Ministry of Education, Science and Technological Development
National Repository of Dissertations in Serbia (NaRDuS)Not a member yet
15259 research outputs found
Sort by
Comparative survival analysis and haemodynamic characteristics of sutured and sutureless bioprosthesis in treatement of patients with isolated severe aortic stenosis
No full textCilj: Istraživanje je za glavni cilj imalo da uporedi preživljavanje pacijenata lečenih zbog
teške izolovane aortne stenoze implantacijom konvencionalne - šavne i nove bešavne
biološke valvule (Perceval) u tercijarnom zdravstvenom centru u Srbiji. U literaturi
postoji nedostatak podataka o preživljavanju pacijenata nakon ugradnje bešavne u
odnosu na šavnu valvulu u zemljama sa srednjim nivoom bruto domaćeg prozvoda.
Drugi cilj je bio poređenje hemodinamskih karakteristika ove dve vrste valvule kako na
otpustu tako i nakon perioda praćenja.
Materijal i metode: Ova retrospektivna kohortna studija je uključila sve pacijente koji
su lečeni ugradnjom šavne odnosno bešavne biološke valvule zbog teške izolovane
aortne stenoze od prvog januara 2018. godine do prvog jula 2021. godine na Institutu za
kardiovaskularne bolesti „Dedinje‟. Demografski, klinički, preoperativni i
postoperativni podaci su dobijeni iz institucionalne baze podataka. Srednje vreme
praćenja pacijenata bilo dve godine.
Rezultati: U istraživanje je bilo uključeno 238 pacijenata sa šavnom (konvencionalnom)
biološkom valvulom i 101 pacijent sa bešavnom biološkom valvulom (Perceval). Nakon
perioda praćenja preminulo je 13,9% pacijenata u konvencionalnoj grupi i 10,9% u
Perceval grupi (p=0,400). Nije bilo razlike u ukupnom preživljavanju među grupama
(p=0,797). Multivarijantni Koksov regresioni model je pokazao da su nezavisni
prediktori smrtnog ishoda nakon dve godine praćenja od ugradnje biološke valvule bili
starija životna dob, veći preoperativni EuroScore II, šlog u toku praćenja i komplikacija
vezana za valvulu. Iako su obe valvule pokazale dobre hemodinamke karakteristike,
Perceval valvula je u odnosu na konvencionalnu valvulu imala značajno niže gradijente
srednjeg transvalvarnog pritiska kako na otpustu (13,58 ± 4,1 mmHg prema 17,03 ± 6,6
mmHg) tako i nakon perioda praćenja (12,3 ± 3,7 mmHg prema 19,0 ± 8,3mmHg)
(p=0,002). Međutim, pojava blage i umerene transvalvularne aortne insuficijencije bila
je češća u Perceval grupi nakon perioda praćenja (p=0.017).
Zaključak: Istraživanje je potvrdilo rezultate studija koje su sprovedene u visoko
razvijenim zemljama gledajući preživljavanje pacijenata sa ugrađenim šavnim
(konvencionalnim) odnosno bešavnim biološkim valvulama. Potrebno je duže praćenje
kliničkih ishoda naše kohorte kako bi se obezbedili optimalni postoperativni rezultati.Aim: The primary end point of this study was to compare the survival of people with
isolated severe aortic stenosis after the implantation of conventional - sutured and a
new sutureless (Perceval) bioprostheses in a tertiary referral center in Serbia. There is a
lack of data about the survival of patients after the implantation of sutureless relative to
conventional bioprostheses in middle-income settings. The secondary end point was to
compare the haemodynamic characteristics of these two types of valves both at
discharge and after the follow-up period.
Materials and Methods: This retrospective cohort study included all people treated for
isolated severe aortic stenosis with sutureless and stented bioprostheses from 1
January 2018 to 1 July 2021 at the Institute for Cardiovascular Diseases “Dedinje”.
Demographic, clinical, perioperative and postoperative data were extracted from the
medical records. The follow-up lasted for a median of 2 years.
Results: The study sample comprised a total of 238 people with a sutured
(conventional) bioprosthesis and 101 people with a sutureless bioprosthesis (Perceval).
Over the follow-up, 13.9% of people who received the conventional and 10.9% of
people who received the Perceval valve died (p = 0.400). No difference in the overall
survival was observed (p = 0.797). The multivariate Cox proportional hazard model
suggested that being older, having a higher preoperative EuroScore II, having a stroke
over the follow-up period and having valve-related complications were independently
associated with all-cause mortality over a median of 2 years after the bioprosthesis
implantation. Although both valves showed good haemodynamic characteristics,
compared to the conventional valve, the Perceval valve had significantly lower mean
transvalvular pressure gradients both at discharge (13.58 ± 4.1 mmHg vs. 17.03 ± 6.6
mmHg) and after the follow-up period (12.3 ± 3.7 mmHg vs. 19.0 ± 8.3 mmHg)
(p=0.002). However, the occurrence of mild and moderate transvalvular aortic
insufficiency was more frequent in the Perceval group after the follow-up period
(p=0.017).
