OJS Tashkent State University of Economics
Not a member yet
554 research outputs found
Sort by
MUTAXASIS SHIFOKOR AXBOROT TIZMINI LOYIHALASHTIRISH
No full textUshbu maqolada sog‘liqni saqlash sohasida raqamli texnologiyalarning roli va shifokorlar faoliyatini avtomatlashtiruvchi mutaxassis shifokor axborot tizimi haqida so‘z yuritiladi. Tizimning asosiy vazifalari, tuzilmasi, ma’lumotlar bazasi dizayni, foydalanuvchi interfeysi va amaliy samaradorligi tahlil qilinadi
MUBORAK GAZNI QAYTA ISHLASH ZAVODI MISOLIDA TEXNOLOGIK JARAYONLARNI AVTOMATLASHTIRILGAN BOSHQARUV TIZIMINING AXBOROT UZATISH TIZIMINI LOYIHALASH VA TAHLIL QILISH
No full textMaqolada Muborak gazni qayta ishlash zavodining 14-sexidagi 19, 20 va 21-gazni oltingugurtdan tozalash bloklari uchun avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimining axborotlarni uzatish tizimidagi boshqaruv hisoblash vositalarining yuqori o‘tkazuvchanlik va ishonchliligini ta’minlaydigan dasturiy tizimni loyihalash va tahlil qilishda foydalaniladigan modellar, usullar va algoritmlar ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, Axborot uzatish tizimidagi boshqaruv hisoblash vositalari dasturiy ta’minot kompleksiga kiruvchi dasturlarning o‘zaro aloqasi ishlab chiqilgan
TRANSFORMER ARXITEKTURASIGA ASOSLANGAN TIL MODELLARI YORDAMIDA O‘ZBEK TILI MATNLARINI SEMANTIK TAHLIL QILISH
No full textMaqolada sun’iy intellekt texnologiyalariga asoslangan holatda matnlarning semantik tahlil qilish jarayonlari, zamonaviy yondashuvlar va mavjud muammolarga yondashuvlar o‘rganilgan. Tadqiqotda Transformer arxitekturasiga asoslangan til modellari (BERT, GPT, RoBERTa) tahlil qilinib, ularning imkoniyatlari va cheklovlari o‘zbek tilidagi matnlar misolida baholangan. Shuningdek, xalqaro miqyosda keng tarqalmagan milliy yoki mintaqaviy tillar(lokal tillar)da semantik tahlilni rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan
IJTIMOIY TARMOQLARDA KONTENT ASOSIDAGI MEDIA TA’SIRINI O‘RGANISH: RAQAMLI IZ MA’LUMOTLARINI YIG‘ISHNING API, MA’LUMOT HADYA QILISH VA KUZATISH USULLARI
No full textIjtimoiy tarmoqlar ta’sirini o‘rganish sohasida aniq kontentning roli yetarlicha tadqiq etilmagan. Bunga qisman ilgari kommunikatsiya fanida ijtimoiy tarmoq kontentiga bevosita kirish imkonini beradigan usullar mavjud emas edi. Raqamli iz ma’lumotlari (Digital Trace Data, DTD) ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish jarayonida yaratilgan matnli va audiovizual kontentni yoritib berib, avval imkoni bo‘lmagan darajada alohida foydalanuvchi darajasida kontentdan foydalanishni tahlil qilish imkonini yaratadi. Biroq, raqamli iz ma’lumotlari maxsus ilmiy tadqiqot uchun ishlab chiqilmagani sababli, ularni yig‘ish va tahlil qilishda bir qator noaniqliklar mavjud. Ushbu maqola, raqamli iz ma’lumotlarini yig‘ishning uchta usuli – API lar, foydalanuvchi ma’lumotlarini topshirish (data donation) va kuzatish (tracking) – kommunikatsiya tadqiqotining uchta muhim yo‘nalishida (soxta axborot, algoritmik usullar) qanday qo‘llanishi mumkinligi haqida umumiy ma’lumot beradi. Biz ijtimoiy tarmoqlardagi mukammal bo‘lmagan kontent ma’lumotlarini qanday yig‘ish va ularni mazmunli ko‘rsatkichlarga aylantirish mumkinligi masalasini ko‘rib chiqamiz. Maqola yakunida har bir usulni amalga oshirish bo‘yicha yechimlar muhokama qilinadi hamda ularning afzalliklari va kamchiliklari taqqoslanadi
