Ministry of Education, Science and Technological Development
National Repository of Dissertations in Serbia (NaRDuS)Not a member yet
15259 research outputs found
Sort by
Resilience among adolescents in alternative care
No full textРезилијентност омогућава адолесцентима да, упркос изложености ризицима,
превазиђу изазове и усмере свој развој ка позитивним исходима. Резилијентност укључује
три компоненте које се односе на ризик, факторе резилијентности и позитивну адаптацију.
Циљ истраживања био је утврђивање улоге резилијентности у односу између
трауматских догађаја, са једне, и проблема понашања и компетенције, са друге стране, код
адолесцената на алтернативном старању.
Узорак истраживања чинило је 225 адолесцената на алтернативном старању, оба пола,
узраста 14 до 21 године, на домском и хранитељском смештају. Подаци су добијени
анализом службене документације и анкетирањем адолесцената. У истраживању су
коришћени следећи инструменти: Листа трауматских догађаја (ACE), Модул
резилијентности и развоја младих (RYDM) и Упитник за младе (YSR).
Резултати овог истраживања указују на значајне корелације између три компоненте
резилијентности: трауматски догађаји су негативно повезани са факторима резилијентности
и компетенцијом, а позитивно са проблемима понашања; фактори резилијентности су
позитивно повезани са компетенцијом, а негативно са проблемима понашања. Применом
структуралног моделирања добијени су следећи налази: трауматски догађаји имају директан
ефекат на проблеме понашања (β = .23, p < .05) и индиректан ефекат који се остварује преко
резилијентности (β = .07, p < .05); целокупан ефекат трауматских догађаја на компетенцију је
индиректан и остварује се преко резилијентности (β = -.35, p < .01).
Истраживање указује на значај резилијентности у очувању и унапређивању
компетенције, као и у ублажавању негативних исхода трауматских искустава. Ови налази
могу послужити за креирање превентивних програма усмерених ка промовисању
резилијентности и унапређивању позитивног развоја код адолесцената на алтернативном
старању.Resilience enables adolescents to overcome challenges and direct their development toward
positive outcomes, despite being exposed to risks. Resilience includes three components related to
risk, resilience factors, and positive adaptation.
The aim of the study was to determine the role of resilience in the relationship between
traumatic events on one hand, and behavioral problems and competence on the other, in adolescents
in alternative care.
The study sample consisted of 225 adolescents in alternative care, both genders, aged 14 to
21 year, in residential and foster care. Date were collected through the analysis of official
documentation and surveys of adolescents. The following instrumenst were used in the study:
Adverse Childhood Experiences (ACE) questionnaire, Resilience and Youth Development Module
(RYDM), and Youth Self-Report (YSR).
The results of the study indicate significant correlations between the three components of
resilience: traumatic events are negatively associated with resilience factors and competence, and
positively with behavioral problems; resilience factors are positively associated with competence
and negatively with behavioral problems. Structural modeling revealed the following findings:
traumatic events have a direct effect on behavioral problems (β = .227, p < .05) and an indirect
effect mediated by resilience (β = .074, p < .05); the overall effect of traumatic events on
competence is indirect and achieved through resilience (β = -.346, p < .01).
The study highlights the importance of resilience in maintaining and enhancing competence,
as well as reduction of negative outcomes of traumatic experiences. These findings can be used for
the development of preventive programs aimed at promoting resilience and enhancing positive
development among adolescents in alternative care.
Key words: resilience, alternative care, foste
Effect of Chronic Empagliflozin and Sacubitril/Valsartan Coadministration in an Experimental Heart Failure Mode
No full textSrčana insuficijencija (engl. Heart Failure - HF) predstavlja značajan
zdravstveni izazov savremenog društva. Cilj ove studije bio je da se procene efekti
empaglifozina i sakubitril/valsartana, kao i njihove kombinacije na HF izazvanu
izoproterenolom (engl. Isoproterenol - ISO).
HF je indukovana primenom ISO (5 mg/kg dnevno, 7 dana), što je potvrđeno
smanjenom ejekcionom frakcijom ispod 55% nakon 4 nedelje. HF pacovi su zatim
tretirani empaglifozinom, sakubitril/valsartanom ili njihovom kombinacijom
tokom 4 nedelje. Ispitivani su hemodinamiski parametri, kao i funkcija miokarda in
vivo i ex vivo. Analizirani su kardiospecifični markeri, parametri redoks statusa,
inflamacije i apoptoze, histomorfološke promene miokarda, kao i relativna genska
ekspresija različitih markera. Biohemijski su određivani parametri oksidacionog
stresa u krvi, koronarnom venskom efluentu i homogenatu miokardnog tkiva.
U HF grupi uočene su značajne promene u hemodinamici i srčanoj funkciji, kao
i povećani nivoi oksidacionog oštećenja, inflamacije i apoptoze uz strukturne
promene miokarda. Svi ispitivani terapijski protokoli su pokazali značajne
kardioprotektivne efekte, ali se kombinovana terapija izdvojila kao najefikasnija,
pokazujući najveći potencijal u smanjenju oksidacionog stresa, inflamacije i
poboljšanju srčane funkcije.
Kombinovana terapija empaglifozinom i sakubitril/valsartanom pokazala je
superiornu kardioprotekciju kod HF, prvenstveno pojačavanjem antioksidacionih
efekata. Ovi nalazi su posebno značajni jer ukazuju na to da sinergistički efekti ova
dva leka ne samo da poboljšavaju hemodinamske parametre, već i štite srce od
oštećenja izazvanog oksidacionim stresom i inflamacijom. Naši rezultati sugerišu
veliki potencijal primene kombinovane terapije u ranom lečenju HF.Heart failure (HF) represents a significant health challenge for modern society. The
aim of this study was to assess the effects of empagliflozin and sacubitril/valsartan, as well as
their combination, on ISO-induced HF.
HF was induced by the administration of ISO (5 mg/kg daily, 7 days), which was
confirmed by a reduced ejection fraction below 55% after 4 weeks. HF rats were then treated
with empagliflozin, sacubitril/valsartan, or their combination for 4 weeks. Hemodynamic
parameters, as well as myocardial function in vivo and ex vivo were examined.
