerde Soğuk Atmosferik Plazma Uygulamasının Terapötik Etkinliği
Full text linkAmaç: Bu çalışmada, SAP uygulamasının köpeklerde akut otitis eksterna tedavisindeki terapötik etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kapsamında klinik ve laboratuvar bulgular temelinde bilateral akut otitis eksterna tanısı konulan 22 köpek, her iki kulak için farklı iki uygulama protokolleriyle iki gruba ayrıldı. Birinci gruptaki köpeklerin bir kulağına 0. ve 5. günlerde temizlik yapılarak toplamda iki kez SAP uygulanırken (SAP1), diğer kulağına aynı günlerde temizlik yapılarak günde iki kez 10 gün boyunca antibiyotik/antifungal/kortikosteroid kombinasyonu içeren standart tedavi uygulandı (STD1). İkinci gruptaki köpeklerin bir kulağına 0., 3., 6. ve 9. günlerde temizlik yapılarak dört kez SAP uygulanırken (SAP2), diğer kulaklarına aynı günlerde temizlik yapılarak günde iki kez 10 gün boyunca antibiyotik/antifungal/kortikosteroid kombinasyonu içeren standart tedavi uygulandı (STD2). Tüm gruplarda 0., 5., 10. ve 15. günlerde Otitis İndeks Skoru (OTIS-3) ve sitolojik skor belirlenirken 5., 10. ve 15. günlerde ise araştırmacı ve hasta sahibinin tedavi etkinliğini değerlendirmesi kaydedildi.
Bulgular: OTIS-3 ve sitololojik skorda SAP1 ve SAP2 gruplarında, STD1 ve STD2 ile benzer şekilde zamanla anlamlı bir düşüş gözlendi (p<0,001). SAP1 ve SAP2 gruplarında tedavi yanıtı, hem araştırmacı hem de hasta sahiplerinin neredeyse tamamı tarafından iyi ve çok iyi olarak değerlendirildi. SAP uygulamasının lokal tolere edilebilirliği oldukça yüksekti ve uygulandığı kulaklarda yan etki gözlenmedi.
Sonuç: Bu çalışmada, SAP uygulandığı iki farklı protokolde de standart tedavi kadar etkili, pozitif bir terapötik etkinlik gösterdi.KABUL VE ONAY …………...………………………..…………….…….…….… i
TEŞEKKÜR ……………………………………………………………...………… ii
İÇİNDEKİLER ..…………………………………………….………...…..…….….. iv
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ …..…………………….…………….… vii
ŞEKİLLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………...…… viii
RESİMLER DİZİNİ ….………….…………………………...………………..…… ix
TABLOLAR DİZİNİ ….………….…………………………...……………………. xi
ÖZET ……………………………………………………………………………..… xiii
ABSTRACT ………………………………………………………………….…….. xiv
1. GİRİŞ …………………….…………………...……………………….….…..….. 1
2. GENEL BİLGİLER ……………………..…………………………………....….. 3
2.1. Otitis Eksterna ………………………………………….………………………. 3
2.1.1. Etiyoloji.……….….………………………………………………………….. 3
2.1.2. Klinik Bulgular………….……………...……….……………………………. 6
2.1.3. Tanı....................….………….....…………………………………………….. 6
2.1.3.1. Genel Tanısal Değerlendirme………………………………………………. 7
2.1.3.1. Eşgal………………………………………………………………………... 7
2.1.3.2.Anamnez………………………………………………………………….… 8
2.1.3.3. Klinik Muayene…………………………………………………………….. 8
2.1.3.2. Özel Tanısal Değerlendirme………………………………………………... 9
2.1.3.2.1. Otik ve Otoskopik Mayene………………………………………………. 9
2.1.3.2.2. Video-Otoskopik Muayene…………………………………………….… 10
2.1.3.2.3. Sitolojik Muayene……………….……………………………………...... 10
2.1.3.2.4. Mikrobiyolojik Kültür………………………………………….……….... 11
2.1.3.2.5. Tanısal Görüntüleme….…………………………………………………. 12
2.1.4. Tedavi …………………………….………….................................................. 12
2.1.4.1. Primer Nedenlerin Yönetimi…………………………………………….….. 13
2.1.4.2. Sekonder Nedenlerin Yönetimi…………………………………………….. 16
2.1.4.3. Hazırlayıcı Nedenlerin Yönetimi…………………………………………… 19
2.1.4.4. Sürekliliğini Sağlayan Nedenlerin Yönetimi……………………………….. 22
2.2. Otitis Eksterna Tedavisinde Başarızlığın Nedenleri….……………..……….…. 22
2.2.1. Antimikrobiyal Direnç………………………………………………………... 22
2.2.1.1. Metisilin ve Çoklu İlaç Dirençli Staphylococcus pseudintermedius………... 23
2.2.1.2. Çoklu İlaç Dirençli Pseudomonas aeruginosa……………………...………. 24
2.2.1.3. Biyofilm Kaynaklı Otitis Eksterna………………………………………... 25
2.2.2. Tedaviye Uyum…………………………………………………………….. 26
2.3. Soğuk Atmosferik Plazma……………………………………..……………….. 27
2.3.1. Soğuk Atmosferik Plazma ve Dermatoloji……………………………….…… 32
3. GEREÇ VE YÖNTEM ……...…………………………………….…..…………. 38
3.1. Gereç ………………………………………………………….....…...……….... 38
3.1.1. Hayvan Materyali………………………………………..….........….……….. 38
3.1.2. Ekipman………………………………………………………………………. 39
3.1.2.1. Soğuk Atmosferik Plazma Cihazı ve Teknik Özellikleri…………………... 39
3.2. Yöntem ………………………………………………………………………… 42
3.2.1. Klinik Çalışma Dizaynı ……………………………………………………… 42
3.2.2. Tedavi Protokolü……………………………………………………..……….. 44
3.2.3. Muayene ve Değerlendirme Protokolü..……………..…………....………...... 45
3.2.4. İstatistiksel Değerlendirme ……….………………………………………….. 48
4. BULGULAR ………………………………………………………………….…. 50
4.1. Demografik Bulgular………….……………………………….………...…….. 50
4.2. Klinik Muayene Bulguları……………………………………………………… 51
4.3. Video- Otoskopik Muayene Bulguları……………………………….….……… 54
4.4. Sitolojik Muayene Bulguları…………………………………….……...………. 60
4.5. Mikrobiyolojik Muayene Bulguları…………………………….…….………… 67
4.6. Araştırmacı ve Hasta Sahibinin Tedaviye Verilen Yanıtı Değerlendirmesi…….. 67
4.7. Lokal Tolere Edilebilirlik Değerlendirmesi…………………………………….. 70
5. TARTIŞMA …………...……….…………………...……...….……………....…. 71
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ……………………………..…………..………….…... 78
KAYNAKLAR ..………………………………...……...……………………….….. 79
EKLER ……………………………………………………………………………... 107
Ek 1 (Kısa Makale- Therapeutic Efficacy of Cold Atmospheric Plasma in Four Golden Retrievers with Acute Otitis Externa..……….……………………………… 107
Ek 2 (ADÜ-HADYEK) ..……………..……………...……….…………………….. 111
Ek 3 (Aydınlatma Onam Formu) …………………………………………………. 112
Ek 4 (Hasta Kayıt ve Muayene Formu)……………………………………………… 113
BİLİMSEL ETİK BEYANI ………………………………………………………… 117
ÖZ GEÇMİŞ …………………………………………...…………………………… 11
Ratlarda İndometazin İle İndüklenen Gastrik Ülsere Karşı Betaninin Koruyucu Etkilerinin Araştırılması
Full text linkAmaç: Bu çalışmanın amacı ratlarda indometazinle indüklenen ülser modelinde, betaninin mide dokusundaki koruyucu etkilerinin makroskobik, histopatolojik ve immunohistokimyasal olarak değerlendirilmesi ve antioksidan/oksidan denge üzerine etkilerinin araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: 48 adet Sprague Dawley erkek rat; kontrol, lansoprazol+indometazin (Lİ), indometazin (İ), betanin 100 mg/kg+indometazin (Bİ-100), betanin 200 mg/kg+indometazin (Bİ-200) ve betanin 300 mg/kg+indometazin (Bİ-300) olacak şekilde 6 gruba ayrıldı (n=8). Farklı dozlarda betanin oral gavaj ile uygulandı ve gastrik ülser tek doz 25 mg/kg indometazin ile indüklendi. Uygulamalardan 6 saat sonra anestezi altındaki ratlardan kan örnekleri ve ötanazi sonrası mide dokuları alındı.
