Czsaopisma Uniwersytetu w Siedlcach
Not a member yet
3100 research outputs found
Sort by
The Old Intelligentsia at the Threshold of Communism –A Crisis of Ethos
No full textZ perspektywy historycznej ukazano funkcjonowanie polskiej inteligencji do koń ca II wojny światowej, by na tym tle przedstawić przyczyny kryzysu inteligenckiego etosu w początkach systemu komunistycznego na ziemiach polskich. Esej przynosi również przykładowy portret tych, którzy z ramienia nowego systemu występowali w roli tzw. werbowników, jak i reprezentantów dawnej inteligencji, którzy z rozmaitych powodów mniej czy bardziej ściśle związali się z komunistami.From a historical perspective, the author presents the functioning of the Polish intelligentsia up to the end of World War II, in order to depict against this backdrop the causes of the crisis of the intelligentsia\u27s ethos during the early days of the communist system in Polish territories. The essay also provides exemplary portraits of those who acted as so-called recruiters on behalf of the new system,as well as representatives of the former intelligentsia who, for various reasons, became more or less closely associated with the communists
The definition of LOVE in contemporary Polish according to survey data
No full textThe aim of this article is to present the results of a survey in which English language students were asked to formulate a contemporary dictionary definition of love in Polish. The survey was completed by 101 people, including 85 women and 16 men, aged 21–23. It asked one question: What do you think should be included in the definition of love in a contemporary Polish dictionary? Try to write a definition of love in Polish. The aim of the question was to examine whether students also notice a certain change in the perception of love and whether they see the need to introduce inclusive elements into the dictionary definition of love.Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie wyników ankiety, w której studenci języka angielskiego zostali poproszeni o sformułowanie współczesnej definicji słownikowej miłości w języku polskim. Ankietę wypełniło 101 osób, w tym 85 kobiet i 16 mężczyzn w wieku 21–23 lat. Zadano im jedno pytanie: Co Twoim zdaniem powinno znaleźć się w definicji miłości we współczesnym słowniku języka polskiego? Spróbujcie napisać definicję miłości w języku polskim. Celem pytania było zbadanie, czy studenci dostrzegają również pewną zmianę w postrzeganiu miłości i czy widzą potrzebę wprowadzenia elementów inkluzywnych do słownikowej definicji miłości
Inflection from the perspective of general linguistics – some remarks
No full textInflection is a feature distinguished virtually from the beginning of philosophical and philological thought on language in the European tradition of linguistic and pre-linguistic description. Inflectional phemomena, usually viewed by users of inflectional languages in terms of correctness of word forms of dictionary units in utterances, may be identified as a manifestation of paradigmatic organization of lexical assets of language. Formalization of inflecting features may thus be described, from a naive though cognitively useful perspective, as a manifestation of more profound rules concerning the language matter, preserved and relevant in its structure. The paper points at certain properties and internal relations of inflec-tion. They may, for various reasons, not be equally obvious to the users of languages with inflecting and non-inflecting characteristics. Moreover, such properties, which concern basically three areas: morphology, semantics, and syntax, are perceived differently when related to the features of one’s own language code and when compared with other codes, quite independently of peculiar properties that hypothetically could make it possible to confirm or to deny the validity of their description in inflective terms.Fleksja jest cechą wyróżnianą praktycznie od początku filozoficznej i filologicznej refleksji nad językiem w europejskiej tradycji opisu lingwistycznego i przedjęzykowego. Zjawiska fleksyjne, zazwyczaj postrzegane przez użytkowników języków fleksyjnych w kategoriach poprawności form wyrazowych jednostek słownikowych