Cardiovascular-specific markers, oxidative stress parameters, inflammation, apoptosis,
histomorphological myocardial changes were analyzed, as well as relative gene expression of
different markers.
In the HF rat group, significant changes in hemodynamics and cardiac function were
observed, along with increased levels of oxidative damage, inflammation, and apoptosis,
leading to structural myocardial changes. All tested therapeutic protocols showed significant
cardioprotective effects, but the combined therapy emerged as the most effective, showing the
greatest potential in reducing oxidative stress, inflammation, and improving cardiac function.
The combined therapy of empagliflozin and sacubitril/valsartan provided significant
cardioprotection in HF, primarily through enhanced antioxidant effects. These findings are
particularly significant as they indicate that the synergistic effects of these two drugs, not only
improve hemodynamic parameters but also protect the heart from damage caused by oxidative
stress and inflammation. Our results suggest a great potential of combined therapy in early HF
treatment
Тhe role of COPB2 expression and the process of apoptosis in the genesis of endometrium
No full textU nastanku karcinoma endometrijuma važnu ulogu imaju geni zaduženi za
sintezu proteina koji učestvuju u ćelijskim tarnsportnim i metaboličkim procesima.
Proteini familije Bcl-2 ključni su unutarćelijski modulatori procesa apoptoze. U
do sada rađenim studijama dokazan je značaj COPB2 u nastanku i razvoju
adenokarcinoma.
Cilj ove studije je ispitati uticaj poremećaja apoptoze i ekspresije gena za
COPB2 na nastanak karcinoma endometrijuma.
Uzimalo se tkivo endometrijuma od pacijentkinja eksperimentalne (40
ispitanica) i kontrolne grupe (20 ispitanica). Metodom reverzne transkripcije
kvantitativnog PCR-a određivala se relativna ekspresija gena za COPB2 i protein
Bcl-2 u endometrijalnim ćelijama. Ispitana je uloga poremećaja regulacije apoptoze
preko Bcl-2, kao i ekspresije gena za COPB2 u nastanku karcinoma endometrijuma.
Utvrđeno je da postoji statistički značajna razlika (R<0,005) u vrednostima
ekspresije gena COPB2 i Bcl-2 između pacijentkinja sa i bez karcinoma
endometrijuma. Za oba gena je prikazan značajan dijagnostički potencijal u razdvajanju
obolelih od zdravih pacijentkinja, s' tim što je dijagnostički potencijal COPB2 gena
specifičniji. Za Bcl-2 površina ispod krive (AUC) iznosi 0,666 i ovaj rezultat je
statistički značajan (r=0,038). Za COPB2 površina ispod krive (AUC) iznosi 0,877 i
ovaj rezultat je statistički značajan (r=0,000).
Vrednosti relativne ekspresije COPB2 i Bcl-2 su snižene u početnim
stadijumima karcinoma endometrijuma. Njihov poremećaj može imati značajnu ulogu u
nastanku karcinoma endometrijuma.SUMMARY:
Genes responsible for the synthesis of proteins involved in cellular transport and
metabolic processes play an important role in the development of endometrial carcinoma.
Bcl-2 family proteins are key intracellular modulators of the apoptosis process. Previous
studies have demonstrated the importance of COPB2 in the development and progression of
adenocarcinoma.
The aim of this study is to examine the impact of apoptosis disorders and COPB2 gene
expression on the development of endometrial carcinoma.
Endometrial tissue was taken from patients in the experimental group (40 patients) and
the control group (20 patients). The relative expression of the COPB2 gene and Bcl-2 protein
in endometrial cells was determined using the reverse transcription quantitative PCR method.
The role of apoptosis regulation disorders via Bcl-2, as well as COPB2 gene expression in the
development of endometrial carcinoma, was examined.
It was found that there is a statistically significant difference (p<0.005) in COPB2 and
Bcl-2 gene expression values between patients with and without endometrial cancer. For both
genes, a significant diagnostic potential was shown in separating cancer patients from healthy
patients, with the fact that the diagnostic potential of the COPB2 gene is more specific. For
Bcl-2 area under the curve (AUC) is 0.666 and this result is statistically significant (p=0.038).
For COPB2 the area under the curve (AUC) is 0.877 and this result is statistically significant
(p=0.000).
The relative expression values of COPB2 and Bcl-2 are decreased in the initial stages
of endometrial carcinoma. Their disorder can play a significant role in the development of
endometrial cancer
Enhancement of routing protocols for dynamic wireless Ad hoc networks using machine learning
No full textSa razvojem pametnih gradova i inteligentnih transportnih sistema, primena bežičnih ad hoc mreža (Wireless Ad hoc Networks, WANETs), a posebno bežičnih ad hoc mreža za vozila (Vehicular Ad hoc Networks, VANETs) i bežičnih ad hoc mreža za letelice (Flying Ad hoc Networks, FANETs) sve više dobija na značaju. VANET i FANET mreže mogu se svrstati u grupu dinamičkih WANET mreža. Njihova izuzetna dinamičnost dovodi do učestalih prekida veza između čvorova, što otežava proces izbora optimalne putanje za slanje paketa i dovodi do degradacije mrežnih performansi. Jedan od načina da se ovaj problem prevaziđe jeste primena veštačke inteligencije u protokolima rutiranja. Veoma značajna oblast veštačke inteligencije koja se sve više primenjuje u dinamičkim WANET mrežama je mašinsko učenje (Machine Learning, ML), a posebno se ističe tip ML pod nazivom učenje potkrepljivanjem (Reinforcement Learning, RL). Najčešće korišćeni RL algoritmi u protokolima rutiranja za dinamičke WANET mreže su Q-učenje (Q-Learning, QL) i duboko učenje potkrepljivanjem (Deep Reinforcement Learning, DRL). U okviru ove disertacije predstavljen je pregled najznačajnijih protokola rutiranja baziranih na RL za dinamičke WANET mreže, njihova klasifikacija i poređenje. Zatim je opisan novi protokol rutiranja za urbane VANET mreže baziran na QL (QL-based Dynamic Routing Algorithm for urban VANETs, Q-DRAV), koji uključivanjem relevantnih mrežnih parametara u RL proces uspeva značajno da poboljša ukupne mrežne performanse VANET mreža. Novi protokol smanjuje gubitke paketa, kašnjenje paketa i džiter, dok istovremeno povećava protok paketa pri promenljivoj gustini i brzini vozila u mreži. Simulaciona analiza i poređenje sa drugim protokolima rutiranja izvršeni su u NS-3 simulatoru.With the development of smart cities and intelligent transportation systems, the application of wireless ad hoc networks (WANETs), particularly vehicular ad hoc networks (VANETs) and flying ad hoc networks (FANETs), is gaining significance. VANETs and FANETs could be classified as dynamic WANETs. The exceptional dynamism of these networks leads to frequent disconnections between network nodes, complicating the process of selecting optimal routes for packet transmission and resulting in a degradation of network performance. One way to overcome this problem is through the application of artificial