Bulgular: Dokulara ait antioksidan ve oksidan parametre sonuçları indometazin grubu ile karşılaştırıldığında, betanin verilen gruplarda süperoksit dismutaz (SOD) aktiviteleri ve glutatyon (GSH) seviyeleri istatistiksel olarak yüksek, katalaz (CAT) aktiviteleri (Bİ-100 grubu hariç) ve malondialdehit (MDA) seviyeleri istatistiksel olarak düşük bulundu. Plazma örneklerinden yapılan ELISA analizleri sonucunda, indometazin grubu ile karşılaştırıldığında betanin verilen gruplarda COX-1 düzeyi istatistiksel olarak yüksek bulundu. COX-2, PGE2, TNF-α, IL-1α ve IL-6 düzeyleri istatistiksel olarak düşük bulundu. Mide dokularının patolojik değerlendirmesinde, indometazin grubunda yüzey epitellerinde çok şiddetli dejeneratif/nekrotik değişiklikler, şiddetli epitel hasarı ve kaybının görüldüğü, betanin gruplarının her birinin farklı derecelerde de olsa ülsere karşı etkili olduğu; en az doku hasarının Bİ-300 grubunda meydana geldiği görüldü. 100 mg/kg, 200 mg/kg ve 300 mg/kg betaninin sırasıyla %57,12, %74,21 ve %78,63 oranında anti-ülseratif etkisi olduğu tespit edildi.
Sonuç: Bu çalışma ile deneysel indometazin ile indüklenen gastrik ülserde betaninin mide koruyucu etkilerinin olduğu sonucuna varıldı.KABUL VE ONAY i TEŞEKKÜR ii İÇİNDEKİLER iii SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vii ŞEKİLLER DİZİNİ ix RESİMLER DİZİNİ x TABLOLAR DİZİNİ xii ÖZET xiii ABSTRACT xiv 1. GİRİŞ 1 2. GENEL BİLGİLER 4 2.1. Midenin Yapısı ve Fonksiyonları 4 2.2. Asit Salgısının Düzenlenmesi 6 2.3. Gastrik Ülser 8 2.4. Oksidatif Stres 10 2.4.1. Reaktif Oksijen Türleri 11 2.4.1.1. Hidroksil Radikali (HO•)12 2.4.1.2. Hidrojen Peroksit (H2O2) 13 2.4.1.3. Tekil Oksijen (1O2) 14 2.4.1.4. Süperoksit Radikali (O2–) 15 2.4.2. Antioksidanların Koruma Mekanizmaları 15 2.4.2.1. Enzimatik Antioksidan Yapılar 16 2.4.2.1.1. Süperoksit Dismutaz (SOD) 16 2.4.2.1.2. Katalaz Enzimi (CAT) 17 2.4.2.1.3. Glutatyon Peroksidaz (GPx) 17 2.4.2.2. Enzimatik Olmayan Antioksidanlar 17 2.4.2.2.1. Glutatyon (GSH) 17 2.4.2.2.2. Enzimatik Olmayan Diğer Antioksidanlar 18 2.4.3. Mide Mukozasında Oksidatif Stres 19 2.5. Nonsteroidal Antiinflamatuvar İlaçlar (NSAİİ) 20 2.5.1. Nonsteroidal Antiinflamatuvar İlaçların Genel Etki Şekilleri 20 2.5.2. Nonsteroidal Antiinflamatuvar İlaçların Yan Etkileri 23 2.5.3. Nonsteroidal Antiinflamatuvar İlaçların Ülser Modellerinde Kullanımları 25 2.6. İndometazinin Yapısı ve Ülser Modellerinde Kullanımı 25 2.7. Lansoprazol ve Kullanım Alanları 27 2.8. Bitkilerin Gastrik Ülserdeki Etki Mekanizmaları 28 2.9. Yangı ve Sitokinler 29 2.10. Apoptozis 31 2.10.1. B Hücreli Lenfoma 2 (Bcl-2) 32 2.10.2. Kaspaz-3 32 2.11. Betanin 33 2.11.1. Betaninin Doğal Kaynakları 33 2.11.2. Genel Bilgiler 34 2.11.3. Betaninin Farmakokinetik Özellikleri 40 2.11.4. Betaninin Antiinflamatuvar Etkisi 43 2.11.5. Betaninin Antioksidan Etkisi 44 2.11.6. Betaninin Diğer Etkileri 49 3. GEREÇ VE YÖNTEM 53 3.1. Gereç 53 3.1.1. Kullanılan Cihazlar 53 3.1.2. Kullanılan İlaçlar ve Kimyasallar 53 3.1.3. Deney Hayvanları 55 3.1.4. Deney Grupları 55 3.2. Yöntem 57 3.2.1. Gastrik Ülser Oluşturulması ve Mide Örneklerinin Alınması 57 3.2.2. Patolojik Makroskobik Değerlendirme 58 3.2.3. Mide Dokusunda Oksidan ve Antioksidan Parametrelerin Analizi 59 3.2.3.1. Dokuların Homojenizasyonu 59 3.2.3.2. Total Protein Analizi 60 3.2.3.3. Süperoksit Dismutaz (SOD) Analizi 60 3.2.3.4. Katalaz (CAT) Analizi 61 3.2.3.5. Glutatyon (GSH) Analizi 62 3.2.3.6. Malondialdehid (MDA) Analizi 62 3.2.4. ELISA Analizleri 63 3.2.4.1. Siklooksijenaz-1 (COX-1) Analizi 63 3.2.4.2. Siklooksijenaz -2 (COX-2) Analizi 64 3.2.4.3. Tümör Nekrozis Faktör α (TNF-α) Analizi 66 3.2.4.4. İnterlökin 1-Alfa (IL-1α) Analizi 67 3.2.4.5. İnterlökin 6 (IL-6) Analizi 69 3.2.4.6. Prostoglandin E2 Analizi 70 3.2.5. Patolojik İncelemeler 72 3.2.5.1.Histopatolojik İnceleme 72 3.2.5.2. İmmunohistokimyal İnceleme 72 3.3. İstatistik 74 4. BULGULAR 75 4.1. Deneysel Grupların Canlı Ağırlıkları 75 4.2. Patolojik Makroskobik Bulgular 75 4.3. Mide Dokusu Antioksidan ve Oksidan Parametre Sonuçları 79 4.3.1.Mide Dokusu SOD Aktivitesi 81 4.3.2. Mide Dokusu CAT Aktivitesi 81 4.3.3. Mide Dokusu GSH Düzeyi 81 4.3.4. Mide Dokusu MDA Düzeyi 82 4.4. Plazma COX-1, COX-2, TNF-α, IL-1α, IL-6 ve PGE2 ELISA Sonuçları 83 4.4.1. Plazma COX-1 Düzeyi 85 4.4.2. Plazma COX-2 Düzeyi 85 4.4.3. Plazma TNF-α Düzeyi. 85 4.4.4. Plazma IL-1α Düzeyi. 86 4.4.5. Plazma IL-6 Düzeyi 86 4.4.6. Plazma PGE2 Düzeyi 86 4.5. Deneysel Gruplara Ait Patolojik Bulgular 87 4.5.1. Deneysel Gruplara Ait Histopatolojik Bulgular 87 4.5.2. Deneysel Gruplara Ait İmmunohistokimyasal Bulgular 92 5. TARTIŞMA 99 6. SONUÇ VE ÖNERİLER 109 KAYNAKLAR 110 EKLER 132 Ek 1 (ADÜ-HADYEK) 132 BİLİMSEL ETİK BEYANI 133 ÖZ GEÇMİŞ 13
Bir Üniversite Hastanesinde Göğüs Hastalıkları Ve Cerrahisi Polikliniğine Başvuran Hastalarda Asbest Maruziyeti, Sağlık Okuryazarlığı Ve Kaygı Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
No full textÖZET
BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİNDE GÖĞÜS HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARDA ASBEST MARUZİYETİ, SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE KAYGI DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ
Karakaya G., Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Disiplinlerarası Çevre Sağlığı Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2024.
