Nesir: Journal of Literary Studies
Not a member yet
123 research outputs found
Sort by
Şairin Şehri: Türk Şiirinde İstanbul’un Estetik ve İdeolojik Dönüşümü
Get PDFIn Turkish literature, few cities have captured the imagination and inspired literary works as profoundly as Istanbul. A city steeped in history, culture, and myth, Istanbul embodies the complexities of urban life. It is a captivating canvas upon which writers have painted vivid portraits of human experience. Through the lens of Henri Lefebvre's urban theory, this article embarks on a journey to unravel the multifaceted representation of Istanbul in Turkish poetry, exploring how poets navigate the dynamic interplay between space, society, and symbolism. Birhan Keskin's deconstruction of Yahya Kemal’s “From Another Hill”, whose İstanbul poems have a solid place in the history and tradition of Turkish poetry, with a single line in her poem "Zillet" is not only a reflection of a new face of Istanbul, which has turned into an uncontrollably growing monster but also a result of changing poetic conceptions. Taking this example as its touchstone, this article follows the textual traces of Istanbul from Yahya Kemal, through the socialist poets of the 40's generation, to the modernist poetry of the second new generation, and on to the present day. This reveals the differences and similarities between the poems that describe the city as a lived space (Lefebvre) and poems that glorify it as an imagined space.Türk edebiyatında çok az şehir İstanbul kadar yazarların hayal gücünü yakalamış ve edebî eserlere ilham kaynağı ve konu olmuştur. Tarih, kültür ve mitlerle dolu bir şehir olan İstanbul, kentsel yaşamın karmaşıklığını somutlaştırır ve yazarların insan deneyiminin canlı portrelerini üzerine çizdikleri büyüleyici bir tuval görevi görür. Bu makale, Henri Lefebvre'in kent kuramının merceğinden, İstanbul'un Türk şiirindeki çok yönlü temsilini çözmek için bir yolculuğa çıkıyor ve şairlerin mekân, toplum ve sembolizm arasındaki dinamik etkileşimi nasıl yönlendirdiklerini araştırıyor. Birhan Keskin’in 2016 tarihli “Zillet” şiirinde tek bir dizeyle Türk şiir tarihi ve geleneğinde İstanbul şiirleriyle çok güçlü bir yeri olan Yahya Kemal’in “Bir Başka Tepeden” şiirini yapısöküme uğratması yalnızca kontrolsüzce büyüyen bir canavara dönüşmüş İstanbul’un bu yüzünün edebiyata yansıması değil aynı zamanda Yahya Kemal’den Birhan Keskin’e değişen şiir anlayışlarının da bir sonucudur. Kendisine mihenk taşı olarak bu örneği alan makale, Yahya Kemal’den başlayarak 40 kuşağı toplumcu şairlerinden İkinci Yeni’nin modernist şiirine uzanarak günümüze gelen bir hat üzerinde İstanbul’un metinsel izlerini takip eder ve şehri yaşanan bir mekân (Lefebvre) olarak anlatan şiirlerle, hayal edilen bir mekân olarak yücelten şiirler arasındaki fark ve benzerlikleri ortaya koyar
Ekolojik Hafızanın Aktarımı: Diyarbakır Kıtlığı ve Lebib’in Kahtiyyesi
Get PDFDue to a severe famine in 1803, Timur Paşa, the governor of Diyarbakır, demanded either food supply or his reappointment to another city by a petition including a poem on the famine of 1757. Timur Paşa’s tendency to keep himself away from the famine was considered a lack of human agency by Ottoman historians. However, as this article argues, local officers were active agents in expressing the impact of famines to the center and preserving the memory of famines. To illustrate, this article employs Diyarbakırlı Lebib’s poem included in the petition and its circulation through the petition as a case study. For conceptualizing Timur Paşa’s petition and Lebib’s poem as an illustration of their agency, this paper uses concepts of memory studies informed by literary theory. Utilizing a theoretical toolkit provided by memory studies, this paper argues that to keep a record of the social and ecological impact of famines and preserve their memory, poets employed and formed narrative structures that framed traumatic environmental experiences. These structures of famine narratives in Divan poetry formed the kahtiyye genre. The formation process of kahtiyye as a genre was not independent, but intertextual, as the case study illustrates.1803 yılında yaşanan şiddetli kıtlık nedeniyle, Diyarbakır Valisi Timur Paşa, 1757 kıtlığını konu alan bir şiirin yer aldığı bir dilekçe ile gıda yardımı yerine getirilmezse başka bir şehre atanmasını talep etti. Osmanlı tarihçilerine göre bu, ekolojik bir kriz karşısında insan failliğinin söz konusu olmadığına işaretti. Ancak bu makalenin de iddia ettiği gibi devlet görevlileri, kıtlığın etkilerinin merkeze bildirilmesinde ve kıtlığın hafızasının korunmasında aktif aktörlerdi. Timur Paşa'nın dilekçesini ve Lebib'in şiirini bir faillik olarak kavramsallaştırmak için bu makale, edebiyat teorisi ve bellek çalışmalarının kavramlarını kullanmaktadır. Bellek çalışmalarının sağladığı teorik çerçeve sayesinde bu makale, kıtlığın sosyal ve ekolojik etkisinin hafızasını kaydetmek ve sonraki nesillere aktarmak için şairlerin travmatik ekolojik deneyimleri anlatı yapıları aracılığıyla düzenleyerek anlatılabilir kıldığını ileri sürmektedir. Divan şiirindeki kıtlık anlatıları bu yapıları içeren kahtiyye türünü oluşturmuştur. Kahtiyye'nin bir tür olarak oluşum süreci, vaka çalışmasının da gösterdiği gibi bağımsız değil, metinlerarası bir süreçtir
Sayı Editörlerinden
Get PDFThe special dossier of the sixth volume of Nesir: Journal of Literary Studies has been prepared based on the graduate conference titled “Ecocriticism and Sustainability” organized by the Department of Turkish Literature at Bilkent University on October 14, 2022. Our dossier, “Ecocriticism, Sustainability and Literature” emphasizes how ecocriticism, considered both as a discipline and a methodology, is perceived in the fields of literary and cultural studies in Turkey, highlighting its intersections with issues such as human and more-than-human belonging, identity, body, home, gender, and so forth. Especially since the early 2000s, we have come across important works in Turkey that critically bring together literature and environmental studies. For example, the initial works and compilations of scholars like Serpil Opperman, Ufuk Özdağ, Sinan Akıllı, Özlem Öğüt Yazıcıoğlu, and Kim Fortuny demonstrate how ecology is textualized, emphasizing the necessity of addressing the environment in a holistic manner, alongside both human and nonhuman communities. These contributions have guided the diversification of eco-critical discussions in Turkey.
