Nesir: Journal of Literary Studies
Not a member yet
123 research outputs found
Sort by
Gevherî’nin Bilinmeyen İki Şiiri ve Bilinen Altı Şiirindeki Farklılıklar
Get PDFIn this study, the poems attributed to Gevherî in the poetry collection registered under number 36518 in the Library of the Faculty of Theology at Ankara University were compared with the Divan of the poet, prepared by Şükrü Elçin. The collection contains eight poems under the pseudonym "Gevherî." This research revealed that two poems in the collection are not available in his Divan, and other six differ from the poems in the Divan in terms of stanzas, verses, and words. The use of "Gevherî" in the headings, the presence of the pen name, and inclusion of six poems in his Divan suggest that the two anonymous poems must belong to Gevherî. In this study, these two recited by Gevherî, and other six poems, were transcribed. Also the poems absent from his Divan were evaluated thematically and formally. At the end of the study, facsimiles of the poems were provided.Yapılan çalışmada, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesinde 36518 numara ile kayıtlı şiir mecmuasında Gevherî’ye atfedilen şiirler, şairin Şükrü Elçin tarafından hazırlanan Divan’ındaki şiirlerle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Mecmuada “Gevherî” mahlaslı sekiz şiir bulunmaktadır. Yapılan araştırma sonucu bu şiirlerden ikisinin şairin Divan’ında bulunmadığı, altı şiirin ise dörtlük, mısra ve kelime bazında Divan’daki şiirlerinden farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Mecmuadaki bu şiirlerde başlık biçiminde “Gevherî” yazıyor olması, mahlasın bulunması ve yine bu sekiz şiirden altısının şairin Divan’ında yer alması, bilinmeyen iki şiirin de Gevherî’ye ait olduğunu ortaya koymaktadır. Yapılan bu çalışmada Gevherî’ye ait olduğu tespit edilen bu iki şiir ile farklılık gösteren altı şiir transkribe edilmiş ve şairin Divan’ında bulunmayan iki şiir tematik bakımdan ve şekil bakımından ayrıca değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonunda şiirlerin tıpkıbasımı verilmiştir
İhtiras Değil Hars: Geç Osmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Şahsiyet Kavramının Dönüşümü
Get PDFThis article aims to determine the development, transformation, and position of the concept of şahsiyet (personality/subjectivity) within the modernization process of Ottoman-Turkish literature during the late Ottoman and early Republican periods. The purpose of this article is to determine the development, transformation, and position in literary modernity of the concept of şahsiyet (personality) during the late Ottoman and early Republican periods. In the process spanning from the 1860s to the 1930s, discussions on authenticity, identity searches, and nation-state and nationalization paradigms in the Ottoman Empire also shaped the boundaries of literature. In this period, when the distinction between journalist and author was not sharp, periodicals became the greatest tool for expressing these views and sharing them with the public. By examining the historical, literary, and political dimensions of the concepts of şahsiyet (personality) and şahsiyetçilik (personalism), the unique development of this concept in the Ottoman context is revealed. The article addresses the transformation of the concept of şahsiyet in the Ottoman Empire in parallel with the social and political changes in the Tanzimat, Second Constitutional Era, and early Republican periods, starting from the mid-19th century. In this process, the concept began to be used more frequently, especially from the 1900s onwards, and this showed a parallel development with nationalist paradigms. The article emphasizes that the concept of şahsiyet is not only a subject of intellectual debate but also a reflection of social and political changes. The article concludes that the concept of şahsiyet, as an important part of Ottoman modernization, intertwined with and influenced social, political, and intellectual changes.Bu makalenin amacı, geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet döneminde şahsiyet kavramının Osmanlı-Türk edebiyatının modernleşme süreci içindeki gelişimini, dönüşümünü ve konumunu tayin etmektir. 1860’lardan 1930’lara uzanan süreçte Osmanlı’da özerklik tartışmaları, kimlik arayışları, ulus-devletleşme ve millîleşme paradigmaları edebiyatın sınırlarını da belirlemiştir. Gazeteci/yazar ayrımının keskin olmadığı bu dönemde süreli yayınlar bu görüşleri dile getirmenin ve kamuoyuyla paylaşmanın en büyük aracına dönüşmüştür. Bir kavram olarak şahsiyetin ve şahsiyetçilikin tarihsel, edebî ve siyasi boyutları incelenerek bu kavramın Osmanlı bağlamındaki özgün gelişimi ortaya konulmuştur. Makale, şahsiyet kavramının Osmanlı’daki dönüşümünü 19. yüzyılın ortalarından itibaren Tanzimat, II. Meşrutiyet ve erken Cumhuriyet dönemlerindeki sosyal ve siyasi değişimlerle paralel olarak ele almaktadır. Bu süreçte özellikle 1900’lerden itibaren kavramın daha sık kullanılmaya başlandığı ve bunun da milliyetçi paradigmalarla paralel bir gelişim gösterdiği görülmektedir. Şahsiyet kavramının sadece entelektüel bir tartışma konusu olmadığı, aynı zamanda toplumsal ve siyasi değişimlerin bir yansıması olduğu vurgulanmaktadır. Şahsiyet kavramının, Osmanlı modernleşmesinin önemli bir parçası olarak toplumsal, siyasal ve düşünsel değişimlerle iç içe geçtiği ve bu değişimleri etkilediği sonucuna varılmaktadır.