G‘OVAK MUHITLARDA IKKI QATLAMLI GAZ FILTRATSIYA JARAYONIDA BIR O’LCHOVLI MASALANI SONLI MODELLASHTIRISH
No full textMaqolada mahsuldor qatlamlarda gaz qazib olishni ko’paytirish maqsadida ikki qatlamli o‘zaro dinamik bog‘langan gaz filtratsiya jarayonini matematik modellashtirish va hisoblash algoritmi keltirilgan. Modellashtirish jarayonida qatlam bosimi hamda o‘tkazuvchanlik koeffitsientlarining fazoviy va vaqtga bog‘liq o‘zgaruvchanligi inobatga olingan. Chegaraviy masalani sonli modellashtirishda chekli-ayirmalar usuli, kvazichiziqli usul va Kramer usullaridan foydalanilgan. Shuningdek, samarali sonli usullar va algoritmlar asosida dasturiy ta’minot ishlab chiqilgan
O‘PKA KT (KOMPYUTER TOMOGRAFIYASI) TASVIRLARIDA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA SEGMENTATSIYA ALGORITMLARINI ISHLAB CHIQISH
No full textUshbu maqolada O‘pka kompyuter tomografiyasi (KT) tasvirlarida sun’iy intellekt texnologiyalari asosidagi segmentatsiya algoritmini ishlab chiqarishni ishlab chiqish masalasini ko\u27rib chiqamiz. O‘pka to‘g’irlash chegaralarini aniqlashtirish, Patologik o‘zgarishlarni erta bosqichda aniqlash va diagnostika jarayonini aniqligini oshirish. Maqolada chuqur o‘rganish (Deep Learning) usullaridan biri - U-Net konvolyutsion neyron manbasi asosida ishlab chiqarilgan va o\u27qitilgan. Maqolada LIDC-IDRI ochiq ma’lumotlar to‘plamiga KT tasvirlaridan foydalanildi. Modellashtirish IoU (Intersection over Union) va Dice koeffitsienti mezonlari yordamida baholandi. Natijalar ko‘rsatgichlari, taklif qilingan model O‘pka to‘qimasi segmentatsiyasini yuqori aniqlik bilan va kasallik o‘choqlarini avtomatik aniqlash jarayonini soddalashtirish va tibbiy tasvirlarni tahlil qilishda inson omillarini hamda klinik diagnostika tizimlarida amaliy qo‘llab-quvvatlash mumkin
KORXONA SAVDO MA’LUMOTLARINI INTELLEKTUAL TAHLIL QILISH UCHUN MA’LUMOTLARNI TO‘PLASH, QAYTA ISHLASH VA DASTLABKI ISHLOV BERISH
No full textUshbu maqolada korxonalar faoliyatida savdo ma’lumotlarini intellektual tahlil qilishning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Tadqiqotda ma’lumotlar bazasini tashkil etish va modellashtirishning zamonaviy yondashuvlari, shu jumladan ETL (Extract, Transform, Load) jarayonlari, ma’lumotlar ombori (Data Warehouse) arxitekturasi hamda OLAP texnologiyalarining qo‘llanilishi tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada Mean usuli asosida savdo ma’lumotlarini statistik qayta ishlash va Z-Score normallashtirish natijalari keltirilgan. Ma’lumotlar tahlili korxona savdo samaradorligini oshirish, resurslardan oqilona foydalanish va boshqaruv qarorlarini ilmiy asosda qabul qilish imkonini beruvchi muhim bosqich sifatida baholangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ma’lumotlar omborini to‘g‘ri modellashtirish va intellektual tahlil metodlarini qo‘llash orqali korxonalarda Business Intelligence (BI) tizimlarini samarali yo‘lga qo‘yish mumkin
РАСЧЕТ ГЕОМЕТРИЧЕСКИ НЕЛИНЕЙНЫХ ГИБКИХ АНИЗОТРОПНЫХ ПЛАСТИН СО СЛОЖНОЙ ФОРМОЙ