intelligence in routing protocols. A particularly significant area of artificial intelligence increasingly applied in dynamic WANETs is machine learning (ML), with a notable emphasis on a type of ML known as reinforcement learning (RL). The most commonly used RL algorithms in routing protocols for dynamic WANETs are Q-learning (QL) and deep reinforcement learning (DRL). This dissertation presents an overview of the most significant RL-based routing protocols for dynamic WANETs, including their classification and comparison. Subsequently, a new QL-based dynamic routing algorithm for urban VANETs (Q-DRAV) is introduced. By incorporating relevant network parameters into the RL process, this protocol significantly improves the overall network performance of VANETs. The new protocol reduces packet loss, packet delay, and jitter while simultaneously increasing packet throughput under varying vehicle density and speed in the network. Simulation analysis and comparisons with other routing protocols will be conducted using the NS-3 simulator
Institutional political killings in the practice of the state of Israel
No full textПредмет ове докторске дисертације су институционална политичка убиства у пракси државе Израел, истражена из угла политичких наука, односно из угла теорије политичког насиља. Прецизније речено, предмет истраживања су институционална политичка убиства, као појавни облик политичког насиља по класификацији Драгана Симеуновића и однос државе Израел и њених институција према њима. Посебан нагласак у истраживању је, поред инструменталне, стављен и на комуникативну функцију институционалних политичких убистава.
Кроз горенаведени, теоријско и операционално заснован предмет истраживања, циљ дисертације је да истражи: све политички мотивисане смртне казне које је извршила држава Израел од свог оснивања до данас; политичка убиства одобрена и/или наређена од стране израелског премијера, министра одбране и начелника Генералштаба, а извршена од стране обавештајне службе Мосад, унутрашње обавештајне службе Шин Бет, Војног обавештајног директората АМАН, од стране регуларних трупа свих родова израелске војске и њених специјалних јединица; политичка убиства за која се оправдано верује да су их извршиле израелске обавештајне службе или припадници израелске војске, иако за то не постоје децидирани докази.
Спровођењем циљева смо доказали хипотезу да је, од свог оснивања 1948. године до данас, држава Израел извршила или се снажно претпоставља да је извршила велики број институционалних политичких убистава у оквиру арапско-израелског сукоба, као део борбе против исламистичких терористичких организација и заустављања програма развоја оружја за масовно уништење Египта, Ирака, Сирије и Ирана које је сматрала егзистенцијалном претњом по себе. Такође, од свог оснивања 1948. године до данас, Израел је извршио или се снажно претпоставља да је извршио одређени број институционалних политичких убистава, у оквиру своје међународне потраге за нацистима који су вршили масовне злочине над Јеврејима.
Резултати истраживања су показали да је претходних пет деценија, постојало јасно и чврсто опредељење државе Израел да користи институционална политичка убиства. Она су служила за кажњавање ратних злочинаца и терориста, односно као средство за убијање појединаца које је држава Израел сматрала својим непријатељима у разним деловима света. Чврсто опредељење је почивало на перцепцији државе Израел, да је смрт тих појединаца била нужна за остваривање циљева националне безбедности, односно заштите безбедности државе, њених грађана и њихове имовине, као и спречавање развоја нуклеарних програма, перципираних од стране државе Израел као непријатељских и усмерених против њеног опстанка.
Са значајним степеном извесности се може тврдити да држава Израел, не само да не намерава да одустане од институционалних политичких убистава као инструмента за
превенцију и кажњавање, већ је перспектива да ће се повећати њихов број, као и да ће се избор мета и начини извођења даље разрађивати и унапређивати у будућностиThe subject of this Doctoral dissertation are Institutional political killings in the practice of the State of Israel, researched from the perspective of Political Science, that is, from the perspective of the Theory of Political violence. More precisely, the subject of the research are Institutional political killings, as a form of political violence by Dragan Simeunović's classification, and the attitude of the State of Israel and its institutions towards them. In addition to the instrumental, special emphasis in the research is placed on the communicative function of Institutional political killings.
Through the above-mentioned, theoretically and operationally determined subject of the research, the aim of the Dissertation is to examine: all politically motivated capital punishments carried out by the State of Israel since its founding to the present day; political killings approved and/or ordered by the Israeli Prime Minister, Minister of Defense and Chief of General Staff, and carried out by the Mossad intelligence service, the Shin Bet internal intelligence service, the AMAN Military Intelligence Directorate, by regular troops of all branches of the Israeli Defense Force and its special units; political killings reasonably believed to have been carried out by Israeli intelligence services or members of the Israeli army, although there is no conclusive evidence for this.
By implementing the research objectives, we have proven the main hypothesis that, since its establishment in 1948 until today, the State of Israel has committed or is strongly suspected of having committed a large number of Institutional political killings within the Arab-Israeli conflict, as part of the fight against Islamist terrorist organizations and to stop the development Egypt, Iraq, Syria and Iran Program of weapons of mass destruction, which were considered an existential threat to Israel. Also, since its establishment in 1948 until today, Israel has committed or is strongly suspected of having committed a certain number of Institutional political killings, within the framework of its international search for the Nazis who committed mass crimes against the Jews.
The results of the research showed that over the past five decades, there has been a clear and firm commitment by the State of Israel to use Institutional political killings. They have served to punish war criminals and terrorists, and also, as a means of killing individuals in various parts of the world, considered by the State of Israel as its enemies. The firm commitment was based on State of Israel perception that the deaths of these individuals were necessary to achieve national security goals, and also, to protect the security of the State, its citizens and their property. Also to prevent the development of nuclear programs, perceived by the State of Israel as hostile and directed against its survival.
