Ministry of Education, Science and Technological Development
National Repository of Dissertations in Serbia (NaRDuS)Not a member yet
15259 research outputs found
Sort by
Combinatorial coupon collector problem with augmented collection
No full textПредмет ове дисертације је комбинаторни проблем сакупљања
купона, који се у свом основном (класичном) облику може једноставно
описати на следећи начин: колекционар жели да попуни албум са n
различитих сличица (купона), тако што полази од празног албума и сваког
дана купује (на случајан начин извлачи) једну сличицу. Случајна величина
од интереса је време чекања до попуњавања колекције...This dissertation deals with the coupon collector problem, which in its
simplest (classical) form can be formulated as follows: A collector wants to collect
a set of n distinct coupons, by buying a single coupon each day. The random
variable of interest is the waiting time until the collection is completed..
Dizajn i optimizacija betonskih ljuski slobodne forme u svrhu modularne prefabrikacije
No full textIn this doctoral dissertation, two design strategies for modular concrete shells focused on prefabrication technology have been developed. The research encompasses four synchronized work packages, with steps defined through pre-rationalization and a novel hybrid approach.
The main geometric methods developed include the design of modular shells with planar panels with no geometric torsion. These methods comprise original algorithms for generating circular meshes (AKM), discrete versions of surfaces such as Dupin cyclides, canal surfaces, and Monge surfaces, as well as the design of Koenigs nets explored through Christoffel duality and two characteristic transformations: Möbius and projective.
The first case study demonstrated the success of the hybrid approach with the AKM method in constructing a modular shell, reducing deformations and optimizing material usage. In the second study, the design of minimal surfaces was implemented with the AKM method, ensuring the efficiency of the concrete shell and the adaptability and scalability of the modules. The third study investigated the optimization of Dupin cyclides, highlighting benefits in material efficiency and assembly.
It is concluded that the implementation of defined geometric methods and prefabrication-oriented design strategies leads to significant improvements in construction efficiency and control over the local geometry of modules, allowing broader and more flexible design approaches for designers
Impact of Passenger Vehicles on the Pollution of Urban Ecosystems
No full textDanas se sve više priznaje da zagađenje vazduha šteti ljudskom zdravlju. Povećanje broja
privatnih vozila na godišnjem nivou na teritoriji Beograda ima ogroman uticaj na životnu
sredinu, uključujući i zagađenje vazduha. Dakle, korišćenje privatnih vozila treba
smanjiti kako bi se održao zadovoljavajući nivo kvaliteta vazduha. Upotreba privatnih
vozila se može limitirati tako što će se ponuditi adekvatan javni prevoz. Ovaj rad ima za
cilj da istraži smanjenje zagađivača, odnosno emisija CO, NOX, PM i HC, koje nastaju
manjom upotrebom privatnih vozila te većom upotrebom sredstava javnog prevoza, u
ovom slučaju autobusa, trolejbusa i tramvaja. Rezultati pokazuju da postoji 78%
korisnika privatnih vozila koji su spremni da pređu na korišćenje usluga javnog prevoza,
ukoliko se infrastruktura ovog vida prevoza značajno poboljša. Dalje, potrebno je
primeniti efikasne strategije za ublažavanje uticaja za značajne zajedničke koristi za
životnu sredinu i zdravlje. Predlaže se validan pristup za smanjenje uticaja zagađenja
vazduha na životnu sredinu i zdravlje ljudi. Specifične smernice su razjašnjene tako što
su se razlikovale na osnovu promocije javnog prevoza, javne akcije za rekonstrukciju
saobraćajnica radi smanjenja zagađenja vazduha, promocije alternativnih goriva,
konkretno vodonika, upotrebe „smart“ sistema za parkiranje, te upotrebe „smart“ sistema
za kontrolisanje bezbednosti i regulaciju saobraćaja. Ovaj dokument može pružiti korisne
informacije zainteresovanim stranama za implementaciju strateškog plana fokusiranog na
naglašavanje smanjenja emisije višestrukih zagađivača i ukupnog rizika od zagađenja
vazduha koji uzrokuju putnička vozila u gradskom saobraćaju. / Today, it is increasingly recognized that air pollution harms human health. The annual
increase in the number of private vehicles on the territory of Belgrade has a huge impact
on the environment, including air pollution. Therefore, the use of private vehicles should
be reduced in order to maintain a satisfactory level of air quality. The use of private
vehicles can be limited by offering adequate public transport. This paper aims to
investigate the reduction of pollutants, i.e. CO, NOX, PM and HC emissions, which are
caused by less use of private vehicles and more use of public transport, in this case buses,
trolleybuses and trams. The results show that there are 78% of private vehicle users who
are ready to switch to using public transport services, if the infrastructure of this mode of
transport is significantly improved. Further, effective mitigation strategies need to be
implemented for significant environmental and health co-benefits. A valid approach for
reducing the impact of air pollution on the environment and human health is proposed.
The specific guidelines were clarified by differentiating them based on the promotion of
public transport, public actions for the reconstruction of roads to reduce air pollution, the
promotion of alternative fuels, specifically hydrogen, the use of „smart“ parking systems,
and the use of „smart“ systems for controlling safety and traffic regulation. This document
can provide useful information to stakeholders for the implementation of a strategic plan
focused on emphasizing the reduction of multi-pollutant emissions and the overall risk of
air pollution caused by passenger vehicles in urban traffic
Photocatalytic degradation of fungicide using composite catalysts based on titanium(IV) oxide with ecotoxicology monitoring of degradation products
No full textГлавна тема ове докторске дисертације била је ефикасна фотокатализована разградња фунгицида помоћу новосинтетисаних катализатора на бази титан(IV)-оксида под дејством симулираног сунчевог зрачења. Површина почетног материјала модификована је оксидима сребра (Аg-P25) и церијума (Cе-P25), ванадатима железа (FeVO4/r-TiO2) и ванадијум супституисаним оксихидроксидима гетита (Fe1-xVxOOH/r-TiO2). Припремљени материјали су подвргнути исцрпним структурно-морфолошким испитивањима.
Фотокатализатори су потом примењени у процесима фотокаталитичке деградације тиофанат- метила (Тф-Ме) уз праћење деградационих путева и еколошког притиска овог процеса. Током оптимизације процеса разградње, испитани су различити утицаји процесних параметара. Ефикасност процеса уклањања пестицида одређена је праћењем кинетике путем ултраљубичасте/видљиве спектроскопије и течне хроматографије. Употребом 0,07 g/l FeVO4/r-TiO2 и Fe1-xVxOOH/r-TiO2 при концентрацији пестицида од 5 mg/l потпуно разлагање Тф-Ме је детектовано након 180 и 150 min, редом.