Amaç: Bu araştırmanın amacı, göğüs hastalıkları ve cerrahisi polikliniğine başvuran hastalarda asbest maruziyeti, sağlık okuryazarlığı ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel olarak, Eylül 2023 ve Şubat 2024 tarihleri arasında, göğüs hastalıkları ve cerrahisi polikliniğine başvuran 141 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler kişisel bilgi formu, sağlık okuryazarlık ölçeği ve durumluk ve sürekli kaygı ölçeği ile toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ile ANOVA, Kruskal-Wallis H testi ve Mann-Whitney U testleri kullanıldı.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların çoğunluğunun asbest maruziyet durumları hakkında bilgi sahibi olmadığı ve kaygı düzeylerinin anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir. Sağlık okuryazarlık düzeylerinin orta seviyede olup, eğitim düzeyi arttıkça sağlık okuryazarlığın yükseldiği görülmüştür. Sağlık okuryazarlığı ile kaygı düzeyi arasında negatif yönlü bir ilişki olduğu, yüksek kaygının bireylerin sağlık bilgilerini anlamasını ve kullanma becerisini zorlaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç: Bu çalışmada, asbestin halk sağlığına yönelik ciddi riskler taşıdığı ve maruziyetin bireylerin kaygı düzeyini artırarak psikolojik sağlıklarını olumsuz etkilediği görülmüştür. Ayrıca, sağlık okuryazarlığı ile kaygı arasında negatif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar kelimeler: Asbest, Göğüs Hastalıkları, Kaygı, Sağlık Okuryazarlığı.KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ v
ŞEKİLLER DİZİNİ vi
TABLOLAR DİZİNİ vii
ÖZET viii
ABSTRACT ix
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Asbestin Tanımı ve Yapısı 4
2.2. Asbestin Zararlı Etkileri ve Kullanım Alanları 5
2.2.1. Asbestin Zararlı Etkileri 5
2.2.2. Kullanım Alanları 5
2.3. Sağlık Riskleri ve Hastalıklar 6
2.4. Çevresel ve Mesleki Asbest Maruziyeti 7
2.4.1. Çevresel Asbest Maruziyeti 7
2.4.2. Mesleki Asbest Maruziyeti 8
2.4.3.Asbest Maruziyet Sınır Değeri 8
2.5. Asbestle Mücadelede Ulusal ve Uluslararası Yasal Düzenlemeler 9
2.5.1. Asbestle Mücadelede Ulusal Yasal Düzenlemeler 9
2.5.2. Asbetle Mücadelede Uluslararası Yasal Düzenlemeler 10
2.6. Sağlık Okuryazarlığı 11
2.6.1. Sağlık Okuryazarlığın Tanımı 11
2.6.2. Sağlık Okuryazarlığın Önemi 12
2.6.3. Sağlık Okuryazarlığın Sınıflandırılması 13
2.6.4. Sağlık Okuryazarlığı ve Asbest Maruziyeti 15
2.7. Sağlık Okuryazarlığı, Asbest Maruziyeti ve Kaygı Arasındaki İlişki 15
2.7.1. Kaygı 15
2.7.2. Kaygı Nedenleri 16
2.7.3. Kaygı Türleri 16
3. GEREÇ VE YÖNTEM 18
3.1. Araştırma Tipi 18
3.2. Araştırmanın Evreni ve Örneklem 18
3.3. Araştırmaya Dahil Edilme Kriterleri 18
3.4. Araştırmada Dışlanma Kriterleri 19
3.5. Veri Toplama Araçları 19
3.6. Veri Toplama Süreci 21
3.7. Verilerin Değerlendirilmesi ve Analizi 21
3.8. Araştırmanın Etik Yönü 22
4. BULGULAR 23
4.1. Katılımcıların Sosyo- Demografik Özellikleri 23
4.2. Katılımcıların Yaş Değişkeni ile Sağlık Okuryazarlığı ve Kaygı Düzeyi 25
4.3. Ölçek Puanları ve Katılımcıların Kategorik Değerleri Arasındaki Farkın Analizi 26
4.4. Katılımcıların Yaş Değişkeni ile Ölçek Puanları Arasındaki Kolerasyon Analizi 37
5. TARTIŞMA 38
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 44
KAYNAKLAR 45
EKLER 61
Ek 1. Anket Formu 61
Ek 2. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği İzin Yazısı 62
BİLİMSEL ETİK BEYANI 63
ÖZ GEÇMİŞ 6
Rekombinant MrkD Proteininin Fibroblast Hücresine Ve Kolajene Adezyondaki Rolünün Belirlenmesi
Full text linkÖZET
REKOMBİNANT MRKD PROTEİNİNİN FİBROBLAST HÜCRESİNE VE
KOLAJENE ADEZYONDAKİ ROLÜNÜN BELİRLENMESİ
Orbayoğlu, A. G. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü,
Moleküler Biyoteknoloji, Yüksek Lisans tezi Aydın, 2025
Amaç: Bu tezde, rekombinant olarak üretilen MrkD proteininin insan fibroblast hücreleri ve
kolajenle olan etkileşimi moleküler düzeyde incelenmiş, bu proteinin potansiyel terapötik hedef
olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Rekombinant DNA teknolojisi ile K. pneumoniae'nin mrkD geninin
çoğaltılması için primerler tasarlanmış ve çoğaltılan gen pET30a(+) ekpresyon vektörüne
klonlanmıştır ardından E. coli BL21 hücrelerine transforme edilmiştir. MrkD proteini IMAC
yöntemi ile saflaştırılmış, fibroblast hücre hattına karşı sitotoksitesi ve K. pneumoniae’nin
hücreye bağlanabilme potansiyelindeki etkisi incelenmiştir. Ayrıca MrkD proteininin Tip V
kolajen ile olan etkileşim değerleri ELISA yöntemi ile ölçülmüştür.
Bulgular: Saflaştırılan MrkD proteininin boyu 40.8 kDa olarak hesaplanmıştır. MrkD proteinin
tip V kolajen ile etkileşim gösterdiği ELISA yöntemi ile doğrulanmıştır. Proteinin BJ fibroblast
hücrelerine dair herhangi bir sitotoksik etkisinin olmadığı Wst-1 yöntemi ile belirlenmiştir.
MrkD proteini K. pneumoniae’nin Bj hücrelerine bağlanma potansiyelini yaklaşık 0,85 log
azaltmıştır.
