Czasopisma Naukowe ISP PAN
Not a member yet
2369 research outputs found
Sort by
Nowy nurt badań z udziałem dzieci — badania partycypacyjne: Etyczne i metodologiczne dylematy
No full textThe article’s author aims to present her own doubts and challenges, both methodological and ethical, that appeared during the course of designing research with the participation of children. The research involved interested school pupils putting together a school autobiography, in the form of a diary: “My school day”. Their task was to describe what was going on at school and how their day at school looked. The research questions focused on issues connected to being a child, to school seen and described from the viewpoint of a pupil. When designing the study, the author referred to the latest trends in biographical and participatory studies involving children, and a modern interpretation of Korczak’s concept. The goal was to give voice to the children, to enable them to freely express their own opinions regarding the difficulties of being a child at school. The author asks about dilemmas questioning the ethicality of studies with the participation of children. She provides examples of possible answers and solutions, while also posing questions about matters which — in her opinion — still generate difficulty when conducting research with children.Celem mojego artykułu jest przedstawienie moich wątpliwości i wyzwań zarówno metodologicznych jak i etycznych, które pojawiły się w czasie projektowania badania z udziałem dzieci. Badanie polegało na tworzeniu przez chętnych uczniów autobiografii szkolnej - w formie pamiętnika „Mój szkolny dzień”. Zadaniem uczniów było opisywanie tego, co dzieje się w szkole? Jak wygląda ich szkolny dzień? Przedmiot moich badań koncentrował się na zagadnieniu związanym z dzieciństwem, szkołą widzianą, opisywaną z perspektywy ucznia. W badaniach odwołuje się do najnowszych nurtów biograficznych i partycypacyjnych dzieci oraz współcześnie interpretowanej koncepcji Korczaka. Celem mojego badania było danie dzieciom prawa do głosu, do swobodnego wyrażania własnego zdania na temat dziecięcego trudu szkolnego. W artykule pokazuję pytania kontestujące etyczność badań z udziałem dzieci. Podaję przykładowe możliwości i rozwiązania, jak również stawiam pytania, które w moim przekonaniu nadal stanowią przeszkodę w prowadzeniu badań z dziećmi
Osobliwość dzieciństwa: na styku perspektywy queerowej i childhood studies
No full textThe article examines the conceptual space at the intersection between queer perspective and childhood studies, increasingly referred to as queer childhood studies. The text introduces two key approaches to understanding the child and childhood within the field of queer studies. It also outlines the two main planes of examining the queerness of childhood experiences and the child’s status, before proceeding to suggest exploring categories formative for the social discourse of childhood — such as development, innocence, and agency — through the lens of queerness. This highlights not only how these categories are entangled in sustaining the heteronormative social order, but also the value of incorporating queer childhood experiences and identities in order to provide a comprehensive and nuanced understanding of modern childhood.Artykuł problematyzuje konceptualną przestrzeń przecięcia queer studies i childhood studies, określaną coraz częściej po prostu queerowymi studiami nad dzieciństwem. Wychodzi od przedstawienia dwóch kluczowych sposobów rozumienia dziecka i dzieciństwa w studiach queerowych i dwóch głównych płaszczyzn analizowania queerowości doświadczeń dzieciństwa i statusu dziecka, a następnie proponuje spojrzenie przez kategorię queerowości na formatywne dla społecznego dyskursu dzieciństwa kategorie rozwoju, niewinności i sprawczości. Wskazuje nie tylko na ich uwikłanie w podtrzymywanie heteronormatywnego porządku społecznego, ale także na wartość uwzględniania queerowych dziecięcych doświadczeń i tożsamości w rozwijaniu złożonego, zniuansowanego obrazu współczesnego dzieciństwa
Wokół kategorii vulnerability na przykładzie podatności badaczy na zranienie
No full textThe category of “vulnerability” appears increasingly often in the works of Polish researchers, but is translated and interpreted in a variety of ways. Some use the Polish-ised version of the English word, “wulnerabilność”, others the neologism “ranliwość” [a “tendency to get hurt” — translator’s note], others still write about susceptibility to injury, hurt, whereas there are some who leave the category under the original, English-language name. The author therefore argues that the problematization of this concept is important, revealing in what contexts and meanings it functions. The category of vulnerability is examined in relation to researchers, taking particular account of qualitative researchers. In methodological discourse, it is rare for attention to be turned to researchers and therefore to their susceptibility to getting hurt, which compels them to search for their own strategies of coping with a particularly demanding field of research, including vicarious trauma. This constitutes the author’s chief object of interest, although she realizes that vulnerability as an area reaches far beyond psychological aspects.