w wypowiedziach, można zidentyfikować jako przejaw paradygmatycznej organizacji walorów leksykalnych języka. Formalizacja cech fleksyjnych może być zatem opisana, z naiwnej, choć użytecznej poznawczo perspektywy, jako przejaw głębszych reguł dotyczących materii języka, zachowanych i istotnych w jego strukturze. Artykuł wskazuje na pewne właściwości i wewnętrzne relacje fleksji. Mogą one, z różnych powodów, nie być równie oczywiste dla użytkowników języków o cechach infleksyjnych i nieinfleksyjnych. Co więcej, właściwości te, dotyczące zasadniczo trzech obszarów: morfologii, semantyki i składni, są postrzegane odmiennie w odniesieniu do cech własnego kodu językowego oraz w porównaniu z innymi kodami, zupełnie niezależnie od specyficznych właściwości, które hipotetycznie mogłyby umożliwić potwierdzenie lub zaprzeczenie trafności ich opisu w terminach fleksyjnych
Improving the crisis management system based on the experience of the 2024 floods in Poland
No full textPraca ma celu przedstawienie propozycji doskonalenia polskiego systemu zarządzania kryzysowego w kontekście doświadczeń z powodzi, która miała miejsce w Polsce w 2024 r. Publikacja powstała na podstawie aktualnych badań, posiada aspekt poznawczy i praktyczny. Dotyka niezwykle is-totnego zagadnienia, to jest sposobu ochrony życia i zdrowia ludzi podczas powodzi. Metody badawcze: Podstawową metodą badawczą była jakościowa analiza empiryczna, przeprowadzona przy użyciu otwartych wywiadów pogłębionych. Wywiady przeprowadzono z przedstawicielami kadry kierowniczej administracji samorządowej i powiatowych centrów zarządzania kryzysowego, którzy pełnili swoje obowiązki służbowe podczas powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. Analizę empiryczną uzupełniono metodą teoretyczną, polegającą na krytycznym przeglądzie literatury przedmiotu oraz metodą wnioskowania deduk-cyjnego. Przedmiotem badań były formy wsparcia uznane za kluczowe w kontekście powodzi, która miała miejsce w Polsce we wrześniu 2024 r., a także katalog problemów i wyzwań ujawnionych podczas akcji ra-towniczych i pomocowych. Głównym celem badań było sformułowanie propozycji usprawnienia systemu zarządzania kryzysowego w przypadku powodzi, z uwzględnieniem doświadczeń i problemów zidentyfikowanych podczas wydarzeń z września 2024 r. W badaniu sformułowano dwa główne pytania badawcze: (1) Jakie były kluczowe problemy, z jakimi borykali się mieszkańcy obszarów dotkniętych powodzią we wrześniu 2024 r.? oraz (2) Jakiego rodzaju pomoc należy zapewnić, aby skutecznie zminimal-izować negatywne skutki tego zdarzenia? Główne wnioski: System zarządzania kryzysowego powinien uwzględniać regulację następujących kwestii: 1) szkolenia z zakresu reagowania kryzysowego dla pra-cowników placówek edukacyjnych i opiekuńczych, w których przebywają osoby małoletnie; 2) precyzyjne wyznaczenie miejsc ewakuacyjnych odpowiednich do rodzaju i skali zagrożenia; 3) organizacja tymczasowego zakwaterowania i miejsc zastępczych dla ofiar; 4) usprawnienia zapewniające szybką ocenę uszkodzonych budynków i pomoc w naprawach; 5) środki mające na celu szybkie przywrócenie infrastruktury i warunków sanitarnych; oraz 6) zwiększenie liczby personelu administracyjnego proporcjonalnie do skali kryzysu.The aim of this paper is to present proposals for improving the Polish crisis management system in the context of the experiences of the flood that took place in Poland in 2024. The publication is based on current research and has both cognitive and practical aspects. It touches upon an extremely important issue, namely how to protect human life and health during floods. Research methods: The primary research method was qualitative empirical analysis, conducted using open-ended in-depth interviews. The interviews were conducted with representatives of the management staff of local government administration and district crisis management centres who performed their professional duties during the flood that occurred in September 2024. Empirical analysis was supplemented by a theoretical method consisting of a critical review of the literature on the subject and a method of deductive reasoning. The subject of the research was the forms of support considered