It can be stated with a significant degree of certainty, that the State of Israel does not intend to abandon Institutional political killings as an instrument of prevention and punishment, but there is a prospect that their number will increase, as well as that the choice of targets and methods of execution will be further elaborated and improved in the future
Development of coated superparamagnetic nanoparticles labeled with 99mTc and 177Lu and testing their efficacy in an experimental model of breast and colon carcinoma
No full textS obzirom na rastuću stopu oboljevanja od malignih bolesti u svetu i nedovoljnu efikasnost postojećih terapija, veliki napori ulažu se u razvoj novih generacija dijagnostičkih i terapijskih lekova, sa smanjenom tendencijom izazivanja neželjenih reakcija. Nedostatak efikasnih strategija lečenja naglašava potrebu i za novim terapijskim pristupima. Poslednje dve decenije, sa ubrzanim razvojem nanostrukturnih materijala i nanomedicine uopšte, donose revolucionarne napretke u medicini i farmaciji.
Superparamagnetne nanočestice (SMNČ) na bazi magnetita (Fe3O4) pokazale su značajnu prednost u odnosu na druge nanočestične materijale, zbog svojih povoljnih fizičko- hemijskih karakteristika, sposobnosti generisanja toplote kada se nađu u promenljivom magnetnom polju određene frekvencije, biokompatibilnosti i jednostavnog načina sinteze i funkcionalizacije. Više od jedne decenije, ove nanočestice su u upotrebi u terapiji određenih vrsta tumora magnetnom hipertermijom.
Osnovni cilj istraživanja ove doktorske disertacije bio je razvoj novih radiofarmaceutika na bazi obloženih SMNČ obeleženih radionuklidima 99mTc i 177Lu za potencijalnu primenu u dijagnostici i terapiji karcinoma. Ovaj cilj je ostvaren kroz više pojedinačnih ciljeva koji su obuhvatali: sintezu stabilnih biokompatibilnih SMNČ i ispitivanje uslova za njihovo oblaganje biokompatibilnim jedinjenjima (MDP, HEDP i DMSA), fizičko-hemijsku karakterizaciju neobloženih i obloženih SMNČ, određivanje SAR vrednosti obloženih SMNČ, ispitivanje uslova obeležavanja obloženih SMNČ sa 99mTc i 177Lu, ispitivanje biološke raspodele radioobeleženih SMNČ po organima eksperimentalnih životinja (na pacovima i miševima) i in vivo ispitivanje terapijske efikasnosti radioobeleženih SMNČ nakon njihove intratumorske primene u BALB/c miševe sa indukovanim ksenograftima CT-26 i 4T1 mišjeg karcinoma kolona i dojke.
Dobijeni rezultati pokazali su da se metodom koprecipitacije sintetišu SMNČ u dobrom prinosu (~ 65% u odnosu na teorijski izračunatu masu), a dobijene čestice su sfernog oblika, ujednačene veličine (prečnika ~11 nm) i morfologije (PdI vrednost od 28,3%), što ovu metodu čini najboljom metodom sinteze ovih SMNČ. Metode fizičko-hemijske karakterizacije su potvrdile da su oblaganjem površine SMNČ sa MDP, HEDP i DMSA dobijene biokompatibilne i stabilne nanosuspenzije, sa visokom vrednošću SAR parametra. Pod optimizovanim uslovima, dobijene su 99mTc i 177Lu radioobeležene SMNČ u visokom prinosu (>95%, odnosno >70%), visoke radiohemijske čistoće i stabilne u humanom serumu i fiziološkom rastvoru na 37 ℃ tokom ispitivanog vremenskog perioda. Rezultati ispitivanja biodistribucije tehnecijumom-99m obeleženih SMNČ nakon i.v. injekcije pacovima soja Wistar pokazali su da je najveći procenat nakupljanja u organima RES-a (>90%). Rezultati biodistribucije 177Lu-DMSA-SMNČ nakon i.t. injekcije BALB/c miševima sa indukovanim ksenograftima CT-26 i 4T1 tumora pokazali su da se radioobeležene čestice zadržavaju u tumorskom tkivu dovoljno dugo da zračenje može da izazove terapijski efekat. Terapijska efikasnost 177Lu-DMSA-SMNČ je zavisila od injektovane doze zračenja, kao i od početne veličine ksenografta.
Dobijeni rezultati istraživanja pokazuju da intratumorska primena radioobeleženih nanočestica ima značajan potencijal u terapiji solidnih tumora, zahvaljujući postignutoj visokoj efikasnosti i dobrom bezbednosnom profilu.Vezivanjem radionuklida za različite funkcionalne grupe na površini obloženih, biokompatibilnih SMNČ dobija se potencijalni multifunkcionalni dijagnostički, terapijski i teranostički agens.In view of the growing rate of malignant diseases in the world and the insufficient effectiveness of existing therapies, great efforts are being invested in the development of new generations of diagnostic and therapeutic medicines with a lower tendency to adverse effects. The lack of effective treatment strategies underlines the need for new therapeutic approaches. The last two decades have brought revolutionary advances in medicine and pharmacy with the accelerated development of nanostructured materials and nanomedicine in general.
Superparamagnetic nanoparticles based on magnetite (Fe3O4) (SPIONs) have shown a significant advantage over other nanoparticle materials, due to their favorable physical and chemical characteristics, the ability to generate heat when they are in a variable magnetic field of a certain frequency, biocompatibility and simple method of synthesis and functionalization. For more than a decade, these nanoparticles have been used in the therapy of certain types of tumors with magnetic hyperthermia.
The main goal of the research of this doctoral dissertation was the development of new radiopharmaceuticals based on coated SPIONs labeled with radionuclides 99mTc and 177Lu for potential application in cancer diagnosis and therapy. This goal was achieved through a number of individual goals that included: synthesis of stable biocompatible SPIONs and examination of conditions for their coating with biocompatible compounds (MDP, HEDP and DMSA), physicochemical characterization of uncoated and coated SPONs, determination of SAR values of coated SPIONs, examination of labeling conditions coated SPIONs with 99mTc and 177Lu, examining the biological distribution of radiolabeled SPIONs in the organs of experimental animals (on rats and mice) and in vivo investigation of the therapeutic efficacy of radiolabeled SPIONs after their intratumoral administration in BALB/c mice with induced xenografts of CT-26 and 4T1 colon and murine mammary carcinomas.