Sonuç: Bu çalışma kapsamında, BJ insan fibroblast hücreleriyle MrkD proteini arasında
gerçekleşen etkileşim ilk kez deneysel olarak ortaya konmuş ve protein yapısının sitotoksik
potansiyeli doğrudan analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçların, MrkD proteininin kolajenle
ilişkisini açıklığa kavuşturması ve tedavi hedefi olabilecek yapılar için yol gösterici olması
beklenmektedir.İÇİNDEKİLER
KABUL ONAY…………………………………………………………………………………i
TEŞEKKÜR .......................................................................................................................... ii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ .......................................................................... vii
ŞEKİLLER DİZİNİ .............................................................................................................. ix
RESİMLER DİZİNİ ............................................................................................................... x
TABLOLAR DİZİNİ ............................................................................................................ xi
ÖZET .................................................................................................................................. xii
1.GİRİŞ ................................................................................................................................. 1
2. GENEL BİLGİLER ........................................................................................................... 3
2.1.ESKAPE Patojenleri ........................................................................................................ 3
2.2.K. pneumoniae ................................................................................................................. 4
2.2.1. Tarihçesi ve Taksonomisi ............................................................................................. 4
2.2.1. Morfolojisi ................................................................................................................... 5
2.2.3. K. pneumoniae’nin Virülans Faktörleri ......................................................................... 6
2.2.4. Epidemiyolojisi .......................................................................................................... 10
2.3.K. pneumoniae enfeksiyon kaynaklı hastalıkları: ............................................................ 12
2.3.1.1. Tedavisi ve Antibiyotik direnci ................................................................................ 13
2.4. Tedavi Yaklaşımlarında Adezyon Mekanizmalarının Hedeflenmesi .............................. 14
2.4.1. Adezyon Proteinleri .................................................................................................... 14
2.4.2. Adezyon ve Enfeksiyon Arasındaki İlişki ................................................................... 15
2.5.MrkD Adezini: ............................................................................................................... 16
2.6.Rekombinant DNA Teknolojileri ................................................................................... 17
2.GEREÇ VE YÖNTEM ..................................................................................................... 20
3.1. Gereç ............................................................................................................................ 20
v
3.1.1. Cihazlar ...................................................................................................................... 20
3.1.2. Besiyerleri Çözeltiler ve Tamponlar ........................................................................... 21
3.2. Yöntem ......................................................................................................................... 26
3.2.1 K. pneumoniae mrkD genine spesifik primer tasarımı .................................................. 26
3.2.2. mrkD Geninin PZR ile Çoğaltılması ve Elektroforez .................................................. 28
3.2.3. mrkD Geninin pET30-a(+) Plazmidine Klonlanması ................................................... 29
3.2.3.1. Restriksiyon ............................................................................................................ 29
3.2.3.2. Prespitasyon ............................................................................................................ 30
3.2.3.3. Ligasyon ................................................................................................................. 30
3.2.3.4. Kompetan Hücrenin Hazırlanması ........................................................................... 31
3.2.3.5. Transformasyon ....................................................................................................... 31
3.2.3.6. İnsert Alan Rekombinant Plazmidleri İçeren Kolonilerin Seçimi ve Doğrulanması .. 32
3.2.3.7. Sekans Analizi ......................................................................................................... 32
3.2.4. Protein Analizi ........................................................................................................... 32
3.2.4.1. Rekombinant MrkD proteinin indüklenmesi ve SDS-PAGE jel ile gösterilmesi ....... 32
3.2.4.2. rMrkD’nin E.coli BL21 hücrelerinde kültürlenmesi ................................................. 33
3.2.4.3. IMAC yöntemi ile rMrkD’nin Saflaştırılması ve SDS-PAGE ile Gösterilmesi ......... 34
3.2.4.4. Protein Konsantasyonunun Belirlenmesi .................................................................. 34
3.2.5. Tip V Kolajen ve rMrkD Proteini Arasındaki Etkileşimin ELISA ile Doğrulanması ... 35
3.2.6.1. Fibroblast BJ Hücre Hattının Kültürlenmesi ............................................................ 36
3.2.6.2. Hücre Canlılığı Testi ............................................................................................... 36
3.2.6.3. MrkD Proteininin Fibroblast BJ Hücrelerine Bağlanmasının K. pneumoniae
Bağlanmasına Etkisi ............................................................................................................. 37
4. BULGULAR.................................................................................................................... 38
4.1. mrkD genin PZR sonucu ............................................................................................... 38
4.2. mrkD amplikonun pET30a-(+) vektörüne klonlanması ve transformasyonu ................... 39
4.3.1.İnsert alan rekombinant plazmidleri içeren kolonilerin seçimi ve doğrulanması ........... 40
vi
4.3.2.T7 primerleri PZR kurulması ve DNA Dizi Analizi ve Karşılaştırma Sonucu .............. 41
4.3.3.Şematik olarak MrkD’nin pET30a-(+) vektörüne klonlanması ..................................... 43
4.4.1.rMrkD’nin protein ekspresyonu sonucu ....................................................................... 44
4.4.2.rMrkD’nin IMAC yöntemi ile saflaştırılması sonucu ................................................... 45
4.5. Tip V Kolajen ve rMrkD Proteini Arasındaki Etkileşimin ELISA ile İncelenmesi ......... 45
4.6.BJ Fibroblast Hücre Hattının Kültürlenmesi ................................................................... 48
4.6.1.Thoma Lamı Kullanılarak Hücrelerin Sayılması .......................................................... 49
4.6.2.Hücre Canlılığı Testi ................................................................................................... 49
4.6.1 MrkD Proteininin Fibroblast BJ Hücrelerine Bağlanmasının K. pneumoniae
Bağlanmasına Etkisinin İncelenmesi .................................................................................... 52
5.TARTIŞMA ...................................................................................................................... 56
6. SONUÇ VE ÖNERİLER ................................................................................................. 62
KAYNAKLAR .................................................................................................................... 63
BİLİMSEL ETİK BEYANI ................................................................................................. 73
ÖZGEÇMİŞ ......................................................................................................................... 7
Deneysel Ovaryan Hiperstimülasyon Sendromu (OHSS) Modelinde Quercetin ve Cabergolin’in Etkilerinin Overlerde Yapısal ve Biyokimyasal Düzeyde Karşılaştırılması
No full textAmaç: Bu araştırma OHSS oluşturulmuş ratlarda Quercetin ve Cabergolin’in overlerde yapısal ve biyokimyasal etkilerini incelemek ve karşılaştırmak amacı ile yapıldı.
Gereç ve Yöntem: İmmatür dişi 22 günlük 30-50 gr, 42 adet Wistar albino türü dişi sıçan rastgele 6 gruba (Kontrol, OHSS, Quercetin, Cabergolin, Quercetin uygulanmış OHSS modeli, Cabergolin uygulanmış OHSS modeli) ayrıldı. Sol ovaryum dokuları morfolojik olarak ovaryum ağırlık ve çapı ölçümü ile, histolojik olarak H&E ve VEGF, PEDF, COX-2 için immünohistokimyasal yöntemler ile değerlendirildi. Evans Blue ile vasküler permeabilite ölçümü spektrofotometrik olarak yapıldı, serum Tnf-Alfa ve Estradiol seviyeleri ELISA yöntemi ile belirlendi. Sağ ovaryumlardan dokuda TAS ve TOS analizi yapıldı. Verilerin analizinde One Way ANOVA ve Kruskal Wallis testleri kullanıldı, alt grup analizleri Games-Howell post hoc testi ve Dunn’s post hoc testi ile yapıldı.
Bulgular: OHSS grubu ovaryumlarında ağırlık ve çapın diğer gruplara göre belirgin şekilde artmış olduğu gözlendi. Bu artışa rağmen Cabergolin ve Quercetin uygulanan tedavi gruplarıyla arasında farklılık gözlenmedi. OHSS grubunda gelişmekte olan foliküllerin ve graaf foliküllerin azalması ile birlikte korpus luteum, kistik ve atretik foliküllerin arttığı gözlendi. Deney grupları ile OHSS grubu arasında folikül değişiklikleri açısından sayısal farklılık varken istatistiksel fark gözlenmedi. İmmünhistokimya sonuçlarına göre, OHSS grubunda granüloza hücrelerinde VEGF ve COX-2 artışı görülürken PEDF seviyelerinin düştüğü belirlendi. OHSS ile tedavi uygulanan gruplar arasında VEGF ve COX-2 açısından fark bulunmazken PEDF artışı bakımından OHSS+Cabergolin grubu etkin bulundu. Çalışmamızda, vasküler permeabilitenin azaltılmasında OHSS+Quercetin grubunun, OHSS+Cabergolin grubuna göre istatistiksel olarak daha etkili olduğu belirlenmiştir. Çalışma bulgularımıza göre, TNF-α ekspresyonunun baskılanmasında OHSS + Cabergolin grubunun, OHSS + Quercetin grubuna göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Estradiol düzeyleri, OHSS + Quercetin grubunda, OHSS + Cabergolin grubuna kıyasla anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur.