Conclusion: This research conducted in a middle-income country supports previous
findings in high-income countries regarding the survival of people with sutureless and
sutured valves. Survival after bioprosthesis implantation should be monitored longterm
to ensure optimum postoperative outcomes
Application of advanced techniques of nonlinear optical microscopy in vivo for the physiological study of filamentous fungi
No full textKončaste gljive imaju ogroman ekološki, medicinski i biotehnološki značaj. Proučavanje njihove fiziologije i dinamike in vivo je ključno za razumevanje njihove interakcije sa okolinom i razvoj novih terapijskih strategija za patogene koji izazivaju bolesti. Trenutno poznavanje bilo kojih aspekata fiziologije končastih gljiva zaostaje za nivoom dostupnim za životinje ili biljke.
U ovoj disertaciji, prema našim saznanjima, urađena je prva femtosekundna laserska nanohirurgija ćelijskog zida končastih gljiva, koja je omogućila elektrofiziološka merenja na protoplastima oslobođenim iz hifa. Razvijena je ponovljiva i visoko precizna metoda za dobijanje vijabilnih protoplasta. Oslobađanje protoplasta iz rezova na ćelijskom zidu generisanih nanohirurgijom je postignuto iz različitih regiona hifa. Ćelijska membrana dobijenih protoplasta formirala je čvrste kontakte visokog otpora (GΩ) sa elektrofiziološkom pipetom. Napravljen je kompletan protokol od gajenja gljiva do laserske nanohirurgije, što je omogućilo registraciju jonskih struja. U poređenju sa prethodnim studijama koje su koristile heterologno eksprimirane kanale, ova tehnika pruža mogućnost da se identifikuju nove jonske struje i da se proučavaju svojstva jonskih kanala u protoplastima končastih gljiva u njihovom prirodnom okruženju.
Modaliteti nelinearne laserske mikroskopije, dvofotonska ekscitaciona fluorescencija (TPEF) i mikroskopija detektovanja signala trećeg harmonika (THG), su primenjeni za oslikavanje strukturnih i funkcionalnih promena ćelijskog metabolizma Phycomyces blakesleeanus. THG mikroskopija je omogućila oslikavanje dinamike lipidnih kapi (LK) u živim hifama P. blakesleeanus u uslovima gladovanja i prisustvu selenita. Selen je mikronutrijent neophodan za ljude i životinje a končaste gljive su jedni od glavnih puteva za ulazak Se u ekosisteme. Kako metoda THG ranije nije primenjivana na končastim gljivama, metodološki pristup je morao biti razvijen i optimizovan. Promene u dinamici LK su zatim kvantifikovane sa THG slika korišćenjem metode Korelaciona analiza slike. Pokazano je da se THG oslikavanje bez obeleživača, praćeno kvantifikacijom ovom metodam, može pouzdano koristiti kod končastih gljiva za in vivo kvantifikaciju LK bez potrebe za obeležavanjem i/ili fiksacijom. Ispitan je i uticaj selenita, gladovanja i povišene temperature na dinamiku mitohondrija kod P. blakesleeanus primenom TPEF modaliteta i uspostavljeni su novi protokoli oslikavanja končastih gljiva. Dobijeni rezultati oslikavaju prednosti primene nelinearne mikroskopije u istraživanju fiziologije končastih gljiva i dinamičkih promena ćelijskog metabolizma.Filamentous fungi are of enormous ecological, medical and biotechnological importance. Studying their physiology and dynamics in vivo is crucial for understanding their interaction with the environment as well as for developing new therapeutic strategies for disease-causing pathogens. Current knowledge of any aspects of filamentous fungal physiology lags behind that available available for animals or plants.
In this dissertation, to the best of our knowledge, the first femtosecond laser nanosurgery was performed on the cell wall of filamentous fungi, enabling electrophysiological measurements on the protoplasts released from the hyphae. A reproducible and highly precise method for obtaining viable protoplasts was developed. Protoplasts were released from different regions of the hyphae through the incision made in the cell wall by nanosurgery. The cell membrane of the obtained protoplasts formed tight high-resistance (GΩ) contacts with the electrophysiological pipette. A complete protocol was established, from cultivation of the fungi to laser nanosurgery enabling registration of ion currents. Compared to previous studies using heterologously expressed channels, this technique provides the opportunity to identify new ionic currents and to study the properties of ion channels of the protoplasts of filamentous fungi in their native environment.