Ecocriticism prioritizes the examination of all possible relationships between literature and the environment through ecological concepts, methodologies, and orientations. It explores encounters, relationships, and often impasses that manifest between humans and animals, as well as all other forms of life, while placing a significant emphasis on how our shared living spaces with other creatures are depicted and imagined in literary works, largely focusing on issues of representation.
Ecocriticism found its systematic place between culture, literary studies and criticism for the first time through William Rueckert’ s Literature and Ecology published in 1978. Rueckert laid the foundation for the field, emphasizing the importance of applying ecological concepts to literary studies. According to Rueckert, ecocriticism can be seen as an integral part of environmental humanities, which investigate relationships between humans and nonhumans, the deep history of the Earth, environmental transformations, changing micro and macro climates, and geochemical forces.
Ecocriticism examines parallels between literature and ecology and critically discusses literary texts within the framework of ecological awareness. Moreover, it highlights the significant role played by humans in understanding their position in the ecosphere, while raising awareness of environmental thought and drawing attention to ethical and aesthetic issues posed by the global ecological crisis. Today, ecocriticism is closely related to theoretical, methodological, and pedagogical aspects of posthuman theories, new materialist approaches, ecofeminism, and other fields, especially in the Anthropocene era where human impact on the world is at its peak.
For instance, Rosi Braidotti, through a postmodernist approach, examines Deleuze’s thought and proposes abandoning anthropocentric worldviews in favor of adopting a feminist perspective. In posthuman approaches, she presents a political discourse incorporating ecological sensitivity and feminist understanding, challenging Eurocentric humanist views and criticizing the human-centric design of the Western world. Similarly, concepts such as Deleuze and Guattari’s “assemblage theory, “Bruno Latour’s “sociology of associations” and “actor-network theory,” Jane Bennett’s “vital materialism,” Brian Masumi’s “affective turn,” and Karen Barad’s “agential realism” insistently remind us of the ecological principle that everything is interconnected.
Ecocriticism intersects with literature through the understanding of storytelling not only as a necessary tool to imagine a better world, but also as a means of survival. Especially in Donna Haraway’s Staying with Trouble: Making Kin in the Chtulucene (Duke UP, 2016) and Rebecca Solnit’s Not too Late: Changing the Climate Story from Despair to Possibility (Haymarket, 2023), ecological thought opens up a field where the borders between fact and fiction are blurred, and where genetics, anthropology, literary criticism and science fiction converge.
The essays in the dossier move beyond Rueckert’s definition, incorporating the aforementioned areas and concepts, thus expanding the discussions on ecocriticism and sustainability. The diverse types of essays in the dossier, ranging from research articles to book reviews, critical essays to interviews, and research notes, respond to the multifaceted nature and diversity of ecocriticism while demonstrating how ecology is textualized by drawing from contemporary posthuman theories, ecofeminism, feminist new materialism, affect theory, actor-network theory, speculative realism, and other fields.
The dossier features six research articles. “‘Cosmic Idiots’ as a Representation of the Unknown in Timeless “ Süheyla Abanoz focuses on Latife Tekin’s latest novel Timeless, characterized here as a pandemic narrative. Abanoz’s work examines the novel through the concept of the “cosmic fool,” as described by Isabelle Stengers, representing the irrational other, and through Hubert Zaph’s practice of viewing literature as a field of cultural ecology. The article explores the relational aspects of both concepts within the narrative, tracing the otherness of the characters, as well as the constant transformation they go through. Through a close reading of the novel’s portrayal of the irrational other, the article also considers the transitions between humans and animals, friends and lovers, to articulate ecology through ambiguity.
“An Examination of Adalet Ağaoğlu’s Novel Yazsonu within the Context of Ecological Consciousness and Political Reality” by Merve Çopuroğlu approaches the novel from the intersection of ecocriticism and discourse analysis. Through close readings that highlight the text’s self-referential and sensory-centered narration, the article examines Yazsonu as a text that goes beyond the events of March 12, opening up space for the agency of other living beings in nature.
Evren Haspolat’s research article, “An Ecofeminist Perspective on Drawing the Boundaries if the Vitruvian Male Human: The film The Snow and the Bear,” focuses on the 2022 film Snow and the Bear directed by Selcen Ergun. The article explores how the film addresses the intersection of climate change, the societal roles of women, and power dynamics within the patriarchy. Using the imagery of the Vitruvian Man, a symbol of traditional masculinity in Western thought, the article analyzes how the film goes beyond conventional narratives.
“Transmission of Ecological Memory: Lebib’s Kahtiyye on Famine in Diyarbakır” by Aslı Nur Memiş focuses on the severe famine of 1803 and Lebib’s poem addressing the famine of 1757, as recounted by Diyarbakır Governor Timur Pasha. It discusses a poem included in the governor’s petition, which requests food aid. The analysis draws from memory studies, ecology, and historiography, inviting the reader to contemplate notions of agency and literary genre.