Yazının Önünde: Edebî Metnin Anlamının Teşekkülünde Okurun Rolü: Atiye Gülfer Gündoğdu. Hece Yayınları, 2021. 216 pp.: ISBN 9786057446350.
Get PDFThe nature of one’s perspective on the literary text, the relationship between writing and speech, and the position of the reader in relation to the text are fundamental issues that extend from ancient poetic questions to modern theoretical debates. Atiye Gülfer Gündoğdu’s Yazının Önünde: Edebî Metnin Anlamının Teşekkülünde Okurun Rolü (Before the Text: The Role of the Reader in the Formation of Meaning in a Literary Work) reconsiders these questions along the axes of historical continuity and theoretical transformation, positioning the act of reading not merely as the production of meaning but as a ground for bearing witness to the emergence of meaning itself. The first chapter examines how the encounter with writing transforms the space of reading and understanding; the second explores the historical forms through which this transformation has taken shape since the late Ottoman period; and the third addresses the problem of the silencing of the text’s voice within modern modes of interpretation. Tracing the evolving relationship between the reader and the text throughout history, Gündoğdu argues that this encounter constitutes a formative experience that transforms the reader and shapes their life. Such an encounter requires the reader to allow the literary text to speak and to interpret it independently of the context in which it originally emerged. In this regard, the study engages critically with reader-response theories that gained prominence in the second half of the twentieth century, and through the hermeneutic thought of Hans-Georg Gadamer and Paul Ricoeur, it repositions the possibilities for understanding the processes through which meaning takes shape in the literary text.Edebî metne bakışın niteliği, yazı ile söz arasındaki ilişki ve okurun metin karşısındaki konumu, kadim poetik sorulardan modern kuramsal tartışmalara uzanan temel meselelerdir. Atiye Gülfer Gündoğdu’nun Yazının Önünde: Edebî Metnin Anlamının Teşekkülünde Okurun Rolü adlı çalışması, bu meseleleri tarihsel süreklilik ve kuramsal dönüşüm ekseninde yeniden düşünerek okuma eylemini yalnızca anlam üretiminin değil, anlamın oluşuna tanıklık etmenin bir zemini olarak konumlandırır. Birinci bölümde yazıyla karşılaşmanın okuma ve anlama ortamını nasıl dönüştürdüğü, ikinci bölümde bu dönüşümün Osmanlı’nın son döneminden itibaren hangi tarihsel biçimler üzerinden gerçekleştiği, üçüncü bölümde ise modern anlama tarzlarında metnin sesinin kısılması problemi tartışılır. Gündoğdu, tarihsel süreçte yazıyla karşılaşan okurun metinle kurduğu ilişkinin izini sürerken, bu temasın okuru dönüştüren ve hayatına yön veren bir tecrübe olduğunu savunur. Böyle bir karşılaşma, okurun edebî metnin konuşmasına izin vermesini ve metni ortaya çıktığı bağlamdan bağımsız biçimde yorumlamasını gerektirir. Bu bağlamda özellikle yirminci yüzyılın ikinci yarısında etkili olan okur kuramlarıyla hesaplaşan çalışma, Hans-Georg Gadamer ve Paul Ricoeur’ün hermeneutik düşüncesi üzerinden edebî metinde anlamın teşekkül sürecine dair imkânları yeniden konumlandırır
Antikahramanın Biyografisi ve Türk Romanındaki Serüveni: Semra Yaman. Hece Yayınları, 2025. 624 pp.: ISBN 9786059556972
Get PDFSemra Yaman, in her 2025 work The Biography of the Antihero and Its Journey in the Turkish Novel, traces the figure of the antihero from mythological times onward. Although there is not yet a universally agreed-upon definition among theorists, the study examines the trajectory of the antihero—positioned as the counterpart of the hero and often characterized as ugly, unsuccessful, weak, untalented, cowardly, and unloved. After analyzing in detail the political, economic, and social conditions that prepared the ground for the emergence and development of the concept, Yaman offers an