crucial in the context of the flood that occurred in Poland in September 2024, as well as a catalogue of problems and challenges revealed during rescue and relief operations. The main objective of research was to formulate proposals for improving the crisis management system in the event of a flood, taking into account the experiences and problems identified during the events of September 2024. The study formulated two main research questions: (1) What were the key problems faced by residents of the areas affected by the floods in September 2024? and (2) What types of assistance should be provided to effectively minimise the negative effects of this event? Main conclusions: The crisis management system should consider regulating the following issues: 1) crisis response training for employees of educational and care facilities where minors are present; 2) precise designation of evacuation sites appropriate to the type and scale of the threat; 3) organization of temporary accommodation and replacement locations for victims; 4) improvements to ensure rapid assessment of damaged buildings and repair assistance; 5) measures aimed at the rapid restoration of infrastructure and sanitary conditions; and 6) an increase in the number of administrative staff commensurate with the scale of the crisis
Instrumentalizacja migracji jako wyzwanie dla bezpieczeństwa granic Unii Europejskiej – przypadek Litwy
No full textIn 2021, the instrumentalization of migration became a significant security challenge for three European Union (EU) member states, namely Lithuania, Poland, and Latvia. This phenomenon gained particular importance when it was recognized as a hybrid threat aimed at destabilizing the eastern border of NATO and the EU. Instrumentalization of population movements, understood as the de facto direction of migrants toward the territories of selected states, became a form of political pressure. It com-pels member states to take urgent measures to protect their borders and coordinate their humanitarian and security responses. The aim of this article is to present the issue of migration instrumentalization as a tool of political pressure and to examine its impact on the security of the EU’s external borders, with particular emphasis on the case of Lithuania. This analysis highlights the use of migration in an interna-tional context and its consequences for EU member states. The paper examines the Lithuanian-Belarus-ian border and analyses the measures implemented by Lithuania to safeguard the border and ensure the security of its citizens. It also assesses the effectiveness of Lithuania’s actions in the context of compli-ance with international law and humanitarian standards. The research process employed a descriptive-explanatory approach, allowing for both the description and explanation of the phenomenon. To enhance the credibility and reliability of the study’s results, the research employed methodological triangulation, combining the dogmatic-legal method, the comparative method, and desk research. The data used in the analysis came from numerous analytical canters specializing in Central and Eastern Europe, including the Centre for Eastern Studies (OSW), the Institute of Central Europe (IEŚW), and the Polish Institute of International Affairs (PISM). The analysis resulted in a current diagnosis of the situation related to the actions of EU member states, using the example of Lithuania, in combating the instrumentalization of migration, as well as supplementing existing research findings.W 2021 roku instrumentalizacja migracji stała się jednym z istotnych wyzwań bezpieczeństwa dla trzech państw członkowskich Unii Europejskiej (UE), czyli Litwy, Polski oraz Łotwy. Zjawisko to zyskało szczególne znaczenie, w momencie gdy zostało uznane za zagrożenie hybrydowe mające na celu destabilizację wschodniej granicy NATO i UE. Instrumentalizacja przepływów ludności, rozumiana jako kierowanie ruchów migracyjnych na terytorium wybranych państw, stała się formą presji politycznej, zmuszając państwa człon-kowskie do pilnych działań w zakresie ochrony granic oraz koordynacji odpowiedzi na wyzwania humanitarne i bezpieczeństwa. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie problematyki instrumentalizacji migracji jako narzędzia wywierania presji politycznej, a także wpływu tego zjawiska na bezpieczeństwo granic Unii Euro-pejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem przypadku Litwy. Niniejsza analiza koncentruje się na wykorzysta-niu migracji w kontekście międzynarodowym oraz na konsekwencjach tego zjawiska dla państw członkow-skich UE. W ramach badań przeanalizowano sytuację na granicy litewsko-białoruskiej oraz środki podjęte przez Litwę w celu ochrony granicy i zapewnienia bezpieczeństwa własnym obywatelom. Dalsza część pracy poświęcona została ocenie skuteczności działań tego państwa w świetle przestrzegania prawa międzynarodo-wego oraz standardów humanitarnych. W badaniu zastosowano triangulację metodologiczną polegającą na po-łączeniu metody dogmatyczno-prawnej, metody porównawczej oraz desk research. Dane wykorzystane w ana-lizie pochodziły z licznych ośrodków analitycznych specjalizujących się w tematyce Europy Środkowo-Wschodniej, w tym z Ośrodka Studiów Wschodnich (OSW), Instytutu Europy Środkowej (IEŚW) oraz Pol-skiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (PISM). Analiza przykładu Litwy umożliwiła aktualną diagnozę sytuacji związanej z działaniami państw członkowskich UE w zakresie zwalczania instrumentalizacji migracji, a także uzupełnieniem dotychczasowych wyników badań
The formation of RMF FM’s market position in its early years of operation
No full textRadio RMF FM było pierwszym komercyjnym nadawcą na polskim rynku radiowym po transformacji ustrojowej, do któ rej doszło w 1989 roku. Był to czas kształtowania się systemu medialnego po przełamaniu monopolu Polskiego Radia. Radiofonia komercyjna w odróżnieniu od państwowej od początku musiała zarobić na swoje funkcjonowanie. Równolegle z powstaniem komercyjnychnadawcó w radiowych kształtował się również rynek reklamowy.RMF FM was the first commercial broadcaster on the Polish radio market following the political transformation that took place in 1989. This period marked the formation of a new media system after the monopoly of Polish Radio had been broken. Unlike state-owned broadcasting, commercial radio stations were required from the outset to generate revenue to sustain their operations. Simultaneously with the emergence of commercial broadcasters, the advertising market also began totake shape
ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ, ФОРМИРУЮЩАЯ АЛЬТЕРНАТИВНЫЕ ПЛАНЫ КАК ЭЛЕМЕНТ ВВЕДЕНИЯ В ЗАБЛУЖДЕНИЕ ПРОТИВНИКА
No full textThe article addresses the problem of employing shaping operations related to branch plans as a tool for deceiving an opponent in land tactical operations. The aim of the study was to develop a concept for using preparatory activities associated with branch plans to induce the adversary to make unfavorable decisions regarding force deployment and to indicate how this concept can be integrated with disinfor-mation. The research problem was formulated as the question: How can an opponent be induced to adopt an incorrect force disposition that will hinder further tactical operations? The hypothesis assumes that preparing and partially implementing activities linked to branch plans may cause the opponent to commit an error by prematurely or improperly employing their combat potential. The research employed methods of abstraction, comparison, synthesis, and classification, supported by the analysis of practical experiences from staff planning. The findings indicate that parallel preparation of the main plan and a branch plan, supported by shaping operations and disinformation, may create a decision-making dilemma for the oppo-nent. As a result, the adversary can disperse forces or deploy them incorrectly, allowing the achievement of local superiority. The conclusions suggest that branch planning should not only ensure operational flex-ibility, but may also serve as an active instrument influencing opponent’s decisions.Auf der Grundlage professioneller Praxis bei der Planung taktischer Operationen von Bodentruppen wurde festgestellt, dass der Einsatz alternativer Aktionen (Pläne) das Potenzial hat, den Gegner zu verwirren und ihn durch einen ungünstigen, verfrühten