Publikacije Univerziteta u Novom Pazaru
Not a member yet
107 research outputs found
Sort by
Uticaj ekološkog vaspitanja i obrazovanja na razvoj ekološke svijesti, etike i odgovornosti kod djece predškolskog uzrasta
No full textU ovom radu nastojimo da ukažemo na značaj i uticaj ekološkog vaspitanja i obrazovanja na razvoj ekološke svijesti, etike i odgovornosti kod djece predškolskog uzrasta. Fokusira se na ključne aspekte kako rane obrazovne intervencije mogu oblikovati stavove i ponašanje djece prema životnoj sredini. Kroz pregled relevantne literature i analizu primjera iz prakse, rad ukazuje na važnost integracije ekoloških principa u rani obrazovni program. Zaključeno je da ekološko obrazovanje u predškolskom uzrastu može značajno doprinijeti formiranju ekološki odgovornog ponašanja, razvijanju svijesti o zaštiti prirode i usvajanju ekološke etike.Primjenom novih tehnologija u iskorišćavanju prirodnih resursa, nastalih sa novim otkrićima u nauci, došlo je do ugrožavanja ravnoteže između čovjeka i njegove sredine. Ekološki vaspitati i obrazovati djecu u predškolskim obrazovnim ustanovama ima važnu ulogu u formiranju ekološke svijesti i ponašanja kod djece već u ranoj dobi. Ovo vaspitanje ima za cilj razvijati kod djece ljubav prema prirodi, te ih učiti kako pravilno brinuti o njoj i zaštititi je. Predškolske obrazovne ustanove imaju važnu ulogu u edukaciji djece o ekologiji kroz igru, aktivnosti i projekte koji se provode u skladu s njihovom dobi i interesovanjima
Rural destination and sustainability: exploring the role of events and marketing
No full textThe aim of this paper is to examine how elements of rural destinations holding touristic events contribute to the formation of destination identity. Through the analysis of respondents’ attitudes, the problem of sustainability of rural destinations and marketing activities aimed at promoting rural events are analyzed. A quantitative content analysis was conducted to examine the theoretical framework, while primary data were gathered through a survey and analyzed using statistical methods. The findings suggest that rural events, along with other destination elements, significantly contribute to shaping the identity of the host location. The promotion of rural events requires a holistic approach, with particular emphasis on digital marketing, especially leveraging social media and other platforms that enable the sharing of visitor experiences. The results can serve as a foundation for improving marketing activities targeting rural events and enhancing their visibility and appeal
HOW EFFECTIVE ARE HUMAN RESOURCE MANAGEMENT PRACTICES? AN EXAMPLE OF ORGANIZATIONS IN SERBIA - A QUALITATIVE STUDY
No full textWith this research we would like to investigate the characteristics of the strategic system of human resource management practices in organizations in Serbia, their connection to the characteristics and behaviors of employees, and their relation to organizational performance in organizations in Serbia. Data were collected through semi-structured interviews with 14 human resource managers representing 14 organizations with a total of 7,000 employees, and analyzed using the Gioia method. Two types of organizations were specifically selected for the sample: international organizations in the manufacturing industry and organizations operating in the field of information technology. According the results- strategic practices from the investigated model are present in organizations in Serbia. Human resource managers who participated in this study found connection between organizational performance and characteristics and behaviors of employees. They connect the characteristics and behaviors of employees with strategic human resource management practices. The results also suggest that in organizations in Serbia there is a need for a more transparent presentation of strategic human resources practices’ contribution
Ugovor o radu na određeno vreme između fleksibilizacije i prekarizacije- pravni i ekonomski aspekt
No full textUgovor o radu na određeno vreme, kao institut radnog prava, zakonodavstvo u Republici Srbiji prepoznaje kao jednu od vrsta radnog odnosa, pored ugovora o radu na neodređeno vreme. Pravni aspekti obrađeni u radu ogledaju se u predstavljanju zakonske regulative i uslova pod kojima se može zaključiti ugovor o radu na određeno vreme i njegova pravna dejstva, kao i usklađivanje radnog zakonodavstva sa pravom Evropske unije. Sa druge strane, odnos broja zaposlenih po osnovu ugovora o radu na određeno vreme i ukupnog broja zaposlenih može nam dati značajne informacije o stanju na tržištu rada. Ukoliko uzmemo u obzir nezaposlenost i ponudu i potražnju na tržištu rada, možemo oceniti da liugovor o radu na određeno vreme dovodi do fleksibilnosti tržišta rada ili prekarizacije. Mogućnost zloupotrebe ovog pravnog instituta sa posledicama, koje nisu samo pravne već i ekonomske, postoji, najčešće od strane poslodavaca koji na taj način “izbegavaju” rad na neodređeno vreme. Savremeni izazovi, posebno oni povezani sa nesigurnim oblicima rada,zahtevaju dalje usklađivanje pravne regulative sa socijalnim i ekonomskim potrebama društva
Profesionalni standardi i eticki kodeks drzavne revizije
No full textUsled nužnog postojanja različitih vrsta revizije razvila se i državna revizija, pa se otuda u stručnoj i naučnoj literaturi javlja veći broj definicija za nju. U Republici Srbiji revizija je definisana zakonskim aktima čime je usmerena i sama njena aktivnost na reviziju javnih rashoda, javnih preduzeća i budžetskih institucija, odnosno reviziju finansijskih izveštaja javnih preduzeća i ustanova.