in-depth exploration of it from multiple perspectives. The study argues that the transformation of the individual as a result of modernism and modernization has undermined the traditional understanding of the hero, and that the antihero should be regarded as a product of this transformation. Beginning with myths and drawing on selected examples from world literature, Yaman identifies the features, development, and boundaries of the antihero before turning to examples from Turkish literature. In this context, twenty novels from the period between the Tanzimat era and 1950 are examined chronologically to demonstrate the emergence of the antihero in Turkish literature. Through close readings of fifteen novels from the period 1950–1980, the development of the antihero is then analyzed in a comprehensive manner.Semra Yaman, 2025 yılında yayımlanan Antikahramanın Biyografisi ve Türk Romanındaki Serüveni isimli eseriyle mitolojik dönemlerden başlayarak antikahramanın izini sürüyor. Henüz teorisyenlerin üzerinde anlaştığı net bir tanımı olmasa da kahraman kavramının karşısına konumlandırılan ve genellikle çirkin, başarısız, güçsüz, yeteneksiz, korkak ve sevilmeyen gibi nitelikleri olan antikahramanın seyrinin ele alındığı çalışmada kavramın doğuşunu ve gelişimini hazırlayan siyasi, ekonomik ve sosyal koşullar detaylı bir şekilde incelendikten sonra kavram, her açıdan derinlemesine irdeleniyor. Çalışmada modernizmin ve modernleşmenin sonucu olarak insanda meydana gelen değişimin geleneksel kahraman anlayışını tahrip ettiği ve antikahramanın bu değişimin bir ürünü olarak değerlendirildiği görüyor. Yaman, mitlerden başlayarak dünya edebiyatından seçtiği örnekler yoluyla kavramın özelliklerini, gelişimini ve sınırlarını tespit ettikten sonra Türk edebiyatından seçtiği örnekleri inceliyor. Bu bağlamda Tanzimat’tan 1950’ye kadar olan dönemden seçilen yirmi roman kronolojik olarak incelenerek antikahramanın Türk edebiyatında ortaya çıkışı gösteriliyor. 1950-1980 arasındaki dönemden seçilen 15 romanın yakın okuması ile de antikahramanın gelişimi kapsamlı bir şekilde ele alınıyor
Dolaşan Metaforlar, Dokunan Dünyalar: İç Asya ve Hindistan’dan Osmanlı Avrupa’sına İkonlar, Buda Putları ve Demon-İlahlar
Get PDFThis article traces the migration of key metaphors and Wanderwörter across the Islamicate world, examining how terms rooted in Buddhist, Manichaean, and Brahmanical lifeworlds were reimagined in Persianate poetics and their Ottoman afterlives. Figures such as the Chinese Buddha-idol, the Sanskrit maṇḍala, and the Persian dīv illustrate a larger pattern: concrete referents from Inner Asia and India were divested of their original religio-philosophical associations and reconfigured within an expansive Islamic literary framework, often inverted in value or enriched with new semantic layers. At the centre of this study is the Persian nigār, or icon, traced from its pre-Islamic origins through its reincarnation in Turco-Persian verse as the “icon gallery of China,” to its subsumption into the language of philosophical Sufism in twentieth-century Ottoman Istanbul. By following such metaphors in motion, this article reveals an integrated literary world not passively syncretic but actively appropriative, in which poets and mystics adapted foreign imagery to new aesthetic, metaphysical, and political ends, underscoring the adaptability and versatility that so came to define Persianate poetics.Bu makale, İslam dünyası boyunca gezinen temel metaforların ve Wanderwörter’nın [seyyah kelimeler] göçünü izlemekte; Budist, Maniheist ve Brahmanik yaşam dünyalarına kök salmış terimlerin, Persianate poetikada ve onun Osmanlı’daki devamında nasıl yeniden tahayyül edildiğinin izini sürmektedir. Çin Buda-putu, Sanskritçe maṇḍala ve Farsça dīv gibi figürler, daha geniş bir örgüyü gözler önüne serer: İç Asya ve Hindistan’dan gelen somut göndergeler, orijinal dinî-felsefî bağlamlarından