Czasopisma Naukowe ISP PAN
Not a member yet
2369 research outputs found
Sort by
Litwa w Inicjatywie Trójmorza: Sposoby oddziaływania małego państwa na kierunek współpracy regionalnej
No full textThe main research question is how a small state influences regional cooperation. I chose Lithuania’s activity in the Three Seas Initiative (3SI) as a case study. I examine three elements related to the institutional dimension of this cooperation: first, the 3SI summit in Vilnius, which concluded Lithuania’s one-year presidency of the 3SI; second, the list of 3SI priority projects; and third, the 3SI Investment Fund. Lithuania uses various instruments to influence the direction of 3SI’s activities so that they align with its priorities. The examined examples demonstrate that, by leveraging its resources, Lithuania successfully performs tasks and achieves goals that other states attain by engaging significantly greater means.Główne pytanie badawcze dotyczy sposobów, za pomocą których małe państwo oddziałuje na kierunek współpracy regionalnej. Jako case study wybrałam aktywność Litwy w Inicjatywie Trójmorza (3SI). Analizuję trzy elementy dotyczące warstwy instytucjonalnej tej współpracy: po pierwsze – szczyt 3SI w Wilnie, kończący roczne przewodnictwo Litwy, po drugie – listę projektów priorytetowych 3SI oraz po trzecie – Fundusz Inwestycyjny 3SI. Litwa za pomocą różnych instrumentów oddziałuje na kierunek działalności 3SI, by był zgodny z jej priorytetami. Badane przykłady ukazują, że przy użyciu swoich zasobów skutecznie realizuje zadania i osiąga cele, które inne państwa osiągają angażując znacznie większe środki
„Przebudzenie” – analityczna refleksja o Czechach w stosunkach międzynarodowych: Artykuł recenzyjny książki Martina Ehla, Probouzení. Kde je místo Česka v měnícím se světě, Economia, Praha 2024, ss. 202
No full textKimmo Rentola, Finlandia kontra Stalin. Od wojny zimowej do zimnej wojny 1939–1950, tłum. Jan Szkudliński, Wyd. REBIS, Poznań 2024, ss. 303
No full textThe End of the Portuguese Exceptionalism. Chega, the Emergence and Consolidation of the Populist Radical Right in Portugal
No full textThe exceptionalism that historically characterized Portugal as being immune to radical right-wing populist formations has come to an end. In 2019, for the first time since the end of Antonio Salazar’s authoritarian regime, a radical right-wing populist party gained representation in the Assembly of the Republic, and Chega has since become the third largest political force in the Portuguese party system.In order to understand the reasons why Portugal has remained immune to the rise of radical right-wing populist parties, this article offers an analysis of the emergence and consolidation of Chega in the Portuguese party system, exploring the context in which Chega’s emergence took place, the reasons why Portugal had been immune to such formations since the transition to democracy, and the causes that led the formation led by André Ventura to break the exceptionalism that characterized Portugal.Based on the typology established by Cas Mudde, the article evaluates Chega’s ideological and discursive positioning, trying to determine to what extent the Portuguese formation shares the ideological elements of radical right-wing populist formations
Od Edypa do separacji: Zapomniany zwrot w recepcji psychoanalizy na gruncie teorii charakteru społecznego między Reichem a Laschem
No full textThe text provides a critical reconstruction of the twentieth-century discussion around social character initiated by Wilhelm Reich, continued by Erich Fromm, David Riesman, among others, and reflected in historical diagnoses in the Frankfurt School. It formulates a hypothesis about the paradigmatic breakthrough in the reception of Sigmund Freud’s theory, which is pursued by Christopher Lasch in his research on pathological narcissism. This breakthrough concerns the picture of the etiology of the superego in the process of the formation of the psychic apparatus. The Oedipus complex, instead of founding the psychic formation of the individual, turns out to be only a precarious culmination of the decisive developmental processes associated with the experience of separation and separation anxiety. The conclusions open a new perspective in the discussion of the historical conditions and psychodynamics of fascism.
