Publikacije Univerziteta u Novom Pazaru
Not a member yet
107 research outputs found
Sort by
KOMPARATIVNA ANALIZA RAZLIČITIH VIDOVA ZAPOŠLJAVANJA SA RAČUNOVODSTVENOG I PRAVNOG ASPEKTA
No full textGlobalizacija i trendovi savremene ekonomije bitno su uticali na sve aspekte društva, a naročito na zapošljavanje. Cilj svake države je da zaposlenost bude na što višem nivou i u skladu s tim omogućeno je zapošljavanje na različite načine. Nestandardni oblici radnih odnosa koji postaju sve učestaliji u velikoj meri modifikuju tradicionalni radni odnos i omogućavaju kreiranje uslova rada prema tržišnim okolnostima. Komparacija različitih načina zapošljavanja vršena je na osnovu ispitivanja poslodavaca iz regiona Južne Srbije putem Google upitnika u pogledu njihovih stavova, percepcija i iskustva prilikom različitih vidova angažovanja radnika. Cilj istraživanja je da se ukaže na uticaj različitih vidova zapošljavanja na radnu motivaciju i produktivnost zaposlenih, ukaže na njihove prednosti i nedostatke, kao i da se pruže smernice poslodavcima prilikom odabira kadra i njihovog zapošljavanja. U cilju sprovođenja fer i korektnih radnih praksi važno je da zaposleni i poslodavci znaju svoja prava i obaveze, a ona direktno zavise od načina radnog angažovanja
POREZ NA IMOVINU U SISTEMU FINANSIRANJA LOKALNE SAMOUPRAVE -UPOREDNA ANALIZA U JEDINICAMA LOKALNE SAMOUPRAVEPROPERTY TAX IN THE LOCAL GOVERNMENT FINANCING SYSTEM – A COMPARATIVE ANALYSIS IN LOCAL GOVERNMENT UNITS
No full textEfikasan sistem finansiranja lokalne samouprave predstavlja jedan od ključnih stubova stabilnog i funkcionalnog sistema vlasti, omogućavajući ostvarenje principa fiskalne decentralizacije. Ovim sistemom jedinicama lokalne samouprave se obezbeđuju odgovarajući finansijski resursi, čime se omogućava efikasno i efektivno obavljanje nadležnosti koje su im zakonom poverene. Stabilan i predvidiv sistem finansiranja ne samo da doprinosi autonomiji lokalnih vlasti, već i unapređuje kvalitet javnih usluga koje se pružaju građanima na lokalnom nivou.
Jedan od najznačajnijih izvora prihoda za lokalne samouprave jeste porez na imovinu, koji se u praksi pokazao kao jedan od najadekvatnijih oblika oporezivanja na ovom nivou vlasti. Njegova osnovna funkcija jeste da obezbedi stabilan prihod lokalnim budžetima, omogućavajući finansiranje različitih infrastrukturnih, socijalnih i razvojnih projekata od značaja za lokalne zajednice.
U Republici Srbiji, proces fiskalne decentralizacije značajno je poboljšan nakon usvajanja Zakona o finansiranju lokalne samouprave iz 2006. godine, gde je ova vrsta oporezivanja prešla u isključivu nadležnost lokalnih samouprava. Ova reforma obuhvatila je ključne aspekte poreske politike na lokalnom nivou, uključujući utvrđivanje poreske osnovice, naplatu i kontrolu poreza na imovinu, kao i mogućnost lokalnih samouprava da samostalno određuju poreske stope u okviru zakonski propisanih granica.
Dodatni iskorak u pravcu povećanja efikasnosti ovog sistema ostvaren je izmenama Zakona o porezu na imovinu iz 2010. godine, koje su imale za cilj eliminaciju određenih administrativnih prepreka i neracionalnosti u poreskom sistemu. Ove izmene su doprinele poboljšanju naplate poreza, jačanju kapaciteta lokalnih poreskih administracija i unapređenju transparentnosti u upravljanju lokalnim prihodima.
Ukupno posmatrano, kontinuirano unapređenje sistema finansiranja lokalne samouprave kroz reforme poreske politike predstavlja ključni preduslov za jačanje fiskalne autonomije lokalnih vlasti, unapređenje javnih usluga i ostvarenje principa održivog lokalnog razvoja
ZLOČIN IZ MRŽNJE U ZAKONODAVSTVU ALBANIJE
No full textNa zločine iz mržnje nijedna država nije imuna. Žrtve ovih krivičnih dela su pojedinci samo zbog toga što pripadaju određenim društvenim grupama, odnosno samo zbog toga što su nosioci određenih karakteristika. Specifičnost ovih zločina ogleda se u tome što posledice ne trpe samo neposredne šrtve već i ostali članovi društvene zajednice kojoj ona pripada, jer se njihovim izvršenjem šalje poruka odbacivanja. Meta napada može biti izabrana ne samo zbog stvarne, već i percipirane pripadnosti određenoj grupaciji, što ukazuje na činjenicu da su krivična dela iz mržnje izvršena samo zbog predrasuda u odnosu na određena lica, zbog njihove etičke, rasne, nacionalne pripadnosti, pola, godina starosti, političkih uverenja ili drugih osobenosti lica. Cilj koji autori ovog rada nastoje postići jeste ukazivanje na način tretiranja zločina iz mržnje u zakonodavstvu Albanije i probleme sa kojima se suočavaju državni organi prilikom njihovog procesuiranja.