soyutlanarak İslami edebî çerçeveye yeniden yerleştirilmiş; kimi zaman değer bakımından tersyüz edilmiş, kimi zaman da yeni semantik katmanlarla zenginleştirilmiştir. Bu çalışmanın merkezinde, İslam öncesi kökenlerinden, başlayarak Türk-Fars şiirinde “Çin’in ikon galerisi” olarak yeniden doğuşuna ve nihayet yirminci yüzyıl Osmanlı İstanbul’unda felsefî tasavvuf diline dâhil oluşuna kadar izlenen Farsça nigâr (ikon) kavramı bulunmaktadır. Bu makale, hareket halindeki bu tür metaforların izini sürerek, pasif bir senkretizm değil aktif bir temellük süreci olarak işleyen, şairler ve sûfîlerin yabancı imgeleri yeni estetik, metafizik ve siyasî amaçlara uyarladığı, böylece Persianate poetikayı tanımlayan uyarlanabilirlik ve çok yönlülüğün altını çizen bütünleşik bir edebî dünyayı açığa çıkarmaktadır
Bilgi Edebiyatı ve Güç Edebiyatı: Thomas De Quincey’nin “Alexander Pope” Denemesinden
Get PDFThis writing is the Turkish translation of the paragraphs about literature of knowledge and literature of power the English writer Thomas De Quincey penned in the “Alexander Pope” chapter of his book Essays on the Poets and Other English Writers (Ticknor, Reed, and Fields, 1853). In this part of his essay, Thomas De Quincey, through a critical lens, puts forth his ideas relating to the concept of literature, the ties between literature and books, the existence of two different genres of writing within literature that can be conceptualized as literature of knowledge and literature of power, the functional and methodical differences between these genres, the distinction between knowledge in the books and truth, power as a concept beyond truth, literature’s role of keeping human emotions alive, literature of power’s appealing to understanding heart rather than to mere understanding, the poetic justice, the superiority of the author of literature that moves over the author of literature that teaches, the transitory nature of the works of literature of knowledge as opposed to the permanency of the works of literature of power, and the significance of the matchlessness of beautiful human art works.Bu yazı, İngiliz yazar Thomas De Quincey’nin Essays on the Poets and Other English Writers (Ticknor, Reed and Fields, 1853) başlıklı kitabının “Alexander Pope” bölümünde kaleme aldığı, bilgi edebiyatı ve güç edebiyatı konulu paragrafların Türkçeye çevirisidir. Denemesinin bu bölümünde Thomas De Quincey edebiyat kavramına, edebiyat ve kitap ilişkisine, edebiyatın içinde bilgi edebiyatı ve güç edebiyatı olarak kavramlaştırılabilecek iki ayrı türün oluşuna, bu türlerin işlevlerinin ve yaklaşımlarının birbirlerinden farklı oluşuna, kitaplarda sunulan bilgi ile hakikat arasındaki ayrıma, hakikatin de ötesinde bir kavram olarak güce, edebiyatın insani duyguları diri tutuşuna, güç edebiyatının aklın ötesinde anlayan kalbe hitap edişine, edebî adalet kavramına, harekete geçiren edebiyat yazarının yalnızca öğreten yazara olan üstünlüğüne, bilgi edebiyatı eserlerinin geçiciliğine ve buna karşın güç edebiyatı eserlerinin kalıcılığına, bir başkasına benzemeyişin insan elinden çıkan harikulade sanat eserlerinin önemli bir özelliği oluşuna dair görüşlerini eleştirel bir bakış açısıyla ortaya koyuyor
Muâheze, Tenkîd ve Eleştirinin Geçişkenliğinde: Türk Edebiyatında Edebî Eleştirinin Başlangıç Metinleri
Get PDFThe necessity of recognizing Nâmık Kemâl’s Tahrîb-i Harâbât and Ta‘kîb as the first original works of late Ottoman-Turkish literary criticism has been emphasized by major figures such as Mizancı Murat and Ahmet Hamdi Tanpınar and has gradually become a point of consensus among modern Turkish literary scholars. Despite their divergence from the tezkire tradition by shifting their focus to literary texts and being regarded as the foundation of modern criticism, the fact that these works have not been examined as critical texts in their own right produces a paradoxical space of silence in which