Sonuçlar: Bu çalışmada, Quercetin'in vasküler permeabiliteyi azaltma açısından Cabergolin'e göre daha etkili olduğu gözlemlenmiştir. Diğer değerlendirme parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamış olsada, Quercetin'in OHSS semptomlarını hafifletici etkisi dikkat çekicidir. Elde edilen bulgular, Quercetin’in terapötik potansiyeline işaret etmekle birlikte, bu etkinin daha net ortaya konulabilmesi için ileri düzey, geniş örneklemli ve kontrollü çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.İÇİNDEKİLER
KABUL ve ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER ve KISALTMALAR DİZİNİ vii
ŞEKİLLER DİZİNİ x
RESİMLER DİZİNİ xi
TABLOLAR DİZİNİ xiii
ÖZET………………………………………………………………………….xiv
ABSTRACT xvi
1.GİRİŞ………………………………………………………………………….1
2.GENEL BİLGİLER 5
2.1. Ovaryum 5
2.1.1. Ovaryum Anatomisi 6
2.1.2. Ovaryum Histolojisi 7
2.1.2.1. Ovaryum Korteksi 8
2.1.2.1.1. Ovaryum Folikülleri 9
2.1.2.1.2. Korpus Luteum 14
2.1.2.1.3. Ovaryum Korteks Stroması 16
2.1.2.2. Ovaryum Medullası 17
2.1.2.3. Ovulasyon 18
2.1.3. Ovaryum Embriyolojisi 20
2.2. İnfertilite 23
2.2.1. Kadın İnfertilitesi 25
2.2.2. İnfertilite Tedavisi 29
2.3. Ovaryan Hiperstimülasyon Sendromu (OHSS) 34
2.3.1. OHSS Tanısı 36
2.3.2. OHSS Sınıflandırması 37
2.3.3. OHSS Patofizyolojisi 39
2.3.3.1. OHSS ve VEGF 40
2.3.3.2. OHSS ve Siklooksijenaz 2 (COX-2) 41
2.3.3.3. OHSS ve Ovarian Renin-Angiotensin Sistem (OVRAS) 42
2.3.3.4. OHSS ve Pigment Epitel Derive Faktör (PEDF) 43
2.3.3.5. OHSS ve Sitokinler 44
2.3.4. OHSS’nin Önlenmesi 45
2.4. Quersetin (QUR) 52
3.GEREÇ ve YÖNTEM 57
3.1. Deneysel OHSS Modeli Oluşturulması 57
3.2. Çalışmanın Deney Grupları 58
3.3. Vasküler Permeabilite Ölçümü için Periton Sıvısının Toplanması 59
3.4. Kan Örneklerinin Alınması 60
3.5. Ovaryumların Çıkarılması ve Tartılması 61
3.6. Vasküler Permeabilite, Serum Analizleri, TNF-alfa ve Estradiol Ölçümü.. 61
3.6.1. Vasküler Permeabilite Ölçümü 61
3.6.2. Biyokimyasal Analizler 61
3.6.2.1. Serumdan TNF-alfa ve Estradiol Ölçümleri 62
3.7. Ovaryum Dokusunda Total Antioksidan (TAS) ve Total Oksidan (TOS) Markerların Analizi 62
3.7.1. Total Anti̇oksi̇dan Sevi̇ye (TAS) Ölçümü 62
3.7.2. Total Oksidan Sevi̇ye (TOS) Ölçümü 62
3.7.3. Oksi̇dati̇f Stres İndeksi̇ (OSI) 63
3.8. Ovaryum Histomorfolojik İncelemesi 63
3.8.1. Ovaryum Dokusu Çap Ölçümü 65
3.8.2. Masson Trikrom Boyama Yöntemi 66
3.9. Ovaryum Dokularının İmmünohistokimyasal Analizi 67
3.10. İstatistiksel Analizler 68
4.BULGULAR 69
4.1. Makroskobik Bulgular 69
4.2. Ovaryum Ağırlıklarının Değerlendi̇ri̇lmesi 69
4.3. Ovaryum Çaplarının Değerlendirilmesi 71
4.4. Histolojik Analiz Sonuçlarının Değerlendirilmesi 73
4.4.1. Ovaryum Histomorfolojilerinin Değerlendirilmesi 73
4.4.1.1. Primordiyal Folikül 79
4.4.1.2. Erken Primer Folikül 80
4.4.1.3. Geç Primer Folikül 80
4.4.1.4. Sekonder (Antral) Folikül 80
4.4.1.5. Graaf Folikül 80
4.4.1.6. Atrezik Folikül 81
4.4.1.7. Kistik Folikül 81
4.4.1.8. Korpus Hemorajikum 81
4.4.1.9. Korpus Luteum 82
4.4.2. Masson-Trikrom (MT) Boyama Bulguları 82
4.4.3. Ovaryumların İmmünohistokimyasal Analizlerinin Değerlendirilmesi 85
4.4.3.1. VEGF Dağılımı 85
4.4.3.2. COX-2 Dağılımı 92
4.4.3.3. PEDF Dağılımları 99
4.5. Vasküler Permeabilite Değerlendirilmesi ……………………………………................105
4.6. Renal Fonksiyon Testlerine Göre Değerlendirme 107
4.7. Karaciğer Fonksiyon Testlerine Göre Değerlendirme………………….........................109
4.8. Tnf Alfa ve Estradiol Düzeylerinin Değerlendirilmesi …………………………………110
4.9. TAS, TOS ve OSI Düzeylerinin Değerlendirilmesi …………………………………….111
5.TARTIŞMA 112
6.SONUÇ ve ÖNERİLER 124
KAYNAKLAR 126
EKLER……………………………………………………………………….154
BİLİMSEL ETİK BEYANI 155
ÖZ GEÇMİŞ 15
Türkiye’de Güreş Develerindeki Kan Parazitlerinin Mikroskobik Ve Moleküler Olarak Yaygınlığının Araştırılması
No full textAmaç: Bu araştırma, Türkiye’de çoğunlukla Ege, Akdeniz ve Marmara Bölgelerinde bulunan
güreş develerinde kan parazitlerinin mikroskobik ve moleküler yöntemler ile tespit edilmesi
ve yaygınlığının ortaya konulması amacı ile yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma için, Kasım 2021 ile Aralık 2023 tarihleri arasında yapılan saha
çalışması sonucunda, güreş develerinden toplam 90 kan örneği elde edilmiştir. Bu örnekler
Aydın (26), Antalya (24), Çanakkale (13), Denizli (8), İzmir (6), Balıkesir (5), Muğla (4) ve
Manisa (4) illerinden toplanmıştır. Elde edilen örneklerin analizi, ışık mikroskobu altında
mikroskobik olarak ve PZR metodu ile moleküler olarak yapılmıştır.
Bulgular: Giemsa boyama yöntemiyle hazırlanan kan preparatlarının ışık mikroskobu altında
incelenmeleri neticesinde ve moleküler olarak etkenlere ait DNA varlığının tespiti için
yapılan PZR sonucunda; Trypanosoma, Theileria, Babesia ve Anaplasma türlerine ait
herhangi bir hastalık etkeni tespit edilemedi.