AI IN PUBLIC ADMINISTRATION: SARAJEVO’S IMPACT ON LOCAL DEVELOPMENT INITIATIVES
No full textIn a new era of artificial technology, many institutions and businesses changed their concept of work and management. The influence of artificial intelligence (AI) has its reflection on the government sector in many countries all over the world. AI requires the entire package of knowledge, skills and assessment, necessary for employees within public institutions to achieve their strategic goals. First, AI basic skills are necessary for government servants if they want to create a faster working environment. Using basic AI chatbots such as ChatGPT can provide an innovative approach for managing daily tasks in government institutions.
As one of the scientific approaches, this article uses one of the examples of public institutions, based in Sarajevo, to analyze their transformational process into a modern one. The process of using the basic chatbot in project planning, project construction and idea realization for the local development is crucial for the continuous improvement of Sarajevo city and transforming it into a smarter city. Through the desk analysis, case study, and situation analysis, the study found that the impact of AI can improve project development and make the better problem-solving environment between the government employees, which will be provided in the conclusion of this paper
Veštačka inteligencija u obrazovanju
No full textVeštačka inteligencija (VI) predstavlja jednu od najznačajnijih tehnoloških inovacija savremenog doba, a njena primena u obrazovanju donosi istovremeno brojne prednosti, ali i izazove. Ovaj rad istražuje ulogu VI u unapređenju obrazovnih procesa, sa fokusom na personalizovano učenje, automatizaciju administrativnih zadataka i interaktivne platforme za učenje. Poseban akcenat stavljen je na potencijal VI da poboljša dostupnost i kvalitet obrazovanja, ali i na etičke dileme, rizike od prekomerne zavisnosti od tehnologije, kao i moguće negativne uticaje na razvoj kritičkog mišljenja kod učenika i studenata. Na osnovu dostupne literature, istražujemo prednosti primene VI kako za učenike, tako i nastavno osoblje. Primena alata olakšava i ubrzava proces usvajanja novih znanja i veština, naročito kada su u pitanju individualni obrazovni program i za korisnike sa poteškoćama u razvoju, ali i za talente.
Cilj rada jeste prikaz različitih elemenata obrazovanja koji se izdvajaju kao polja u kojima upotreba veštačke inteligencije može doneti beneficije, mapiranje onih koja su još uvek izvor zabrinutosti i nepoverenja te analiza podataka prikupljenih na uzorku radi razumevanja stavova mladih prema veštačkoj inteligenciji.
U okviru istraživanja sprovedena je anketa na uzorku studenata u Novom Pazaru sa ciljem da se ispita njihovo mišljenje o primeni VI u obrazovanju.
Rad je podeljen na dva dela. U prvom delu predstavljene su mogućnosti koje nam veštačka inteligencija pruža, a koje doprinose efikasnijem i produktivnijem funkcionisanju obrazovnog sistema, dok se u drugom delu rada sprovodi istraživanje.
U istraživanju je korišćen upitnik o korišćenju veštačke inteligencije QUIA (eng. Questionaire on the use of Artificial Intelligence, Red Internacional de Investigadores en educacion; 2023).
Dobijeni rezultati nas upućuju na to da u praksi postoji veliki prostor za primenu veštačke inteligencije u izgradnji savremenog obrazovnog sistema koji može da iznedri funkcionalne, produktivne pojedince korisne društvu. Rezultati ujedno pokazuju da je kontinuirani rad na podizanju nivoa digitalne pismenosti neizostavna stavka, te da se apsolutno mora posvetiti pažnja otklanjanju svih postojećih dilema koje mogu voditi u zloupotrebu (zaštita podataka i privatnosti, osiguranje jednakosti za sve i sl.). Iz perspektive psihologa, govorimo o potrebi za uspostavljanjem zdravog i harmoničnog odnosa čovek- veštačka inteligencija.