Based on the obtained results, it is considered that the coprecipitation method has a great advantage because it enables the synthesis of SPIONs in a good yield (~ 65% compared to the theoretically calculated mass), and spherical particles of uniform size (diameter ~11 nm) and morphology (PdI~28,3%). Physico-chemical characterization methods confirmed that biocompatible and stable nanosuspensions, with a high value of the SAR parameter, were obtained by coating the surface of SPIONs with MDP, HEDP and DMSA.
Under optimized conditions, 99mTc and 177Lu radiolabeled SPIONs of high yield (>95% or >70%) and high radiochemical purity, stable in human serum and saline at 37
℃ during the investigated time, were obtained. Results of the biodistribution study of technetium-99m labeled SPIONs after i.v. injections in Wistar rats showed that the highest percentage of accumulation was in the RES organs (>90%). Results of biodistribution of 177Lu-DMSA-SPIONs after i.t. injections into BALB/c mice with induced CT-26 and 4T1 tumor xenografts showed that the radiolabeled particles persisted in the tumor tissue long enough for the radiation to induce a therapeutic effect. The therapeutic efficacy of 177Lu- DMSA-SPION depended on the injected dose of radiation, as well as on the initial size of the xenograft. The obtained research results show that the intratumoral application of radiolabeled nanoparticles has a significant potential in the therapy of solid tumors, thanks to the achieved high efficiency and good safety profile.
By binding radionuclides to different functional groups on the surface of coated, biocompatible SPIONs, a potential multifunctional diagnostic, therapeutic and theranostic agent is obtained
Markers of cholesterol synthesis and absorption and sphingolipid profile in preeclampsia
No full textUprkos napretku u razjašnjavanju patofizioloških mehanizama uključenih u razvoj preeklampsije,
jedina efikasna terapija je porođaj, a rizik za razvoj preeklampsije se najčešće procjenjuje na osnovu
demografskih karakteristika i faktora rizika prisutnih kod majke, koji imaju niske pozitivne prediktivne
vrijednosti. Kako kardiovaskularne bolesti i preeklampsija dijele niz zajedničkih faktora rizika, a
poremećaji u metabolizmu lipida i lipoproteina se smatraju ključnim faktorima u patogenezi
ateroskleroze i razvoju kardiovaskularnih bolesti, nameće se potreba za detaljnijim ispitivanjem
promjena u metabolizmu lipida i njihovog značaja u predikciji rizika za razvoj preeklampsije. Cilj ovog
istraživanja bio je longitudinalno praćenje specifičnih komponenti lipidoma kod žena sa
visokorizičnom trudnoćom, analiza razlika u specifičnim elementima lipidoma između trudnica sa i bez
preeklampsije, i procjena dijagnostičke tačnosti ispitivanih parametara.
U studiju je uključeno 90 trudnica sa visokim rizikom sa razvoj preeklampsije, a koje su se javile radi
praćenja trudnoće u Ginekološko-akušersku kliniku „Narodni Front“ u Beogradu. Na osnovu
primarnog ishoda trudnoće, ispitanice su klasifikovane u grupu trudnica sa visokorizičnom trudnoćom
(RG), koja nije razvila preeklampsiju, i grupu trudnica sa preeklampsijom (PG). U prvoj fazi
istraživanja određeni su osnovni klinički i biohemijski parametri i osnovni parametri lipidnog profila
tokom prvog, drugog, trećeg trimestra i pred porođaj. Koncentracije neholesterolskih sterola (NHS) u
serumu i lipoproteinskim česticama visoke gustine (HDL) su određene metodama tečne hromatografije
sa tandem masenom detekcijom (HPLC-MS/MS), prethodno implementiranim i validiranim u
laboratoriji Katedre za medicinsku biohemiju, a izabrani sfingolipidi HPLC-MS/MS metodom
razvijenom za potrebe ove studije, takođe, u četiri tačke tokom gestacije. Masena koncentracija
apolipoproteina M (apoM) je određivana tehnikom enzimskog imunoeseja. Aktivnosti lecitin-holesterol
aciltransferaze (LCAT) i holesterol-estar transfernog proteina (CETP) su procijenjene na osnovu brzine
stvaranja i prenosa holesterol estara. Aktivnost paraoksonaze 1 (PON1) mjerena je kinetički
korišćenjem paraoksona kao supstrata.
U okviru studije uspješno je optimizovana i validirana HPLC-MS/MS metoda za kvantifikaciju
sfingozina, sfinganina, sfingozin-1-fosfata (S1P), sfinganin-1-fosfata, ceramida C16:0 (Cer C16:0) i
C24:0 (Cer C24:0), i sfingomijelina C16:0 (SM C16:0). Zbog izraženog efekta matriksa, prilikom
konstrukcije kalibracionih krivih kao matriks je korišten pool humane plazme. Varijacije unutar serija
su bile 3,8-18,8%, a između serija 4,1-19,4%. Tačnost se kretala u opsegu od ± 15% od nominalne
vrijednosti. Koncentracije triglicerida su bile značajno više u PG u odnosu na RG (p <0,05 u svim
ispitivanim tačkama), dok je koncentracija HDL holesterola bila značajno niža u PG u 2. trimestru u
poređenju sa RG (p <0,05). Povećanje koncentracije holesterola u RG je bilo praćeno značajnim
povećanjem koncentracija holesterolskih prekursora dezmosterola (p <0,001), 7-dehidroholesterola (p
<0,05) i latosterola (p <0,001). S druge strane, u PG uprkos povećanju koncentracije ukupnog
holesterola, nisu uočene značajne promjene u koncentracijama dezmosterola (p = 0,427) i 7-
dehidroholesterola (p =0,368), već samo u koncentraciji latosterola (p <0,05). Porast koncentracije
holesterolskh prekursora krajem trudnoće u RG bio je praćen značajnim padom koncentracija markera
apsorpcije kampesterola (p <0,05) i β-sitosterola (p <0,05), dok u PG uprkos porastu koncentracije
latosterola nije bilo značajnih promjena u koncentracijama biljnih sterola (p =0,364 za kampesterol i p
=0,426 za β-sitosterol), što upućuje na djelimično izmjenjenu homeostazu holesterola u PG. Uočeni su
različiti obrasci u sfingolipidnim profilima između ispitivanih grupa. Koncentracije S1P u RG su se
povećavale od 1. trimestra do porođaja (p <0,001)...Despite advancements in elucidating the pathophysiological mechanisms involved in the development
of preeclampsia, delivery remains the only effective therapy. The risk of developing preeclampsia is
most commonly assessed based on demographic characteristics and maternal risk factors, which have
low positive predictive values. Since cardiovascular diseases and preeclampsia share numerous risk
factors, and lipid and lipoprotein metabolism disorders are considered key factors in the pathogenesis
of atherosclerosis and the development of cardiovascular diseases, there is a need for a more detailed
investigation of lipid metabolism changes and their significance in predicting the risk of preeclampsia.