Sevgin Özer’s article titled “A Story About the Growth of Humans and Plants Together: This is Radio Şarampol” focuses on Şükran Yiğit’s narrative that emphasizes the interaction between plants and humans. The article discusses ecocriticism in a spectrum ranging from the concept of plant democracy to solidarity among city, home, plant, and women, inviting readers to reconsider both the relationship between plants and humans and Şükran Yiğit’s novels.
Ayşe Duygu Yavuz’s article, titled “The Problem of Constructing the Green Literature Canon in Turkish Literature with Ecocriticism,” introduces ecocriticism’s emergence in anglophile criticism, to then trace the range of ecocriticism in contemporary Turkish literature and literary criticism, across the spectrum of pastoralism and posthumanism, through an array of texts including, but not limited to, Aganta Burina Burinata by Halikarnas Balikcisi (Cevat Şakir Kabaağaçlı), to Deniz Kustu by Yasar Kemal’s, and to The Adventures of Misfit Defne Kaman: Water by Buket Uzuner.
There are three “Critical Essays” in the dossier. In “Critique of the Anthropocene and Humanised Animals in İzzet Yasar’s ‘Slaughterhouses of Glass’,” Büşra Bilgiç offers a close reading of Izzet Yasar’s stories from an ecocritical lens that ranges from the theories of Donna Haraway to David Wood’s, and to critical animal studies, to ultimately offer a critique of neoliberalism and the Anthropocene.
“Between Steps: Nature, Thought, and Existence,” by İlayda Canol takes its cue from “Wanderer above the Sea of Fog,” by the renowned German landscape painter Caspar David Friedrich, to contemplate the relationship between walking, mind, and imagination through the dualisms of the internal and external, purpose and destination.
Mine Özyurt Kılıç’s essay on “The Snail in the Flower Garden of Literature: Hogarth Press’s Call for Slowness,” follows the ecological traces of Hogarth Press, founded by Leonard Woolf and Virginia Woolf in 1917, in the stories “The Mark on the Wall” and “Kew Gardens”. Like the visual and verbal descriptions of snails in Virginia Woolf’s texts, Özyurt Kılıç’s essay encourages slow reading practices that facilitate staying and being in the moment, if not facilitate moments of being.
In the interview section, Deniz Gündoğan İbrişim discusses “The 50 Shades of Humanities: Environmental, Digital, Medical, and Posthuman Voices” with Başak Ağın and Gizem Yılmaz, the editors. They explore both the purpose and the contribution of the book to cultural and literary studies in both international academia and in the fields of ecology and environmental humanities in Turkey.
In the “Book Review”, Tuğba Çanakçı reviews Gizem Yılmaz’s study Cosmic Choreography: The Elemental Dance of Bodies. The review focuses on the critical discussion of the ecological journey of elements in both Western and Anatolian philosophy.
As in every issue, we would like to express our gratitude to our editorial and advisory board members, field editors, authors and reviewers who contributed to the preparation of this issue. Finally, we would like to remind you that Nesir, which will devote its seventh issue dated October 2024 to the file topic “Fictional Translators in Literature and Cinema” under the issue editorship of Dr. Nefise Kahraman, is waiting for qualified and original works of literary researchers on this subject until August 1, 2024.Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi’nin “Ekoeleştiri, Sürdürülebilirlik ve Edebiyat” başlıklı bu dosya sayısı Bilkent Üniversitesi Türk Edebiyatı Bölümü tarafından 14 Ekim 2022’de “Ekoeleştiri ve Sürdürülebilirlik” başlığıyla düzenlenen lisansüstü konferanstan hareketle hazırlandı. Dosyamız hem bir disiplin hem de bir metodoloji olarak düşünülen ekoeleştirinin, özellikle Türkiye’deki edebî ve kültürel çalışmalar alanlarında nasıl algılandığını, aidiyet, kimlik, beden, doğa, ev, toplumsal cinsiyet gibi kimi meseleler ile nasıl kesiştiğini vurguluyor. Özellikle 2000’lerin başından bu yana Türkiye’de edebiyat ve çevre çalışmalarını eleştirel bir zeminde buluşturan çok önemli çalışmalara rastlıyoruz. Örneğin Serpil Opperman, Ufuk Özdağ, Sinan Akıllı, Özlem Öğüt Yazıcıoğlu, Kim Fortuny gibi isimlerin çalışmaları ve derlemeleri ekolojinin nasıl metinleştiğini gösterirken çevrenin insan ve insan olmayan canlılarla birlikte bütünsel biçimde ele alınması gerektiğinin altını çizerek Türkiye’deki ekoeleştiri tartışmalarının çoğullaşmasına yön vermiştir.
Ekoeleştiri, edebiyat ve çevre arasındaki olası bütün ilişkilerin ekolojik kavramlar, metodolojiler ve yönelimlerle incelenmesini önceler. Edebiyat ve çevre ilişkilerini disiplinlerarası bir perspektifle inceleyen ekoeleştiri, insan ile insan olmayan hayvanlar, her tür canlılar arasında tezahür eden karşılaşmaları, ilişkileri, yer yer açmazları konu edinirken edebî çalışmalarda diğer canlılarla paylaştığımız yaşam alanlarımızın nasıl göründüğünü ve tahayyül edildiğini, büyük ölçüde de temsil meselesini merkezine koyar. Ekoeleştiri, William Rueckert’in 1978’de yayımladığı Literature and Ecology adlı önemli çalışmayla ilk kez sistematik bir şekilde kültür ve edebiyat çalışmaları ile eleştiri arasında kendine yer bulur. Rueckert, ekoeleştirinin temelini oluşturarak, ekolojik kavramları edebiyat çalışmalarına uygulamanın önemini vurgular. Ekoeleştiri, Rueckert’in ifadesiyle, insan ve insan olmayan arasındaki ilişkileri, Dünya’nın derin tarihini, çevresel dönüşümleri, değişen mikro ve makro iklimleri ve jeokimyasal kuvvetleri araştıran çevreci beşerî bilimlerin ayrılmaz bir parçası olarak görülebilir.