Процесу фотокатализе је у одређеним експерименталним поставкама претходила предконцентрација коришћењем шаржног или континуалног адсорптивног процеса. При томе, употребљене су модификоване мембране на бази отпадне целулозе. Варирани су различити процесни параметри ради оптимизације читавог система. Фотокатализатори Аg-P25 и Ce-P25 показали су веома високу ефикасност. Наиме, најбољи резултати добијени су при следећим оперативним условима: раствор Тф-Ме концентрације 5 mg/l у систему са 0,07 g/l изабраног катализатора, при pH = 5,5. Тотална деградација је регистрована након 120 min. Продукти деградације су праћени и одређивани током целог процеса.
Добијени раствори су касније подвргнути екотоксиколошком испитивању резидуалне токсичности. Екотоксиколошки тестови додатно су објаснили утицај раствора пестицида на коришћени модел организам.The main topic of this doctoral dissertation was the efficient photocatalyzed degradation of fungicides using newly synthesized catalysts based on titanium(IV)-oxide under the influence of simulated solar radiation. The surface of the initial material was modified with silver oxides (Ag-P25) and cerium oxide (Ce-P25), iron vanadates (FeVO4/r-TiO2) and vanadium-substituted goethite oxyhydroxides (Fe1-xVxOOH/r-TiO2). The prepared materials were subjected to exhaustive structural and morphological tests.
The photocatalysts were then applied in the processes of photocatalytic degradation of thiophanate- methyl while monitoring the degradation pathways and environmental pressure of this process. During the optimization of the degradation process, various influences of the process parameters were examined. The efficiency of the pesticide removal process was determined by monitoring the kinetics through UV/Vis spectroscopy and liquid chromatography. Using 0.07 g/l FeVO4/r-TiO2 and Fe1-xVxOOH/r-TiO2 at a pesticide concentration of 5 mg/l, complete degradation was observed after 180 and 180 min, respectively.
In some experimental settings, the photocatalysis process was preceded by preconcentration using a batch or continuous adsorptive process. For this purpose, modified membranes based on waste cellulose were used. Various process parameters were varied in order to optimize the entire system. Photocatalysts Ag-P25 and Ce-P25 showed very high efficiency. Namely, the best results were obtained under the following operating conditions: a thiophanate-methyl solution with a concentration of 5 mg/l in a system with 0.07 g/l of the selected catalyst, at pH = 5.5. Total degradation was observed after 120 min. Degradation products were monitored and determined throughout the process.
The obtained solutions were later subjected to ecotoxicologycal assessment of residual toxicity. Ecotoxicological tests additionally explained the impact of pesticide solutions on the used model organisms
Optimization of Paeonia tenuifolia L. petal extraction, biological effects on the skin and immobilization of extracts in carriers
No full textVrsta Paeonia tenuifola L. (Paeoniaceae) ili stepski božur je višegodišnja zeljasta biljka bogata
polifenolima koji ispoljavaju antioksidativni, antimikrobni, antiinflamatorni, antikancerogeni i
kardioprotektivni potencijal. Optimizacija procesa ekstrakcije predstavlja inicijalni korak u
dobijanju maksimalnog prinosa aktivnih komponenata iz biljaka, kao bezbedne i prirodne
alternative sintetskim komponentama. Nestabilnost polifenola usled dejstva spoljašnjih faktora
(svetlost, temperatura, vlaga i slično) i niska bioraspoloživost ograničavaju njihove potencijalne
korisne efekte na zdravlje ljudi. Inkapsulacijom polifenola prevazilaze se pomenuti problemi i
produžava se njihovo poluvreme eliminacije...The species Paeonia tenuifola L. (Paeoniaceae) or steppe peony is a perennial herbaceous plant
rich in polyphenols that show antioxidant, antimicrobial, anti-inflammatory, anti-cancer, and
cardioprotective effects. Optimization of the extraction process represents the initial step in
obtaining the maximum yield of active components from plants, as a safe and natural alternative
to synthetic components. The instability of polyphenols due to the effect of external factors (light,
temperature, humidity, etc.) and their low bioavailability limit their potential beneficial effects
on human health. The encapsulation of polyphenols leads to overcoming the mentioned
problems, but also to the prolongation of their half-time elimination..
Programs of prevention and deradicalization of young people in social and educational policy in Serbia
No full textFenomen radikalizacije (mladih) kako na globalnom, tako i na nadnacionalnom i nacionalnom nivou predstavlja prvorazredni izazov za savremeno čovečanstvo, te ne iznenađuje činjenica da se nalazi u žiži političkog, naučnog i istraživačkog interesa. Fokus ovog istraživanja usmeren je na ulogu socijalnih i obrazovnih politika u aktivnostima i programima prevencije i suzbijanja radikalizacije i nasilnog ekstremizma (P/SNE) (Preventing/Countering Violent Extremism (P/CVE) i u vezi s tim specifičnostima kontekstualnog okvira u Republici Srbiji (RS).
Trend permanentnog opadanja populacije mladih1 u udelu ukupnog stanovništva u Republici Srbiji započeo je u poslednjoj deceniji prošlog veka kao posledica negativnog prirodnog priraštaja, migracija i takozvanog odliva mozgova, ali i specifičnog konteksta u Republici Srbiji – siromaštva i niskog procenta zaposlenosti mladih, kao i izazova (jedan od njih je bezbednosni, sa kojima se suočavaju mladi u (post)formativnom periodu (Mihailović et al., 2004). Na taj način smanjene su perspektive i potencijali mladih da se afirmišu na društveno prihvatljiv način, a turbulentna i kompleksna konstelacija postkonfliktnog društva otvorila je vrata tzv. vrućim ideologijama (Simeunović, 2014).
Uviđajući ozbiljnost problema i neophodnost fleksibilnog pristupa prilikom rešavanja pitanja koja se tiču mladih u Srbiji, Vlada Republike Srbije usvojila je dva strateška dokumenta – Nacionalnu strategiju za mlade za period od 2015. do 2025. godine i Nacionalnu strategiju za sprečavanje i borbu protiv terorizma za period od 2017. do 2021. godine.