Tekst zawiera krytyczną rekonstrukcję dwudziestowiecznej dyskusji wokół charakteru społecznego zainicjowanej przez Wilhelma Reicha, kontynuowanej m.in. przez Ericha Fromma i Davida Riesmana oraz odzwierciedlonej w historycznych diagnozach szkoły frankfurckiej. Sformułowano w nim hipotezę o przełomie paradygmatycznym w recepcji teorii Sigmunda Freuda, który w ramach tej problematyki w oparciu o badania nad patologicznym narcyzmem realizuje Christopher Lasch. Przełom ten dotyczy obrazu etiologii superego w procesie kształtowania się aparatu psychicznego. Kompleks Edypa, zamiast fundować proces psychicznej formacji jednostki, okazuje się tylko niepewnym zwieńczeniem procesów rozwojowych związanych z doświadczeniem separacji i lęku separacyjnego. Wnioski otwierają nową perspektywę w dyskusji o historycznych uwarunkowaniach i psychodynamice faszyzmu.
Zielony wodór: Zagadnienie sprawiedliwości energetycznej w świetle analizy dyskursu prasowego z lat 2016-2022
No full textIn the face of the global challenge of reducing greenhouse gas emissions, the countries of the European Union are striving to achieve emission neutrality, among other strategies, by introducing hydrogen technologies in the energy diversification process and by implementing a just transition. This article is based on an analysis of press discourse on hydrogen in 2016–2022, using Corpus-Assisted Discourse Studies (CADS) methods and qualitative content analysis based on framing analysis. The collected material comprised 1,896 articles (totaling approximately some 1.75 million words) from the highest-circulation press in its category on the Polish market. The analysis indicates the dominance of expert and specialist groups in shaping the hydrogen narrative. It reveals that the discourse has been taken over by representatives of big business, with only marginal participation by the academic community, local government, and the third sector—which may hinder the realization of the just transition. The authority of science is exploited to conceal the rhetorical tools applied in expert discourse. This implies the need to critically rethink communication strategies on innovative technologies and to engage diverse sections of society in dialogue on the energy transition, of which energy justice is a component in the process of change towards a post-carbon society.W obliczu globalnego wyzwania, jakim jest redukcja emisji gazów cieplarnianych, kraje Unii Europejskiej dążą do osiągnięcia neutralności emisyjnej m.in. poprzez wdrażanie technologii wodorowych w procesie dywersyfikacji energetycznej i realizacji sprawiedliwej transformacji. Artykuł opiera się na analizie dyskursu prasowego na temat wodoru w latach 2016–2022 z wykorzystaniem narzędzi Corpus-Assisted Discourse Studies (CADS) i jakościowej analizy treści opartej na analizie ramowania. Analiza wskazuje na dominację grup eksperckich i specjalistycznych w kształtowaniu narracji wodorowej. Ujawnia, że dyskurs jest przejęty przez przedstawicieli biznesu, z marginalnym udziałem środowiska naukowego, samorządów oraz trzeciego sektora, co może utrudniać realizację idei sprawiedliwości energetycznej. Autorytet nauki jest wykorzystywany między innymi po to, aby ukryć retoryczne narzędzia stosowane w dyskursie eksperckim. Wynika z tego konieczność krytycznego przemyślenia strategii komunikacyjnych na temat innowacyjnych technologii i potrzeba angażowania różnorodnych grup społecznych w dialog dotyczący transformacji energetycznej, której elementem jest sprawiedliwy proces przemian ku społeczeństwu postwęglowemu
Percepcja dzieł oryginalnych, kopii i reprodukcji cyfrowych: Strategie oglądania oraz doświadczania sztuki w teorii i praktyce
No full textThe article provides an analysis of differences in the perception of original artworks and their digital reproductions in the context of the long-standing academic debate on the value of art reproductions. It presents various theoretical approaches to the issue and empirical findings, supplemented by the author’s own pilot study using eye-tracking technology. The experiment involved 39 young participants, who viewed two contemporary paintings—in a museum setting and as digital reproductions. The analysis revealed distinct viewing strategies depending on the presentation medium: exposure to the original prompted a more fluid and dispersed gaze, while the digital reproductions provoked a more schematic and focused mode of viewing. The study also confirmed higher aesthetic evaluations of works viewed in the museum, especially those regarded as more artistically valuable. These results indicate the need