Czasopisma Naukowe ISP PAN
Not a member yet
2369 research outputs found
Sort by
Partycypacja i preferencje polityczne młodych dorosłych a ich orientacje wartościujące
No full textThe article presents an analysis of the political participation and preferences of young adults in relation to their value orientations. The political activity of young people who, upon turning 18, gain civic rights and are at a developmental stage where they seek personal goals and identify with new values, constitutes an important research problem. Based on quantitative research conducted between 2018 and 2023 among final-year high school students in Bydgoszcz (N=1252), the study examined their level of political interest, engagement in various forms of political activity, left-right orientation, and the values embraced by young adults. The findings indicate that the surveyed students report a moderate level of interest in politics and political activity. The results vary depending on the year of the study, gender, school type, educational profile, as well as certain value orientations.Artykuł zawiera analizę partycypacji i preferencji politycznych młodych dorosłych w odniesieniu do ich orientacji wartościujących. Aktywność polityczna młodych ludzi, którzy wraz z ukończeniem osiemnastego roku życia nabyli prawa obywatelskie, a przy tym znajdują się w takim okresie rozwojowym, że poszukują własnych celów oraz identyfikują się z nowymi wartościami stanowi przy tym istotny problem badawczy. W oparciu o badania ilościowe przeprowadzone w latach 2018–2023 w grupie uczniów klas maturalnych uczących się w Bydgoszczy (N=1252), zweryfikowano stopień zainteresowania polityką, zaangażowania w różne formy działalności politycznej, orientację na osi lewica-prawica oraz wyznawane przez młodych dorosłych wartości. Wnioski z badań wskazują, że badani maturzyści deklarują średni poziom zainteresowania polityką i aktywności politycznej oraz różnią się ze względu czas badania, płeć, typ szkoły i profil kształcenia, a także niektóre orientacje wartościujące
Octavian-Dragomir Jora (Coord.), Marius-Cristian Neacşu, Cezar Teclean, Rolul mecanismelor regionale de cooperare în contextul geopolitic actual. Oportunităţi şi provocări pentru România: [rev.: Octavian-Dragomir Jora (ed.), Marius-Cristian Neacşu,Cezar Teclean, The Role of Regional Cooperation Mechanisms in the Current Geopolitical Context. Opportunities and Challenges for Romania] (Bucharest: European Institute of Romania, 2024).
No full textPolityka obronna Niemiec pod wpływem wojny na Ukrainie – finansowanie, reformy i zdolności operacyjne
No full textThe defense transformation program has been outlined in numerous security and defense policy documents. Despite concrete decisions, the implementation of the changes has not yet reached critical mass and is at a standstill. So far, this is manifested in the lack of a secure continuation of the sustained increase in defense spending, the complicated reform of the Bundeswehr, and the ambivalent nature of military assistance to Ukraine. Regardless of the preferences of the governing coalition parties, the factors influencing the implementation of changes and incomplete results are to be found in the nature of German defense policy, namely constitutional constraints, as well as the deficient design of security policy institutions (the Ministry of Defense, the Bundeswehr) and the inconsistent relationship between the state and the arms industry. The article analyzes the impact of these factors on the transformation of security policy in three areas: defense spending, the problems of Bundeswehr reform, and Germany’s commitment to strengthening collective defense within NATO.Wojna na Ukrainie wymusiła „epokowy zwrot” (Zeitenwende) w niemieckiej polityce obronnej, ogłoszony przez kanclerza Olafa Scholza w 2022 r. Kluczowe działania w okresie rządów koalicji SPD / Zieloni / FDP dotyczyły zwiększenia wydatków obronnych, modernizacji sił zbrojnych i ich dostosowania do nowych wymagań sojuszniczych. Realizacja tych zamierzeń napotykała różne bariery instytucjonalne i administracyjne. Chociaż program Zeitenwende był popierany przez główną partię opozycyjną (CDU / CSU), brakowało pełnego konsensu co do zakresu reform. Przeszkodę stanowiły spory wewnątrz koalicji rządzącej i zróżnicowane kalkulacje co do uwzględnienia wydatków socjalnych i respektowania zasad polityki fi skalnej. Autor formułuje hipotezę, że mimo ogłoszenia przez rząd Scholza przełomowego programu zmian w zakresie polityki bezpieczeństwa, jak i pomimo konkretnych decyzji w zakresie obronności, ich realizacja do końca rządów koalicji SPD / Zieloni / FDP (do początków 2025 r.) nie osiągnęła masy krytycznej i znalazła się w impasie. Dla wyjaśnienia znaczenia ograniczeń instytucjonalnych i wewnątrzpolitycznych dla Zeitenwende, w artykule przeanalizowano trzy wybrane obszary obronności: wydatki obronne, reorganizację sektora obrony oraz rolę Niemiec w ramach kolektywnej obrony NATO