Einsatz seiner eigenen Fähigkeiten zu einem Fehler zu veranlassen. Zu den wesentlichen Quellen und Studien gehörten operative Standardisierungsdokumente der US-Streitkräfte, der NATO und der polnischen Streitkräfte. Außerdem wurden wissenschaftliche Studien über Verwirrung und Desinformation herangezogen. Ein solches Vorgehen entspricht dem Manöveransatz, der darauf abzielt, eine Konfrontation mit den Stärken des Gegners zu vermeiden. Im Einklang mit den neuesten Konzepten der westlichen Kriegskunst ist das Ziel zu erwähnen, den Gegner dazu zu bringen, den taktischen Schwerpunkt ungünstig zu verlegen. Die Schlacht wird dann auf der Grundlage der Schaffung einer Gelegenheit und deren Ausnutzung geplant. Das Wesen eines solchen Prozesses besteht darin, ein Scheinmanöver und eine Desinformation zu sein, die den vorangegangenen Gestaltungsaktivitäten Glaubwürdigkeit verleiht. Das Konzept integriert die bisherigen Erkenntnisse über Täuschung und Desinformation. Zu diesen Überlegungen gehört auch die Umsetzung des Magruder-Prinzips in die taktische Einsatzplanung. Die vorliegende Publikation knüpft direkt an die vorangegangene an, indem sie die beschriebenen Prozesse und Arbeitsprodukte von Stäben berücksichtigt. Neben der theoretischen Interpretation enthält der Text Hinweise auf ein praktisches Beispiel aus der Erfahrung des Autors, ein Beispiel aus der Geschichte der Kriegskunst (Golfkrieg I) und Schach. Zur Vereinfachung der Vorlesung werden eine Reihe von Definitionen militärischer Begriffe gegeben. Das Forschungsverfahren beruhte auf Abstraktion, Synthese, Vergleich und einfacher Klassifizierung, die die Möglichkeit eines solchen lokalen Vorteils bestätigte. In der theoretischen Synthese gelang es, Voraussetzungen, Erfolgsdeterminanten, Grenzen und Schlussfolgerungen sowie Entwicklungsrichtungen zu formulieren. Im Vorfeld wurden auch mögliche Verbindungen zu Mehrbereichsoperationen aufgezeigt, die in den US-Streitkräften eingeführt wurden und von denen man getrost annehmen kann, dass sie letztlich auch in den polnischen Streitkräften umgesetzt werden.Основываясь на профессиональной практике планирования тактических операций сухопутных войск, был отмечен потенциал использования альтернативных действий (планов) для того, чтобы запутать противника и побудить его совершить ошибку путем неблагоприятного, преждевременного развертывания собственных сил и средств. В качестве основных источников и исследований использовались документы по оперативной стандартизации вооруженных сил США, НАТО и польских вооруженных сил. Кроме того, использовались научные исследования, касающиеся путаницы и дезинформации. Такие действия тесно связаны с маневренным подходом, стремящимся избежать столкновения с сильными сторонами противника. В соответствии с новейшими концепциями западного военного искусства, стоит упомянуть о цели побудить противника невыгодно развернуть тактический центр тяжести. В этом случае сражение планируется на основе создания благоприятной возможности и ее использования. Суть такого процесса заключается в притворном маневре и дезинформации, придающих убедительность предшествующим формирующим действиям. Эта концепция объединяет предыдущие выводы об обмане и дезинформации. Эти соображения включают реализацию принципа Магрудера в тактическом планировании действий. Представленная здесь публикация непосредственно опирается на предыдущую, принимая во внимание описанные процессы и продукты работы штабов. Помимо теоретической интерпретации, в текст включены ссылки на практический пример из опыта автора, пример из истории военного искусства (война в Персидском заливе) и шахматы. Для упрощения лекции приводится ряд определений военных терминов. Процедура исследования была основана на абстрагировании, синтезе, сравнении и простой классификации, подтвердившей возможность такого локального преимущества. В ходе теоретического синтеза удалось сформулировать предпосылки, детерминанты успеха, ограничения, выводы и направления развития. Предварительно были выявлены возможные связи с многодоменными операциями, которые внедряются в Вооруженных силах США и, как можно с уверенностью предположить, в конечном итоге будут реализованы в Вооруженных силах Польши и Нато.Artykuł