Czasopisma Naukowe ISP PAN
Not a member yet
2369 research outputs found
Sort by
Phono sapiens. Jak przestaliśmy umieć żyć bez smartfona: (rec.: Magdalena Hodalska, Łukasz Buksa, 2025, Przewinięci. Smartfon w polskiej codzienności. Przeglądanie telefonu w świetle badań empirycznych, Instytut Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej UJ, Wydawnictwo ToC, Kraków–Nowy Targ, ss. 378)
No full textGranice symboliczne w komunikacji społecznej: Wprowadzenie
No full textThe text is an introduction to one of the volumes of the “Culture and Society” journal, titled “Symbolic Boundaries in Social Communication. ”Its authors outline the history of the development of this problem in the social sciences. They briefly present the individual texts included in this volume, sketching a picture differentiated by the topics covered.Tekst jest wprowadzeniem do tomu czasopisma „Kultura i Społeczeństwo” zatytułowanego Granice symboliczne w komunikacji społecznej. Jego autorzy zarysowują historię rozwoju tytułowego zagadnienia w obszarze nauk społecznych. Następnie pokrótce przedstawiają poszczególne teksty tomu, kreśląc obraz zróżnicowania poruszanej tematyki
Pamięć, wojna i literatura. Przypadek „Orlando furioso”
No full textThe aim of this article is to examine the role of collective memory as a political tool in literary visions of war, as presented in the Renaissance poem Orlando furioso by Ludovico Ariosto. According to the author, the poet employs elements of European memory and collective identity, such as the ideal of chivalry, the battles of Charlemagne’s wars, or the Greek heroes, to create a memory of the worryingly cruel and bloody Italian wars of his time. Particularly interesting is the poet's depiction of artillery and firearms, which contributed to the brutality of these wars. In this way, the poet creates a memory of the modern by associating it with the already remembered past and old literature.Celem artykułu jest zbadanie roli pamięci zbiorowej jako narzędzia politycznego w literackich wizjach wojny na podstawie renesansowego poematu Orland szalony Ludwika Ariosta. Zdaniem autorki poeta korzysta z elementów europejskiej pamięci i tożsamości zbiorowej, takich jak ideały rycerstwa, bitew Karola Wielkiego lub greckich herosów, by stworzyć pamięć o zatrważająco okrutnych i krwawych, współczesnych mu wojnach włoskich. Wyjątkowo ciekawe jest przedstawienie przez poetę artylerii i broni palnej, które przyczyniły się do brutalności wojen włoskich. W ten sposób poeta tworzy pamięć o współczesności poprzez kojarzenie jej z już zapamiętaną przeszłością i dawną literaturą
Bezmiar dzieła: Obecność rzeczy i zdarzeń w twórczości Erny Rosenstein
No full textThe philosophical analysis of the presence of things in the work of Erna Rosenstein, as presented in the text, reveals this phenomenon not primarily from the perspective of commemorating what has transpired—although such an approach is warranted within the context of the artist's biography, tragically marked by the Holocaust. Rather, it enables the portrayal of this reality as peculiar, in that it lacks a fundamental component of the relation to that which has been lost, to that which is inaccessible. Things, in this sense, appear as remnants, indispensable for sustaining the belief that, despite separation, something yet endures. In this framework, the existence of things confronts us not with the presence of what has been lost, but with its absence. Art, which “helps things become more distinct,” which “defines” them (Rosenstein), attests to their singularity and impenetrability. It “brings neither certainty nor clarity” (Blanchot), but instead “casts us onto the shore of what remains unthought” (Lévinas).Przeprowadzona w tekście filozoficzna analiza obecności rzeczy zainspirowana twórczością Erny Rosenstein pozwala zobaczyć ową obecność nie tyle z perspektywy upamiętnienia tego, co się zdarzyło, chociaż takie ujęcie jest zasadne w kontekście biografii artystki, której życie tragicznie naznaczone zostało Holokaustem. Pozwala raczej opisać ową obecność jako osobliwą, pozbawioną bowiem jednego z członów relację z tym, co utracone, z tym, do czego nie można dotrzeć. Rzeczy jawią się wtedy jako pozostała resztka, niezbędna dla wiary, że wbrew oddzieleniu coś jeszcze ocalało. W takim ujęciu obecność rzeczy konfrontuje nas raczej z nieobecnością tego, co utracone, natomiast sztuka, która „pomaga uwyraźnić się rzeczom”, która je „precyzuje” (Rosenstein), zaświadcza o ich jednostkowości i nieprzeniknioności, nie „przynosi ze sobą ani pewności ani jasności” (Blanchot), raczej „wyrzuca nas na brzeg, tego, co niemyślane” (Lévinas)
Głos niesłyszalny czy głos konstruowany? Perspektywa disabled children’s childhood studies