Nonlinear laser microscopy modalities, two-photon excitation fluorescence (TPEF) and third harmonic generation (THG) microscopy, were applied to image structural and functional changes in the cellular metabolism of Phycomyces blakesleeanus. THG microscopy enabled the visualization of lipid droplet (LD) dynamics in living hyphae of P. blakesleeanus undergoing nitrogen starvation and in the presence of selenite. Selenium is a micronutrient necessary for humans and animals, and filamentous fungi are one of the main routes by which Se enters ecosystems. As the THG method was not applied to filamentous fungi before, the metodological approach had to be developed and optimized. Changes in LD dynamics were quantified using Image correlation analysis of THG images. It was shown that label-free THG imaging followed by quantification by this method can be reliably used for in vivo LD quantification in filamentous fungi without the need for labeling and/or fixation. The influence of selenite, nitrogen starvation and elevated temperature on mitochondrial dynamics in P. blakesleeanus was also investigated using the TPEF modality, and new protocols for imaging filamentous fungi were established. The results obtained illustrate the advantages of using nonlinear microscopy to study the physiology of filamentous fungi and the dynamic changes in cell metabolism
Curcumin-loaded parenteral nanoemulsions: the impact of PEGylated phospholipids on physicochemical characteristics, long-term stability and in vitro/in vivo performance
No full textUpotreba nanotehnologije u medicini je do sada uglavnom bila fokusirana na terapiju
kancera, pa je njen pun potencijal u lečenju infektivnih oboljenja, genetskih bolesti, bolesti
oka, ali i različitih stanja koja zahvataju nervni sistem tek potrebno istražiti. Kako bi se
omogućilo da lekovita supstanca dospe do centralnog nervnog sistema, odnosno uspešno
prođe krvno-moždanu barijeru, pre svega treba odabrati adekvatan put primene, ali i
modifikovati sistem za njenu isporuku. PEGilovanje je strategija koja podrazumeva
pokrivanje površine nanonosača lancima polietilenglikola koji smanjuju interakciju sa
proteinima plazme i produžavaju vreme cirkulacije, dajući nosaču dovoljno vremena da dođe
do ciljnog mesta delovanja. Kao model aktivna supstanca u ovom istraživanju je korišćen
kurkumin, supstanca koja ima potencijal za lečenje različitih stanja i bolesti, ali i nepovoljne
fizičkohemijske i farmakokinetičke osobine koje onemogućavaju dostizanje ciljnog mesta
delovanja.
Osnovni cilj ove disertacije je razvoj PEGilovanih nanoemulzija sa kurkuminom za
parenteralnu primenu, njihova detaljna fizičkohemijska i strukturna analiza, kao i dugoročno
praćenje stabilnosti. Radi sveobuhvatne procene uticaja procesnih parametara i faktora
formulacije na karakteristike dobijenih nanoemulzija korišćena je metodologija
eksperimentalnog dizajna. Posebna pažnja je posvećena određivanju uticaja izbora masne
faze (sojinog ili ribljeg ulja) na karakteristike razvijenih formulacija, kao i proceni efikasnosti
PEGilovanja, odnosno određivanju koncentracije PEGilovanih fosfolipida koja obezbeđuje
optimalnu zaštitu površine kapi. Na kraju je procenjena neškodljivost i efikasnost razvijenih
formulacija na ćelijskim kulturama, kao i uticaj PEGilovanja na sudbinu kurkumina nakon
intravenske primene formulacija na eksperimentalnim životinjama.
U sprovedenim istraživanjima je pokazano da je PEGilovanje poboljšalo dugoročnu
stabilnost razvijenih nanoemulzija, bez negativnih uticaja na fizičkohemijske karakteristike ili
antioksidativnu aktivnost. Dodatno je pokazano da kurkumin deluje kao stabilizator
formulacija sa ribljim uljem, ali da upotreba ribljeg ulja ne doprinosi povećanju ukupnog
antioksidativnog efekta formulacija. U analizama na ćelijskim kulturama je potvrđena
njihova neškodljivost i efikasnost. Pilot studija farmakokinetike je pokazala da PEGilovanje
pruža povećanje koncentracije kurkumina u plazmi i da može biti dobra opcija za povećanje
isporuke u mozak.but its full potential in the treatment of infectious, genetic, and eye diseases, as well as
various conditions affecting the nervous system is yet to be fully explored. In order for the
active substance to reach the central nervous system, and pass through the blood-brain
barrier, a suitable route of administration must first be selected, and the drug delivery system
should also be modified. PEGylation is a strategy in which the surface of a nanocarrier is
covered with polyethylene glycol chains that reduce the carrier's interaction with plasma
proteins and prolong its circulation time enabling sufficient opportunuties to reach the site of
action. Curcumin, a model drug used in this research, has the potential to treat various
conditions and diseases, but also possesses unfavourable physicochemical and
pharmacokinetic properties that prevent it from reaching the target site of action.