podejmuje problem wykorzystania działań kształtujących związanych z planami alternatywnymi jako narzędzia mylenia przeciwnika w działaniach taktycznych wojsk lądowych. Celem badań było opracowanie koncepcji wykorzystania działań przygotowawczych do planów alternatywnych w celu skłonienia przeciwnika do podjęcia niekorzystnych decyzji dotyczących rozmieszczenia sił oraz wskazanie możliwości powiązania tej koncepcji z dezinformacją. Problem badawczy sformułowano w postaci pytania: w jaki sposób można doprowadzić przeciwnika do przyjęcia niewłaściwego ugrupowania bojowego, które utrudni mu prowadzenie dalszych działań taktycznych. Przyjęto hipotezę, że przygotowanie i częściowa realizacja działań związanych z planami alternatywnymi może skłonić przeciwnika do popełnienia błędu poprzez przedwczesne lub niekorzystne użycie własnego potencjału bojowego. W badaniach zastosowano metody abstrahowania, porównania, syntezy oraz klasyfikacji, uzupełnione analizą doświadczeń praktycznych z planowania działań sztabowych. Analiza wykazała, że równoległe przygotowanie planu zasadniczego i alternatywnego, wsparte działaniami kształtującymi oraz dezinformacją, może prowadzić do powstania dylematu decyzyjnego po stronie przeciwnika. W konsekwencji może to skutkować rozproszeniem jego sił lub błędnym rozmieszczeniem potencjału, co stwarza warunki do uzyskania przewagi lokalnej. Wnioski wskazują, że planowanie wariantowe może pełnić nie tylko funkcję zabezpieczającą elastyczność działania, lecz także stanowić aktywne narzędzie oddziaływania na decyzje przeciwnika
VI Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Społeczeństwo w wojsku, wojsko w społeczeństwie w XIX-XXI w. Relacje i procesy w ujęciu interdyscyplinarnym" (Dęblin, 5–6 czerwca 2025 r.)
No full textPerception of Spanish lexical accent by native Polish speakers – conclusions from a didactic experiment
No full textThe topic of this article is related to the acquisition of prosodic speech elements in the process of learning foreign languages. The authors\u27 considerations focus on the perception of Spanish lexical accent. The first part of the paper discusses the perception of speech sounds. It also presents the characteristics of accent in Spanish and Polish. The second part of the article presents a teaching experiment conducted with a group of Polish-speaking students who learn Spanish as a foreign language. The aim of the experiment was to test the ability to phonetically recognize vowels or stressed syllables in Spanish words. Based on the results, it was possible to identify the most problematic accent patterns in terms of perception. A review of the relevant literature and the results of the experiment allows the author to conclude that these difficulties may be the consequence of weaknesses of the perceptual attention system and interference between the native and foreign languages. Therefore, it is necessary to supplement the foreign language teaching process with methods that consider the development of auditory sensitivity to phonetic differences between languages.Tematyka niniejszego artykułu dotyczy nabywania elementów prozodyki mowy w procesie nauki języków obcych. Rozważania autorów koncentrują się na percepcji hiszpańskiego akcentu leksykalnego. W pierwszej części artykułu omówiono percepcję dźwięków mowy. Przedstawiono również charakterystykę akcentu w języku hiszpańskim i polskim. W drugiej części artykułu przedstawiono eksperyment dydaktyczny przeprowadzony z grupą studentów polskojęzycznych uczących się języka hiszpańskiego jako języka obcego. Celem eksperymentu było sprawdzenie umiejętności fonetycznego rozpoznawania samogłosek lub sylab akcentowanych w wyrazach hiszpańskich. Na podstawie uzyskanych wyników udało się zidentyfikować najbardziej problematyczne wzorce akcentowe pod względem percepcji. Przegląd literatury przedmiotu oraz wyniki eksperymentu pozwalają autorowi wnioskować, że trudności te mogą być konsekwencją słabości układu uwagi percepcyjnej oraz interferencji między językiem ojczystym a językiem obcym. Dlatego konieczne jest uzupełnienie procesu nauczania języków obcych o metody uwzględniające rozwój wrażliwości słuchowej na różnice fonetyczne między językami