Imajući u vidu strateške i zakonodavne promene konteksta na nacionalnom i međunarodnom nivou, kao i uticaj Covid-19 na sprovođenje određenih aktivnosti važeće Nacionalne strategije za mlade za period od 2015. do 2025. godine, Vlada Republike Srbije utvrdila je potrebu za njenim revidiranjem, odnosno izradom novog dokumenta javnih politika pod nazivom Strategija za mlade u Republici Srbiji za period od 2023. do 2030. godine koji je usvojen 8. februara 2023. godine sa ciljem unapređenja društvenog položaja i potreba mladih u Republici Srbiji i stvaranja boljih uslova za ostvarivanje prava i interesa mladih u svim oblastima života.2
Intencija ovog rada jeste da ukaže kako na dobre prakse, tako i na manjkavosti tematskih grupa u navedenim vladinim dokumentima i disharmoniju projektovanih politika i programa, odnosno strateških i specifičnih ciljeva sa praksom. Istraživanje će biti usmereno (i) na analizu (ne) postojećih oblika prevencije u obrazovnom sistemu u Republici Srbiji, mogućnost partnerstva, koordinacije i saradnje javnog i civilnog sektora i implementacije pozitivnih iskustava. S obzirom na delikatnost deradikalizacije kao novog pristupa, istraživanje će nastojati da (pre)ispita mogućnosti redizajniranja uspešno realizovanih programa iz penološke prakse u radu sa osuđenicima koji su počinili krivična dela sa elementima nasilja.
Naučni značaj ovog istraživanja ogleda se u prezentovanju nedostajućih i upotpunjavanju dosadašnjih saznanja o potrebama i problemima potencijalno vulnerabilnih i već radikalizovanih mladih osoba, kao i utvrđivanju uzroka neodgovarajućeg i neusklađenog odgovora na njih. Naučni značaj ovog rada sastoji se i u sistematizaciji i produbljivanju saznanja o mogućim vidovima saradnje i eventualnog partnerskog odnosa i nastupa svih relevantnih aktera formalnog i neformalnog sektora koji u fokusu imaju prevenciju ekstremizma i radikalizacije mladih u Republici Srbiji.
Za analizu problema upotrebljen je teorijsko – konceptualni okvir koji čini komplementarna upotreba koncepta socijalnih i obrazovnih politika i programa za prevenciju i deradikalizaciju mladih u Republici Srbiji, kao i različitih diskursa o ovom problemu, pri čemu se unapređuje naučno saznanje o odgovorima na istraživačka pitanja i predmet istraživanja.
Društveni značaj istraživanja ogleda se u rezultatima koji mogu predstavljati smernice za uvođenje i unapređenje prakse u pravcu implementacije novih saznanja u preventivni set mera sa ciljem osujećenja radikalizacije mladih. Takođe, prilagođeni primeri iz penološke prakse u radu sa kompleksnom i heterogenom strukturom delinkvenata (koji su pokazali zavidan nivo efikasnosti u programima resocijalizacije) mogli bi da posluže i u deradikalizacijskim programima zasnovanim na primerima i principima pomažućeg i samopomažućeg odnosa aktiviranja članova na participaciju i samomenjanje, suočavanje i razrešavanje konflikata, kao i razvoja potencijala članova grupe. Kreiranjem i razvojem konkretnih mera odgovorilo bi se na izazove ovog osetljivog društvenog fenomena i doprinelo unapređenju rezilijentnosti mladih na radikalizaciju i ekstremizaciju, afirmaciji pozitivnih narativa i omogućavanju njihove socijalne (re)integracije.
Po svom karakteru istraživanje je deskriptivno budući da teži da opiše angažman svih aktera omladinske politike u javnom i civilnom sektoru, kao i doprinose, potencijale, domete i perspektive u procesu prevencije i deradikalizacije mladih posredstvom programa u socijalnim i obrazovnim politikama u Republici Srbiji. Takođe, istraživanje ima i eksplorativni karakter, jer nastoji da objasni i poveže različite faktore koji utiču na ekstremizaciju i radikalizaciju, kao i na mogućnosti i aktivnosti u programima prevencije i deradikalizacije mladih ljudi u Republici Srbiji.
U empirijskom delu istraživanja korišćena je kvalitativna metodologija kroz fokus grupe sa mladima, kao i kroz intervjue sa akterima iz javnog i civilnog sektora, profesionalcima iz penološke prakse, prosvetnim radnicima i roditeljima mladih ljudi. Istraživanje je obuhvatilo ukupno 71 ispitanika, odnosno 50 učesnika u diskusijama razvrstanih u 8 fokus grupa i 21 ispitanika u intervjuima. Od ukupnog broja učesnika u empirijskom istraživanju njih 51 je muškog, a 20 ženskog pola. Rodna struktura učesnika u fokus grupama obuhvatila je 36 mladih osoba muškog i 14 osoba ženskog pola. Među intervjuisanima bilo je 15 ispitanika i 6 ispitanica.
Ukupno je organizovano osam fokus grupa: dve sa mladima koji su angažovani i/ili aktivni u javnim (političkim, kulturnim, edukativnim…) programima, bilo kroz formalni sistem, bilo kroz učešće u projektima civilnog sektora (8 učesnika/ca u prvoj i 6 učesnika/ca u drugoj fokus grupi), dve sa takozvanim angažmanskim apstinentima (7+5), dve sa (potencijalno) vulnerabilnim mladim osobama (6+7), jedna sa mladim pripadnicima iz ruralne
populacije u kojoj je bilo 7 učesnika i jedna fokus grupa od četiri učesnika iz kategorije (de)radikalizovanih. Prilikom formiranja fokus grupa vodilo se računa o ravnomernoj zastupljenosti mladih po uzrasnim kategorijama od 15-20 godina i 20-25 godina, kao i heterogenom sastavu po socio – ekonomskom statusu, nivou obrazovanja, mestu stanovanja, etničkoj i religijskoj pripadnosti…
Empirijskim istraživanjem realizovan je 21 intervju: 7 u organizacijama civilnog sektora, 5 sa pripadnicima formalnog sektora, 3 sa roditeljima mladih, 3 sa prosvetnim radnicima – profesorima srednjih škola i 3 sa profesionalcima iz penološke prakse. Terensko istraživanje obavljeno je u Beogradu, Novom Sadu, Somboru, Zrenjaninu, Valjevu, Obrenovcu, Nišu, Kraljevu, Novom Pazaru, Zaječaru, Priboju i Tutinu. Dvanaest gradova različitih po veličini i broju stanovnika u različitim delovima Srbije. Diskusija u fokus grupi sa učesnicima iz kategorije ruralne omladine obavljena je u seoskoj sredini (kancelarije mesne zajednice) ali su prilikom navođenja uzimane u obzir teritorijalna i administrativna pripadnost opštini.