Edebiyat ve ekoloji arasındaki paralellikleri inceleyen ekoeleştiri, yazınsal metinleri ekolojik farkındalık çerçevesinde ele alarak bu metinleri eleştirel bir bakış açısıyla tartışır. Daha da önemlisi, çevresel düşünceyi bilinçlendirme ve küresel ekolojik krizin ortaya koyduğu etik ve estetik meselelere dikkat çekerken, insanın ekosferdeki konumunu anlamada oynadığı önemli rolü vurgular. Bugün ise ekoeleştiri, insanın dünyaya olan etkisinin en üst düzeyde olduğu Antroposen çağında, kuramsal, metodolojik ve pedagojik açılardan insansonrası kuramlar, yeni materyalist yaklaşımlar, ekofeminizm gibi alanlarla yakından ilişkilidir.
Örneğin, Rosi Braidotti, postmodernist bir yaklaşımla Deleuze’ün düşüncesini inceler ve insan merkezli dünya görüşünü terk etmeyi ve feminist bir bakış açısı benimsemeyi önerir. İnsan sonrası yaklaşımlarda, ekolojik duyarlılık ve feminist anlayışı içeren bir politik söylem sunar. Bu bağlamda, Avrupa-merkezci hümanist anlayışı ve Batı odaklı insan tasarımını sorgular, insanı kutsayan hümanist görüşü eleştirir. Benzer biçimde, Deleuze ve Guattari’nin “öbekleşme/terkip”, Bruno Latour’un “birlik sosyolojisi” ve “aktör-ağ”, Jane Bennett’in “canlı maddeciliği”, Brian Massumi’nin “duygusal dönüş”, Karen Barad’ın “failsel realizm” gibi kuram ve kavramları, her şeyin birbiriyle bağlantılı olduğu ekoloji yasasını bize daima yeniden hatırlatıyor.
Ekoeleştiri ve edebiyatın bir diğer kesişim noktası da hikâye anlatıcılığıdır. Hikâye anlatıcılığı hayatta kalabilmek ve daha iyi bir dünya tahayyülü için ekoeleştiride elzem bir pratik olarak tanımlanabillir. Özellikle Donna Haraway’in Staying with Trouble: Making Kin in the Chtulucene ve Rebecca Solnit’in Not too Late: Changing the Climate Story from Despair to Possibility başlıklı, genetikbilim, bilimkurgu, antropoloji ve edebiyat eleştirisinin içiçe geçtiği çalışmaları ile ekolojide kuram ve kurgu arasındaki sınırlar da muğlaklaşır.
“Ekoeleştiri, Sürdürülebilirlik ve Edebiyat” dosyasındaki yazılar, yukarıda bahsedilen alanları kavramları ve muğlak sınırları içererek ekoeleştiri ve sürdürülebilirlik konularını ilkin Rueckert’de rastladığımız ekoloji tanımının çok ötesine taşıyor. Dosyadaki farklı türlerdeki yazılar, özgün makalelerden kitap eleştirilerine, eleştirel denemelerden söyleşilere ve araştırma notlarına kadar çeşitli türleri kapsıyor; ekoeleştirinin çok yönlülüğüne ve çeşitliliğine yanıt verirken, günümüzdeki insansonrası kuramlar, ekofeminizm, feminist yeni materyalizm, duygulanım, aktör-ağ kuramı, spekülatif realizm gibi alanlardan da beslenerek ekolojinin nasıl metinleştiğini özenle gösteriyor.
Dosyamızda özgün makale kısmında altı araştırma makalesi yer alıyor. Süheyla Abanoz’un “Zamansız’da Bilinmezin Temsili: Kozmik Budalalar” başlıklı makalesi pandemi anlatısı olarak nitelediği Latife Tekin’in son romanı Zamansız’a odaklanıyor. Isabelle Stengers’in akıl dışı ötekinin temsili olan “kozmik budala” kavramı ile Hubert Zaph’ın edebiyatı bir kültürel ekoloji alanı olarak görme pratiğini ilişkisel olarak inceleyen Abanoz, anlatıda öznelerin öteki olma hallerinin izini sürüyor. Romanın akıl dışı ötekiyi temsil eden budalaya atfedilen “yavaşlatma”, “acı çekme”, “afallama”, “afallatma” ve “bulanıklaşma” eylemleri aracılığıyla yakın okumasını yaparken ekolojiyi muğlaklık (ambiguity) kavramı ile düşünmeyi teşvik ediyor.
Merve Çopuroğlu’nun “Adalet Ağaoğlu’nun Yazsonu Romanının Ekolojik Duyarlılık ve Politik Gerçeklik Bağlamında İncelenmesi” başlıklı yazısı romana ekoeleştiri ve söylembilimin kesişiminden bakıyor. Çopuroğlu, metnin kendine dönük (self-referential) ve duyu merkezli anlatımını öne çıkaran yakın okuma aracılığıyla Yazsonu’nu 12 Mart anlatısı olmasının ötesinde, doğadaki diğer canlıların failliklerine alan açan bir metin olarak inceliyor.
Evren Haspolat’ın “Ekofeminist Bir Bakışla Vitruvius Erkek İnsanına Sınır Çizmek: Kar ve Ayı Filmi” başlıklı çalışması, Selcen Ergun’un yönettiği 2022 yapımı Kar ve Ayı filmini, iklim değişikliğiyle kadının toplumsal yaşamdaki rolü ile patriarkal sistemin güç ilişkileri içerisinde ele alıyor. Normatif erkekliğin izini Vitruvius erkeği imgesi aracılığıyla klasik Batı düşüncesiyle süren makale, Kar ve Ayı filmini bu statükonun ötesine işaret eden bir anlatı olarak inceliyor.