The main objective of this dissertation is the development of PEGylated nanoemulsions
containing curcumin for parenteral administration, their detailed physicochemical and
structural analysis and monitoring of long-term stability. A design of experiments
methodology was used to comprehensively evaluate the influence of process parameters and
formulation factors on the properties of the nanoemulsions obtained. Particular attention was
paid to determining the influence of the oil phase selection (soybean or fish oil) on the
properties of the developed formulations and to evaluating the effectiveness of PEGylation,
i.e. determining the concentration of PEGylated phospholipids that ensures optimum
protection of the droplet surface. Finally, the safety and efficacy of the developed
formulations on different cell cultures and the influence of PEGylation on the fate of
curcumin after intravenous administration to animal models were evaluated.
The results showed that PEGylation improved the long-term stability of the developed
nanoemulsions without any negative effects on their physicochemical properties or
antioxidant activity. In addition, it was shown that curcumin acts as a stabiliser of
formulations containing fish oil, but that the use of fish oil does not contribute to increasing
the overall antioxidant activity of the formulations. Analyses on cell cultures confirmed its
safety and efficacy. A pilot pharmacokinetic study showed that PEGylation leads to an
increase in curcumin concentration in plasma and could be a good option for improving brain
delivery
Prospective risk analysis of using selected digital technologies within pharmacy care in the Republic of Serbia
No full textДигиталне технологије мењају облик фармацеутске здравствене заштите (ФЗЗ) и услуга, али због брзог развоја и даље недостаје њихово праћење, евалуација и процена ризика. Ова дисертација имала је за циљ да идентификује приоритетне ризике везане за телефармацију, мобилно здравље, вештачку интелигенцију и софтверску инфраструктуру присутну у апотекама, као и да дефинише корективне мере за унапређење безбедности пацијената и квалитета ФЗЗ у Србији. Ставови и искуства фармацеута о мобилном здрављу и телефармацији су такође истражени, путем полуструктурираних индивидуалних интервјуа, како би се добило више контекста за процену ризика. Интервјуи су дословно транскрибовани, кодирани и тематски анализирани. Омогућен је бољи увид у употребу, очекивања, предности и изазове што може водити у боље информисани дизајн дигиталних здравствених алата. Спроведена је Анализа начина и ефеката неуспеха и идентификована су 42 ризика, док је 8 њих препознато као критично израчунавањем бројева приоритетности ризика и постављањем граничне вредности. Предложене су корективне мере, након чега су ризици поново процењени. Најкритичнији је био ризик од интернет превара и лажног представљања, док је остатак укључивао неадекватан унос и управљање подацима, мањкаву имплементацију, људске и технолошке грешке и недостатак транспарентности, персонализације и инфраструктуре. Идентификовани су узроци на системском, технолошком и индивидуалном нивоу, док се о ефектима разговарало у погледу безбедности пацијената и управљања апотекарским пословањем. Дигитализација фармацеутске праксе обећава већу ефикасност ФЗЗ, али труд, ресурси и иницијативе морају бити усмерени ка адекватном мониторингу, благовременом идентификовању проблема и изградњи инфраструктуре која подржава безбедну примену дигиталних алата и услугаDigital technologies are reshaping pharmacy services and care, but due to the speedy development, their monitoring, evaluation and risk assessment are still lacking. This thesis aimed to identify priority risks associated with telepharmacy, mHealth, artificial intelligence and software infrastructure used in pharmacies, as well as define corrective measures to improve patient safety and pharmaceutical care quality in Serbia. Attidudes and experiences of community pharmacists on mHealth and telepharmacy were also explored, via semi-structured one-on-one interviews, to obtain more context for the risk assessment. Interviews were transcribed ad verbatim, coded and thematically analysed. Greater insight into usage, expectations, benefits and challenges was obtained and can lead into better informed design of digital health tools. Failure Mode & Effect Analysis was conducted and identified 42 risks, while 8 of them were recognized as critical by calculating risk priority numbers and setting the threshold. Corrective measures were proposed for these, after which the risks were re-evaluated. The most critical risk was internet/identity fraud, while the rest included insufficient data entry and management, flawed implementation, human and technology errors, and lack of transparency, personalization and infrastructure. Causes were identified on a system, technological and individual level while the effects were discussed in terms of patient safety and pharmacy business management. Digitalization of pharmaceutical practice promises greater effectiveness of pharmaceutical care, yet efforts, resources and initiatives must be directed towards adequate monitoring, timely issue identification and building infrastructure that supports safe implementation of digital tools and services
Konstruktivistički pristup obradi bestežinskog stanja u nastavi fizike u osnovnoj i srednjoj školi i podsticaj razvoja kreativnog mišljenja