The aim of this study was to longitudinally monitor specific components of the lipidome in women
with high-risk pregnancies, analyze differences in specific lipidome elements between women with and
without preeclampsia, and evaluate the diagnostic accuracy of the examined parameters.
The study included 90 pregnant women at high risk for developing preeclampsia, who were monitored
at the Gynecology and Obstetrics Clinic "Narodni Front" in Belgrade. Based on the primary pregnancy
outcome, participants were classified into a high-risk pregnancy group (RG) that did not develop
preeclampsia and a preeclampsia group (PG). In the first phase of the study, basic clinical and
biochemical parameters, as well as lipid profile parameters, were determined during the first, second,
and third trimesters, and before delivery. Concentrations of non-cholesterol sterols (NCS) in serum and
high-density lipoprotein particles (HDL) fraction were measured using liquid chromatography-tandem
mass spectrometry (HPLC-MS/MS) methods previously implemented and validated in the laboratory
of the Department of Medical Biochemistry. Selected sphingolipids were measured using an HPLCMS/
MS method developed specifically for this study, also at four gestational points. The mass
concentration of apolipoprotein M (apoM) was determined using an enzyme immunoassay technique.
The activities of lecithin-cholesterol acyltransferase (LCAT) and cholesterol ester transfer protein
(CETP) were assessed based on the rates of cholesterol ester formation and transfer. Paraoxonase 1
(PON1) activity was measured kinetically using paraoxon as a substrate.
In this study, an HPLC-MS/MS method was successfully optimized and validated for quantifying
sphingosine, sphinganine, sphingosine-1-phosphate (S1P), sphinganine-1-phosphate, ceramide C16:0
(Cer C16:0), ceramide C24:0 (Cer C24:0), and sphingomyelin C16:0 (SM C16:0). Due to a pronounced
matrix effect, a pool of human plasma was used as the matrix for constructing calibration curves. Intraassay
variations ranged from 3.8% to 18.8%, while inter-assay variations were between 4.1% and
19.4%, with accuracy within ±15% of the nominal values. Triglyceride concentrations were
significantly higher in the PG compared to the RG (p < 0.05 at all points), while HDL cholesterol
levels were significantly lower in PG during the 2nd trimester compared to RG (p < 0.05). In RG, an
increase in cholesterol concentrations was accompanied by significant increases in cholesterol
precursors desmosterol (p < 0.001), 7-dehydrocholesterol (p < 0.05), and lathosterol (p < 0.001). In PG,
despite rising total cholesterol levels, no significant changes were observed for desmosterol (p = 0.427)
or 7-dehydrocholesterol (p = 0.368), with only lathosterol showing a significant increase (p < 0.05).
Late pregnancy increases in cholesterol precursors in RG were associated with significant decreases in
absorption markers campesterol (p < 0.05) and β-sitosterol (p < 0.05). In contrast, PG showed no
significant changes in phytosterols’ concentrations despite lathosterol increases (p = 0.364 for
campesterol and p = 0.426 for β-sitosterol), indicating altered cholesterol homeostasis in PG. Distinct
sphingolipid profiles were observed between the groups. S1P concentrations in RG increased from the
1st trimester to delivery (p < 0.001)..
Socijalnoidentitetske intervencije za redukciju međugrupnih pristrasnosti: sistematizacija i predlozi za unapređenje procedura
No full textIn this thesis, we focused on social-identity interventions for intergroup bias reduction, more precisely, on methodological practices used when these interventions are tested. We aimed to systematically review practices of using manipulation and plausibility checks, and then to experimentally test how individual differences shape the relations between intervention and its plausibility, effectiveness, and success.
In the systematic literature review (Study 1), we analyzed the current practices of plausibility and manipulation checks use in experimental studies that test social-identity interventions for intergroup bias reduction. We were interested in the frequency of plausibility and manipulation checks use in these experiments, as well as on the purpose of these checks, i.e., whether they are used as criteria for participants’ exclusion from the analysis of interventions’ effects. The results indicate that the use of manipulation checks is more frequent than the previously observed average in socio-psychological experiments. On the other hand, the use of plausibility checks is extremely rare. Additionally, we observed that these types of checks are rarely used as exclusion criteria.
Then, across four experiments (Study 2), we tested two variations of a dual-identity intervention that originate from the Gateway group paradigm – one framed from the outgroup perspective, and another framed from the ingroup perspective. Here we were particularly focused on differences between the interventions in terms of their plausibility and effectiveness to induce perception of gateway groups’ dual identity, as well as on the relations between individual differences in ideological beliefs, ethnic identification, ethnocultural perspective taking, outgroup threat perception, and outgroup contact on one hand, and plausibility and dual identity perception on the other. The experiments were conducted in three post-conflict contexts: Serbia, Federation of Bosnia and Herzegovina, and Republika Srpska. Our results consistently indicated that plausibility assessment is shaped by individual differences in outgroup threat perception and perspective taking. When it comes to the differences between the interventions, we observed that the effectiveness of outgroup experience intervention, but not ingroup norm intervention, was moderated by plausibility assessment. This effect was especially pronounced in the contexts that were more directly affected by the recent intergroup conflict (Federation of Bosnia and Herzegovina, Republika Srpska), compared to the context of Serbia where conflict was present less directly.