Aslı Nur Memiş’in “Transmission of Ecological Memory: Lebib’s Kahtiyye on Famine in Diyarbakır” (“Ekolojik Hafızanın Aktarımı: Diyarbakır Kıtlığı ve Lebib’in Kahtiyyesi”) başlıklı makalesi 1803 yılında yaşanan şiddetli kıtlık nedeniyle, Diyarbakır Valisi Timur Paşa’nın, Lebib’in 1757 kıtlığını konu alan şiirine odaklanıyor. Vali dilekçesinde yer verilen şiirde gıda yardımı talebini konu alıyor ve bu yanıyla bellek çalışmaları, ekoloji ve tarih yazımı gibi alanlarla kesişerek okuru fail ve edebî tür kavramları üzerine de düşünmeye davet ediyor.
Sevgin Özer’in “İnsanlar ve Bitkilerin Birlikte Büyümesine Dair Bir Hikâye: Burası Radyo Şarampol” başlıklı makalesi Şükran Yiğit’in bitki ve insan arasındaki etkileşimi öne alan anlatısını odağına alıyor. Ekoeleştiriyi bitkisel demokrasi kavramından şehir, ev, bitki ve kadın dayanışmasına uzanan bir yelpazede tartışan makale, okurları hem bitki insan ilişkiselliğini hem de Şükran Yiğit’in romanlarını bu çerçevede yeniden düşünmeye davet ediyor.
Ayşe Duygu Yavuz Yıldırım’ın “Yeşil Edebiyat Kanonunu Türkçede Ekoeleştiri ile İnşa Etme Sorunu” başlıklı makalesi Halikarnas Balıkçısı (Cevat Sakir Kabaağaçlı)’nın Aganta Burina Burinata adlı eserinden Yaşar Kemal’in Deniz Küstü ve Buket Uzuner’in Uyumsuz Defne Kaman’ın Maceraları: Su başlıklı romanına uzanan bir yelpazede— güncel Türk edebiyatında ekoeleştirinin izini sürüyor ve pastoral ile posthumanizm ekseninde Anglofon ve Türkçe edebiyat eleştirilerini ortaya koyuyor.
“Eleştirel Deneme” kısmında üç yazı bulunuyor. Büşra Bilgiç, “İzzet Yasar’ın Camdan Mezbahalar’ında Antroposen Yaklaşımın Eleştirisi ve İnsanlaştırılan Hayvanlar” adlı denemesinde İzzet Yasar’ın hikayeleri aracılığıyla Donna Haraway’den David Wood’un kuramlarına uzanıyor ve eleştirel hayvan okumaları bağlamında metin odaklı, neoliberalizm ve Antroposen eleştirisi merkezli bir edebiyat okuması sunuyor.
İlayda Canol ise “Adımlar Arasında: Doğa, Düşünce ve Varoluş” başlıklı denemesinde ünlü Alman peyzaj ressamı Caspar David Friedrich’in “Bulutların üzerinde” resminden hareketle yürüyüş, us ve imgelem arasındaki ilişkiyi iç ve dış, amaç ve arayış ikilikleri aracılığıyla yeniden düşünmenin yollarını ortaya koyuyor.
Mine Özyurt Kılıç, “Edebiyatın Çiçek Tarhındaki Salyangoz: Hogarth Yayın Evi’nin Yavaşlığa Çağrısı” başlıklı denemesinde Leonard Woolf ve Virginia Woolf’un 1917’de birlikte kurdukları Hogarth Yayınevi’nin ekolojik izlerini “Duvardaki İz” ve “Kew Bahçeleri” hikayelerinde sürüyor. Virginia Woolf’un metinlerindeki salyangozun görsel ve sözel tasvirleri gibi Özyurt Kılıç’ın yazısı da var olmayı mümkün kılan yavaş okuma pratiklerini teşvik ediyor.
“Ekoeleştiri, Sürdürülebilirlik ve Edebiyat” dosyasında söyleşi kısmında Deniz Gündoğan İbrişim, Başak Ağın ve Gizem Yılmaz ile Beşerî Bilimlerin 50 Rengi: Çevreci, Dijital, Tıbbi ve Posthüman Sesler Üzerine kitabı hakkında söyleşiyor. Beşerî Bilimlerin 50 Rengi: Çevreci, Dijital, Tıbbi ve Posthüman Sesler’in hem çıkış amacı hem de gerek kültürel gerekse edebî çalışmalarda ne gibi müdahale alanları yarattığını tartışıyor. Söyleşi aynı zamanda kitabın hem yurt dışı akademisindeki yerine hem de Türkiye’deki ekoloji ve çevreci beşeri bilimler alanlarındaki yerine değiniyor.
“Ekoeleştiri, Sürdürülebilirlik ve Edebiyat” dosyasının “Kitap Kritik” bölümünde Tuğba Çanakçı “Bir Olmak ya da Olmamak: Kozmik Koreografi: Bedenlerin Element Dansı” adlı yazısında Gizem Yılmaz’ın Kozmik Koreografi: Bedenlerin Element Dansı kitabını inceliyor. Çanakçı, Yılmaz’ın elementler ekoeleştirisi ışığında elementlerin yolculuğunu hem Batı felsefesi hem de Anadolu felsefesinden örneklerle nasıl eleştirel biçimde tartıştığını anlatıyor.