No full textThe significance of physics education is reflected, among other aspects, in its potential to develop students' critical thinking skills. An appropriate selection of teaching methods in physics can contribute to the enhancement of both critical and creative thinking among students. Physics curricula should be innovated to render physics a more attractive subject, particularly given the insufficient student interest in pursuing studies in physics. In the dissertation: 1. The foundational research related to constructivism and creativity is established; 2. A review and analysis of demonstration experiments on weightlessness found in the literature is provided; 3. Innovative demonstration experiments are described, showcasing: The absence of hydrostatic pressure and buoyant force in conditions of weightlessness;
The presence of electromagnetic forces (elastic force and magnetic force) in weightless conditions. 4. Research results are presented on the encouragement of creativity development in students when weightlessness is taught through innovative demonstration experiments
Kruševački okrug od 1834. do 1842. godine
No full textThe subject of the doctoral dissertation is the history of the Kruševac
district since its formation in 1834, as part of the administrative changes in
the then Principality of Serbia, with a necessary reference to the
annexation of the Kruševac region to the Principality of Serbia in 1832–
1833 year and the events that led to it. The chronological limit of the work
ends with the ousting of Prince Mihailо Obrenović from power in 1842,
when the entire administration in the Principality of Serbia, and therefore
also in the Kruševac district, changed. The doctoral dissertation presents
an account of the political, cultural, social, religious, economic,
educational, demographic and other circumstances in the Kruševac district
in the mentioned chronological boundaries, based on unpublished archival
material from the State Archives of Serbia, the Historical Archive in
Kruševac, published sources and literature. After the annexation of the
Kruševac nahija, a new administrative organization was started in the
Principality of Serbia, and in 1834, the nahija became districts, and the
captaincy became counties. The chronological framework is related to this
type of administrative division. The Kruševac district played an important
role in the Principality of Serbia, because as a border region it was
exposed to constant attacks by the Turks and Arbanas, and at the same
time its construction and introduction into the official streams of the
Principality of Serbia began, which is shown in the paper. The structure of
the work, in addition to the content, preface, introduction, conclusion and
list of bibliographic units, also consists of 14 thematic chapters. The paper
contains 64 tables and one chart
Uloga radnih i ličnih zahteva i resursa u predikciji blagostanja zaposlenih i organizacijskih ishoda
Get PDFU traganju za odgovorima na pitanje koji faktora doprinose blagostanju pojedinaca i optimalnom funkcionisanju organizacije, istraživači su koncipirali različite teorijske okvire. Poslednjih godina među njima značajno mesto zauzima teorija o (dis)balansu između različitih zahteva i resursa na radu, uobličena u Model radni zahtevi-resursi (eng. Job demands-resources model – JD-R). Osnovni problem ovog istraživanja je utvrđivanje relacija između radnih zahteva (kvantitativnih, kognitivnih i emocionalnih) i radnih resursa (autonomije, podrške rukovodioca i podrške kolega), kao i ličnih zahteva (radoholizma, iracionalnih uverenja i negativnog afekta) i ličnih resursa (samoefikasnosti, racionalna uverenja i pozitivan afekat), sa blagostanjem zaposlenih (izgaranje i radna angažovanost) i organizacijskim ishodima (namera za napuštanje organizacije i odgovorno organizacijsko ponašanje). Ova studija bavi se pitanjima uloge radnih zahteva i resursa u predikciji indikatora blagostanja, kao i njihovim efektima na organizacijske ishode. Dodatno, ovom studijom ispituje se i distinktivna uloga ličnih resursa i zahteva, kao novijih i nedovoljno istraženih komponenti JD-R modela, a glavni doprinos istraživanja leži u integraciji i proveri svih navedenih relacija na zaposlenima u Srbiji. Istraživanjem je provereno 10 hipoteza, na uzorku od 505 zaposlenih (55.6% žena) čija starost se kretala u rasponu između 23 i 60 godina (AS = 37.22, SD = 8.36). Ispitanicima je zadato 10 instrumenata: Skala izgaranja na radu (WB), Skala radne angažovanosti (UWES-9), Upitnik karakteristika posla (UKP), Skala (i)racionalnih uverenja (IRU-16), Srpski Inventar Afekata Baziran na PANAS (SIAB-PANAS), Srpska verzija skale generalne samoefikasnosti (GSE), Skala odgovornog organizacijskog ponašanja (OCBS_EmSR), Holandska skala radoholizma (DUWAS), Skala namere za napuštanje organizacije (NNO), kao i Upitnik demografskih odlika. Najpre su testirani merni modeli svih korišćenih instrumenata, a potom su pomoću modelovanja strukturalnim jednačinama (SEM), kao i primenom hijerarhijske regresione analize i analize pomoću PROCESS SPSS macro, proverene istraživačke hipoteze. Dobijeni rezultati dali su podršku fundamentalnim postavkama JD-R modela, potvrdivši hipoteze o postojanju procesa narušavanja zdravlja i motivacijskog procesa, odnosno detektovanjem medijatorskih uloga izgaranja