to account for the form of presentation in research on the reception of art.Artykuł zawiera analizę różnic w percepcji dzieł oryginalnych i ich cyfrowych reprodukcji w kontekście toczącej się od lat dyskusji akademickiej na temat wartości kopii dzieł sztuki. Autorka przedstawia różne teoretyczne ujęcia problemu oraz wyniki badań empirycznych, które zostały uzupełnione o własne badanie pilotażowe z wykorzystaniem eye-trackingu. W eksperymencie wzięło udział 39 młodych osób, które oglądały dwa współczesne obrazy – w przestrzeni muzealnej oraz jako reprodukcje cyfrowe. Analiza danych wykazała odmienne strategie oglądania w zależności od medium prezentacji. Kontakt z oryginałem skutkował bardziej swobodnym i rozproszonym sposobem patrzenia, podczas gdy reprodukcje cyfrowe prowokowały do bardziej schematycznego i skoncentrowanego oglądu. Badanie potwierdziło również wyższą ocenę estetyczną dzieł oglądanych w muzeum, szczególnie tych uznawanych za bardziej wartościowe artystycznie. Wyniki wskazują na potrzebę uwzględniania formy prezentacji dzieła w badaniach nad recepcją sztuki
Skandale w modzie: O granicach modowej kreatywności
No full textThe article analyzes the discourse on creativity in fashion, using selected current scandals involving luxury fashion brands as examples to show how the boundaries of fashion creativity are formulated, established, and controlled. The analysis leads to the conclusion that the unhindered crossing of national borders by fashion brands and products is accompanied by the placing of symbolic boundaries on existing rules and norms of fashion creativity, especially in relation to the colonial gaze and structural racism present in the fashion industry.Artykuł zawiera analizę dyskursu na temat kreatywności w modzie. Na przykładzie wybranych aktualnych skandali z udziałem luksusowych marek modowych pokazuje, w jaki sposób w ich ramach formułowane, ustalane i kontrolowane są granice modowej twórczości. Analiza prowadzi do wniosku, iż swobodnemu przekraczaniu granic narodowych przez modowe marki i produkty towarzyszy stawianie granic dotychczasowym zasadom i normom modowej kreatywności, zwłaszcza spojrzeniu kolonialnemu i strukturalnemu rasizmowi obecnemu w przemyśle mody
Etyka w badaniu sytuacji granicznych: na marginesie badań ukraińskiego doświadczenia pełnoskalowej wojny po 2022 roku
No full textThe article presents ethical concerns arising in the practice of researching boundary situations, which—for the purposes of the article—have been defined as sudden situations, external to the researcher and involving violence, suffering, or loss. The author points to the special obligation of protecting research participants, as well as the specificity of cooperating with local researchers and the resulting risks of creating a hierarchy of knowledge production. The mechanisms through which procedural ethics operate are then discussed, and alternative solutions are outlined. The author refers to her own research during the war in Ukraine.Tekst przedstawia wątpliwości etyczne pojawiające się w praktyce badawczej sytuacji granicznych, które na potrzeby artykułu zdefiniowane zostały jako nagłe, zewnętrzne wobec badacza, oraz wiążące się z przemocą, cierpieniem lub stratą. Autorka wskazuje na szczególny obowiązek ochrony osób badanych, ale również na specyfikę współpracy z badaczami lokalnymi i wynikające stąd ryzyka tworzenia się hierarchii produkcji wiedzy. Następnie, omówione zostają mechanizmy działania etyki proceduralnej i wskazane rozwiązania wobec niej alternatywne. 
Inspiracja twórczością dziecięcą w dziełach wybranych artystów awangardowych XX wieku
No full textChildren’s creative works, free of the cultural conditioning that largely constrains the expression with ease of personal visions, are marked by freedom and spontaneity, and therefore a high degree of authenticity. It is this aspect that was repeatedly raised by 20th-century artists seeking the kind of artistic language that would enable their truest and deepest possible exploration and depiction of their own personality, identity, and worldview. Although deliberately striving to break the restrictive canons of art is incapable of erasing the experiences accumulating over the years, or reversing the artist’s formative process, such efforts have brought about the creation of unique and highly personal works, even if they are frequently very demanding for their audience. The author analyzes the works of Paul Klee, Joan Miró and René Magritte, presenting aspects in which their works were inspired by children’s art—although stemming from entirely different assumptions