Czasopisma Naukowe ISP PAN
Not a member yet
2369 research outputs found
Sort by
Czy pojęcie marginalizacji społecznej jest nadal użyteczne? Poglądy i doświadczenia socjologów i antropologów społeczno-kulturowych
No full textThe concept of social marginalization is deeply rooted and widely used in the social sciences, although it has also faced criticism in academic literature. Among other things, it is criticized for being ambiguous and stigmatizing, for serving as a label. In this article, the author explores how people identifying with sociology and socio-cultural anthropology understand and relate to the term “social marginalization.” She grounds her analysis in unstructured interviews with sociologists and anthropologists who have conducted research with people described in the literature as socially marginalized or vulnerable, and on this basis reflects on whether the concept remains useful to the social sciences and humanities
BRICS and the Rise of the Global South: Towards a New Geoeconomic Architecture
No full textThis article examines the rise of the Global South through the institutional evolution of BRICS as a transformative force within the international economic system. It argues that contemporary global shifts cannot be adequately explained by 20th-century frameworks rooted in theories of neocolonialism and therefore require a revised analytical paradigm. Drawing on world-systems theory, Development Studies, and related scholarly frameworks, this study demonstrates that BRICS functions simultaneously as a geopolitical counter-pole to the West and as the institutional core of an emerging geoeconomic order. Using IMF and UNCTAD datasets, it highlights the accelerating pace of South-South economic integration. By applying the principles of world-systems theory, the analysis posits that the structural decline of Western economic dominance necessitates a reassessment of Immanuel Wallerstein’s core–periphery model, signalling the emergence of an unprecedented global geoeconomic architecture in which the core status of Western economies is increasingly questioned by BRICS countries. The article substantiates this argument through statistical evidence and an examination of ongoing scholarly debates concerning the future trajectory of the Global South.Niniejszy artykuł analizuje rozwój globalnego Południa poprzez instytucjonalną ewolucję BRICS jako transformacyjnej siły w międzynarodowym systemie gospodarczym. Autor dowodzi, że współczesnych globalnych przemian nie da się adekwatnie wyjaśnić za pomocą dwudziestowiecznych ram zakorzenionych w teoriach neokolonializmu, a zatem wymagają one rewizji paradygmatu analitycznego. Opierając się na teorii systemów-światów, badaniach nad rozwojem i powiązanych z nimi badaniach naukowych, niniejszy artykuł dowodzi, że BRICS funkcjonuje jednocześnie jako przeciwstawny wobec Zachodu biegun geopolityczny i instytucjonalny rdzeń rodzącego się porządku geoekonomicznego. Wykorzystując dane Międzynarodowego Funduszu Walutowego i UNCTAD, autor podkreśla przyspieszające tempo integracji gospodarczej między państwami Południa. Stosując zasady teorii systemów-światów, zakłada w badaniu, że strukturalny upadek gospodarczej dominacji Zachodu wymaga ponownej oceny modelu centrum–peryferie Immanuela Wallersteina, do czego skłania pojawienie się bezprecedensowej globalnej architektury geoekonomicznej, w której status gospodarek zachodnich jako centrum jest coraz częściej kwestionowany przez państwa BRICS. Podparto to w artykule dowodami statystycznymi oraz analizą bieżących debat naukowych na temat przyszłości globalnego Południa
Rywalizacja USA i Chin w Azji Południowej z perspektywy neorealizmu ofensywnego
No full textThe purpose of this article is to present the China-US rivalry in South Asia through the lens of offensive neorealism, which assumes that states seek to maximise their power. The article analyses the strategies and foreign policy tools of Washington and Beijing in South Asia since 2013, with special focus on the US Indo-Pacific strategy and the China’s Belt and Road Initiative. It also identifies the reactions of South Asian states – both the nuclear powers: India and Pakistan, and smaller states of Bangladesh, Nepal, Sri Lanka and the Maldives – to the rivalry between the USA and China. In this way, the article points to a gap in the literature and key theories of international relations, which focus on the superpowers, while the issue worth exploring is the conditions for the rise of medium and small states. These states aim to gain as much as possible from the rivalry between the USA and China in the region, cooperate with them without taking sides.Celem artykułu jest przedstawienie rywalizacji Chin ze Stanami Zjednoczonymi w Azji Południowej przez pryzmat neorealizmu ofensywnego, który zakłada, że państwa dążą do maksymalizacji swojej potęgi. Przeanalizowano w nim strategie oraz główne narzędzia polityki zagranicznej Waszyngtonu i Pekinu wykorzystywane w Azji Południowej od 2013 r., koncentrując się kolejno na amerykańskiej strategii wobec Indo-Pacyfiku oraz chińskiej Inicjatywie Pasa i Szlaku. Rozpoznane zostały także reakcje państw regionu – zarówno mocarstw nuklearnych, czyli Indii i Pakistanu, jak również mniejszych aktorów: Bangladeszu, Malediwów, Nepalu i Sri Lanki. W taki sposób artykuł wskazuje na lukę w literaturze i kluczowych teoriach stosunków międzynarodowych, które koncentrują się na mocarstwach, podczas gdy kwestią wartą eksplorowania są również warunki wzrostu znaczenia państw średnich i małych, które dążą do osiągnięcia jak największych korzyści z amerykańsko-chińskiej rywalizacji w regionie i współpracują z nimi bez opowiadania się po żadnej ze stron
Agnieszka Legucka and Mateusz Piotrowski in Conversation with the Honorable Fred Fleitz, Vice Chair of the American Security at the America First Policy Institute
No full text„Integracja europejska w teorii i praktyce. Korzyści i wyzwania członkostwa Polski w Unii Europejskiej”: red. Bogumiła Mucha-Leszko, Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa–Lublin 2025, 412 ss.