critical thought has been delayed in interrogating its own foundations. Both texts present themselves as muâheze while also demonstrating a fluidity between criticism and the early Ottoman-Turkish literary conventions of tenkîd and muâheze. In response to Harâbât, Kemâl at times approaches criticism as the identification of a work’s deficiencies and the regulation of its flaws, occasionally shifting toward muâheze by targeting the author rather than the text itself. At the same time, by adopting the role of a nâkkad (a critic who discerns genuine poetry from false poetry), he embodies the etymological essence of tenkîd. However, the aspects of judgment, reasoning, and ruling inherent in the concept of muhâkeme, which he used as an equivalent for criticism before adopting muâheze, continue to influence his criticism. This study, while considering the historical evolution of the concept of criticism, discusses the early forms of criticism in the late Ottoman-Turkish literary sphere and the issues of naming and conceptualizing it through the first original critical texts.Nâmık Kemâl’in Tahrîb-i Harâbât ve Ta‘kîb adlı eserlerinin, geç Osmanlı-Türk edebî eleştirisinin ilk telif metinleri olarak değerlendirilmesi gerekliliği, Mizancı Murat ve Ahmet Hamdi Tanpınar gibi isimler tarafından vurgulanmış; zamanla bu görüş, modern Türk edebiyatı araştırmacıları arasında genel kabul görmüştür. Edebiyat metinlerine yönelme dikkatiyle tezkire geleneğinden ayrışan ve modern eleştirinin başlangıcı addedilen bu eserlerin birer eleştiri metni olarak bizatihi kendilerinin incelenmemiş olması, eleştirel düşüncenin kendi temellerini sorgulamakta geciktiği çelişkili bir suskunluk alanı üretir. Her iki metin, birer muâheze olarak sunulmalarının yanı sıra, eleştiri ve eleştirinin geç Osmanlı-Türk edebiyatındaki erken teamülleri olan tenkîd ve muâheze türleri arasında sergiledikleri geçişkenliklerle dikkat çeker. Harâbât karşısında Kemâl, bir taraftan eleştiriyi “bir eserin noksanlarının ifadesi, kusurlarının tanzimi” olarak görür ve zaman zaman metinden ziyâde yazarı hedef alan yönleriyle muâheze türüne yaklaşır, aynı zamanda sahte şiiri hakikisinden ayıran bir nâkkad konumuyla da tenkîd kavramının etimolojik kökeniyle uyumlu hareket eder. Öte yandan, muâhezeden önce eleştiri karşılığında kullandığı muhâkeme kavramı, yargılama, akıl yürütme ve hükmetme boyutlarıyla eleştirel yaklaşımını etkilemeye devam eder. Bu çalışma, eleştiri kavramının tarihsel gelişimini de göz önünde bulundurarak geç Osmanlı-Türk edebî alanında eleştirinin erken biçimlerini, onu adlandırma ve anlamlandırma sorunlarını söz konusu ilk telif eleştiri metinleri üzerinden tartışmayı amaçlamaktadır
Sesi Duyulmayan Kaynaklar: “Münşe’ât” Mecmuaları
Get PDFHistorians have long overlooked Ottoman münşe’ât compilations and often dismissed them for having limited historical value. This article argues that such collections—specifically Zübdetü’l-Münşe’ât, a manuscript copied in the nineteenth century—offer critical insights into Ottoman epistolary practices and can serve as valuable historical sources. While these works share significant formal and structural similarities, the vocabulary and expressions embedded in their style reflect the lived experiences of their time and offer important clues about prevailing emotional norms. Recent scholarship in the history of emotions has emphasized that emotions are not universal but are shaped by temporally and culturally specific norms. These findings are also supported by research in cognitive neuroscience and cultural psychology. A close reading of the epithets of the letters’ recipients, alongside their content, allows for analysis of both individual and social relationships, and reveals how contemporary societal transformations are reflected in epistolary forms. The study further demonstrates that “sincerity,” as a culturally constructed concept, underwent a notable