Analizirajući dobijene rezultate, odnosno zastupljenost programa prevencije i deradikalizacije mladih u socijalnim i obrazovnim politikama u Republici Srbiji utvrđeno je da problem ekstremizacije i radikalizacije mladih u našoj zemlji nije u dovoljnoj meri prepoznat od strane kreatora javnih politika. Analizom rezultata diskusije u fokus grupama i razgovora u intervjuima došlo se do saznanja da ispitanici pokretače ekstremizma i radikalizacije vide u ambijentu (post)konfliktnog društva i nasleđu ratnih i generalno turbulentnih devedesetih godina dvadesetog veka.
Rezultati istraživanja ukazuju i na opasnost od minimiziranja koje se odnosi na činjenicu da ekstremizam neretko nije prepoznat kao takav. Često se i svesno problemi „guraju pod tepih” iz različitih motiva: održavanje status quo ambijenta sa ciljem očuvanja sopstvene privilegovane pozicije, nedostatka kapaciteta za rešavanje problema, straha od veće eskalacije… Takođe, rezultati ukazuju i na činjenicu da se „ekstremizmi međusobno hrane”, kao i na ukorenjene stereotipe i nekritičko mišljenje i odsustvo argumentovanog sagledavanja problema. Promocija i banalizacija nasilja u „klasičnim medijima” od strane ispitanika nije prepoznata kao bitan bezbednosni rizik, dok sasvim suprotan predznak ima opasnost od ekstremizacije na internetu, odnosno putem društvenih mreža. Tematska analiza ukazuje da je ideološki motivisan ekstremizam prepoznat kao najopasniji dok je obrazovanje u setu preventivnih mera zanemareno ili potpuno izostavljeno.
Ulogu porodice, značaj vaspitanja, kao i ambijenta u najbližem okruženju znatan broj ispitanika vidi kao bitnu, često presudnu i odlučujuću pretpostavku za formiranje vrednosnog sistema i jačanje otpornosti adekvatnog odgovora na ekstremističke narative. Tematskom analizom utvrđeno je da i kreatori projekata i učesnici u projektima i programima koji su bili usmereni na interkulturalnost, otvoreni dijalog, prevazilaženje stereotipa i podsticanje kritičkog mišljenja ističu doprinos boljem međusobnom razumevanju i uspostavljanju poverenja.
Pokazatelji iz intervjua sa profesionalcima iz penološke prakse i prikazi studije slučaja ukazuju na veliki potencijal iskustava u radu sa malim grupama osuđenika sa krivičnim delima koja su suštinski bliska obeležjima nasilnog ekstremizma. Mogućnost njihove implementacije uz izvesno redizajniranje u eventualnim deradikalizacijskim programima pokazuje se kao realno ostvarljiva.
Istraživanjem se dolazi do zaključka da je neophodnost preventivnog pristupa fenomenima ekstremizma i radikalizacije bolje prepoznata u civilnom sektoru (ovo ne važi generalno za sve organizacije civilnog društva) a efikasnost prevencije je naročito izražena u
primerima dugog, kontinuiranog i dobro osmišljenog pristupa. Takođe, dobri ishodi su vidljivi u sredinama gde nije bilo „okretanja glave” od problema, a tenzije su uspešno amortizovane kada su konflikti jasno artikulisani.
Rezultati istraživanja sugerišu da saradnja između formalnog i neformalnog sektora podrške postoji, ali je nezadovoljavajuća i često svedena na formu. Organizacije civilnog društva su se pokazale kao dinamičnije, agilnije i spremnije da se suoče sa dinamizmom društvenih promena, dok javni sektor mogućnost saradnje praktikuje jednosmerno, te se inicijative koje dolaze iz civilnog sektora najčešće ne uvažavaju u dovoljnoj meri.
Nalazi istraživanja nedvosmisleno ukazuju da se snažno partnerstvo između države i civilnog sektora pokazuje kao neophodan prediktor implementacije programa prevencije i suzbijanja radikalizacije i nasilnog ekstremizma u redizajnirani i suštinski transformisani sistem obrazovanja u Republici Srbiji. Kao pretpostavka zajedničkog angažmana države i civilnog sektora pokazuje se neophodnost usklađivanja elemenata dvaju odvojenih sistema, odnosno permanentno (pre)ispitivanje, deljenje ekspertize i distribuiranje. Pri tome zajednički nastup aktera javne i civilne sfere ne zahteva poništenje i ukidanje heterogenosti, već intenziviranje komunikacije, usklađivanje motivacionih faktora i harmonizaciju raznih i različitih elemenata među subjektima.The phenomenon of radicalization (of young people) both at the global, as well as the supranational and national level, represents a first-class challenge for modern humanity, and the fact that it is the focal point of political, scientific and research interest is not surprising. This research is focused on the role of social and educational policies in the activities and programs for prevention and countering of radicalization and violent extremism (P/SNE) (Preventing/Countering Violent Extremism (P/CVE) and in connection with these specificities of the contextual framework in the Republic of Serbia (RS).
The trend of the permanent decline of the youth population3 in the share of the total population in the Rebublic of Serbia began in the last decade of the last century as a consequence of negative natural population growth, migrations and the so-called brain drain, but also the specific context in the Republic of Serbia – poverty and a low percentage of youth employment, as well as challenges (one of them is security, which young people face in the (post)formative period (Mihailović et al., 2004). In this way, the perspectives and opportunites for young people to assert themselves in a socially acceptable way have been reduced, and the turbulent and complex constellation of post-conflict society has opened up the door to the so-called "ideological heating" (Simeunović, 2014).
Recognizing the seriousness of the problem and the necessity of a flexible approach when solving issues which concern young people in Serbia, the Government of the Republic of Serbia adopted two strategic documents - the National Youth Stratetgy for the period from 2015 to 2025 and the National Strategy for the Prevention and Countering of Terrorism for the period from 2017 to 2021.
