OJS Tashkent State University of Economics
Not a member yet
554 research outputs found
Sort by
ELEKTRON HUKUMAT 3.0: FUQAROLAR MUROJAATLARINI QAYTA ISHLASHDA NLP VA SENTIMENT TAHLIL YONDASHUVLARI
No full textElektron hukumat dastlab (1.0 bosqichi) davlat xizmatlarini elektron vositalar orqali ko‘rsatishning oddiy usuli sifatida shakllangan bo‘lsa, elektron hukumat 2.0 bosqichida davlat operatsiyalari va xizmatlarini ko‘rsatishda ijtimoiy media va Web 2.0 texnologiyalaridan foydalanish imkoniyati paydo bo‘ldi. Biroq, "elektron hukumat 2.0" atamasi tobora kam ishlatilmoqda, chunki asosiy e’tibor kengroq raqamli transformatsiya tashabbuslariga — xususan, sun’iy intellekt (AI), blokcheyn, virtual va kengaytirilgan reallik texnologiyalariga qaratilmoqda. Shu bois, yangi bosqich — elektron hukumat 3.0 konsepsiyasi shakllandi. U davlat xizmatlarini ko‘rsatish sifatini oshirish, boshqaruvni takomillashtirish, fuqarolar ishtirokini kuchaytirish hamda yangi texnologiyalarni davlat operatsiyalariga integratsiyalash orqali ma’muriy tizimlarning sezgirligi va moslashuvchanligini ta’minlashni ko‘zda tutadi. Ushbu tadqiqotda elektron hukumat 3.0 doirasida fuqarolar murojaatlarini NLP va sentiment tahlil yondashuvlari asosida qayta ishlash zarurati va imkoniyatlari qaraladi
YASHIRIN DIRIXLE TAQSIMOTI USULI YORDAMIDA TIL KORPUSI MATNLARINI TEMATIK MODELLASHTIRISH
No full textTematik modellashtirish nazoratsiz ma’lumotlarda amalga oshiriladi va matnni tasniflash hamda klasterlash vazifalaridan aniq farq qiladi. Ma’lumotni qidirishni osonlashtirish va hujjatlar klasterlarini yaratishni maqsad qilgan matn tasnifi yoki klasterlashdan farqli o‘laroq, tematik modellashtirish hujjatlardagi o‘xshashliklarni topishni maqsad qilmaydi. Tematik modellashtirish odatda katta hajmdagi til korpusiga qo‘llaniladi. Tematik modellashtirish uchta turdagi so‘zlarning klasterlarini hosil qiladi – birgalikda keladigan so‘zlar; so‘zlarning taqsimlanishi va mavzu bo‘yicha so‘zlarning gistogrammasi. Tematik modellashtirishning bir nechta modellari mavjud: masalan, so‘zlar sumkasi (bag-of-words), unigram modeli, generativ model. Bugungi kunda tematik modellashtirish vazifalari uchun ishlatiladigan algoritmlar sifatida Yashirin Dirixle taqsimoti (Latent Dirichlet Allocation,LDA), yashirin semantik tahlil (Latent Semantic Analysis,LSA), korrelyatsiya qilingan tematik modellashtirish (Correlated Topic Modeling) va ehtimollik yashirin semantik tahlili (Probabilistic Latent Semantic Analysis,PLSA). Ushbu maqolada LDA usuli yordamida til korpusi matnlarini tematik modellashtirish usuli tahlil qilinadi
RESPUBLIKAMIZDA AGROSANOAT MAJMUALARIDA XIZMATLAR KO’RSATISH SAMARADORLIGINI TAKOMILLASHTIRISH
No full textMaqolada sohaga oid tadqiqotlar tahlili shuningdek, respublikada agrosanoat majmualarida xizmat ko‘rsatishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish bo‘yicha samarali usullardan foydalanish chora-tadbirlari haqida fikrlar keltirilgan
ISSUES OF INFORMATION SECURITY OF IMAGES OF FOREIGN TRADE GOODS IN THE ORGANIZATION OF CUSTOMS TRANSIT
No full textThe article analyzes the role of images of foreign trade goods in the organization of customs control, including those obtained using Complex Inspection System (CIS). The problem of threats to the information security of the image of foreign trade goods in the chain of organization of customs control is presented. Current tasks for solving the problem have been formed and the main criteria for their implementation have been developed. Based on the results of the study, the blockchain technology is proposed as the initial mechanism for solving the problem
INTEGRATING BLOCKCHAIN TECHNOLOGY INTO HOSPITAL MANAGEMENT SYSTEMS FOR ENHANCED DATA SECURITY