transformation by the late 19th century. It also shows that the letters provide valuable perspectives on the destabilizing effects of delayed salary payments and the state’s bureaucratic responses, offer insight into familial dynamics and cultural practices, highlighting the historiographical potential of münşe’ât collections.Osmanlı dönemi münşe’ât mecmuaları değişime odaklanan tarihçiler için uzun süre muteber bir tarihsel kaynak olarak görülmemiştir. Bu makale on dokuzuncu yüzyılda istinsah edilmiş Zübdetü’l Münşe’ât adlı eser üzerinden Osmanlı mektup yazma pratiklerini belgeleyen münşe’ât mecmualarının tarihçiler tarafından kaynak olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamaktadır. Bu eserlerin her biri şekil ve görünüşte içerik bakımından birbirlerine çok benzemekle birlikte üsluplarında yer alan sözcükler ve ibareler üretildikleri dönemin tecrübelerine, bu dönemde yaşayan bireylerin ve toplumun duygu normlarına da ışık tutacak ipuçları sunabilmektedir. Zira, yakın zamanda “duyguların tarihi” alanında yapılan araştırmalar hem duyguların zaman ve mekân içinde değiştiğini hem de duygu deneyimlerinin temel belirleyicisinin duygu normları olduğunu ileri sürmekte, bu araştırmaların bulguları bilişsel sinirbilim ve kültürel psikoloji gibi farklı bilim dalları araştırmalarıyla da desteklenmektedir. Eserde yer alan mektupların muhataplarının lakapları ile içerikleri bazında incelemesi yapılarak Osmanlı toplumsal/bireysel ilişkilerinin niteliklerine, bu niteliklerin değişimi ve dönemin toplumsal dönüşümünün mektuplara nasıl yansıdığına dair çıkarımlar yapılmaktadır. Yapılan inceleme toplumun erken modern dönemdeki “içtenlik” anlayışının on dokuzuncu yüzyıl sonlarında değişimine işaret etmektedir. Ayrıca o dönemde vuku bulan birtakım toplumsal gelişmelere, maaş ödemelerindeki gecikmelerin toplum üzerindeki sarsıcı etkilerine ve devletin bu probleme ilişkin aldığı tedbirlere, aile üyelerinin birbirlerini nasıl konumlandırdıklarına dair önemli bilgiler sunmakta, kültür tarihi için de kaynak niteliğinde kimi pratiklere ışık tutmaktadır
Letâ’ifü’l-Hikâyât’taki Ezop Hikâyelerinin Tercümeleri: Ezop İndekslerindeki Karşılıklar ve Farklı Okuma Önerileri
Get PDFMost of these stories are fables that use the art of personification to give animals a voice, leading to their common designation as Aesop’s fables. Initially written in Greek and Latin, these fables were translated into various languages from the fifteenth century onwards. Researchers have indexed these translations, allowing them to be grouped under the Aesopic tradition. Within this framework, Aesop’s stories are analyzed in two categories: “Aesop’s Life” and “Aesop’s Stories.” Almost all Turkish translations focus on Aesop’s stories, with only one including brief information about Aesop’s life in its introduction. The author of Letâ’ifü’l-Hikâyât, found in the Turkish Language Institution Manuscripts (number A306), is unknown. This work begins with anecdotes about Aesop’s life and continues with stories, primarily fables, narrated in his voice. Although this work has been introduced in previous studies, the indices have not been addressed, and misreadings of words in the text have led to inaccurate evaluations. This article seeks to provide a comprehensive account of Letâ’ifü’l-Hikâyât by describing its manuscript copy, language, and orthographic features, by identifying the counterparts of Aesop’s stories in international indices, and by correcting the misinterpretations found in earlier scholarship.Ezop hikâyeleri; Ezop adlı bir köleye atfedilen ve kaynağı Antik Yunan dönemine dayanan anonim hikâyelerdir. Hikâyelerin büyük çoğunluğu, hayvanların teşhis sanatıyla konuşturulduğu fabl türünde olduğu için bu hikâyeler, daha çok Ezop masalları olarak anılır. On beşinci yüzyıla kadar Yunanca ve Latince kaleme alınan masallar, bu tarihten itibaren farklı dillere tercüme edilmiştir. Bu farklı