No full textThe article analyses the emergence of studies concerning childhood with disability, and discusses the developmental potential of this new research approach. The purpose of studies on disabled children’s childhood is to identify the causes of discrimination in the context of the formation of an individual’s personality, to understand the impact of oppressive relationships, and to outline the difficulties faced by researchers conducting research in this area. The authors discuss the transition from a medical perception of disability to the social construct of childhood with disability. They present the main directions of research, as well as good practices in conducting research into how childhood with disability is experienced.W niniejszym opracowaniu przeprowadzono analizę pojawienia się studiów dotyczących dzieciństwa z niepełnosprawnością oraz omówiono potencjał rozwoju tego nowego podejścia badawczego. Badania nad dzieciństwem z niepełnosprawnością mają na celu identyfikację przyczyn dyskryminacji w kontekście formowania się osobowości jednostki, zrozumienie wpływu opresyjnych relacji oraz nakreślenie trudności, z jakimi borykają się badacze prowadzący badania w tym obszarze. W artykule omówiono przejście od medycznego postrzegania niepełnosprawności do społecznego konstruowania dzieciństwa z niepełnosprawnością. Przedstawiono główne kierunki badań, a także dobre praktyki w prowadzeniu badań nad doświadczaniem dzieciństwa z niepełnosprawnością. 
Polityka z klasą - o nieoczywistych relacjach polityczności i klasowości w Polsce
No full textThe article proposes a theoretical model that enables an analysis of Polish political life from a class-based perspective, taking account of both the communist past and the post-communist present. Class dynamics are crucial in shaping power relations, the representation of social groups, and political behavior. At the same time, the author draws attention to the political nature of class itself and the class-based dimension of politics, which are often overlooked in public and academic debate in Poland. The analysis explores how social structures shaped during the communist era and transformed during the post-1989 transition have contributed to contemporary inequalities and class hierarchies. Drawing on classical theories (Marx, Weber, Bourdieu), the article highlights how understanding contemporary sociopolitical processes requires reflection over the legacy of communism, the dynamics of the transition period, and, above all, the marginalization of class-based discourse and class imaginaries in the Polish public sphere
Wolność, godność, niezależność. Socjologia czasu wolnego na nowo: (rec.: Andrzej Waśkiewicz, 2025, Otium cum dignitate, czyli o godziwym spędzaniu czasu wolnego. Szkice z historii idei, Universitas, Kraków, ss. 400)
No full textStrategia bliskowschodnia RP na przełomie drugiej i trzeciej dekady XXI w.: Długoterminowa wizja czy reakcja ad hoc?
No full textThe authorities of Poland failed to develop a coherent, long-term strategy towards the Middle East. Moreover, the ruling teams did not even make such an attempt. There was no thinking about this region as a strategic area for the Polish foreign and security policy. The Middle East was consistently perceived as a region of minor importance for Poland’s security and economic development. It was, therefore, one of many non-European areas within Poland’s broad security strategy. However, this approach constitutes a strategic mistake. The Middle East is a region with such multidimensional, global interests and so dynamically changing that Poland, which aspires to the role of regional power, cannot be indifferent or neutral to the situation in this part of the globe. Poland shouldn’t react to Middle East problems only ad hoc or in a reactive manner, and shouldn’t depend on its reaction on priorities in other directions of foreign policy, including unreflective pro-Americanism. Poland needs a Middle East policy strategy.Władzom III RP nie udało się wypracować koherentnej długoterminowej strategii wobec Bliskiego Wschodu. Co więcej, poszczególne ekipy rządzące nie podejmowały nawet takiej próby. Nie było myślenia o Bliskim Wschodzie jako obszarze strategicznym dla polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Polski. Konsekwentnie postrzegano go jako region o niewielkim znaczeniu dla bezpieczeństwa Rzeczypospolitej i jej rozwoju gospodarczego, a tym samym jako jeden z wielu pozaeuropejskich obszarów wpisywał się w szeroką strategię bezpieczeństwa Polski. Takie podejście stanowi jednak błąd strategiczny. Bliski Wschód to bowiem region krzyżowania się tak wielowymiarowych globalnych interesów, a przy tym tak dynamicznie zmieniający się, że aspirująca do roli mocarstwa regionalnego Polska nie może być obojętna czy neutralna wobec sytuacji w tej części świata, reagować tylko ad hoc czy uzależniać swoich reakcji od priorytetów na innych kierunkach polityki zagranicznej, w tym bezrefleksyjnej proamerykańskości. Rzeczpospolita potrzebuje strategii polityki bliskowschodniej