No full textВ данной работе рассматривается расчет геометрически нелинейных гибких анизотропных пластин со сложной формой. Основное внимание уделяется формулировке уравнений равновесия на основе вариационного принципа Лагранжа, использованию гипотезы Кирхгофа-Лява, а также применению физических соотношений, основанных на обратной форме закона Гука. Для численного анализа предложен вычислительный алгоритм, основанный на сочетании вариационного метода Бубнова-Галеркина и структурного метода R-функции. Представлены результаты моделирования, демонстрирующие влияние различных параметров (степени базисного полинома, числа узлов и весов Гаусса) на деформации пластин. Данный подход позволяет эффективно исследовать механическое поведение сложных анизотропных структур, что подтверждается численными экспериментами и графическим анализом
PEDAGOGIKA YO‘NALISHI TALABALARINI BAHOLASHDA SUN’IY INTELLEKT FOYDALANISHINING TAHLILI
No full textUshbu maqolada pedagogika yo‘nalishi talabalarini baholashda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalanishning dolzarbligi, samaradorligi va natijalari tahlil qilinadi. An’anaviy baholash tizimlari bilan taqqoslaganda, sun’iy intellekt asosida baholash jarayoni aniqroq va obyektivroq natijalar beradi. Sun’iy intellekt tizimlari baholashning avtomatlashtirilgan jarayonini ta’minlab, o‘qituvchilarga va talabalarga ta’sir ko‘rsatadi, vaqtni tejash va xatoliklarni minimallashtirish imkonini yaratadi. Baholash natijalari aniq va to‘g‘ri bo‘lib, talabalarning yutuqlarini yanada samarali baholashga imkon beradi. Zamonaviy sun’iy intellekt vositalari yordamida avtomatlashtirilgan baholash tizimlari joriy etilishida, ularning amaliy tajribalari va istiqbollari o‘rganiladi. Bu tizimlar talabalarga shaxsiylashtirilgan ta’lim yordamida o‘zlashtirish darajasini aniqlashda samarali ishlashini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari asosida baholash jarayonini yanada optimallashtirish uchun sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishni kengaytirish bo‘yicha tavsiyalar beriladi. Bu esa o‘qitish va o‘rganish jarayonlarini yanada samarali va aniq qiladi
BULUTLI YECHIMLAR VA XIZMATLARGA YO\u27NALTIRILGAN ARXITEKTURA ASOSIDA MULTI-AGENT TEXNOLOGIYALARI ORQALI BUSINESS INTELLIGENCE TIZIMLARINING INTEGRATSIYASI
No full textBugungi kunda axborot texnologiyalarining rivojlanishi oliy taʼlim muassasalarida boshqaruv va o‘quv jarayonlarini optimallashtirishga qaratilgan yangi imkoniyatlarni yaratmoqda. Raqamli transformatsiya nafaqat o‘quv jarayonining mazmunini o‘zgartiribgina qolmay, balki taʼlim muassasalarining samaradorligini oshirish uchun zamonaviy texnologiyalardan foydalanishni talab qilmoqda. Shu bilan birga, business intelligence tizimlarining taʼlim boshqaruviga integratsiyasi dolzarb masala sifatida ajralib turmoqda. Oliy taʼlim muassasalari yirik axborot bazalariga ega bo‘lib, ularda talabalarning reytinglari, o‘quv natijalari, moliyaviy hisob-kitoblar, xodimlarning mehnat faoliyati kabi turli ko‘rinishdagi maʼlumotlar saqlanadi. Biroq, ushbu maʼlumotlarning miqdori va murakkabligi ulardan to‘liq foydalanishni cheklaydi. Business intelligence tizimlari bu masalada muhim vosita bo‘lib, oliy taʼlim muassasalariga qaror qabul qilish jarayonlarini yaxshilash, maʼlumotlarni avtomatik tahlil qilish va boshqaruv jarayonlarini samarali tashkil etish imkoniyatini beradi