Sonuç: Bu çalışmada, Türkiye’de güreş develerinin bulunduğu Aydın, Antalya, Balıkesir,
Çanakkale, Denizli, İzmir, Manisa ve Muğla Yörelerinde güreş develerinden alınan
örneklerde Trypanosoma, Babesia, Theileria ve Anaplasma türlerinin varlığına dair bir kanıt
bulunamadı.KABUL VE ONAY .................................................................................................................i
TEŞEKKÜR ............................................................................................................................ii
İÇİNDEKİLER.......................................................................................................................iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ...........................................................................vi
ŞEKİLLER DİZİNİ..............................................................................................................viii
RESİMLER DİZİNİ...............................................................................................................ix
TABLOLAR DİZİNİ............................................................................................................... x
ÖZET......................................................................................................................................xi
ABSTRACT ..........................................................................................................................xii
1. GİRİŞ................................................................................................................................... 1
2. GENEL BİLGİLER............................................................................................................. 5
2.1. Develerde Trypanosomiasis ............................................................................................. 5
2.1.1. Epidemiyoloji ve Hastalığın Tarihsel Gelişimi ............................................................. 5
2.1.2. Bulaşma Yolları............................................................................................................. 8
2.1.3. Yaşam Döngüsü............................................................................................................. 8
2.1.4. Klinik Tablo................................................................................................................. 11
2.1.5. Teşhis........................................................................................................................... 12
2.1.6. Tedavi ve Kontrol........................................................................................................ 14
2.2. Develerde Babesiosis...................................................................................................... 15
2.2.1. Epidemiyoloji ve Hastalığın Tarihsel Gelişimi ........................................................... 15
2.2.2. Bulaşma Yolları........................................................................................................... 17
2.2.3. Yaşam Döngüsü........................................................................................................... 17
2.2.4. Klinik Tablo................................................................................................................. 20
iv
2.2.5. Teşhis........................................................................................................................... 21
2.2.6. Tedavi ve Kontrol........................................................................................................ 22
2.3. Develerde Theileriosis.................................................................................................... 24
2.3.1. Epidemiyoloji ve Hastalığın Tarihsel Gelişimi ........................................................... 24
2.3.2. Bulaşma Yolları........................................................................................................... 26
2.3.3. Yaşam Döngüsü........................................................................................................... 27
2.3.4. Klinik Tablo................................................................................................................. 31
2.3.5. Teşhis........................................................................................................................... 32
2.3.6. Tedavi ve Kontrol........................................................................................................ 33
2.4. Develerde Anaplasmosis ................................................................................................ 34
2.4.1. Epidemiyoloji ve Hastalığın Tarihsel Gelişimi ........................................................... 34
2.4.2. Bulaşma Yolları........................................................................................................... 37
2.4.3. Yaşam Döngüsü........................................................................................................... 38
2.4.4. Klinik Tablo................................................................................................................. 39
2.4.5. Teşhis........................................................................................................................... 41
2.4.6. Tedavi ve Kontrol........................................................................................................ 42
2.5. Türkiye ve Dünyada Develerdeki Kan Parazitlerinin Yaygınlığını Araştırmak Amacıyla
Yapılan Çalışmalar....................................................................................................... 43
3. GEREÇ VE YÖNTEM...................................................................................................... 51
3.1. Gereç............................................................................................................................... 51
3.1.1. Çalışma Materyali ....................................................................................................... 51
3.2. Yöntem ........................................................................................................................... 52
3.2.1. İnce Yayma Kan Preparatlarının Hazırlanması........................................................... 52
3.2.2. Kan Örneklerinden DNA İzolasyonu .......................................................................... 53
3.2.3. Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PZR) ........................................................................... 54
v
3.2.4. PZR Ürünlerinin Jel Elektroforez Yöntemi ile Ultraviyole (UV) Işık Altında
Görüntülenmesi............................................................................................................ 56
4. BULGULAR ..................................................................................................................... 58
4.1. Giemsa ile Boyalı İnce Yayma Kan Froti Bulguları ...................................................... 58
4.2. PZR Bulguları................................................................................................................. 58
5. TARTIŞMA....................................................................................................................... 62
6. SONUÇ VE ÖNERİLER .................................................................................................. 70
KAYNAKLAR...................................................................................................................... 72
EKLER .................................................................................................................................. 85
Ek 1. Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu........................................................................... 85
BİLİMSEL ETİK BEYANI .................................................................................................. 86
ÖZ GEÇMİŞ..........................................
BAZI ÇEVRE DOSTU MADDELERİN TOKSİKOLOJİK ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VE HYALOMMA EXCAVATUM KENELERİ ÜZERİNDEKİ AKARASİDİAL ETKİNLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASI
Full text linkAmaç: Bu çalışmada, 10 farklı bitkiden elde edilen uçucu yağlar ve iki yosun ekstraktının Hyalomma excavatum kenelerinin farklı yaşam evreleri üzerindeki akarisidal etkilerinin belirlenmesi, ayrıca en yüksek etkinliğe sahip etken maddelerin hayvanlar üzerindeki toksik etkileri incelenerek, kene mücadelesinde çevreye zarar vermeyen maddelerin tespiti amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmada kullanılan H. excavatum keneleri, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalında bulunan kene kolonisinden temin edilmiştir. Çalışmada, kolonizasyon için yetiştirilen kenelerin larva ve erişkin dönemleri kullanılmıştır. Kenelerin larval dönemlerini elde etmek için erişkin keneler kulak torbaları içerisinde tavşanda beslenmiş ve yumurtlamalarını müteakip uygun şartlar altında larvaların çıkışı sağlanmıştır. Erişkin keneler ise; larva ve nimflerin sırasıyla gerbillerin üzerinde ve yine kulak torbaları içerisinde buzağılarda beslenmesi ve sonrasında uygun şartlarda gömlek değiştirmeleri sağlanarak elde edilmiştir. Testlerde kullanılan uçucu yağlar, Satureja timbra ve Citrus aurantium bitkilerinden su buharı distilasyonu yöntemiyle elde edilmiş, diğer yağlar ticari firmalardan temin edilmiştir. Yosun ekstraktları, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Biyoloji Bölümünde görevli Prof. Dr. Şengül Alpay KARAOGLU tarafından temin edilmiştir. Keneler üzerindeki akarisidal etkinlikler larva paket ve erişkin immersiyon testleriyle değerlendirilmiştir. Her iki testte de uçucu yağların farklı konsantrasyonları uygulanmış ve ölüm oranları hesaplanmıştır. En etkili iki uçucu yağ (S. timbra [Dağ kekiği] ve Origanum onites [Kekik]), OECD 423 kılavuzuna göre gerbillerde akut oral toksisite testine tabi tutulmuş, bu süreçte davranış değişiklikleri ve fizyolojik etkiler gözlemlenmiştir. Test sonunda gerbillerden kan alınarak hemogram ve bazı biyokimyasal parametreler incelenmiştir.
Bulgular: Hyalomma excavatum larva ve erişkinleri üzerine 10 uçucu yağ ve iki yosun ekstraktının akarisidal etkileri değerlendirilmiştir. O. onites ve S. timbra yağları, larva ve erişkin testlerinde %100 ölüm oranıyla en yüksek etkinliği göstermiştir. Diğer yağ ve ekstraktların etkileri dilüsyonla azalmış, kontrol gruplarında ise düşük ölüm oranları gözlenmiştir. Akut oral toksikasyon testlerinde, O. onites ve S. timbra yağlarının OECD 423 kılavuzuna göre 2000 mg/kg dozda gerbillerde toksisiteye yol açmadığı, hematolojik ve biyokimyasal analizlerde anlamlı bir fark görülmediği saptanmıştır.
Sonuç: Bu çalışmada, O. onites ve S. timbra uçucu yağlarının H. excavatum üzerinde en yüksek akarisidal etkinliği gösterdiği tespit edilmiştir. Bu yağlar, düşük dilüsyonlarda %100 öldürücülük sağlamış, diğer yağ ve ekstraktların etkinliği ise içeriklerindeki aktif bileşenlere ve kenenin yaşam evresine göre değişiklik göstermiştir. Bu iki yağ, yüksek etkinlikleri ve gerbillerde toksisite oluşturmamalarıyla güvenli bulunmuştur. Bu sonuçlar; uçucu yağların doğal ve çevre dostu akarisitler olarak kullanılma potansiyeline sahip olduğunu, ancak daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.