i angažovanosti u relacijama između radnih zahteva i resursa sa jedne i organizacijskih ishoda sa druge strane. Hipoteza o moderatorskom efektu radnih resursa u relaciji između radnih zahteva i izgaranja dobila je ograničenu podršku, kao i hipoteza o moderatorskom efektu radnih zahteva u relaciji između resursa na radu i angažovanosti. Hipoteze o moderatorskom efektu ličnih resursa u relacijama između radnih zahteva i resursa sa jedne, i indikatora blagostanja sa druge strane, odbačene su. Ograničena podrška dobijena je za moderatorski efekat ličnih zahteva u relacijama između radnih zahteva i resursa sa jedne, i izgaranja i angažovanosti, sa druge strane. Na posletku, potvrđene su medijatorske uloge ličnih resursa i zahteva u relacijama između različitih karakteristika posla i indikatora blagostanja. Dobijeni rezultati istakli su značaj izgaranja i angažovanosti za pojedince i organizaciju u celini. Kontrola posla kao resurs pokazala je potencijal da redukuje nivo izgaranja u slučaju izloženosti velikom obimu posla, dok je radoholizam prepoznat kao faktor rizika za otežano korišćenje raspoloživih resursa. Lični resursi su se izdvojili kao značajan mehanizam koji može podstaći korišćenje dostupnih resursa i blagostanje na radnom mestu, dok su lični zahtevi prepoznati kao važni posrednici u relacijama između radnih zahteva i blagostanja, utičući na precepciju karakteristika posla i otežavajući funkcionisanje zaposlenih. Iz dobijenih nalaza, uz izvesna prodiskutovana ograničenja, proizlaze konkretne praktične implikacije za organizacije. One se nalaze u domenu optimalne organizacije posla, edukacije zaposlenih i menadžmenta, kao i pružanja praktične i psihološke podrške zaposlenima u cilju redukovanja ličnih zahteva, ali i osnaživanja njihovih unutrašnjih resursa
Teorije neutralizacije i normalizacije nasilja kao analitički okvir za objašnjenje nasilnog ponašanja dece i mladih u Srbiji
Get PDFDisertacija se bavi problemom nasilnog ponašanja dece i mladih u Srbiji i mogućnošću objašnjenja pomenutog problema pomoću teorija neutralizacije i normalizacije nasilja. Tokom proteklih decenija mnoga istraživanja su potvrdila da je nasilno ponašanje dece i mladih u našem društvu vrlo rašireno. Kako su društvene prilike u bivšoj Jugoslaviji (a samim tim i u Srbiji) tokom osamdesetih i devedesetih godina XX veka za posledicu imale normalizaciju i relativizaciju nasilja i kriminala, problem nasilnog ponašanja dece i mladih danas neophodno je sagledati u širem društveno-istorijskom kontekstu. U skladu sa tim, cilj ove disertacije je, najpre, da ukaže na procese i mehanizme pomoću kojih se nasilje u različitim sferama srpskog društva (kao što su porodica, tradicija, religija, obrazovanje, sport, politika i mediji) tokom poslednje tri decenije legitimizuje, normalizuje i neutralizuje, a potom, da na osnovu ovih nalaza ponudi objašnjenje nasilnog ponašanja dece i mladih. Nakon predstavljanja predmeta i cilja disertacije u uvodnom delu, u drugom poglavlju definisani su osnovni pojmovi, poput nasilja i njemu srodnih termina, kao i pojmovi deca i mladi. Potom su analizirana istraživanja o nasilnom i delinkventnom ponašanju dece i mladih u Srbiji. Pri tome, posebna pažnja posvećena je saznanjima u vezi sa oblicima, karakteristikama i rasprostranjenošću nasilnog ponašanja pripadnika ovih društvenih grupa. U okviru trećeg poglavlja disertacije analizirane su teorije neutralizacije i normalizacije nasilja. Stanovišta ovih teorija su, potom, dopunjena Galtungovim shvatanjem kulturnog nasilja i povezane sa teorijom potkulture nasilja. Kombinovanjem stanovišta pomenutih teorija, ponuđen je teorijski okvir kojim može da se objasni kauzalna veza između višedecenijskih procesa neutralizacije, normalizacije i legitimizacije nasilja u Srbiji i rasprostranjenog nasilnog ponašanja dece i mladih danas. Kako bi se bolje razumela implikacija normalizacije i neutralizacije na ponašanje pojedinaca, pre analize ovih teorija prikazani su procesi pomoću kojih se usvajaju vrednosti i norme jednog društva, kao i kako se interiorizuju određeni obrasci ponašanja. U narednom poglavlju sagledani su društveni događaji i procesi koji su oblikovali jugoslovensko i srpsko društvo krajem osamdesetih i tokom devedesetih godina, i koji su doveli do društvene anomije, promene vrednosnog sistema, kao i usvajanja nasilja kao legitimnog načina reagovanja u konfliktnim situacijama. U okviru ovog dela disertacije posebno se skreće pažnja na procese „stvaranja neprijatelja“ i na diseminaciju retorike nasilja pomoću medija, ikonografije i putem javnih govora uticajnih grupa i pojedinaca. Značajno mesto u analizi zauzima i medijska ratna propaganda, veza između države i kriminala, afirmacija kriminalaca u društvu, propagiranje ovakvih vrednosti putem emisija zabavnog karaktera i turbo-folk i dens muzike, kao i sagledavanje društvenih okolnosti koje su omogućile ovakvo urušavanje vrednosnog sistema. U petom poglavlju predstavljeni su konkretni mehanizmi i procesi u sferi porodice, tradicije, sistema obrazovanja, sporta, religije, politike i medija, pomoću kojih se nasilje u Srbiji u periodu nakon 5. oktobra 2000. godine normalizuje i neutralizuje. Pored toga, u okviru svake od pomenutih društvenih sfera istaknut je način na koji je pravni sistem doprineo normalizaciji i prihvatanju nasilja kao legitimnog obrasca ponašanja. Naposletku, na osnovu prethodno predočene analize, objašnjeno je na koji način pomenuti mehanizmi i procesi kumulativno doprinose nasilnom ponašanju dece i mladih u Srbiji. Najvažniji nalazi disertacije, kao i njihova kritička interpretacija, dati su u završnom poglavlju. U ovom delu rada ukazano je i na naučni značaj i doprinos disertacije, kao i na moguće pravce daljeg istraživanja navedene tematike. Na samom kraju, predstavljeni su mogući mehanizmi prevencije i suzbijanja nasilja dece i mladih u našem društvu