No full textThis article is dedicated to analyzing the potential of blockchain technology as a tool for digitalizing management processes in healthcare. In the context of the global shift towards a digital economy, special attention is given to enhancing the efficiency and security of medical services. Blockchain offers unique opportunities for data protection, optimization of logistical chains, and management of medical records. This work examines the main components and mechanisms of blockchain platforms, examples of successful projects in the medical field, and typical schemes of interaction between healthcare participants through smart contracts. The study highlights the importance of integrating modern technologies into the management processes of medical institutions to improve the quality and accessibility of medical services
РАСЧЁТ ПОКАЗАТЕЛЕЙ НАДЁЖНОСТИ ВОССТАНАВЛИВАЕМЫХ СИСТЕМ C ПОЭЛЕМЕНТНЫМ РЕЗЕРВИРОВАНИЕМ
No full textПредставлена методика расчета показателей надежности восстанавливаемых волоконно-оптических систем передачи информации при поэлементном резервировании с постоянно активным резервом. На основе статистических данных об отказах и времени восстановления между отказами рассчитаны показатели надежности, такие как вероятность безотказной работы системы за заданный период времени, среднее время безотказной работы, интенсивность отказа системы, коэффициент готовности системы. Для расчёта коэффициентов надежности при различных резервированиях проведены ограничивающие допущения. Применение программного пакета для расчёта позволило в точности определить значения параметров также провести сравнительный анализ общего и поэлементного резервирований. Применение данной методики обеспечивает возможность более эффективного управления надежностью систем, что особенно важно в областях, требующих высокого уровня надежности и минимизации времени простоев
IOT TEXNOLOGIYALARIGA BLOKCHEYN ASOSIDA AUTENTIFIKATSIYA USULINI TAKOMILLASHTIRISH
No full textHozirgi kunga kelib IoT texnologiyasi juda tez rivojlanayotgan texnologiyalarning biri hisoblanadi. IoT texnologiyasi yordamida juda ko‘plab ma’lumotlar uzatiladi, qabul qilinadi va qayta ishlanadi. IoT texnologiyasiga qaratilgan kiberhujumlar soni ortib bormoqda, natijada xavfsizlikni ta’minlash dolzarb masallardan biriga aylandi. Ushbu moqalada IoT texnologiyasida qo‘llaniladigan protokollar tahlil qilingan. Blokcheyn yordamida IoT ilovalari uchun xavfsiz autentifikatsiya va ma’lumot almashish tizimi arxitekturasi ishlab chiqildi. Taklif etilayotgan tizim ko‘p qatlamli arxitektura bo‘lib, uchta qatlamdan iborat: qurilma qatlami, boshqaruvchi qatlami va saqlash qatlami. Tizimda autentifikatsiya algoritmni blokcheyn (aqlli shartnoma) yordamida algoritmni takomillashtirildi
"AUTOMATING ECONOMIC ISSUES: THE EXAMPLE OF AUTOMATING WAREHOUSE PRODUCT STORAGE ACCOUNTING AND ITS SOFTWARE"
No full textThe automation of warehouse product storage accounting represents a transformative approach to addressing economic issues within businesses. By implementing specialized software, companies can streamline inventory management, reduce operational costs, and enhance overall efficiency. This automation facilitates real-time tracking, minimizes human error, and allows for timely decision-making based on accurate data analysis. As a result, businesses are better equipped to respond to market fluctuations and customer demands, leading to improved profitability and competitiveness. Ultimately, automating these processes not only optimizes individual operations but also contributes to the stability and growth of the broader economic landscape
НУТҚ СИГНАЛЛАРИ СИФАТИНИ БАҲОЛАШ ВА ИШЛОВ БЕРИШ ҚОИДАЛАРИ
No full textНутқ сигналларини қайта ишлаш ҳозирги куннинг энг истиқболли ва тез ривожланаётган йўналишларидан бири бўлиб, у тимсолларга ишлов бериш соҳасини машҳур йўналишларидан биридир. Бунда шовқин нутқ сигналларига салбий таъсир этувчи асосий омил сифатида қаралади ва у нутқ орқали таниб олиш, аудио ёзувларни қайта тиклаш каби вазифаларини самарали ҳал этишга жиддий тўсқинлик қилади.