No full textKariery rekrutacyjne wojewódzkiej elity samorządowej: Przyczynek do debaty nad przemianami współczesnych wzorów karier
No full textThis article presents the professional political careers of the members of regional executives from 1998-2023. During this period, 484 people sat on regional boards, of whom 84 held posts as their heads. The main research question concerned what their professional political careers preceding their appointment to regional boards looked like. The main assumption was that in Poland, as a consequence of the territorial reform of 1999, the multilevel system was launched, creating new opportunities for the development of professional political careers. Thus, the supposition that the traditional model of career is an unquestionable phenomenon can be rejected, but it is becoming only one of the potential options. The type of political positions had an impact on their careers: heads of regional boards had more extensive and multilevel political experience compared with other members of these boards.Artykuł analizuje doświadczenie polityczne osób zasiadających w organach wykonawczych samorządu województw od I do VI - obecnej kadencji. Łącznie 484 osoby pełniły funkcje w tym okresie, w tym 84 marszałków. Postawione pytanie badawcze brzmiało: jak przebiegała pełnoetatowa kariera rekrutacyjna członków regionalnej elity samorządowej? Zasadnicza przesłanka zakładała, że w Polsce po reformie terytorialnej struktury państwa ulegają przekształceniu – podobnie jak w wielu krajach Europy – i ewoluują w kierunku systemu wielopoziomowego – powstają nowe możliwości rozwoju profesjonalnych karier politycznych. Oznacza to, że założenie o tradycyjnym przebiegu kariery nie może być w sposób niekwestionowany uznane za nadal obowiązujące. Można raczej oczekiwać, że stanie się tylko jednym z możliwych wariantów. Rodzaj piastowanego stanowiska wpływał na przebieg karier; marszałkowie mieli częściej wielopoziomowe i bogatsze doświadczenie polityczne
Narracje antywojenne w Polsce: Ramowanie dyskursu ruchu społecznego przeciwko zaangażowaniu Polski w wojnę rosyjsko-ukraińską
No full textThe article aims to identify the discourse frames of the social movement protesting against state involvement in aid to Ukraine, which we refer to as the anti-involvement movement (AIM) in Poland. Diagnostic, prognostic, mobilization as well as identity and opposition frames of social movement will be analyzed. In qualitative research, the source material was made up of verbal, visual, and audiovisual messages posted on the Internet by members and movement supporters during the period 1 March 2022 – 31 January 2023.Celem artykułu jest identyfikacja ram dyskursu ruchu społecznego protestującego przeciwko zaangażowaniu Polski w pomoc dla Ukrainy, który jest tu określany mianem anti-involvement movement (AIM). Przeanalizowane zostały ramy diagnostyczne, prognostyczne, mobilizacyjne oraz tożsamościowo-opozycyjne ruchu społecznego. Materiał źródłowy w badaniach jakościowych stanowiły komunikaty werbalne, wizualne i audiowizualne publikowane w Internecie przez członków i sympatyków ruchu w okresie od 1 marca 2022 do 31 stycznia 2023 r
Wiedza, etyka, polityka (bez państwa). Spojrzenie krytyczne na myśl Hansa-Hermanna Hoppego: Artykuł recenzyjny książki Norberta Slenzoka, Filozofia polityczna Hansa-Hermanna Hoppego. Studium krytyczne, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2024, ss. 357
No full textJanusz Bugajski, Państwo upadłe. Droga do rozpadu Rosji, tłum. z jęz. angielskiego Jacek Środa, Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2024, ss. 334
No full textCywilizacyjny aspekt Proustowskiej koncepcji pamięci
No full textIn Search of Lost Time is a novel metaphysical treatise by Marcel Proust. Construing crucial philosophical issues, the narrator reaches the boundary of cognition – Deus absconditus. The article analyzes a civilizational aspect of Proustian memory, including a tool corrupting a desire to know, the phenomenon of war propaganda «bourrage de crâne», and, as a consequence, an authentic collective memory. Reims Cathedral, a structural design of Search and result of communitarian and generational effort of expressing metaphysical insatiability, was at risk during the First World War. The manipulations by sense of truth, good, and beauty evoke far reaching consequences and impend the recurrence of Pompeii’s lot – a manmade individual and collective apocalypse.W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta to nowatorski traktat metafizyczny. Narrator dokonując wykładni istotnych filozoficznych kwestii dociera do granicy poznania – Deus absconditus. W artykule zanalizowano cywilizacyjny aspekt Proustowskiej koncepcji pamięci, w tym fenomen propagandy wojennej bourrage de crâne, narzędzia korumpującego pragnienie poznania, w konsekwencji autentyczną pamięć zbiorową. Stanowiąca konstrukcyjny wzór Poszukiwania gotycka katedra z Reims, efekt wspólnotowego oraz pokoleniowego trudu wyrażenia metafizycznego nienasycenia, w czasie I wojny światowej została zagrożona. Manipulacje zmysłem prawdy, dobra i piękna wywołują dalekosiężne konsekwencje. Grożą powtórzeniem losu Pompejów – indywidualną i zbiorową apokalipsą ręką ludzką uczynioną