Bolszewicy między teorią przerastania rewolucji a kwestią granic państwa
No full textThe Bolsheviks’ policy concerning national frontiers was not grounded in Marxist theory. Aimed at achieving short-term goals, it often contradicted the Marxist ideology and, pragmatically, strove to secure and broaden their political power. Consequently, such an attitude to international affairs went against the dogmas formulated by the “Founding Fathers” of Marxism. According to these dogmas, the revolution was to continue and spread all around the world, thus making national frontiers obsolete. In the transition period, before the frontiers were actually rendered obsolete, the Bolsheviks were to maintain relations with capitalist states in order to prevent them from forming an anti-Soviet political alliance and, additionally, to provoke internal social conflicts in these states, hoping to prompt the coming of the revolution. Despite the above-described long-term strategic goals, the Bolsheviks (even early on, just after the October Revolution) were mainly concerned with their own territorial expansion. Their real goals were to secure maximum territory for their state and to avoid precedent-setting concessions even in minor cases. Thus, this study analyses the Bolsheviks’ territorial policies and the way they contradicted the theory of the revolution.Polityka bolszewików w kwestii granic państwa miała charakter działań do-raźnych, niemających podbudowy w teorii marksistowskiej, często z nią sprzecznych. Wynikały one z potrzeb pragmatycznych, kierowania się zasadą zachowania za wszelką cenę władzy, poszerzania jej zakresu. Takie podejście do relacji z zagranicą zaprzeczało wiodącym założeniom teorii rewolucji, sformułowanym przez „ojców założycieli” marksizmu. Dogmatowi, że ma się ona rozszerzać na cały świat, a państwa w wyniku tego procesu mają nieuchronnie obumrzeć. W okresie przejściowym, poprzedzającym to „obumarcie”, należy jednak utrzymywać ograniczone stosunki z państwami kapitalistycznymi, choćby po to, by zapobiegać skoordynowaniu ich polityki wobec rewolucjonistów, by stymulować w tych państwach konflikty społeczne przybliżając tym samy wystąpienie w nich sytuacji rewolucyjnej. Natomiast bolszewicy mimo tak postrzeganych celów strategicznych nawet we wczesnym okresie, bezpośrednio po przewrocie kierowali się partykularnymi interesami państwa. Starali się realizować program terytorialny maksimum, przejmować jak największe tereny, unikać precedensowych ustępstw nawet w sprawach drobnych. Ich polityka w kwestii granic, jej sprzeczność z teorią jest przedmiotem niniejszego studium
Troubled Belonging in Offline and Online Spaces: The Case of Polish Muslims
No full textThis article examines the multifaceted experiences of Polish Muslims as they navigate belonging within both offline and online environments. Using data from a survey and semi-structured interviews, the study illustrates how issues of trust, religious identity, and social exclusion intersect in a predominantly Catholic society. The findings show that widespread skepticism toward Islam and negative media portrayals contribute to Polish Muslims’ heightened sense of caution and lower level of general trust in comparison to the broader population. Converts to Islam report additional pressures, particularly regarding cultural customs and familial ties, which can amplify feelings of marginalization. Within the Muslim community itself, ethnic, national, and denominational differences give rise to multiple religious organizations. Although they can foster solidarity, they also risk over-fragmenting the wider ummah. While online social media offer valuable spaces for initial exploration of Islam, they can also heighten intra-group tensions. Study participants describe the community as marked by “quarrelers” and rigid religious standards that discourage open, inclusive dialogue. Overall, the research suggests that Polish Muslims face “troubled belonging” on two fronts: external exclusion stemming from societal mistrust, and internal divisions resulting from diverse religious and cultural practices.Artykuł zawiera analizę wielowymiarowego doświadczenia polskich muzułmanów w zakresie ich poczucia przynależności zarówno w przestrzeni offline, jak i online. Na podstawie danych z ankiety oraz wywiadów półstrukturalizowanych ukazano w nim, w jaki sposób kwestie zaufania, tożsamości religijnej i wykluczenia społecznego splatają się w przeważająco katolickim społeczeństwie. Wyniki wskazują, że powszechny sceptycyzm wobec islamu oraz negatywne narracje medialne przyczyniają się do wzmożonej ostrożności polskich muzułmanów oraz niższego poziomu zaufania ogólnego w porównaniu z resztą społeczeństwa. Konwertyci na islam doświadczają dodatkowych trudności z uwagi na więzi rodzinne oraz zwyczaje kulturowe, co może potęgować poczucie marginalizacji. W samej społeczności muzułmańskiej różnice etniczne, narodowe i doktrynalne prowadzą do powstawania wielu organizacji religijnych. Mogą one sprzyjać solidarności, lecz jednocześnie niosą ryzyko nadmiernej fragmentacji szerszej ummy. Media społecznościowe stanowią cenne miejsce do pierwszych eksploracji islamu, mogą jednak nasilać napięcia wewnątrzgrupowe. Uczestnicy badania opisują środowisko naznaczone obecnością „krzykaczek" oraz sztywnych norm religijnych, które zniechęcają do otwartego i inkluzywnego dialogu. Na podstawie wyników badania można stwierdzić ogólnie, że polscy muzułmanie doświadczają „trudnej przynależności” na dwóch poziomach: zewnętrznego wykluczenia wynikającego z nieufności społecznej oraz wewnętrznych podziałów wynikających z różnorodności praktyk religijnych i kulturowych
„Gdyby historia miała się powtórzyć, zrobiłbym to ponownie!”: Życie i działalność Friedricha Schikory (1929−2021)
No full textThis article attempts to present the life and work of Friedrich Schikora, one of the undisputed leaders of the German minority in the Katowice Voivodeship in the 1980s. Schikora is presented against the broad background of the dynamic period of the creation of the structures of the still unrecognised, but organising German minority in Poland. The author analyses his activities in the context of the formation of the first local initiative groups and the overall process of institutionalisation of the German minority.Artykuł podejmuje próbę zaprezentowania życia i działalności Friedricha Schikory (Fryderyka Sikory), jednego z niekwestionowanych liderów rodzącej się w latach osiemdziesiątych XX w. mniejszości niemieckiej w ówczesnym województwie katowickim. Sylwetka przedstawiona została na szerokim tle dynamicznego okresu tworzenia struktur ciągle jeszcze nieuznawanej, ale organizującej się mniejszości niemieckiej w Polsce. Autorka dokonuje analizy jego działalności w kontekście zawiązywania się pierwszych lokalnych grup inicjatywnych oraz całościowego procesu instytucjonalizacji mniejszości niemieckiej
Społeczny dobrostan i męska troska
No full textThe aim of the article is to present care and the concept of care ethics as fundamental in building and maintaining sustainable wellbeing for society as a whole. The first part reflects on the concept of wellbeing in the modern world, and reviews and synthesizes the scientific understanding of care to formulate a definition that best reflects its nature. The assumptions of the ethics of care are then presented, along with the Kathleen Lynch’s proposal of combining this concept with social justice as understood by Nancy Fraser. The article also contains an exploration of the meaning of care among men, based on selected theories of masculinity. The author draws from her own qualitative research, the material she accumulated (in-depth individual interviews) constituting the basis of a sociological attempt to find connections between masculinity and care suggesting that male care seems to be tied to extraordinary situations rather than a strongly internalised commitment characteristic of the ethics of care. The article should be treated as indicating the importance of research into male care, because its quality and methods of practice contribute to the achieving of social wellbeing.Celem artykułu jest przedstawienie troski