Kategoria „vulnerability” coraz częściej pojawia się w pracach polskich badaczy, bywa jednak różnie tłumaczona i interpretowana. Jedni posługują się spolszczonym terminem „wulnerabilność”, inni neologizmem „ranliwość”, jeszcze inni piszą o podatności na zranienie, a niektórzy pozostawiają tę kategorię w oryginalnym zapisie. Dlatego też autorka twierdzi, że ważne jest podjęcie problematyzacji tego pojęcia, ukazanie, w jakich kontekstach i znaczeniach ono funkcjonuje. Kategoria podatności na zranienie zostaje odniesiona do badaczy, ze szczególnym uwzględnieniem badaczy jakościowych. W dyskursie metodologicznym uważność na badaczy, a tym samym na ich podatność na zranienie, to rzadko eksplorowany obszar badawczy, co wymusza na nich poszukiwanie własnych strategii radzenia sobie ze szczególnie wymagającym polem badawczym, w tym z traumą zastępczą. To właśnie stanowi główny przedmiot zainteresowania autorki, choć ma ona świadomość tego, że obszar podatności na zranienie znacznie wykracza poza aspekty psychologiczne
Migrant Parents at the Intersection of Vulnerability and the Demands of the Poland's Education System
No full textVulnerability among migrant parents is analyzed as a critical experience that impacts educational equity and social integration. In the context of the educational system in Poland, migrant parents may face challenges like language barriers, cultural differences and limited resources that hinder their ability to engage with schools and advocate for their children's needs. Despite some research acknowledging these challenges, there remains a gap in fully understanding the complex factors that contribute to the vulnerability of migrant parents and how this intersects with education. This article aims to address this gap by focusing on migrant parents' vulnerability, unpacking the concept of vulnerability and its various forms. It raises questions about the consequences of vulnerable situations migrant parents experience due to sudden events and systemic challenges. Through ethnographic interviews and observation among parents with migration experience, school personnel and in schools, this article provides new insights into the systemic barriers faced by migrant parents, exploring new meanings of vulnerability. The study recognizes multifaceted vulnerability among migrant parents within the educational context, presents key systemic challenges and provides examples of different parental experiences including parental and system responses.
Integracja teorii podatności i koncepcji intersekcjonalności jako szansa utworzenia narzędzi do niestygmatyzującej analizy procesów wykluczania
No full textThe aim of this article is to present the concept of vulnerability as a potential tool for the multidimensional analysis of social problems. The author begins by discussing the origins of scholarly reflection on vulnerability, its contemporary interpretations, and the criticisms associated with them. In response to the shortcomings of the concept, he proposes integrating it with the key premises of intersectionality theory, thereby enabling a more nuanced analysis of social problems, especially those directly related to the mental health crisis. The author then applies this theoretical framework to selected public policies designed to address these problems, pointing out their limitations and the need for better adaptation to the diverse needs of vulnerable groups. The article concludes with recommendations on using the concept of vulnerability to enhance the effectiveness of health and social policies, with particular emphasis on accounting for the complexity of social phenomena and the intersectional dimensions of vulnerability of individuals and groups.Celem artykułu jest ukazanie koncepcji podatności (vulnerability) jako potencjalnego narzędzia do wielowymiarowej analizy problemów społecznych. Autor rozpoczyna od omówienia genezy refleksji naukowej nad podatnością, jej współczesnych interpretacji oraz związanej z nimi krytyki. W odpowiedzi na niedostatki tej koncepcji proponuje jej integrację z kluczowymi założeniami teorii intersekcjonalności, co umożliwia bardziej zniuansowaną analizę problemów społecznych, szczególnie tych bezpośrednio powiązanych z tematyką kryzysu zdrowia psychicznego. Autor wykorzystuje tę ramę teoretyczną do analizy wybranych polityk publicznych skierowanych na przeciwdziałanie tym problemom, wskazując na ich ograniczenia oraz konieczność lepszego dostosowania do zróżnicowanych potrzeb grup szczególnie narażonych na zagrożenia. Artykuł kończy się rekomendacjami dotyczącymi wykorzystania koncepcji podatności w celu efektywniejszej realizacji polityk zdrowotnych i społecznych, z naciskiem na uwzględnienie złożoności zjawisk społecznych oraz intersekcjonalnych wymiarów podatności poszczególnych jednostek i grup
„Jest wielka różnica między mną a tobą”: Obozowi piple i warstwy ranliwości