Postoji konsenzus između domaćih i stranih autora oko postojanja više vrsta revizije. Oni su saglasni, da postoji više podela revizije, zavisno od kriterijuma klasifikacije. Ovim radom su obuhvaćene specifičnosti državne revizije na bazi normativne regulative Međunarodnih revizorskih standarda, kao i etički standardi kojih je potrebno da se pridržavaju državni revizori
STATUS BEZGOTOVINSKOG DRUŠTVA U EU I SRBIJI KROZ POSEBAN OSVRT NA STUDIJU SLUČAJA UPOTREBE BANKARSKIH KARTICA U KOSOVSKOJ MITROVICI
No full textVitalni ili glavni predmet istraživanja ovog rada je ispitivanje statusa, faze bezgotovinskog društva EU uz uporedni pregled sa Srbijom uz živo istraživanje sa terena o konkretnoj upotrebi bankarskih kartica u Kosovskoj Mitrovici. Radom se dobio glavni rezultat opisa bezgotovinskog društva EU, Srbije i Kosovske Mitrovice. Ovde se navode koje promene treba preduzeti radi boljeg bezgotovinskog društva u Srbiji sa posebnim osvrtom uz studiju slučaja konkretne upotrebe bankarskih kartica u Kosovskoj Mitrovici. Metodologija koriššćena u radu dostupna je putem interneta iz raynih istraživanja korišćena putem upitnika, intervjua,anketa, telefonskih razgovora, iz raznih studija iz inostranstva I Srbije.Poseban metod koji daje originalnost ovom radu je tzv.ručno prikupljanje podataka licem u lice, anketiranjem i intervjuisanjem i /ili putem telefona u cilju boljeg saznanja konkretne upotrebe bankarskih kartica stanovništva Kosovske Mitrovice iz raznih delatnosti od prodavnica prehrambene robe , restorana, ugostitekljskih objekata i dr.Ankete i intervjui u našoj studiji slučaja su bile anonimnog karakter. Konkretnim istraživanjem ovaj rad dobija, naučnu, praktičnu i društveno korisnu svrhu za ovo društvo i šire.
RAZVOJ I PRIMENA VEŠTAČKE INTELIGENCIJE ZA PREDVIĐANJE USPEHA STUDENATA U E-UČENJU
No full textPredviđanje uspeha studenata u sistemima za e-učenje predstavlja ključan segment savremenog obrazovanja na svim nivoima. Prosvetni radnici sve više koriste veštačku inteligenciju za unapređenje celokupnog obrazovnog sistema kroz modernizaciju nastavnog plana i programa, istovremeno omogućavajući učenicima i studentima efikasniju primenu teorijskih znanja u praksi. Najznačajniji izazov koji se vezuje za informacione tehnologije i veštačku inteligenciju predstavlja nedovoljno poznavanje ovih moćnih alata i razumevanje njihovih mogućnosti.Ovaj rad analizira postojeće pristupe i metodologije za predikciju uspeha studenata u sistemima elektronskog učenja kroz sistematski pregled literature. Fokus je na poređenju tradicionalnih tehnika mašinskog učenja sa veštačkim neuronskim mrežama, njihovim prednostima i ograničenjima. Rad takođe razmatra praktične aspekte implementacije ovih tehnologija u obrazovnim institucijama, kao i etičke izazove koji prate njihovu primenu. Analiza postojećih pristupa i metoda ukazuje na značajan potencijal AI tehnologija u unapređenju obrazovnih ishoda
STRES NA RADU I SINDROM SAGOREVANJA KOD PROSVETNIH RADNIKA U NOVOM PAZARU
No full textSavremene promene u obrazovanju od zaposlenih zahtevaju sve više posvećenosti, kompetencija i istovremeno izvršavanje nekoliko različitih zadataka. Svakodnevni napor koji radnici u prosveti ulažu u obavljanju svojih svakodnevnih obaveza dovode do narušavanja njihovog fizičkog i psihološkog zdravlja što rezultira stresom i sagorevanjem na radu. Imajući ovo u vidu, istražiti da li su prosvetni radnici u Novom Pazaru zahvaćeni sindromom sagorevanja na radu i da li se kod njih prepoznaje prisustvo stresa na radu je predmet ovog našeg rada. Prisustvo dugoročnog stresa na radu dovodi do sagorevanja na radu, stoga je prvi od ciljeva našeg istraživanja ispitati da li postoji povezanost između sagorevanja na radu i stresa kod prosvetnih radnika, a nakon toga ispitati i da li postoji povezanost ovih varijabli u odnosu na pol, bračno stanje i starost ispitanika. Pretpostavili smo da povezanost između svih ovih varijabli postoji. Međutim, rezultati su pokazali da postoji povezanost između stresa na radu i sagorevanja na radu (p=0,00). U daljim rezultatima nakon obrade podataka, statistička značajnost (p=0,207) pokazuje da ne postoji razlika kod muških i ženskih ispitanika kada je u pitanju njihov odnos prema stresu, ali kada je u pitanju sagorevanje na radu kod prosvetnih radnika, statistička značajnost (p=0,010) ukazuje da postoji razlika između muških i ženskih ispitanika.