Бироқ, нутқда шовқин мавжудлигини аниқлашни объектив эталонсиз мезонлари ишлаб чиқилмаганлиги сабаб, бу жараён фақат субъектив амалга оширилади. Бу ўз навбатида, нутқ билан ишлашда кўп вақт сарфланишига олиб келади.
Нутқ сигнали спектрограммаси эса нутқда шовқин мавжудлигини аниқлашда қулай восита ҳисобланиб, унинг сифатини баҳолашда макзур ишда тасвир сифатини эталонсиз баҳолаш мезонларидан фойдаланилган ҳамда мезон қийматларига кўра нутқ сигналларига ишлов бериш қоидалари шакллантирилган. Бунда ҳисоблаш тажрибаларида тоза нутқлар маълумотлар базаси олинган бўлиб, ундаги аудио ёзувларга турли фоизларда оқ шовқин қўшилган ҳамда ҳосил бўлган нутқ сигналлари спектрограммалар сифати BRISQUE, NIQE ва BIQI мезонларидан фойдаланиб баҳоланган. Шунингдек, ишда нутқни LibriSpeech очиқ базасидан ташқари муаллифлар томонидан студияда ёзиб олинган нутқлар базаси ҳамда шовқин аралаш нутқ базаларидан фойдаланилган. Натижада, спектрограммалар сифатини баҳолаш орқали нутқни тўғридан-тўғри навбатдаги босқичга ўтказиш мумкинлиги ёки шовқин пасайтириш фильтрини қўллаш зарурлиги бўйича қарор қабул қилиш қоидалари таклиф этилган. Бу нутқ сигналларига ишлов беришни автоматлаштириш ҳамда сарфланадиган вақтни тежаш имконини беради
LWC – КАМ РЕСУРСЛИ КРИПТОГРАФИЯ
No full textҲозирги кунда IoT йўналишининг жадал ривожланиши натижасида тармоқдаги маълумотларни ҳимоя қилишда кам ресурс талаб қилувчи ҳамда бардошли криптоалгоритмлар яратиш бўйича илмий изланишлар олиб бориш зарурати туғилмоқда. Шунинг учун ҳам кам ресурсли криптография йўналишида илмий-тадқиқот ишларини олиб бориш долзарб масалалар сирасига киради. Мақола алгоритмлар учун талаб этиладиган ресурслардан фарқли равишда бардошлилиги деярли ўзгармайдиган кам ресурсли криптография алгоритмларига бағишланган. Кам ресусрли криптография соҳасида иш олиб бораётган ҳар бир лойиҳачи хавфсизлик, нарх ва самарадорлик орасидаги балансни топишга ҳаракат қилиши зарур. Одатда учта критериянинг исталган иккитасини оптималлаштириш осон, яъни хавфсизлик ва самарадорлик, ёки хавфсизлик ва нарх, ёки нарх ва самарадорлик. Аммо бир вақтнинг ўзида ушбу учта параметр бўйича оптималлаштириш жуда мушкул масаладир