Zaključujemo da je integracija VI u obrazovni sistem neizbežna i korisna, ali zahteva pažljivo planiranje, regulaciju i razvoj digitalne pismenosti kako bi se obezbedilo njeno odgovorno i svrsishodno korišćenje
UPOREDNA ANALIZA PRIMENE ZAKONA O ZAŠTITI POTROŠAČA KROZ OSVRT NA NJIHOV STATUS O ZAŠTITI PRAVA U REPUBLICI SRBIJI
No full textKljučni ili glavni predmet istraživanja ovog rada je ispitivanje pozicije novog Zakona o potrošačima u Republici Srbiji. Tačnije ovo prati kako potrošači ostvaruju potrošačka prava i putem veštačke inteligencije. Ključni rezultat ovog rada je opis aktuelne situacije, primene Zakona o zaštiti potrošača, uloga digitalne pismenosti kod potrošača i prodavca i dr. Živo istraživanje treba da nam potvrdi koje promene treba preduzeti u oblasti bolje zaštite potrošača sa posebnim osvrtom na studiju slučaja koji ćemo lično obaviti i kontaktirati potrošače u Kosovskoj Mitrovici. Metodologija koja se koristi u radu dostupna je putem interneta iz raznih studija, našeg istraživanja putem anketa, telefonskih razgovora i upitnika. Ekskluzivnost ovom radu daje lično prikupljanje podataka na zadatu temu putem inrervuja, iz raznih delatnosti, prvenstveno prodavnica prehambene robe. Ovim originalnim podacima ovaj rad dobija praktičnu upotrebu sa pozicije zaštite potrošača i njegovu poziciju u Republici Srbiji
KVALITET OBRAZOVANJA I OBRAZOVNA EFEKTIVNOST – TEORIJSKE NEDOUMICE I RAZGRANIČENJA
No full textObrazovanje se danas sagledava kao integralni deo savremenog društva. Razvoj i progres čovečanstva može se direktno pripisati obrazovanim ljudima koji pokreću društvo napred. Upravo iz tih razloga za rast, razvoj i prosperitet društva potrebno je investirati u obrazovanje, to jest u kvalitet obrazovanja. U razmatranju pitanja kvaliteta u obrazovanju nametale su se različite rasprave o strategijama njegovog unapređenja a u koje su bili uključeni različiti akteri u obrazovanju, reformatori obrazovanja, kreatori obrazovne politike i druge zainteresovane strane. One su iznedrile neke nove, operativnije konstrukte poput obrazovne efektivnosti, obrazovne efikasnosti, efektivnosti nastavnika, i efektivnosti nastave a koji se istovremeno sagledavaju kao sastavne komponente ili dimenzije kojim se bliže određuje kvalitet obrazovanja. Pošavši upravo od nekih navednih komponenti u radu je učinjen pokušaj da se one što više približe naučnoj i stručnoj javnosti, i dublje razume njihov značaj, međusobna povezanost i uslovljenost
ADVANTAGES AND DISADVANTAGES OF USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN AUDITING
No full textArtificial intelligence stands for intelligent technology capable of processing tasks typically associated with human intelligence. During the last few years, in the digital era, after periods of growth and stagnation, artificial intelligence (AI) started expanding rapidly and being widely applied. This paper investigates advantages and disadvantages of implementing AI in auditing, with the emphasis on challenges and opportunities arising from this technological innovation. It explains how AI remodels an auditing process which results in tasks automation and overall efficiency improvement. We have learnt that investing in AI implies quality advancement and cost reduction. Nonetheless, although audit firms expect positive impacts of implementing AI in auditing, a part of audit staff tend to oppose AI application, particularly in relation to reliability of AI-generated conclusions
BOSANSKI JEZIK U NOVOM PAZARU U SALNAMAMA KOSOVSKOG VILAJETA
No full textSalname Kosovskog vilajeta su službeni dokumenti koji su za vrijeme trajanja tog vilajeta objavljivani u osam izdanja. Teme koje su obrađivale su širokog društvenog spektra poput, obrazovanja, toponimije, jezičkih i obrazovnih prava, vojnih prilika, društvenog uređenja i dr. Rad predstavlja dokumente u kojima se u salnamama polemizira pitanje maternjeg jezika za prostor Novog Pazara. Odnosno, prikazuje dokumente u kojima se bosanski jezik dovodi u kontekst grada. Fokus u radu je stavljen na sam grad, a ne na regiju Sandžak, jer postoje dosta izvora gdje se bosanski jezik pominje i u drugim mjestima Sandžaka što će biti dio nekih drugih istraživanja
MUZIČKE AKTIVNOSTI U FUNKCIJI RAZVOJA DECE PREDŠKOLSKOG UZRASTA
No full textDječije aktivnosti u kojima je zastupljena glazba predstavlja sastavni dio njihova odrastanja, jer sudjelujući u glazbenim aktivnostima, djeca predškolskog uzrasta unapređuju vlastite vještine, stiču nova iskustva i saznanja koja su vrlo važna za njihov optimalan razvoj. Kroz glazbeno stvaralaštvo, djeca razvijaju kreativnost, samopouzdanje, emocionalnu inteligenciju i socijalne vještine. Osim toga, glazba može podstaknuti dječji intelektualni razvoj, poboljšati kognitivne sposobnosti i podstaknuti izražavanje kompleksnih osjećaja. Kroz glazbenu edukaciju, djeca uče o disciplini, istrajnosti i timskom radu. Sve ove komponente doprinose razvoju sveobuhvatne ličnosti koja je sposobna za kreativan, emocionalan i socijalno ispunjen život. Stoga je važno da se dječja kompozicija podržava i podstiče kao dio dječjeg vaspitanja, obrazovanja i razvoja.