oraz koncepcji etyki troski jako elementarnych w budowaniu i utrzymaniu zrównoważonego dobrostanu społecznego. W pierwszej części pojawia się refleksja nad pojęciem dobrostanu we współczesnym świecie i zostaje dokonany przegląd oraz synteza naukowego rozumienia troski, aby sformułować definicję, która w najpełniejszy sposób oddaje jej charakter. Następnie przedstawione są założenia etyki troski oraz zaproponowane przez Kathleen Lynch (2020) połączenie tej koncepcji ze sprawiedliwością społeczną w rozumieniu Nancy Fraser. Tekst zamyka propozycja narzędzia do badania wymiarów troszczenia się, które pozwala mierzyć poziom etyki troski, a co za tym idzie, moralnego podejścia do utrzymywania dobrostanu społecznego
The Image of Poland in Pro-Kremlin Russian Media during the First Year of the Full-Scale War in Ukraine
No full textThe goal of the present article is to discuss the image of Poland and Poles created in Russian media in conjunction with the current war in Ukraine. From February 24, 2022 there was hardly a day when some text did not appear about Poland, or Polish themes were not discussed in Russian television. This changed only in October 2023 after the beginning of another conflict in the Middle East. Poland in this media is, first of all, presented as “Russophobic” and hostile country willing to regain – lost with the partitions in the 18th century – great power status through weakening of the geopolitical position of Russia as well as annexing the former Eastern Borderlands. This article was based on materials from the most watched Russian TV political talk shows as well as information agencies and portals
Polityka edukacyjna jako jeden z kierunków przemian systemowych Chińskiej Republiki Ludowej w latach 1979–2023
No full textThe analysis at the outset takes a closer look at the post-Cultural Revolution reconstruction and organisation of the education system in the Deng Xiaoping reform era. The central government’s assumption of the role of regulator and creator of the system’s overall operation was pointed out. At the same time, Beijing shifted the effort, including financially, of setting up the education system to area governments. The development in the following decades brought successes in the form of massification of schooling and universalisation of compulsory education. Regardless of its introduction, China’s poorer areas were unable to provide compulsory universal education and made up for their backwardness too slowly. They required financial and organisational support from the central government. In addition, the solidifying and aspirational education across the country did not always meet the standards of the world’s best systems, which the Chinese administration—studying the Finnish experience, among others—was able to diagnose well. The implementation of Education Reform 2010–2020 proved to be a positive breakthrough that left behind, among other things, a reorganisation of funding. One of the main issues of the following text will be to analyse how the above azimuths have been reoriented under Xi Jinping’s government.Artykuł analizuje proces organizacji i wdrażania reform edukacji w Chińskiej Republice Ludowej, wiążąc je z procesami politycznymi w kraju. Zorganizowany przez Chiny system edukacyjny został wskazany jako jeden z fundamentów „reform i otwarcia” Deng Xiaopinga, warunkujący awans ekonomiczny państwa, w tym jego szybki postęp naukowo-techniczny. W analizie wyróżniono cztery etapy reform – od decentralizacji ery Deng Xiaopinga do ery Xi Jinpinga ukierunkowanej na zwiększanie wpływu rządu centralnego na organizację państwa. Tekst eksploruje rzadko dostrzeganą rolę rządów terenowych w faktycznym wdrażaniu reform edukacji. Opracowanie dotyczące lat 80. i 90. XX w. opiera się przede wszystkim na analizie regulacji i innych dokumentów rządowych, podczas gdy analizy ostatnich dwóch dekad uwzględniają również wyniki oparte na autorskich badaniach terenowych i wywiadach z przedstawicielami aparatu samorządowego i segmentu edukacji. Dzięki temu możliwe było syntetyczne przedstawienie skutków niedostatecznie zbadanych w literaturze naukowej polityk, tj. Reformy Edukacji 2010–2020 oraz – aktualnie obserwowanych – procesów centralizacji i ideologizacji szkolnictwa wprowadzanych przez aktualne władze ChRL. Nacisk położono również na proces wygaszania oświaty w językach mniejszości narodowych