Finally, across two experiments (Study 3), we tested whether plausibility shaped the success of the interventions in bias reduction. Consistent to Study 2, we observed that plausibility was important for the success of the outgroup experience intervention, but not the ingroup norm one. Importantly, we observed a backfire effect of the outgroup intervention among the individuals who assessed it as implausible in the context charged with intergroup threat (Federation of Bosnia and Herzegovina).
We discuss the observed results in the context of social-identity approach to intergroup bias and offer recommendations for further testing application of social-identity interventions.U fokusu ovog rada bile su socijalnoidentitetske intervencije za smanjenje međugrupnih pristrasnosti, preciznije, metodološke prakse koje se koriste pri testiranju ovih intervencija. Cilj nam je bio da sistematski pregledamo prakse korišćenja provera efikasnosti manipulacije (da li manipulacija utiče na konstrukt koji želimo njome da manipulišemo) i uverljivosti intervencija, a zatim da eksperimentalno testiramo kako individualne razlike oblikuju odnose između intervencije i njene uverljivosti, efikasnosti i uspešnosti.
U sistematskom pregledu literature (Studija 1), analizirali smo postojeće prakse provera manipulacije i uverljivosti u eksperimentalnim studijama koje ispituju efekte socijalnoidentitetskih intervencija. Posebnu pažnju obratili smo na učestalost upotrebe provera uverljivosti i efikasnosti manipulacije u ovim eksperimentima, kao i na njihovu ulogu u istraživanju, tj. da li se koriste kao kriterijum za isključenje učesnika iz analize efekata intervencija. Rezultati pokazuju da je upotreba provera efikasnosti manipulacije češća nego što je prethodno zabeleženo u socijalnopsihološkim eksperimentima. S druge strane, upotreba provera uverljivosti je izuzetno retka. Takođe, primećeno je da se ove vrste provera retko koriste kao kriterijum za isključenje.
Zatim smo kroz četiri eksperimenta (Studija 2) testirali dve varijante dualnoidentitetskih intervencija (podvrsta socijalnoidentitetskih intervencija) koje potiču iz paradigme „Grupa poveznica“ – jednu formulisanu iz perspektive nepripadničke grupe, a drugu iz perspektive pripadničke grupe. Poseban fokus bio je na razlikama između intervencija u pogledu njihove uverljivosti i efikasnosti u izazivanju percepcije dualnog identiteta manjinske grupe, kao i na odnosima između individualnih razlika u političkoj orijentaciji, etničkoj identifikaciji, zauzimanju perspektive drugih etnokulturnih grupa, opažanju međugrupne pretnje pretnje i kontaktu sa spoljnom grupom s jedne strane, i uverljvosti sadržaja intervencije i percepcije dualnog identiteta sa druge strane. Eksperimenti su sprovedeni u tri postkonfliktna konteksta: Srbiji, Federaciji Bosne i Hercegovine i Republici Srpskoj. Naši rezultati dosledno ukazuju na to da procenu uverljivosti oblikuju individualne razlike u opaženoj pretnji i preuzimanju perspektive. Kada je reč o razlikama između intervencija, primećeno je da procena uverljivosti moderira efikasnost intervencije formulisane iz perspektive nepripadničke grupe, dok ovakav efekat nije zabeležen kod intervencije formulisane iz perspektive pripadničke grupe. Ovaj efekat je bio posebno izražen u kontekstima koji su bili direktnije pogođeni nedavnim međugrupnim konfliktom (Federacija Bosne i Hercegovine, Republika Srpska), u poređenju sa Srbijom, gde je konflikt bio manje direktno prisutan.
Na kraju, kroz dva eksperimenta (Studija 3), testirali smo da li uverljivost oblikuje uspešnost intervencija u smanjenju pristrasnosti. Konzistentno sa nalazima Studije 2, primetili smo da je uverljivost važan faktor uspešnosti intervencije formulisane iz perspektive nepripadničke grupe, ali ne i intervencije formulisane iz perspektive pripadničke grupe. Značajno je napomenuti da je intervencija formulisana iz perspektive nepripadničke grupe imala kontraefekat u slučajevima kada je ocenjena kao neuverljiva, posebno u kontekstu u kom je opažena međugrupna pretnja snažnija (Federacija Bosne i Hercegovine).
Dobijene rezultate diskutovali smo u kontekstu socijalnoidentitetskog pristupa međugrupnim pristrasnostima i ponudili preporuke za dalja testiranja i primenu socijalnoidentitetskih intervencij
Synthesis, characterization, and examination of antioxidant and biological features of differently functionalized hydrazones and pyrazolones
No full textNapredak hemijskih nauka u savremenom dobu doprineo je rešavanju brojnih
praktičnih i egzistencijalnih pitanja, naročito u oblasti medicine i
farmacije. Ipak, savremeni izazovi u oblasti javnog zdravlja ističu neophodnost
kontinuiranih istraživanja, kako u dizajnu novih, tako i poboljšavanju
postojećih lekova. Među raznovrsnim hemijskim entitetima, hidrazonski i
pirazolonski strukturni motivi uživaju poseban status u medicinskoj hemiji, o
čemu svedoči mnoštvo naučnih radova, preglednih članaka i odobrenih lekova.