dilde tercüme edilen hikâyeler, araştırmacılar tarafından indekslenmiş ve bu indeksler sayesinde Ezopik gelenek çatısı altında toplanmıştır. Ezopik gelenek çerçevesinde Ezop hikâyeleri, “Ezop’un Hayatı” ve “Ezop’un Hikâyeleri” olmak üzere iki kolda incelenmiştir. Ezop’un Türkçe tercümelerinin neredeyse tamamı Ezop’un hikâyelerine dairdir. Bu tercümelerin yalnızca bir tanesinin giriş kısmında Ezop’un hayatı ile ilgili çok kısa bilgi mevcuttur. Türk Dil Kurumu Yazmaları A306 numarada bulunan Letâ’ifü’l-Hikâyât adlı eserin müellifi belli değildir. Eser, Ezop’un hayatının anlatıldığı hikâyeler ile başlayıp onun ağzından anlatılan çoğunluğu fabl türünde hikâyelerle devam eder. Önceki çalışmalarda bu eser tanıtılmasına rağmen indekslerden hiç bahsedilmemiş, eserdeki kelimelerin hatalı okunması sebebiyle yanlış değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu çalışmada, Letâ’ifü’l-Hikâyât; nüsha, dil ve imla özellikleri bakımından tavsif edilmiş, eserdeki Ezop hikâyelerinin uluslararası indekslerdeki karşılıkları gösterilmiş ve önceki çalışmalardaki yanlış değerlendirmeler düzeltilmiştir
Taklitteki Gerçek: Graham Harman'ın Felsefesinde Metafor ve Mimesis
Get PDFAmerican philosopher Graham Harman (b. 1968), in his philosophy called Object-Oriented Ontology (abbr. OOO), assigns new functions to the classical notions of metaphor and mimesis. In this new philosophical endeavor, which claims to explain everything through the tension between objects and their qualities, metaphor becomes one of the possible ways of producing aesthetic experience, while mimesis becomes the sine qua non of this production. For Harman, whose thinking has matured by drawing on the tradition of phenomenology, these two notions become central to philosophical inquiry because the only way to access reality, even if indirectly, is through aesthetic experience. Metaphor is defined as the ability to allude to a real object by exploiting the tension between sensual objects—objects that exist only through encounter with real objects—and sensual qualities. Mimesis, or imitation, is redefined as the necessity of taking the place of the hidden and withdrawn real object and turning into it. Harman, thus, presents a new model of imitation to counter classical understandings of mimesis. This article, drawing its inspiration from the philosopher’s essay “A New Sense of Mimesis,” introduces this new model into discussion. It also attempts to demonstrate why Harman’s harsh criticism of irony, based on the new model, contradicts the model’s own functioning.Amerikalı filozof Graham Harman (d. 1968) nesne yönelimli ontoloji (kısaca NEYO) adını verdiği felsefesinde metafor ve mimesis kavramlarına yeni işlevler kazandırıyor. Her şeyi nesneler ve nitelikler arasındaki gerilimle açıklama iddiasındaki bu felsefede metafor, estetik deneyim üretiminin olanaklı yollarından birine dönüşürken mimesis, söz konusu üretimin olmazsa olmaz koşulu hâline geliyor. Fenomenoloji geleneğinden beslenerek düşüncesini olgunlaştıran Harman’a göre gerçeğe erişmenin dolaylı da olsa tek yolu estetik deneyimden geçtiği için bu iki kavram, felsefi araştırmanın merkezine yerleşiyor. Metafor, duyusal nesnelerle, yani ancak gerçek bir nesneyle karşılaşmaya bağlı olarak var olan nesneler ile duyusal nitelikler arasındaki gerilimi kullanarak gerçek bir nesneyi ima etme becerisi olarak tanımlanıyor. Mimesis ya da taklit ise saklı hâlde bulunan, geri çekilen, kendini esirgeyen gerçek nesnenin yerini alma, o gerçek nesneye dönüşme zorunluluğu olarak yeniden anlamlandırılıyor. Harman, böylece klasik mimesis anlayışlarının karşısına yeni bir taklit modeli çıkarıyor. Bu makale, düşünürün “A New Sense of Mimesis” (Yeni Bir Mimesis Anlayışı) yazısından hareketle söz konusu modeli tartışmaya açıyor. Ayrıca Harman’ın yeni modelden yola çıkarak ironiye getirdiği sert eleştirinin bizzat modelin işleyişiyle çelişen yönünü göstermeye çalışıyor