Bearing in mind the strategic and legislative changes of the context at the national and international level, as well as the impact of Covid-19 on the implementation of certain activities of the current National Youth Strategy for the period from 2015 to 2025, the Government of the Republic of Serbia identified the need for its revision, i.e. by creating a new public policy document entitled the Youth Strategy in the Republic of Serbia for the period from 2023 to 2030, which was adopted on February 8, 2023, with the aim of improving the social position and satisfying the needs of young people in the Republic of Serbia, as well as creating better conditions for exercising rights and interests of young people in all areas of life. The aim of this research is to point out good practices, as well as shortcomings of the thematic groups in the aforementioned government documents and the disharmony between projected policies and programs, that is, between strategic and specific goals and practice. The research will also be focused on the analysis of (non) existing forms of prevention in the educational system in the Republic of Serbia, the possibility of partnership, coordination and cooperation of the public and civil sectors and the implementation of positive experiences. Considering the delicacy of deradicalization as a new approach, the research will try to (re)examine the possibilities of redesigning successfully implemented programs from penological practice in working with convicts who have committed criminal acts with elements of violence.
The scientific significance of this research is reflected in the presentation of the missing and completion of previous insights about the needs and problems of potentially vulnerable and already radicalized young people, as well as in determining the causes of the inadequate and uncoordinated response to them. The scientific importance of this work is reflected in the systematization and deepening of knowledge about possible forms of cooperation and eventual partnership and the coordinated action of all relevant actors from the formal and informal sector, whose focus is on the prevention of extremism and radicalization of young people in the Republic of Serbia. For the analysis of the problem, a theoretical-conceptual framework was used, making a complementary use of the concept of social and educational policies and programs for the prevention and deradicalization of young people in the Republic of Serbia, as well as various discourses on this problem, while furthering scientific knowledge about the answers to research questions and the subject of research.
The social significance of the research is reflected in the results that can represent guidelines for the introduction and improvement of practice in the direction of the implementation of new knowledge in a preventive set of measures, with the aim of thwarting the radicalization of young people. Furthermore, adapted examples from penological practice in working with a complex and heterogeneous group of delinquents (which have shown an enviable level of efficiency in resocialization programs) could also be of use in deradicalization programs based on examples and principles of a helping and self-helping relationship of getting members engaged in participation and self-improvement, coping and resolving conflicts, as well as developing the potential of group members. The creation and development of concrete measures would make it possible to respond to the challenges of this sensitive social phenomenon and contribute to improving the resilience of young people to radicalization and extremism, affirming positive narratives and enabling their social (re)integration.
In its character, the research is descriptive since it aims to describe the engagement of all actors of youth policy in the public and civil sector, as well as contributions, potentials, reach and perspectives in the process of prevention and de-radicalization of young people through programs in social and educational policies in the Republic of Serbia. Furthermore, the research has an exploratory character, because it seeks to explain and connect various factors that influence extremism and radicalization, as well as opportunities and activities in the programs of prevention and de-radicalization of young people in the Republic of Serbia.
In the empirical part of the research, a qualitative methodology was used through focus groups with young people, as well as interviews with actors from the public and civil sectors, professionals from penological practice, educators and parents of young people. The research involved a total of 71 respondents, i.e. 50 participants in discussions divided into 8 focus groups and 21 respondents in interviews. Of the total number of participants in the empirical research, 51 are male and 20 are female. The gender structure of the focus group
participants included 36 young males and 14 young females. Among the interviewees, there were 15 male and 6 female respondents.
A total of eight focus groups were organized: two with young people who are engaged and/or active in public (political, cultural, educational...) programs, either through the formal system, or through participation in civil sector projects (8 participants in the first and 6 participants in the second focus group), two with the so-called engagement abstainers (7+5), two with (potentially) vulnerable young people (6+7), one with young members of the rural population with 7 participants and one focus group of four participants from the (de) radicalized group. During the formation of the focus groups, care was taken to ensure an even representation of young people in the age categories of 15-20 years and 20-25 years, as well as a heterogeneous composition in terms of socio-economic status, level of education, place of residence, ethnic and religious affiliation...
Through empirical research, 21 interviews were conducted: 7 in civil sector organizations, 5 with members of the formal sector, 3 with parents of young people, 3 with educators - high school teachers, and 3 with professionals from penological practice. Field research was carried out in Belgrade, Novi Sad, Sombor, Zrenjanin, Valjevo, Obrenovac, Niš, Kraljevo, Novi Pazar, Zaječar, Priboj and Tutin. These are twelve cities of different size and population in different parts of Serbia. The discussion in the focus group with participants from the group of rural youth took place in the rural environment (offices of the local community), but the territorial and administrative affiliation to the municipality were taken into account.
Analyzing the obtained results, that is, the representation of youth prevention and de-radicalization programs in social and educational policies in the Republic of Serbia, it was determined that the problem of extremism and radicalization of youth in our country is not sufficiently recognized by public policymakers. Analyzing the results of the discussion in focus groups and conversations in interviews, it was established that the respondents identify the drivers of extremism and radicalization in the environment of (post)conflict society and the legacy of the war and generally turbulent nineties of the twentieth century. The results of the research also point to the danger of minimization, reflected in the fact that extremism is often not recognized as such. Problems are often consciously "swept under the carpet" for various reasons: maintaining the status quo environment with the aim of preserving one's own privileged position, lack of capacity to solve problems, fear of greater escalation...
Furthermore, the results point to the fact that "extremisms feed off each other", as well as to entrenched stereotypes and uncritical thinking and the absence of a reasoned problem asssessment. The promotion and banalization of violence in "traditional media" was not recognized by the respondents as a significant security risk, while the completely opposite view was taken of the danger of extremism on the internet, that is, via social networks. The thematic analysis indicates that ideologically motivated extremism is recognized as the most dangerous, while education is neglected or completely ommited in the set of preventive measures.
The role of the family, the importance of education, as well as the ambience in the immediate environm
Biocompatibile low-energynanoemulsions with red raspberry seed oil (Rubus idaeus L. , Rosaceae) for cosmetic application: formulation investigations and in vitro/in vivo bioperformance
No full textIako upotreba kozmetičkih sirovina biljnog porekla potiče još od antičkih vremena, u modernim kozmetičkim proizvodima ona doživljava renesansu, zahvaljujući mogućnostima naprednih formulacija da optimizuju njihove performanse. Stoga je u poslednje dve decenije nanotehnološki pristup zadobio veoma važno mesto, nudeći brojne prednosti, kao što su poboljšanje stabilnosti i aktivnosti osetljivih aktivnih sastojaka i mogućnost izbora postupaka izrade.