Objective: In this study, the acaricidal effects of essential oils from 10 different plants and two moss extracts on different life stages of Hyalomma excavatum ticks were determined, and the toxic effects of the active ingredients with the highest efficacy on animals were examined to determine the substances that do not harm the environment in tick control.
Materials and Methods: Hyalomma excavatum ticks were produced at Aydin Adnan Menderes University Faculty of Veterinary Medicine and used in larval and adult stages. Larvae were fed on gerbils and nymphs were on calves to become adults. Satureja timbra and Citrus aurantium essential oils were obtained by water vapor distillation method and other oils were obtained from commercial companies. The moss extracts were obtained from Prof. Dr. Şengül Alpay KARAOGLU, Biology Department at Recep Tayyip Erdoğan University. Acaricidal activities on ticks were evaluated by larval package and adult immersion tests. In both tests, different concentrations of essential oils (10-1, 10-2, 10-3, 10-4, 10-5) were applied and mortality rates were calculated. The two most effective essential oils (S. timbra and Origanum onites) were subjected to acute oral toxicity test in gerbils according to OECD 423 guidelines, during which behavioral changes and physiological effects were observed. At the end of the test, blood was collected from gerbils to analyse the hemogram and some biochemical parameters.
Results: Acaricidal effects of 10 essential oils and two moss extracts were evaluated on H. excavatum ticks. O. onites and S. timbra oils showed the highest efficacy with a 100% mortality rate in larval and adult tests. The effects of other oils and extracts decreased with dilution and low mortality rates were observed in the control groups. In acute oral toxicity tests, O. onites and S. timbra oils did not cause toxicity at a dose of 2000 mg/kg according to OECD 423 guidelines. No significant changes were observed in haematological and biochemical analyses.
Conclusion: In this study, O. onites and S. timbra essential oils showed the highest acaricidal activity on H. excavatum. These oils provided 100% lethality at low dilutions, while the efficacy of other oils and extracts varied according to the active ingredients and the life stage of the tick. Due to their high efficacy and lack of toxicity in gerbils, it is safe to use O. onites and S. timbra essential oils. Obtained results suggested that these essential oils have the potential to be used as natural and environmentally friendly acaricides, but further research is needed.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY i
TEŞEKKÜR ii
İÇİNDEKİLER iii
SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ vi
ŞEKİLLER DİZİNİ viii
RESİMLER DİZİNİ x
TABLOLAR DİZİNİ xii
ÖZET xiii
ABSTRACT xv
1. GİRİŞ 1
2. GENEL BİLGİLER 4
2.1. Tarihçe 4
2.2. Kenelerin Sınıflandırılması ve Türkiye’deki Dağılımı 6
2.3. Kenelerin Morfolojik Yapısı 8
2.4. Kenelerin Biyolojisi 13
2.5. Kene Kaynaklı Hastalıklar 18
2.6. Keneler ile Mücadele 21
2.6.1. Kenelere Karşı Kullanılan İlaçlar 21
2.6.1.1. Asetilkolinesteraz İnhibitörleri 22
2.6.1.2. Oktopamin Reseptör Agonistleri 23
2.6.1.3. Sodyum Kanalı Düzenleyicileri 23
2.6.1.4. Klor Kanalı Aktivatörleri 24
2.6.1.5. Akar Büyüme Engelleyiciler 24
2.6.1.6. Kitin Biyosentezi Engelleyiciler 25
2.6.2. Kenelerle Mücadelede Kullanılan Aşılar 26
2.6.3. Kenelere Karşı Alternatif Mücadelede Kullanılan Uçucu Yağlar 29
3. GEREÇ VE YÖNTEM 35
3.1. Gereç 35
3.1.1. Hayvan ve Kene Materyali 35
3.1.2. Uçucu Yağlar ve Bitki Ekstraktları 35
3.2. Yöntem 38
3.2.1. Kenelerin Üretilmesi 38
3.2.2. Uçucu Yağ Ekstraksiyonu 44
3.2.3. Uçucu Yağ ve Ekstraktların Keneler Üzerindeki Etkinlik Testleri 46
3.2.3.1. Larva Paket Testi 46
3.2.3.2. Erişkin İmmersiyon Testi 48
3.2.4. Gerbiller Üzerinde Toksikasyon Testleri 50
3.2.4.1. Akut Oral Toksisite (Akut Toksik Sınıf Metodu) Deneyi 50
3.2.5. Ötenazi ve Makroskobik Patoloji İncelemesi 53
3.2.6. İstatistiksel Değerlendirme 55
4. BULGULAR 56
4.1. Uçucu Yağ ve Ekstraktların Keneler Üzerindeki Etkinlik Testleri 56
4.1.1. Larva Paket Testi 56
4.1.1.1. Laurus nobilis (Defne) 56
4.1.1.2. Rosmarinus officinalis (Biberiye) 57
4.1.1.3. Eucalyptus globus (Okaliptüs) 57
4.1.1.4. Citrus aurantium (Turunç) 58
4.1.1.5. Ocimum basilicum (Fesleğen) 59
4.1.1.6. Geranium macrorrhizum (Sardunya) 59
4.1.1.7. Lavandula stoechas (Karabaş Otu) 60
4.1.1.8. Origanum onites L. (Kekik) 61
4.1.1.9. Satureja timbra (Dağ Kekiği) 62
4.1.1.10. Melaleuca alternifolia (Çay Ağacı) 62
4.1.1.11. Dicranum scoparium Hedw. (Süpürge Yosunu) 63
4.1.1.12. Dicranum polysetum Sw. (Buruşuk Süpürge Yosunu) 64
4.1.2. Erişkin İmmersiyon Testi 65
4.1.2.1. Tween-20 ve PBS Kontrol Grupları 65
4.1.2.2. Laurus nobilis (Defne) 66
4.1.2.3. Rosmarinus officinalis (Biberiye) 68
4.1.2.4. Eucalyptus globus (Okaliptüs) 69
4.1.2.5. Citrus aurantium (Turunç) 70
4.1.2.6. Ocimum basilicum (Fesleğen) 71
4.1.2.7. Geranium macrorrhizum (Sardunya) 72
4.1.2.8. Lavandula stoechas (Karabaş Otu) 73
4.1.2.9. Origanum onites L. (Kekik) 74
4.1.2.10. Satureja timbra (Dağ Kekiği) 76
4.1.2.11. Melaleuca alternifolia (Çay Ağacı) 79
4.1.2.12. Dicranum scoparium Hedw. (Süpürge Yosunu) 80
4.1.2.13. Dicranum polysetum Sw. (Buruşuk Süpürge Yosunu) 81
4.2. Akut Oral Toksikasyon Testi 82
5. TARTIŞMA 87
6. SONUÇ VE ÖNERİLER 99
KAYNAKLAR 102
Ek-1 (ADÜ-HADYEK) 126
BİLİMSEL ETİK BEYANI 127
ÖZ GEÇMİŞ 12
Gelişmekte Olan Ülkelerde Savunma Harcamaları, Kamu Harcamaları Ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Panel Veri Analizi
No full textBu çalışmada, 1997-2021 yılları arasında Türkiye dahil 37 gelişmekte olan ülkenin ekonomik büyüme, kamu harcamaları, askeri harcamalar ve beklenen yaşam süresi gibi makroekonomik değişkenleri panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, bu değişkenlerin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini analiz ederek, gelişmekte olan ülkeler için uygulanabilir kamu politikalarına dair çıkarımlarda bulunmaktır.