Položaj službi bezbednosti u poretku javne vlasti
No full textSecurity services represent one of the most significant elements of public authority in any state, and as such, their operations must be based on the principles of constitutionality, legality, efficiency, transparency, and secrecy. The principles of constitutionality and legality must be fundamental postulates and imperatives in the work of security services in all parliamentary democracies. However, security services, due to their specific legal status and the nature of their tasks (they have legal personality and a higher degree of autonomy compared to other special organizations and bodies), are simultaneously "the greatest protectors of order and the greatest enemies of freedom." Therefore, the doctoral dissertation aims to present and explain the characteristics of the position of security services within the framework of public authority. The author seeks to determine the boundaries of the activities of security services within the legal system so that their actions in applying the principles of secrecy and operational work remain within constitutional and legal limits, and their potential arbitrariness is minimized. In the legal state, security services are subject to legal control and accountability, unlike the arbitrariness of security services in dictatorships, hence the significance and contribution of the dissertation is reflected in understanding the difference between a legal state and a dictatorship. Furthermore, the author will examine the relationship between security services, the government, the military, and the police, with particular attention to the overlap of powers between security services and the police. The dissertation will have a strong historical-legal and comparative-legal basis and will address issues that have not been thoroughly examined in legal science. Despite the scientific and social importance of security services, their position within public authority has not been the subject of detailed legal scientific analysis, which justifies the dissertation and provides an opportunity for scientific contribution.
The doctoral dissertation will examine the position of security services within the framework of public authority and their relationship with other bodies in public authority, as well as their position within the Ministry of Internal Affairs. Additionally, the dissertation will comparatively analyze the position of security services under dictatorship and in a legal state to determine the regulations that will be applied according to the principle of the rule of law. The first chapter of the doctoral dissertation
- “Institutional Order of Public Authority” will analyze public authority bodies in a legal state, state administration as an institutional order of public authority, as well as the principles of unity and separation of powers. Moreover, the research and analysis in this chapter will also cover bodies and agencies within the Ministry of Internal Affairs, with a special focus on defining and analyzing the National Security Council. The second chapter - “Security Services as Pillars of the Intelligence-Security System” will be dedicated to an extensive analysis of the legal nature of security services in European legal systems and in the Republic of Serbia, viewed through historical development and today. The third chapter - “Position and Organization of Security Services” will focus on a detailed analysis of the position of security services in relation to the doctrine of the rule of law, then the analysis of the position of security services within the Ministry of Internal Affairs, their relationship with the government, military, and police, as well as the organizational structure of security services in selected European legal systems, including the Republic of Serbia. The fourth chapter - “Activities of Security Services” will present the forms of administrative activities, followed by an exposition on the principles and peculiarities of the activities of security services in selected European legal systems and the Republic of Serbia. This chapter will discuss security checks as a specific activity of security services, the regime of state secrets, and secret surveillance of communications as an exception to the inviolability of correspondence and communication. The fifth chapter - “Control of Security Services” will be dedicated to the forms and types of control conducted by public authority bodies, as well as independent regulatory bodies, including the public and media, over the work of security services in European countries, with a particular focus on the Republic of Serbia. The sixth chapter - “Accountability of Security Services” will address the forms of accountability of security services in the Republic of Serbia, liability for damages, and disciplinary responsibility of security service members.