Her sayımızda olduğu gibi bu sayımızın oluşumunda emeği geçen yayın ve danışma kurulu üyelerimize, alan editörleri, yazar ve hakemlerimize şükranlarımızı sunuyoruz. Son olarak, Ekim 2024 tarihli yedinci sayısını Dr. Nefise Kahraman’ın sayı editörlüğünde “Edebiyat ve Sinemada Çevirmen Temsilleri” dosya konusuna ayıracak Nesir’in edebiyat araştırmacılarının bu konudaki nitelikli ve özgün çalışmalarını 1 Ağustos 2024 tarihine kadar beklediğini hatırlatmak isteriz
Bölünmüş Kimlikler, Bölünmüş Benlikler: Türk Edebiyatında Çevirmen Karakterler
Get PDFThe article focuses on the representations of translator and interpreter characters in Ottoman and contemporary Turkish literature. It specifically highlights the depiction of these characters as individuals suffering from identity issues, including mental instability. We argue that this recurring theme is not merely a coincidence, but a reflection of the complexities of translation and the anxieties surrounding cultural transformation. We explore the origins of this trend in early Ottoman novels, which responded to the process of Westernization and its effects on Ottoman society. We then turn to contemporary works, where translators continue grappling with identity issues and are increasingly prone to forms of psychosis. Our goal is to offer a nuanced understanding of the translator’s role, both as a figure caught between worlds and as a potential source of cultural and linguistic insight.Bu makale, Osmanlı ve çağdaş Türk edebiyatındaki yazılı ve sözlü çevirmen karakterlerin temsillerine odaklanmaktadır. Bu karakterlerin edebî eserlerde, akli dengesizlik de dâhil olmak üzere kimlik sorunları yaşayan bireyler olarak tasvir edildiği vurgulanmaktadır. Çalışmada tekrar eden bu temanın sadece bir tesadüf olmadığı, çevirinin karmaşıklığının ve kültürel dönüşümü çevreleyen endişelerin bir yansıması olduğu öne sürülmektedir. Bu eğilimin kökenleri, önce Batılılaşma sürecini ve bunun Osmanlı toplumu üzerindeki etkilerini yansıtan ilk Osmanlı romanları üzerinden irdelenmektedir. Ardından, çevirmenlerin kimlik sorunlarıyla boğuşmaya devam ettiği ve bu sorunların psikoz boyutuna ulaşıp giderek daha da arttığı çağdaş eserler ele alınmaktadır. Amacımız, hem dünyalar arasında sıkışmış bir birey hem de kültürel ve dilsel bir kaynak olarak çevirmenin rolünü daha detaylı incelemektir
Edebiyat İncelemeleriyle Türkiye’deki “Yeşil Edebiyat Kanonu”nun Sınırlarını Yeniden Düşünmek
Get PDFEcocriticism remains current at a time when global warming and environmental policies are being discussed. In recent years, the number of literary studies approaching Turkish literature with an ecocritical perspective has increased. Through these literary studies, it is possible to interpret the characteristics of the "green literature canon". Along with the ecological context of literary texts, the way researchers perceive ecocriticism is also decisive in the quality of this canon. Nature is not just a place, like a painting approaching the imagination of a pristine paradise. The aspect that has been changed and destroyed by human hands after industrialization cannot be ignored anymore. This situation has led to the necessity of distinguishing between pastoral and eco-literature. The use of non-human creatures and nature as metaphors to describe only human emotions in a human-made text is also one of the issues addressed by ecocriticism. The issue of representation regarding the exploitation of animals has been evaluated on a large scale through discussions involving animal studies. In studies of world literature, eco-literature focuses on content approaching a post-humanist understanding. Accordingly, although eco-literature includes criticism of humans' destruction of nature and domination of other living creatures, it attaches importance to the integration of humans with other living beings by getting rid of their savior subject position. An integrative aesthetic language is required in which anthropocentrism cannot be overcome and post-humanist values are adopted instead of a language construction based on binary oppositions. There is no post-humanist consensus in the studies on works that can be considered as ecoliterature in Turkish. Traces of anthropocentrism can be seen in the content of some works that are highlighted with their ecocritical aspect. In this study, studies on ecocritical Turkish literature will be discussed. Through literary studies, the criteria by which the distinctive aspects of the meanings attributed to green literature are constructed will be analyzed.Küresel ısınma ve çevre politikalarının tartışılageldiği bir zamanda ekoeleştiri güncelliğini korur. Son yıllarda ekoeleştirel perspektifle Türk yazınına yaklaşan edebiyat incelemelerinin sayısı artmıştır. Bu edebî incelemeler yoluyla "yeşil edebiyat kanonu"nun hangi özellikleri ile inşa edildiğini yorumlamak mümkündür. Edebiyat metinlerinin ekolojik bağlamı ile beraber araştırmacıların ekoeleştiriyi alımlama biçimleri de bu kanonun niteliğinde belirleyicidir. Doğa el değmemiş cennet imgelemine yaklaşan bir tablo gibi sadece mekân değildir. Artık sanayileşme sonrası insan eliyle değiştirilmiş, tahrip edilmiş yönü göz ardı edilemez. İşte bu durum pastoral ile eko-yazını birbirinden ayırmak gerekliliğini doğurmuştur. İnsan eliyle üretilmiş bir metinde insan dışı canlıların ve doğanın yalnızca insana has duyguların betimlenmesinde birer metafor olarak kullanılması da ekoeleştirinin ele aldığı konulardandır. Hayvanların sömürülmesi hayvan çalışmalarının da katıldığı tartışmalarla temsil meselesi geniş ölçekli değerlendirilmiştir. Dünya edebiyatına dair incelemelerde eko-yazın, post-hümanist anlayışa yaklaşan içeriklere yoğunlaşır. Buna göre eko-yazın insanın doğayı tahrip etmesinin ve diğer canlılara hükmetmesinin eleştirisini içermekle birlikte; insanın kurtarıcı özne konumundan sıyrılarak diğer canlılarla bütünleşmesini önemser. İnsan merkezciliğin aşılamadığı, ikili karşıtlıklara dayalı bir dil inşası yerine post-hümanist değerlerin benimsendiği bütünleştirici bir estetik dil gereklidir. Türkçede eko-yazın olarak değerlendirilebilecek eserlere dair incelemelerde ise post-hümanist mutabakat yoktur. Ekoeleştirel yönü ile ön plana çıkarılan kimi eserlerin dahi içeriğinde insan-merkezciliğin izleri görülebilmektedir. Bu çalışmada ekoeleştirel Türkçe edebiyata dair incelemeler tartışmaya açılacaktır. Edebiyat incelemeleri yoluyla yeşil edebiyata yüklenen anlamların ayırt edici yönlerinin hangi ölçütlerle inşa edildiği çözümlenecektir