Analiz sürecinde, Breusch-Pagan LM ve Pesaran CD testleri kullanılarak ülkeler arasında anlamlı bir yatay kesit bağımlılığı olduğu tespit edilmiştir. Birim kök testleri (Levin, Lin ve Chu; Im, Pesaran ve Shin; ADF-Fisher; PP-Fisher) ile değişkenlerin durağanlık durumları incelenmiş ve değişkenlerin bir kısmının birinci farkları alındığında durağan hale geldiği belirlenmiştir. Eşbütünleşme testleri sonucunda, değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin var olduğu görülmüştür. Model seçiminde Hausman testi uygulanmış ve rassal etkiler modeli (RE) tercih edilmiştir. Ancak, heteroskedastisite sorununun varlığı nedeniyle en güvenilir tahminleri elde etmek amacıyla Feasible Generalized Least Squares (FGLS) yöntemi kullanılmıştır.
Elde edilen bulgular, beklenen yaşam süresi ve kamu harcamalarının ekonomik büyümeyi pozitif yönde ve anlamlı bir şekilde etkilediğini göstermektedir. Bunun yanı sıra, askeri harcamaların da büyüme üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, Neo-Klasik iktisat teorisinin devlet harcamalarının büyümeyi olumsuz etkileyebileceği yönündeki görüşüyle çelişmekte ve Benoit hipotezini desteklemektedir. Benoit hipotezine göre, savunma harcamaları sanayi gelişimini teşvik edebilir, teknolojik ilerlemeyi destekleyebilir ve ekonomik büyümeye katkı sağlayabilir. Bu çalışmanın bulguları, askeri harcamaların ekonomik büyüme üzerinde doğrudan pozitif bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak, bu etkinin sürdürülebilir olabilmesi için askeri harcamaların sanayi ve teknoloji yatırımlarıyla entegre edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Çalışmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, gelişmekte olan ülkeler için politika önerileri sunulmaktadır. Kamu kaynaklarının eğitim, sağlık ve altyapı gibi büyümeyi doğrudan destekleyen alanlara yönlendirilmesi gerekmektedir. Savunma harcamaları, ekonomik büyümeyi teşvik edecek sanayi ve teknoloji yatırımları ile bütünleştirilmeli ve bütçe dengesi içinde sınırlandırılmalıdır. Ülkeler arasındaki ekonomik yapıların farklılık gösterdiği göz önünde bulundurularak, politika yapıcıların homojen çözümler yerine ülkeye özgü stratejiler geliştirmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, bu çalışma askeri harcamaların ekonomik büyümeyi desteklediğini göstermekte ve Benoit hipotezini doğrulamaktadır. Ancak, askeri harcamaların tek başına ekonomik büyümenin ana unsuru olarak değerlendirilmemesi, bütçe kaynaklarının verimli şekilde kullanılması gerektiği de unutulmamalıdır.İÇİNDEKİLER
KABUL VE ONAY ii
BİLİMSEL ETİK BEYANI iii
ÖZET iv
ABSTRACT vi
TEŞEKKÜR viii
SİMGELER DİZİNİ ix
KISALTMALAR DİZİNİ x
TABLOLAR DİZİNİ xv
GİRİŞ 1
1. SAVUNMA 3
1.1. Savunma Harcamaları Tanımı 4
1.2. Savunma Harcamaları Düzeyinin Ölçülmesi ve Savunma Harcamaları Düzeyini Belirleyen Faktörler 5
1.2.1. Jeopolitik konum 6
1.2.2. Gayri safi milli hasıla (gsmh) ve bütçe kısıtlamaları 7
1.2.3. Teknoloji düzeyi 8
1.2.4. Siyasal rejim 9
1.2.5. Uluslararası örgütlere katılım 9
1.3. Savunma Harcamalarına İlişkin İktisadi Yaklaşımlar 9
1.3.1. Keynesçi Yaklaşım 10
1.3.2. Klasik iktisadi yaklaşım 10
1.3.3. Neo – klasik yaklaşım 11
2. EKONOMİK BÜYÜME VE SAVUNMA HARCAMALARI 12
2.1. Ekonomik Büyümenin Tanımı 12
2.2. Ekonomik Büyümenin Tarihçesi 12
2.3. Ekonomik Büyümenin Ölçülmesi 14
2.4. Ekonomik Büyümeyi Belirleyen Faktörler 15
2.4.1. Ekonomik faktörler 15
2.4.1.1. İşgücü ve nüfus 16
2.4.1.2. Sermaye birikimi 17
2.4.1.3. Doğal kaynaklar 18
2.4.1.4. Teknolojik gelişmeler 19
2.4.2. Ekonomik olmayan faktörler 20
2.4.2.1. Sosyal yapı 20
2.4.2.2. Siyasal istikrar ve yönetsel etkiler 21
2.5. Ekonomik Büyüme Modelleri 21
2.5.1. Klasik büyüme teorileri 22
2.5.1.1. Adam Smith 22
2.5.1.2. David Ricardo 23
2.5.1.3. John Stuart Mill 24
2.5.2. Modern büyüme teorileri 25
2.6. Dışsal Büyüme Modelleri 25
2.7. İçsel Büyüme Modelleri 26
2.8. Savunma Harcamaları ve Ekonomik Büyüme 27
2.9. Klasik Büyüme Teorisi ve Savunma Harcamalarının Etkisi 28
2.10. Neo- klasik büyüme modeli ve savunma harcamaları 28
2.10.1. Solow büyüme modeli ve savunma harcamaları 30
2.10.2. Feder-Ram modeli 31
2.11. İçsel Büyüme Modelleri ve Savunma Harcamaları 32
2.11.1. Arrow-Romer içsel büyüme modeli ve savunma harcamaları 33
2.11.2. Lucas’ın beşeri sermaye modeli ve savunma yatırımları 34
2.11.3. Barro’nun kamu politikası modeli ve savunma harcamalarının büyüme üzerindeki etkisi 35
2.11.4. Ak (aks) ekonomik büyüme modeli 36
2.12. Ar-Ge Ve Teknolojik İnovasyon Büyüme Modelleri: Savunma Harcamalarının Rolü 37
3. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE SAVUNMA HARCAMALARI, EKONOMİK BÜYÜME VE DEVLET HARCAMALARI ARASINDAKİ İLİŞKİ 39
3.1. Literatür taraması 39
3.2. Savunma Harcamalarının Ekonomik Büyümeyi Teşvik Etme Potansiyeli: Benoit Hipotezi 40
3.3. Savunma Harcamalarının Üretken Olmayan Nitelikleri Ve Ekonomik Büyüme Üzerindeki Engelleyici Etkileri: Neoklasik Hipotezi 41
4. EKONOMETRİK YÖNTEM VE VERİ SETİ 42
4.1. Değişkenlere Ait Özet İstatistikler 42
4.2. Yatay Kesit Bağımlılığı Testleri 44
4.2.1. Breusch-Pagan Lm testi 44
4.2.2. Pesaran CD testi 45
4.3. Birim Kök Testleri 47
4.3.1. Levin, Lin ve Chu (LLC) birim kök testi 47
4.3.2. Im, Pesaran ve Shin (IPS) birim kök testi 47
4.3.3. Fisher Tipi Birim Kök Testleri (ADF-Fisher Ve PP-Fisher 48
4.4. Panel Eş Bütünleşme Testleri 49
4.4.1. Pedroni eş bütünleşme testi 50
4.4.2. Kao eş bütünleşme testi 50
4.5. Model Seçimi ve Panel Regresyon Analizi 51
4.5.1. F-homojenlik sınaması 52
4.5.2. Hausman sınaması 53
4.5.3. Heteroskedastisite ve otokorelasyon testleri 54
4.5.3.1. Breusch-Pagan LM testi 55
4.5.3.2. Modified Wald testi 56
4.6. Panel Regresyon Tahmin Yöntemleri 57
4.6.1. Sabit Etkiler Modeli 57
4.6.2. Rassal etkiler modeli 58
4.6.3. FGLS modeli 59
4.6.4. PCSE modeli 60
SONUÇ 62
KAYNAKÇA 64
EKLER 68
ÖZGEÇMİŞ 6