Predmet naučnog istraživanja ove doktorske disertacije bio je razvoj formulacija biokompatibilnih niskoenergetskih nanoemulzija sa uljem semena maline (INCI: Rubus idaeus seed oil), prirodnim kozmetički aktivnim sastojkom sa značajnim antioksidativnim potencijalom. Kao rezultat opsežnih formulacionih istraživanja, uspešno su razvijene dve različite vrste nanoemulzija (na bazi polisorbata 80 i poliglicerilskih estara), pri čemu je pokazan njihov veliki potencijal za inkorporiranje, ne samo ulja semena maline, već i drugih prirodnih aditiva. Pokazana je kompatibilnost obe vrste nanoemulzija sa hidroglikolnim ekstraktima (ploda maline ili ploda, tj. žira hrasta kitnjaka) i etarskim uljem origana, kao deo globalnog trenda u kozmetičkoj industriji koji podrazumeva zamenu sintetskih aditiva sa prirodnijim alternativama. Tokom eksperimentalnog rada, posebna pažnja bila je usmerena na karakterizaciju prelaznih faza različitog koloidnog tipa (mikroemulzije i tečno-kristalne faze), koje se javljaju tokom dobijanja nanoemulzija primenom metode inverzije faza usled promene sastava, kao inovativnog i ekološki prihvatljivog pristupa sa smanjenim utroškom energije i velikim potencijalom primene u industriji (niskoenergetske nanoemulzije). Primenom niza komplementarnih tehnika detaljno je ispitan uticaj nanoemulzifikacije i uticaj dodatka različitih aditiva na karakteristike i stabilnost nanoemulzija sa uljem semena maline.
Kao jedan od glavnih doprinosa ove disertacije, ističu se ispitivanja bioperfomansi ulja semena maline per se i nakon inkorporiranja u dve vrste nanoemulzija (bez ili sa različitim aditivima). U tom smislu, superiornije karakteristike i bolju dugoročnu stabilnost pokazale su poliglicerilske nanoemulzije izrađene sa minimum 98% sastojaka prirodnog porekla, kao prototip prirodnih kozmetičkih nanoemulzija. Po prvi put, potvrđeno je očuvanje antioksidativne aktivnosti ulja semena maline, uz poboljšanje oksidativne stabilnosti i efikasnosti prema ćelijama humanog malignog malanoma (Fem-X) upotrebom poliglicerilskih nanoemulzija i/ili koantioksidanasa. Razvijene formulacije poliglicerilskih nanoemulzija pokazale su i dobru biokompatibilnost primenom in vitro metoda, kao i tokom in vivo ispitivanja na humanim dobrovoljcima, uz izražen efekat hidratacije kože. Generalno, dobijeni rezultati ukazuju na veliki potencijal za dalji razvoj biokompatibilnih poliglicerilskih nanoemulzija za kozmetičku primenu.Although the use of cosmetic raw materials of plant origin dates back to ancient times, it is experiencing a renaissance in modern cosmetic products, thanks to the possibilities of advanced formulations to optimize their performance. Therefore, the nanotechnological approach has taken a very important place in the last two decades, offering numerous advantages, such as improving the stability and activity of sensitive active ingredients and the choice of different manufacturing methods.
The scientific research object of this doctoral dissertation was the formulation development of biocompatible low-energy nanoemulsions with raspberry seed oil (INCI: Rubus idaeus seed oil) a natural cosmetic active ingredient with significant antioxidant potential. As a result of extensive formulation research, two different types of nanoemulsions (based on polysorbate 80 and polyglycerol esters) have been successfully developed, showing their great potential for the incorporation of not only raspberry seed oil but also other natural additives. The compatibility of both types of nanoemulsions with hydroglycolic extracts (red raspberry fruit or sessile oak fruit, i.e. acorn extract) and oregano essential oil has been demonstrated as part of the global trend in the cosmetic industry to replace synthetic additives with natural alternatives. During the experimental work, particular attention was focused to the characterization of transient phases of different colloidal type (microemulsions and liquid crystalline phases) that occur during the preparation of nanoemulsions by the phase inversion method due to the change in composition, as an innovative and environmentally friendly approach with reduced energy consumption and great potential for application in industry (low-energy nanoemulsions). By applying a series of complementary techniques, the influence of nanoemulsification and the impact of the addition of various additives on the properties and stability of nanoemulsions with raspberry seed oil were studied in detail.
One of the most important contributions of this dissertation is the bioperformance testing of raspberry seed oil by itself and after incorporation into two types of nanoemulsions. In this sense, polyglyceryl etser-based nanoemulsions, which consist of at least 98% of ingredients of natural origin and are considered the prototype for natural cosmetic nanoemulsions, showed superior characteristics and better long-term stability. It has been confirmed for the first time that nanoemulsions based on polylglyceryl esters (with or without co-antioxidants) can successfully preserve the antioxidant activity of raspberry seed oil while improving its oxidative stability and efficiency against human malignant melanoma cells (Fem-X). The developed polyglyceryl nanoemulsions showed a good biocompatibility using in vitro methods, as well as during in vivo tests on human volunteers, with a pronounced skin hydration effect. Overall, the obtained results indicate great potential for the further development of biocompatible polyglyceryl nanoemulsions for cosmetic applications
Co-constructing identity in adolescence through the process of collaborative narrativization
No full textPredmet ovog rada je ko-konstruisanje identiteta adolescenata prilikom narativizacije
konflikta sa prijateljem. Cilj rada bio je da se, prilikom individualne i kolaborativne
narativizacije sukoba, empirijski mapiraju kvalitativni pokazatelji identitetske eksploracije
mladih, kao i da se bolje osvetli uloga involviranog vršnjaka u ko-konstruisanju ličnog
identiteta. U radu sam pošla od sociokulturne i, specifično, narativne teorije. Uzorak je činilo
6 istopolnih parova adolescenata (18-20 godina), prijatelja, koji su imali skorašnji sukob.
Kombinovala sam narativni pristup „velikih priča”, pa je svaki od 12 adolescenata
individualno narativizovao sukob sa prijateljem, i diskurzivni pristup „malih priča”, što
implicira pregovaranje parova adolescenata o konfliktu.
Kvalitativna analiza podataka ukazuje da su reprezentacije sebe i drugog koimplikativne –
brane se identiteti izazvani narativom prijatelja. Stabilni identiteti su kontekstualni i retorički
ubedljivi, uz sklanjanje nepoželjnih elemenata. Manifestacije identitetske eksploracije su
refleksije o prethodnim iskustvima i unutrašnja nesaglasja priče. Spram razrešenih,
pregovaranje nerazrešenih konflikata ima specifičan obrazac, a za razrešenje je presudno
kreiranje deljene verzije koja uvažava emocionalnu povredu „oštećenog” adolescenta, a nije
preizazovna za „krivca”. Kršenje kȏda prijateljstva čini sukob identitetski izazovnijim.