Alphan Akgül. Kim Egemen Olabilir Yazgısına: Türk Romanında Trajedi ve Özgür İrade (Ankara: Çolpan, 2021)
Get PDFAlphan Akgül’s book Kim Egemen Olabilir Yazgısına: Türk Romanında Trajedi ve Özgür İrade, published in 2021, traces tragedy in the early Turkish novel and discusses the elements, causes, and consequences of tragedy in the context of the traditional-modern conflict. In this context, the book argues that in early Turkish novels, dramatic fiction with tragic plots was a conscious choice. In the study, a close reading of ten novels demonstrates the presence of tragedy and its impasse. These early novels are occasionally compared with other texts from world literature to reveal the elements of tragedy. The concept of tragedy, which has been discussed in Turkish literature from different periods, is approached comprehensively through the examples of single novels thanks to Akgül’s study.Alphan Akgül’ün 2021’de yayımlanan Kim Egemen Olabilir Yazgısına Türk Romanında Trajedi ve Özgür İrade adlı kitabı erken dönem Türk romanında trajedinin izini sürmekte; trajedinin unsurlarını, nedenlerini ve sonuçlarını geleneksel-modern çatışması bağlamında ele almaktadır. Kitap bu bağlamda, ilk romanlarımızda trajik olay örgüsüyle birlikte dramatik kurgunun bilinçli bir tercihle kullanıldığını iddia etmektedir. Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’tan Sefile’ye, Araba Sevdası’ndan Zehra’ya on romana yakın okuma yapılmakta, trajik hissiyatın varlığı kadar çıkmaza girdiği noktalar işaret edilmektedir. Ele alınan bu ilk romanlar trajedinin unsurlarını ortaya çıkarmak niyetiyle zaman zaman dünya edebiyatından farklı metinlerle karşılaştırılmaktadır. Türkçe edebiyattaki varlığı farklı dönemlerde tartışma konusu edilmiş olan trajedi kavramı, Akgül’ün çalışması sayesinde tekil roman örnekleri üzerinden kapsamlı biçimde ele alınmaktadır
Bir Başka Halide: Halide Edib Adıvar’ın Gölgede Kalan (Öz-)Çevirmen Kimliği
Get PDFThis article explores the often-overlooked role of Halide Edib Adıvar as a (self-)translator, focusing on her interaction with foreign languages and translation activities and how these intersect with her multi-faceted identity as a prominent female figure in a male-dominated society. By examining Edib’s self-translations, the article highlights how her translation practices reflect both personal and ideological shifts over time. Special attention is given to her self-translations of Türk’ün Ateşle İmtihanı and Mor Salkımlı Ev, revealing how her evolving political and cultural perspectives shaped her decisions to modify or omit sections in the Turkish versions of her English texts.Bu makale, Halide Edib Adıvar’ın bir (öz-)çevirmen olarak genellikle göz ardı edilen rolünü; yabancı diller ve çeviri faaliyetleriyle olan etkileşimini ve bunların, erkek egemen bir toplumda önde gelen bir kadın figür olarak çok yönlü kimliğiyle nasıl kesiştiğini araştırmaktadır. Edib’in öz-çevirilerine odaklanan makale, çeviri pratiklerinin zaman içinde hem kişisel hem de ideolojik değişimleri nasıl yansıttığını vurgulamaktadır. Özellikle Edib’in Türk’ün Ateşle İmtihanı ve Mor Salkımlı Ev başılıklı eserlerine odaklanılarak, yazarın değişen siyasi ve kültürel perspektifinin, İngilizce yazdığı bu metinleri Türkçeye aktarırken bazı bölümleri değiştirme veya çıkarma kararlarını nasıl şekillendirdiği ele alınmaktadır
XIX-XX. Asır Osmanlısında Muzır Yahut Yasaklı Yayınlara Ait Belgeler: Ebu Müslim Destanı
Get PDFSultan Abdulhamid II's printing and publishing policies, such as the falsification, prohibition, and burning of religious books, are considered one of the reasons for his dethronement and have been the subject of many studies. This article evaluates some of the archival documents concerning the Epic of Abu Muslim, the printing of which was religiously and politically prohibited under the printing policies of Abdulhamid II. The relevant documents include the inspections to identify the epic in question, the places of inspection, the reason for the ban, and the process of its collection and destruction.Sultan II. Abdulhamid’in tahttan indirilme gerekçeleri arasında dinî kitaplarda tahrifat yapmak, yasaklamak ve yaktırmak gibi matbuât politikaları gösterilmiş ve bu, birçok çalışmaya konu olmuştur. Bu yazıda, II. Abdulhamid devri matbuât politikası çerçevesinde basımı dinen ve siyaseten men edilen Ebû Müslim Destanı’na yönelik arşiv belgelerinin bir kısmı değerlendirilmiştir. İlgili belgeler, söz konusu destanın tespitine yönelik denetimler, denetim yerleri, yasaklanma gerekçesi, toplatılma ve imha sürecine yer vermektedir
Jeannie Baker’ın Resim Kitaplarında Görülmeyen Şiddetin İzini Sürmek