No full textThe article transposes the metaphor of “layers of vulnerability” proposed by Florencia Luna and, more broadly, reflects on the so-called vulnerable groups within the realities of Nazi concentration camps. Academic reflection regarding vulnerability, wartime sexuality, and sexual violence is used to critically discuss the condition of one of the most marginalized categories of prisoners: so-called pipels. Examples drawn from the discourse of the dominant group (former Polish political prisoners), including a philippic of a Polish pipel found in one of the memoirs, serve to illustrate the situational and structural dimensions of vulnerability faced by young prisoners like him. When appropriately contextualized, these sources demonstrate that the vulnerability of pipels as a minority group becomes evident even in mediated representations of their experiences
Polska „późnego Gomułki” — robotnicy na progu buntu: Przyczynek do genezy Grudnia ’70
No full textIn December 1970 there was a workers’ rebellion in Gdansk and Gdynia on the Polish Baltic Coast. The thesis of this paper is that one of the reasons for the outburst of social discontent was an intensified state of relative deprivation, especially among the young workers. The author proves his thesis in two stages. First, he describes the economic and demographic situation in Poland in 1956–1970. Subsequently, on the basis of the analysis of workers’ statements, he demonstrates the existence of a state of relative deprivation. The historical sources consist of the reports of the Secret Police and the Organizational Department of the Central Committee of the PUWP, as well as letters sent by the workers to the Polish Radio and Television.In December 1970 there was a workers’ rebellion in Gdansk and Gdynia on the Polish Baltic Coast. The thesis of this paper is that one of the reasons for the outburst of social discontent was an intensified state of relative deprivation, especially among the young workers. The author proves his thesis in two stages. First, he describes the economic and demographic situation in Poland in 1956–1970. Subsequently, on the basis of the analysis of workers’ statements, he demonstrates the existence of a state of relative deprivation. The historical sources consist of the reports of the Secret Police and the Organizational Department of the Central Committee of the PUWP, as well as letters sent by the workers to the Polish Radio and Television
Sytuacja strategiczna Polski w obliczu potencjalnych kierunków polityki zagranicznej USA jako kluczowy kontekst rozważań o pozyskaniu własnej broni jądrowej
No full textThis article analyses and assesses the justification for Poland to begin efforts to acquire its own nuclear weapons in the context of the country’s strategic situation, which depends on the potential directions of US foreign policy. It attempts to answer the question of whether Poland should consider the possibility of acquiring its own nuclear weapons and what potential strategies it could pursue, depending on US foreign policy. It puts forward the thesis that nuclear weapons are the most credible guarantee that would ensure Poland’s security. Therefore, Polish authorities should consider various strategies for obtaining them. The following detailed Assumption led to this: the military threat from Russia is of a permanent nature, and direct military aggression against Poland cannot be ruled out in the next ten–fifteen years; support for Poland’s military security from the United States during this period will be of a variable nature and may be limited.Artykuł analizuje i ocenia zasadność rozpoczęcia przez Polskę działań na rzecz pozyskania własnej broni jądrowej w kontekście sytuacji strategicznej państwa zależnej od potencjalnych kierunków polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych. Podjęto w nim próbę odpowiedzi na pytanie, czy Polska powinna uwzględniać możliwość pozyskania własnej broni jądrowej oraz jakie ewentualne strategie działania mogłaby zastosować w tym celu w zależności od kierunków polityki zagranicznej USA. Postawiono tezę, że broń jądrowa jest najbardziej wiarygodną gwarancją bezpieczeństwa dla Polski, dlatego władze państwowe powinny rozważać różne strategie jej pozyskania. Prowadziły do niej następujące założenia szczegółowe: zagrożenie militarne ze strony Rosji ma charakter trwały, a w ciągu najbliższych dziesięciu–piętnastu lat nie można wykluczyć bezpośredniej agresji militarnej na Polskę; charakter wsparcia dla bezpieczeństwa militarnego Polski ze strony Stanów Zjednoczonych będzie w tym okresie zmienny i może być ono ograniczane
Cyberbezpieczeństwo jako wektor napięć i negocjacji w relacjach Stanów Zjednoczonych i Federacji Rosyjskiej