Predlažem model koji povezuje afektivno-motivacioni i samoreprezentacioni domen. Úlozi
oblikuju (samo)pozicioniranje, a za ostvarenje úloga je potrebno da se konflikt razreši kokreiranjem
deljene verzije priče. (Ne)razrešenost sukoba u odnosu oblikovaće i sadržaj i
koherent-nost identiteta adolescenta. Rad sadrži metodološke implikacije i praktične smernice
za savetodavni rad sa adolescentima.The subject of this paper is the co-construction of adolescent identity during the
narrativization of conflict with a friend. The study aimed to empirically map qualitative
indicators of youth identity exploration during individual and collaborative narrativization of
conflict and to shed light on the role of the involved peer in the co-construction of personal
identity. The paper is based on sociocultural and, specifically, narrative theory. The sample
consisted of 6 same-sex friend pairs of adolescents (aged 18-20), who had experienced a
recent conflict. I combined a narrative approach of "big stories", where each of the 12
adolescents individually narrated the conflict with their friend, and a discursive approach of
"small stories," which involved negotiating the conflict between the pairs of adolescent
friends.
Qualitative data analysis indicates that self- and other-representations are co-implicative,
meaning that the adolescent defends personal identities challenged by the friend’s version of
the conflict. Stabilized identities are contextually chosen and rhetorically persuasive, while
problematic elements are omitted. Manifestations of identity exploration include reflections
on past experiences and internal inconsistencies within the narrative. Compared to resolved
conflicts, the negotiation of unresolved conflicts follows a specific pattern, while the
resolution hinges on the creation of a shared version of the conflict that acknowledges the
emotional hurt of the "injured" adolescent without being overly challenging for the "guilty"
one. Violation of the friendship code makes the conflict more identity-challenging. I propose
a model that connects the affective-motivational and self-representational domains.
Individual stakes shape self- and other-positioning. Actualizing the stakes requires that the
conflict is resolved by co-creating a shared version of the story. The resolution of the conflict
within the relationship, or lack of thereof, will shape both the content and coherence of the
adolescent's individual identity. The paper contains methodological implications and practical
guidelines for counseling work with adolescents
The influence of interbank rates in the non-domicile market on the credit and interest rate risk of domicile banksin the presence of a double-currency system
No full textКаматне стопе на међубанкарском тржишту имају веома важну улогу у целокупном
финансијском систему једне националне економије. Фокус истраживања је како дешавања,
односно промене на међубанкарском тржишту, утичу на ризични профил банака у погледу
кредитног и каматног ризика, као и њихов заједнички (интегративни) утицај. Предмет
истраживања се додатно анализира са аспекта мале отворене економије која има високу
зависност од дешавања на иностраном тржишту и чији монетарни систем је de facto
двовалутни.
Компарацијом утицаја каматних стопа на домицилним међубанкарском тржишту, са утицајем
каматних стопа на недомицилном међубанкарском тржишту, долази се до резултата да
каматне стопе на тржишту сидра имају већи значај од каматних стопа на домаћем тржишту у
погледу три димензије ризика које се испитују – кредитни, каматни и интегративни ризик.
Закључак је да то оставља високе последице на функционисање целокупног финансијског
система и значајно отежава улогу домаћих монетарних власти. Системски ризик увелико
зависи од екстерних шокова и коридор каматних стопа губи свој значај у поменутим
околностима. Трансмисија импулса путем каматног канала је смањена и могућности
централне банке да управља очекивањима и усмерава кретања на новчаном тржишту су
ограничене.
Презентовани су потенцијални приступи за увођење прагова у погледу структуре и учешћа
кредита са варијабилним стопама чије се референтне вредности преузимају са иностраног
међубанкарског тржишта. На тај начин се жели смањити ниво системског каматног ризика
изазваног екстерним шоковима са ино-тржишта, који ће се даље прелити на кредитни ризик.
Регулаторни механизам за ефекте недомицилних стопа би индиректно поспешио домаћи
каматни канал и даљу трансмисију импулса у финансијском систему.Interest rates on the interbank market play a very important role in the entire financial system of a
national economy. The focus of the research is how developments, i.e. changes in the interbank
market, affect the risk profile of banks in terms of credit and interest risk, as well as their common
(integrative) impact. The subject of the research is additionally analyzed from the aspect of a small
open economy that has a high dependence from the occurrences on the foreign market and whose
monetary system is de facto dual currency.
By comparing the influence of interest rates on the domestic interbank market with the influence of
interest rates on the non-domicile interbank market, the result is that interest rates on the anchor
market are more important than interest rates on the domestic market in terms of the three dimensions
of risk that are examined - credit, interest and integrative risk. The conclusion is that this has high
consequences for the functioning of the entire financial system and significantly puts the role of
domestic monetary authorities into more difficult position. Systemic risk is highly dependent on
external shocks and the interest rate corridor loses its importance in the mentioned circumstances.
Impulse transmission via the interest rate channel is reduced and the central bank's ability to manage
expectations and direct movements in the money market is limited.
Potential approaches for introducing thresholds regarding the structure and participation of loans with
variable rates whose reference values are taken from the foreign interbank market are presented. The
aim is to reduce the level of systemic interest rate risk caused by external shocks from the foreign
market, which will further spill over into credit risk. A regulatory mechanism for the effects of nondomiciled
rates would indirectly improve the domestic interest rate channel and the further
transmission of impulses in the financial system
Assessing the accuracy of artificial intelligence models in the application of radioactive iodine therapy and personalized treatment for papillar thyroid cancer patients
No full textUvod:
Odluka o primeni radiojodne (RAJ) terapije kod pacijenata sa papilarnim tiroidnim
karcinomom (PTK) zavisi od postoperativno procenjenog rizika za perzistentnu i/ili rekurentnu
bolest. S obzirom na nedostatak jasno definisanih smernica za evaluaciju postop erativnog statusa, cilj
ovog istraživanja bila je procena vrednosti modela mašinskog učenja ( engl. Machine Le a rni n g ML)
u efikasnij oj st ratifikaciji pacijenata i personalizaciji terapijskih i dijagnostičkih odluka.