Get PDFThis article presents an ecocritical reading of two textless picture books, also considered silent books or wordless books and one picture book. In the close reading of Belonging, Window, and The Hidden Forest by Jeannie Baker, an Australian visual artist and filmmaker, the article turns to theories about the act of witnessing to interrogate its relation to the acts of reading and writing. Moving from the literary to the visual, witnessing theories in literature places the human subject in a position of responsibility. In other words, by just seeing, a person acknowledges the loss or exploitation they witness and their role as agents. Regarding the ecological catastrophes and climate crises, witnessing the changes in the environment due to urban sprawl, heavy industrialization, and human-related exploitations spreads over time and space, making it difficult to realize the extent of the loss. Jeannie Baker’s books introduce the concept of subjectivity into the discussion, as changes in the environment occur because of human actions, making it necessary to reconsider one’s relation to the environment and the subjectivities of the nonhuman as well. In the two textless books, Belonging and Window, the change the reader witnesses on the double-page spreads happens very slowly and subtly. The human subject who has already lost connection with nature and is unaware of the human impact on the environment encounters their destructive humanity in The Hidden Forest. Baker’s drawings and collages place the reader in the subject position, making it necessary to think of oneself as the fictional character through the act of witnessing.Bu makale sessiz kitap ya da yazısız kitap olarak da tanımlanan iki metinsiz resimli kitap ve bir resimli kitabın ekoeleştirel bir analizini sunmaktadır. Avusturalyalı görsel sanatçı ve film yapımcısı Jeannie Baker’ın Window, Belonging ve The Hidden Forest isimli kitaplarının yakın okumasının yapıldığı makalede tanık olma teorileri ve bu eylemin yazma ve okuma pratikleriyle ilişkisi irdelenmektedir. Metinden görsele geçilen noktada tanık olma teorileri insan özneyi sorumlu koltuğuna oturtur. Bir başka deyişle, birey sadece görerek tanık olduğu kaybı ya da tahribatı ve bunlardaki eyleyen olarak rolünü kabullenir. Çevresel felaketler ve iklim krizi bağlamında, hızlı şehirleşme, sanayileşme ve insan kaynaklı çevresel sömürü mekâna ve zamana yayılarak kaybın büyüklüğünü anlamayı zorlaştırır. Doğal çevredeki değişimler insan eliyle gerçekleştiğinden ve bu durum bireyin çevreyle olan ilişkisini ve diğer varlıkların özneliğini düşünmeyi gerekli kıldığından Baker’ın kitapları özne kavramını ve özne pozisyonunu tartışmaya açar. Belonging ve Window kitaplarında resmedilen değişim yavaşça ve fark edilmeden olur. Hidden Forest kitabında ise çevreyle ilişkisini zaten kaybetmiş bireyin kendi yıkıcı doğasıyla yüzleşmesi anlatılır. Baker’ın çizimleri ve kolajları okuru da özne pozisyonuna oturtur ve tanık olma eylemi üzerinden kendini kurgusal karakterle özdeşleştirmesi beklenilir
Ekofeminist Bir Bakışla Vitruvius Erkek İnsanına Sınır Çizmek: Kar ve Ayı Filmi
Get PDFThis study analyzes the movie Snow and the Bear, released in 2023, exploring the things that humans see as their right to do to nature in the context of climate change/ecological crisis and the simultaneous liberation of nature and women against the subordination of women in the context of patriarchal social order. Within the framework of the events that take place between Aslı Nurse, the protagonist of the film, and other important characters like Doğa, Samet and Hasan the Butcher, the dichotomies of nature-human, woman-man and the social and ecological problems created by these dichotomies are evaluated through the ecofeminist paradigm that dominates the film. This framework reveals how Aslı Nurse struggles against the gender stereotypes imposed on her by the patriarchal social system, exemplified through different male characters such as her father, Samet, Butcher Hasan and the gendarmerie commander, and how she meets the attempts to draw boundaries against her with a counter-fencing movement. In the face of anthropogenic attacks on nature, this study discusses the problems caused by climate change, its theoretical-historical sources and how they are overcome through the ecofeminist perspective, particularly by exploring Samet's orientation in solidarity with the non-human creatures of nature. In this context, the article concludes that the film participates in the history of Turkish cinema as an ecofeminist film that transcends anthropocentrism. It engages with the thesis that the problems experienced by women and nature are rooted in the Vitruvian understanding of the male human being, which describes the white rational male shaped by Humanism and Cartesian design, and it suggests that these issues can be overcome with the solidaristic partnership of women-nature-men in solidarity with nature.Bu çalışmada 2023 yılında gösterime giren Kar ve Ayı filmi üzerinden iklim değişikliği/ekolojik kriz bağlamında insanların doğaya yapmaya hak gördükleri şeyler ve ataerkil toplumsal düzen bağlamında kadınların ikincilleştirilmeleri karşısında, doğanın ve kadının eşzamanlı özgürleşmesi konusu incelenmiştir. Filmin ana kahramanı Aslı Hemşire’nin diğer önemli kahramanlar Doğa, Samet ve Kasap Hasan ile arasında geçen olaylar çerçevesinde doğa-insan, kadın-erkek ikilikleri ve bu ikiliklerin yarattığı toplumsal ve ekolojik sorunlar filme hâkim olan ekofeminist paradigma üzerinden değerlendirilmiştir. Bu çerçevede Aslı Hemşire’nin; babası, Samet, Kasap Hasan ve jandarma komutanı gibi farklı erkek tiplemeleri üzerinden ataerkil-patriyarkal toplumsal sistemin kendisine dayattığı toplumsal cinsiyet kalıpları ile nasıl mücadele ettiği ve yine kendisine yönelen sınır çizme girişimlerini nasıl karşı çitleme hareketi ile karşıladığı ortaya konulmuştur. Doğaya insan kaynaklı olarak yönelen saldırılar karşısında, Samet’in doğanın insan dışı canlıları ile dayanışma hâlindeki yönelimi üzerinden ise iklim değişikliğinin yarattığı sorunlar, bunun teorik-tarihsel kaynakları ve bunun filmin ekofeminist bakışı üzerinden nasıl aşıldığı ele alınmıştır. Bu bağlamda filmin; kadınların ve doğanın yaşadığı sorunların kaynağında, Hümanizm ve Kartezyen tasarımın biçimlendirdiği beyaz ussal erkeği tarifleyen Vitruvius erkek insanı anlayışının yattığı ve onun kadın-doğa-doğa ile dayanışma hâlindeki erkeğin dayanışmacı ortaklığıyla aşılabileceği tezini işleyerek Türk sinema tarihine ekofeminist, insan merkezciliği bu bağlamda aşan bir film olarak katıldığı çıkarımı ile çalışma sonuçlandırılmıştır