Kada je u pitanju bračni status ispitanika rezultati istraživanja su pokazali da ne postoji povezanost između stresa na radu(p=0,113) i sagorevanja na radu (p=0,255) u odnosu na bračni status ispitanika. I rezultati su pokazali da ne postoji statistički značajna razlika kod stresa na radu (p=0,413) i sagorevanja na radu (p=0,850) u odnosu na starost ispitanika. I na kraju rezultati regresione analize su pokazali da postoji povezanost između stresa na radu (β=,145, p= 0,054) i sagorevanja na radu (β=,181, p= 0,010) samo u odnosu na starost ispitanika
Motivation and job satisfaction of workers in healthcare organizations
No full textHealthcare workers\u27 motivation and job satisfaction have been the subject of numerous studies, but there is still a lack of empirical data about the factors that affect job satisfaction among healthcare employees in countries that are developing. The purpose of this study was to investigate the link between motivation and job satisfaction as well as to assess the factors that predict job satisfaction among healthcare employees. A cross-sectional survey was conducted in March and April 2024 in Niksic, Montenegro, involving 88 healthcare workers (doctors and nurses) who completed self-administered questionnaires using a five-point Likert scale. The results indicated positive correlations between extrinsic motivation and job satisfaction (r = 0.30, p < 0.01) and overall motivation and job satisfaction of healthcare workers (r = 0.22, p < 0.05). Multiple linear regression analysis showed that extrinsic motivation was a significant positive predictor of job satisfaction (ß = 0.36, p < 0.01). Furthermore, a significant negative predictor of job satisfaction was the type of organization—primary or secondary healthcare (ß = -0.26, p < 0.01). These findings suggest that higher levels of extrinsic motivation and employment in primary healthcare centers are associated with greater job satisfaction
METODIČKO SITUIRANJE ROMANA U PRVIM SRPSKIM TEORIJAMA KNJIŽEVNOSTI
No full textApstrakt - Ovaj rad se bavi situiranjem romana u prvim srpskim teorijama književnosti. U radu smo pošli od tvrdnje da su maternji jezik i književnost temeljni školski predmeti, koji omogućavaju postizanje opšte kulture, jer dobra komunikacija i kvalitetna kultura govora zavise od poznavanja književnosti i čitanja. Na osnovu proučenih prvih udžbenika teorije književnosti za gimnazije i srednje stručne škole autora Petra P. Đorđevića, Katarine Bogdanović i Pauline Lebl Albale, uočili smo mesto romana u njima. Navedene tvrdnje smo obrazložili primerima iz njih, imajući na umu složenost i slojevitost književnoumetničke građe, kojom su se autori služili, obrazlažući ih u uvodnim konstatacijama i napomenama. Cilj naših istraživanja je bio da utvrdimo u kojoj meri su se autori prvih proučenih teorija književnosti iz XIX i XX veka metodički bavili romanesknom prozom. Na temelju književnih teorija uobličene su teorijske osnove za pionirsku školsku nastavu romana. Istraživanja smo zasnovali na solidnom broju udžbenika teorije književnosti, fokusirajući se na njihovo bavljenje romanom. U nastavku rada ukazaćemo kako su prve dve teorija književnosti razmatrala roman. U obrazovanju i nastavi se koriste brojni udžbenici teorije književnosti, u kojima se roman različito tretira, što zavisi od perioda nastanka tih teorija, kao i činjenice koja književna teorija je bliža piscu teorije. Za razliku od teorija književnosti koje koriste studenti i proučavaoci književnosti, školski udžbenici se moraju razlikovati manjom subjektivnošću a njihovo definisanje i tretmana moraju predstavljati odnose stanja u književnoj nauci.