U okviru ove doktorske disertacije, uspešno je sintetisano i okarakterisano
sedamdeset i četiri hidrazonska i pirazolonska derivata, koji su dalje
podvrgnuti ispitivanju različitih bioloških aktivnosti. Teorijskim i
eksperimentalnim metodama ispitan je njihov antioksidativni potencijal, pri
čemu je ustanovljeno da pedeset i četiri derivata poseduje antiradikalska
svojstva. Ispitivanjemcitotoksičnih efekata identifikovano je dvadeset i šest
hidrazona koji indukuju smanjenje vijabilnosti ćelija, pri čemu pojedini
ispoljavaju selektivno dejstvo prema ćelijama raka. Analizom redoks parametara
konstatovano je da hidrazoni najverovatnije ispoljavaju citotoksičnost
narušavanjem ćelijske redoks ravnoteže. Ispitivanjem antibakterijskih
svojstava novosintetisanih hidrazona utvrđeno je da većina derivata ispoljava
značajnu aktivnost prema odabranim bakterijskim sojevima. Teorijskim
ispitivanjem interakcija pirazolona sa odabranim proteinima virusa SARS-CoV2 identifikovani su povoljni modaliteti i afiniteti vezivanja pojedinih
derivata, što ukazuje na njihov antiviralni potencijal. Teorijskim ispitivanjem
ADMET profila konstatovano je da testirana jedinjenja generalno ispunjavaju
većinu kriterijuma kojima se procenjuje perspektivnost, bezbednost i efikasnost
njihove potencijalne primene.The advancement of chemical science in the modern era has played a significant role
in addressing numerous practical and existential issues, particularly in medicine and
pharmacy. However, current public health challenges underline the ongoing need for
continuous research in the design of new drugs and enhancement of existing ones. Among
diverse chemical entities, hydrazone and pyrazolone structural motifs hold a privileged
status in medicinal chemistry, which is supported by numerous scientific papers, review
articles, and approved drugs.
In this doctoral dissertation, seventy-four hydrazone and pyrazolone derivatives
were successfully synthesized, characterized, and screened for various biological
activities. The antioxidant potential was assessed using theoretical and experimental
methods, which revealed fifty-four compounds with antiradical properties. Cytotoxicity
investigations identified twenty-six hydrazones that induce a decrease in cell viability,
where some of them exhibited selectivity towards cancer cells. Analysis of redox
parameters suggested that hydrazones presumably exhibit cytotoxicity by disrupting the
cellular redox balance. Additionally, antibacterial investigations on the newly synthesized
hydrazones revealed that most derivatives exhibit significant activity against selected
bacterial strains. Theoretical studies regarding the interaction of pyrazolones with
selected SARS-CoV-2 virus protein targets highlighted favorable binding modes and
binding affinities of several derivatives, indicating their antiviral potential. Finally,
theoretical analysis of ADMET profile revealed that the tested compounds generally fulfil
most of the criteria that define the prospect, safety, and efficacy of their potential use
Numerical simulations of the process of closure of the Vardar branch of Neotethys
No full textМезозоjску геодинамику Балканског полуострва карактеришу процеси затварања оке-
ана Неотетиса коjи су грубо довели до данашњег распореда геотектонских jединица. Тачна
динамика ових процеса, редослед геодинамичких догађаjа, као и обjашњење настанка и
смештања офиолитских поjасева и магматских стена у овом периоду међу геолозима дово-
ди до различитих тумачења и контроверзи. Ова теза доприноси решавању геодинамичких
проблема коjи су везани за последње фазе развоjа мезозоjског океана Неотетиса. У те свр-
хе примењена jе релативно нова методологиjа нумеричког геодинамичког моделовања. У
тези су формирани 2Д термомеханички модели. Они обухватаjу: а) затварање Неотетиса
и б) динамику већ субдуковане плоче. Коришћен jе геодинамички код I2VIS коjи приме-
њуjе методу конзервативних коначних разлика и поступак маркера у ћелиjи. Спроведена
jе ограничена параметарска студиjа где су истражени утицаjи различитих параметара
на еволуциjу затварања Неотетиса. Утврђени су утицаjи укупне почетне ширине океана,
асиметриjе океанског домена, старости океанске литосфере, брзина кретања плоча, као и
вредности фактора слабљења услед присуства флуида и растопа. Резултати моделовања
указуjу да jе за обjашњење различитих офиолитских поjасева на Балканском полуострву
довољно постоjање jедног океанског домена коjи се затвара путем jедне интраокеанске
субдукциjе ориjентисане ка североистоку. Такође, у овим нумеричким симулациjама оке-
ан се затвара након 25 милиона година, што одговара концепциjи затварања Неотетиса
краjем jуре - почетком креде. На питање магматизма горње креде (Сава-Вардар зона и
Тимочки магматски комплекс) jе у контексту резултата овог моделовања пружен физички
оправдан сценарио коjи се односи на накнадно кидање већ субдуковане плоче и уздиза-
ње њеног плићег дела, што може довести до постколизионог магматизма близу контакта
Европе и Адриjе. Ово моделовање указуjе да механизам откидања плоче може изазвати
накнадни субдукциони магматизам у одсуству отвореног океана на површини.Mesozoic geodynamics of the Balkan peninsula is characterized by processes of oceanic
closure of Neotethys that roughly lead to the present configuration of geotectonic units. Precise
dynamics of these processes, the sequence of geodynamic events, as well as the explanation
of origin and emplacement of the ophiolite belts and magmatic rocks in this period leads
to different interpretations and controversies among geologists. This thesis is contributing
to the solution of geodynamic problems related to terminal phases of the life of Mesozoic
ocean called Neotethys. To this end, a relatively novel methodology of numerical geodynamic
modelling is applied. In the thesis 2D thermomechanical models are created. These include: a)
closure of Neotethys and b) dynamics of already subducted plate. A geodynamic code I2VIS,
utilizing the conservative finite differences method with marker-in-cell approach, is used. A
limited parameter study was conducted, wherein the influences of different parameters on the
evolution of Neotethys closure were investigated. The influences of the following parameters are
determined: initial ocean width, asymmetry of the oceanic domain, ages of oceanic lithosphere,
plate velocities as well as the values of weakening factors due to presence of fluids and melts.
Results of the modelling suggest that a single oceanic domain, closed via a single north-eastward
intra-oceanic subduction in sufficient in order to account for different ophiolite belts in the
Balkans. Furthermore, in these numerical simulations the ocean is fully closed after 25 million
years, which is in agreement with the concept of the Neotethyian closure in the Latest Jurassic
- Earliest Cretaceaus. With regards to the question of Upper Cretaceaus magmatism (Sava-
Vardar zone and Timok Magmatic Complex), the modelling in this thesis has given a physically
sound scenario which relates to the detachment of the already subducted plate, and the rise of
its shallower parts, which can lead to the post-collisional magmatism in the vicinity of Europe-
Adria contact. This modelling suggests that the mechanism of plate detachment can induce
subsequent subduction-related magmatism in the absence of an open ocean at the surface