Materijal i metode:
Prvi deo ovog istraživanja obuhvatio je 288 pacijenata sa T1 T2 PTK kod kojih
je preoperativnim radiološkim metodama isključeno prisustvo limfonodalnih metastaza (LNM). Kod
svih pacijenata je u periodu od 2015 2021. godine učinjena totalna tiroidektomija (TT), a u cilju
procene limfonodalnog statusa rađena je profilaktička centralna disekcija i provera sentinel limfnog
nodusa lateralne regije vrata. Predikcija LNM vršena je na osn ovu četiri ML modela koji su bili
bazirani na kliničko patološkim karakteristikama pacijenata. Za razvoj, validaciju i poređenje ML
modela korišćeno je 70% uključenih pacijenata dok je preostalih 30% korišćeno za testiranje
odabranog modela. Po ist om princ ipu, ML modeli su korišćeni i za predikciju odgovora na RAJ
terapiju kod 95 pacijenata uključenih u drugi deo ovog istraživanja. Terapijski tretman ovih pacijenata
podrazumevao je TT, proveru limfnih nodusa vrata i postoperativnu RAJ terapiju. Odgovor na
sprovedeno lečenje procenjivan je na osnovu dinam ičke stratifikacije rizika i označen kao odličan ili
neadekvatan . Predikcija odgovora na sprovedeno lečenje uključila je i analizu molekularnog markera
BRAF V600E.
Rezultati:
Poređenjem ML modela korišćenih za predikciju LNM, najbolje performanse postignute
su upotrebom K NN a (engl. K Nearest Neighbors KNN). Postignute vrednosti površine ispod
krive (engl. Area Under the Curve AUC), senzitivnosti (Sn), specifičnosti (Sp), pozitivne i negativne
prediktivne vrednosti (PPV i NPV), tačnosti kao i F1 i F2 skora na test setu iznosile su: 72%, 98%,
27%, 56%, 93%, 72% i 85%. Najznačajniji prediktori LNM prema K NN modelu bili su starost
pacijenata i veličina tumora. Na o snovu odabranog K NN modela razvijen je web kalkulator u cilju
njegove implementacije u kliničku praksu. Primenom K NN modela ostvareni su najbolji rezultati i
u predikciji odgovora na RAJ terapiju.Vrednosti AUC, Sn, Sp, PPV, NPV, tačnosti, F1 i F2 skora
iznosile su: 82%, 90%, 44%, 89%, 61%, 62% i 76%. Vrednosti postoperativnog stimulisanog
tireoglobulina (sTg) > 5,98 ng/ml kao i vrednosti odnosa metastatskih i izvađenih limfnih nodusa
(LNR) > 36% bile su povezane sa lošijim odgovorom na sprovedeno lečenje p < i prema ML
modelima su rangirane kao najznačajniji prediktori terapijskog neuspeha. Prisustvo BRAF V600E
mutacije nije pokazalo pozitivnu korelaciju sa neadekvatnim terapijskim odgovorom.
Zaključak:
Rezultati sprovedenog istraživanja pokazuju da K NN model postiže dobre performanse
u predikciji LNM, čime omogućava efikasniju postoperativnu procenu statusa kod pacijenata sa
negativnom radiološkom dijagnostikom Praktična upotreba ovog modela omogućena je korišće njem
web kalkulatora Dobre rezultate K NN model je ostvario i u predikciji odgovor a na RAJ terapiju, pri
čemu se kroz kombinaciju postoperativnih karakteristika, među kojima su najznačajniije vrednost
sTg i LNR omogućava informisano donošenje odluka o RAJ dozi kao i personalizovan plan praćenja
pacijenata.Intro: Deciding on the application of radioiodine (RAJ) therapy in papillary-thyroid cancer patients (PTK) is determined by postoperatively assessing the risk for persistence and/or recurrence of the disease. Given the lack of clearly defined guidelines for the evaluation of postoperative status of PTK, the aim of this research is to evaluate machine learning (ML) models to enhance efficient patient stratification and personalization of therapeutic and diagnostic decisions.
Material and Methods: The first phase comprised 288 PTK patients staged as T1 T2, for which
preoperative radiological methods excluded the presence of lymph nodal metastases (LNM). From
2015 to 2021, a total thyroidectomy (TT) was conducted in all patients. To assess the patien ts’ lymph
nodal status, a prophylactic central dissection and check of the sentinel lymph node of the lateral
region of the neck was performed. The LNM prediction was carried out according to four ML models based on the patients’ clinical and pathological characteristics. For the models’ development, validation and comparison, 70% of the patient sample was used, while the remaining 30% were utilized to test the selected model. Following the same principle, the ML models were used to predict the response to RAJ therapy in 95 patients included in the second phase of this research. The therapeutic treatment of these patients consisted of TT, analysis of the neck lymph nodes and postoperative RAJ therapy. The response to the treatment implemented was evaluated based on dynamic risk stratification and marked as excellent or inadequate. The prediction of the response to the implemented treatment included an analysis of the molecular marker BRAF V600E.
Results: By comparing the ML models used for LNM prediction, the best performance was achieved using K-NN (K-Nearest Neighbors - KNN). The values achieved of Area Under the Curve (AUC), sensitivity (Sn), specificity (Sp), positive and negative predictive values (PPV and NPV), accuracy as well as F1 and F2 scores on the test set were: 72%, 98%, 27%, 56%, 93%, 72% and 85%, respectively. According to the K-NN model, the most significant predictors were patient age and tumor size. Based on the selected K-NN model, a web-calculator was developed for implementation in clinical practice. Using the K-NN model, the best results were achieved in predicting the response to RAJ therapy. The values of AUC, Sn, Sp, PPV, NPV, accuracy, F1 and F2 scores were: 82%, 90%, 44%, 89%, 61%, 62% and 76%, respectively. The values of postoperative stimulated thyroglobulin (sTg) > 5.98 ng/ml as well as those of the metastatic to removed lymph-node ratio (LNR) > 36% were associated with a worse response to the implemented treatment (p < 0.01) and, according to ML models, ranked as the most significant predictors of therapeutic failure. The presence of BRAF V600E mutation showed no positive correlation with an inadequate therapeutic response.
Conclusion: The results demonstrate that the K NN model achieved good performance in predicting
LNM, allowing for the more efficient postoperative staging of patients under negative radiological
diagnostics. Practical application of the model is possible through the web calculator. By combining
postoperative characteristics (sTg and LNR as the most significant values), the K NN model also
achieved good results in predicting the response to RAJ therapy, allowing for informed decision
making on the RAJ dose as well as perso nalized patient follow ups