No full textCyberspace has become a key dimension of international relations, going beyond communication and administrative functions to become a full-fledged field of strategic competition. This article undertakes an analysis of the relationship between the United States and the Russian Federation as implemented in cyberspace, showing it as a complex mix of interdependence, confrontation and attempts at dialogue. From the Cold War foundations of network infrastructure, through the geopolitical transformations of the 1990s, to contemporary cyber defence strategies, the two sides have developed different approaches to cyber security. The Russian Federation integrates information operations with intelligence and military operations, focusing on asymmetric influence through disinformation, sabotage of critical infrastructure and cyber espionage. The USA, on the other hand, has adopted a proactive defend forward and persistent engagement strategy, seeking to neutralise threats outside its own territory. Influence operations, which, as the 2016 and 2020 US elections have shown, have destabilising potential, are an important tool in this competition. The protection of critical infrastructure is also becoming critical. In the face of escalating tensions, three scenarios for the relationship are possible: further confrontation, cyber cold war or reset through digital diplomacy. Each depends on the effectiveness of trust mechanisms, legal norms and willingness to cooperate in a dynamically evolving cyber environment.Cyberprzestrzeń stała się kluczowym wymiarem stosunków międzynarodowych i pełnoprawnym polem rywalizacji strategicznej, wykraczając poza funkcje komunikacyjne i administracyjne. W artykule podjęto się analizy stosunków między Stanami Zjednoczonymi a Federacją Rosyjską realizowanych w cyberprzestrzeni, ukazując je jako złożoną mieszankę współzależności, konfrontacji i prób dialogu. Począwszy od zimnowojennych fundamentów infrastruktury sieciowej, przez transformacje geopolityczne lat dziewięćdziesiątych, aż po współczesne strategie cyberobrony obie strony rozwijały odmienne podejścia do cyberbezpieczeństwa. Federacja Rosyjska integruje operacje informacyjne z działaniami wywiadowczymi i wojskowymi, koncentrując się na asymetrycznym oddziaływaniu poprzez dezinformację, sabotaż infrastruktury krytycznej i cyberszpiegostwo. USA przyjęły z kolei proaktywną strategię defend forward i persistent engagement, dążąc do neutralizacji zagrożeń poza własnym terytorium. Istotnym narzędziem w tej rywalizacji są operacje wpływu, które – jak pokazały wybory w USA w 2016 i 2020 r. – mają potencjał destabilizacyjny. Strategiczne znaczenie zyskuje również ochrona infrastruktury krytycznej. W obliczu eskalujących napięć możliwe są trzy scenariusze rozwoju relacji tych państw: dalsza konfrontacja, zimna cyberwojna lub reset poprzez dyplomację cyfrową. Każdy z nich uzależniony jest od efektywności mechanizmów zaufania, norm prawnych i gotowości do współpracy w dynamicznie ewoluującym środowisku cybernetycznym
K-transformacja – Korea Południowa jako model nowoczesności dla krajów rozwijających się: Studium przypadku Republiki Mongolii
No full textThis article provides a synthesis of the transmission mechanisms of Korean influence in the areas of technology, economy and culture. The expansion of new trends from South Korea is visible in Western countries primarily through pop-culture, but in developing countries it has many other dimensions, including economic, technological and socio-cultural one (like gender relations). Indeed, aesthetic transformation in Asian countries, but also in the broadly speaking Global South, is linked to the absorption of the idea of modernisation the realms of the in the former peripheries. Korea is perceived by the former Third World, as unencumbered by the atrocities of colonialism, as it is often the case of other economic super powers, and embodying economic success, becomes a model and determinant of the aspirations of the new urban middle class there. Analysing the Korean phenomenon, the case study of Mongolian society, which, despite its different social conditions, is being transformed by the so-called Korean wave, will be analysed. Mongolia uniquely embraced Korean influences, including the rejection of secularisation.Artykuł zawiera syntezę i opis mechanizmów transmisji koreańskich wpływów w obszarach technologii, gospodarki i kultury. Na Zachodzie ekspansja nowych trendów z Korei Południowej widoczna jest przede wszystkim w popkulturze, jednak w krajach rozwijających się ma wiele innych wymiarów, w tym gospodarczy, technologiczny oraz społeczno-kulturowy (np. relacje genderowe). Transformacja estetyczna w krajach azjatyckich, ale i szerzej – na globalnym Południu, powiązana jest bowiem z absorpcją idei modernizacji w realiach dawnych peryferii. W percepcji niegdysiejszego Trzeciego Świata Korea nie jest obciążona zbrodniami kolonializmu jak inne potęgi gospodarcze, a jednocześnie uosabia sukces ekonomiczny, stając się wzorcem i wyznacznikiem aspiracji dla tamtejszej nowej miejskiej klasy średniej. Prezentując koreański fenomen, artykuł przybliża studium przypadku mongolskiego społeczeństwa, które pomimo odmiennych uwarunkowań społecznych podlega przemianom pod wpływem tzw. koreańskiej fali. Mongolia wyjątkowo silnie zaabsorbowała koreańskie wpływy, łącznie z odrzuceniem sekularyzacji