The author will necessarily apply the exegetical method (systematic-teleological and linguistic interpretation) to uncover the content of legal forms. To a certain extent, the nomothetic method, which seeks to determine the causes of the emergence of legal forms, will also be applied. Moreover, the dissertation will heavily rely on the application of comparative-legal and historical-genetic methods in their descriptive and explanatory forms (functional analysis), which will enable the determination of comparative-legal and historical characteristics of security services.
Additionally, basic scientific methods in knowledge creation will be applied, such as analysis, synthesis, induction, and deduction, as well as methods of shaping knowledge, such as definition and classification
Work-life balance analysis of employees in the hotel industry in the Republic of Serbia
No full textRavnoteža između života i posla utiče na zdravlje, kvalitet života, poslovne performanse i održivost poslovanja. Kada zaposleni postigne ravnotežu između života, ima dovoljno vremena za porodične aktivnosti, hobi, društveni život i odmor, vodi bogatiji i ispunjeniji život, postiže emotivnu stabilnost i produktivnost na poslu. Postizanje ravnoteže između života i posla utiče na održivost i konkurentnost hotela. Proučavanje ravnoteže između života i posla je ključno u hotelijerstvu, gde su izazovni uslovi rada, niske zarade i prisutna rodna segregacija. Motiv istraživanja je jaz u proučavanju ravnoteže između života i posla u multidimenzionalnim okvirima. Predmet istraživanja doktorske disertacije je analiza ravnoteže između života i posla zaposlenih u hotelijerstvu u Republici Srbiji. Cilj doktorske disertacije je ispitivanje uticaja faktora posla i porodice na ravnotežu između života i posla, i njen efekat na zadovoljstvo poslom, životom i mentalno zdravlje zaposlenih. U cilju testiranja istraživačkih hipoteza upotrebljeno je modelovanje strukturalnih jednačina. Rezultati istraživanja sprovedenog na 261 zaposlenom u 86 hotela ukazuju na značaj ravnoteže između života i posla. Žene ocenjuju svoju ravnotežu između života i posla kao veću u poređenju sa muškarcima. Zahtevi posla i porodice i konflikt posla i porodice ozbiljno narušavaju ravnotežu između života i posla, za razliku od resursa posla. Poboljšanje ravnoteže između života i posla značajno smanjuje anksioznost i depresiju u vezi sa poslom i povećava zadovoljstvo životom i poslom. Individualizam/kolektivizam povećava anksioznost u vezi sa poslom, i doprinosi zadovoljstvu životom i poslom. Rodna jednakost smanjuje anksioznost i depresiju u vezi sa poslom, a ne utiče na zadovoljstvo životom i poslom. Originalnost disertacije proizilazi iz multidimenzionalnog pristupa proučavanju ravnoteže između života i posla. Ključni doprinos disertacije je unapređenje znanja kako bi se proširile aktivnosti ka postizanju ravnoteže između života i posla zaposlenih u hotelijerstvu u Republici Srbiji.Work-life balance impacts health, quality of life, business performance, and business sustainability. When employees achieve work-life balance, they have time for family activities, hobbies, social life, and relaxation, leading to a richer and more fulfilling life, emotional stability, and increased productivity at work. Attaining a work-life balance affects the sustainability and competitiveness of the hotel. The study of work-life balance is pivotal in hospitality, characterized by challenging working conditions, low wages, and gender segregation. The research motivation is to fill the research gap in studying work-life balance, particularly in multidimensional frameworks. The subject of this doctoral dissertation is the analysis of work-life balance among employees in the hotel industry in the Republic of Serbia. This doctoral dissertation aims to investigate the impact of various factors from the realms of work and family on work-life balance, as well as its effects on employee jobs, life satisfaction, and mental health. To test the formulated hypotheses, empirical research has been conducted among employees. To test the research hypotheses, structural equation modeling was employed. The results of research conducted on 261 employees in 86 hotels indicate the importance of achieving a work-life balance. Women rate their work-life balance higher compared to men. Family demands have a negative impact on work-life balance. Work and family demands and work-family conflict seriously disrupt work-life balance, unlike job resources. Improving work-life balance significantly reduces job-related anxiety and depression, and increases life and job satisfaction. In group individualism/collectivism increases job-related anxiety but positively influences life and job satisfaction. Gender equality reduces job-related anxiety and depression, but does not affect life and job satisfaction. The dissertation's originality stems from its multidimensional approach to studying work-life balance. The key contribution of the dissertation is the enhancement of knowledge to expand activities toward achieving a work-life balance for employees in the hotel industry in the Republic of Serbia